મહાભારત · અધ્યાય 7.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.71.1
पुण्यमाख्यानमायुष्यं श्रुत्वा षोडशराजकम् ।
अव्याहरन्नरपतिस्तूष्णीमासीत्स सृञ्जयः ॥ ७.७१.१ ॥
પુણ્યકારક અને આયુષ્ય વધારનારી ષોડશ રાજાઓની કથા સાંભળીને પણ તે સૃંજય રાજા મૌન બેઠો રહ્યો.
7.71.2
तमब्रवीत्तदा दीनं नारदो भगवानृषिः ।
कच्चिन्मया व्याहृतं यद्धृदये तत्स्थितं तव ॥ ७.७१.२ ॥
ત્યારે ભગવાન નારદ ઋષિએ તે દીન રાજાને કહ્યું: "મેં કહેલું તારા હૃદયમાં સ્થિર થયું છે કે નહીં?"
7.71.3
आहोस्विदन्ततो नष्टं श्राद्धं शूद्रीपताविव ।
स एवमुक्तः प्रत्याह प्राञ्जलिः सृञ्जयस्तदा ॥ ७.७१.३ ॥
અથવા અંતે શૂદ્રના દાનની જેમ શ્રાદ્ધ નષ્ટ થયું? એમ કહેવાતાં સૃંજયે હાથ જોડીને ઉત્તર આપ્યો.
7.71.4
पुत्रशोकापहं श्रुत्वा धन्यमाख्यानमुत्तमम् ।
राजर्षीणां पुराणानां यज्वनां दक्षिणावताम् ॥ ७.७१.४ ॥
પુત્રશોક દૂર કરનારી, ધન્ય અને ઉત્તમ આ કથા સાંભળીને, પ્રાચીન રાજર્ષિઓની, યજ્ઞ કરનારા અને દક્ષિણા આપનારાઓની...
7.71.5
विस्मयेन हृते शोके तमसीवार्कतेजसा ।
विपाप्माऽस्म्यव्यथोपेतो ब्रूहि किं करवाण्यहम् ॥ ७.७१.५ ॥
વિસ્મયથી શોક સૂર્યના તેજથી અંધકાર જાય તેમ દૂર થયો. હું પાપરહિત અને વ્યથારહિત થયો છું; કહો, હું શું કરું?
7.71.6
दिष्ट्यापहतशोकस्त्वं वृणीष्वेह यदिच्छसि ।
तत्ते सम्पत्स्यते सर्वं न मृषावादिनो वयम् ॥ ७.७१.६ ॥
સૌભાગ્યે તારો શોક દૂર થયો છે; અહીં તું જે ઇચ્છે તે વર તરીકે માગ. તે બધું તારા માટે પૂર્ણ થશે, કારણ કે અમે અસત્ય બોલનારા નથી.
7.71.7
पावितोऽहमनेनैव प्रसन्नो यद्भवान्मम् ।
प्रसन्नो यस्य भगवान्न तस्यास्तीह दुर्लभम् ॥ ७.७१.७ ॥
આનાથી જ હું પવિત્ર થયો છું, કારણ કે આપ મારા પર પ્રસન્ન થયા. ભગવાન જેના પર પ્રસન્ન હોય, તેને અહીં કશું દુર્લભ નથી.
7.71.8
पुनर्ददामि ते पुत्रं दस्युभिर्निहतं वृथा ।
उद्धृत्य नरकात्कष्टात्पशुवत्प्रोक्षितं यथा ॥ ७.७१.८ ॥
લૂંટારાઓ દ્વારા વ્યર્થ મારાયેલો તારો પુત્ર હું તને ફરી આપીશ. પશુને કષ્ટદાયક નરકમાંથી ઉપાડીને પ્રોક્ષણ કરવામાં આવે તેમ.
7.71.9
प्रादुरासीत्ततः पुत्रः सृञ्जयस्याद्भुतप्रभः ।
प्रसन्नेनर्षिणा दत्तः कुबेरतनयोपमः ॥ ७.७१.९ ॥
પછી સૃંજયનો પુત્ર પ્રગટ થયો; તેનું તેજ અદ્ભુત હતું. પ્રસન્ન ઋષિએ આપેલો, તે કુબેરના પુત્ર જેવો હતો.
7.71.10
ततः सङ्गम्य पुत्रेण प्रीतिमानभवन्नृपः ।
ईजे च क्रतुभिः पुण्यैः समाप्तवरदक्षिणैः ॥ ७.७१.१० ॥
પછી પુત્રને મળીને રાજા પ્રસન્ન થયા. વરદક્ષિણા પૂર્ણ થયેલા પુણ્ય યજ્ઞો તેમણે કર્યા.
7.71.11
अकृतार्थश्च भीतश्च न च सन्नाहकोविदः ।
अयज्वाचानपत्यश्च ततोऽसौ जीवितः पुनः ॥ ७.७१.११ ॥
તે પહેલાં અકૃતાર્થ અને ભયભીત હતો, કવચ ધારણમાં નિપુણ નહોતો, યજ્ઞ કરનાર નહોતો અને સંતાનહીન હતો; પછી તે ફરી જીવિત થયો.
7.71.12
शूरो वीरः कृतार्थश्च प्रमथ्यारीन्सहस्रशः ।
अभिमन्युर्गतः स्वर्गं सङ्ग्रामेऽभिमुखाहतः ॥ ७.७१.१२ ॥
શૂરવીર, વીર અને કૃતાર્થ અભિમન્યુ હજારો શત્રુઓને કચડીને, યુદ્ધમાં સામે ઘાયલ થઈને સ્વર્ગે ગયો.
7.71.13
ब्रह्मचर्येण याँल्लोकान्प्रजया च श्रुतेन च ।
इष्टैश्च क्रतुभिर्यान्ति तांस्ते पुत्रोऽक्षयान्गतः ॥ ७.७१.१३ ॥
બ્રહ્મચર્ય, સંતાન, શ્રુત અને ઇષ્ટ યજ્ઞો તથા ક્રતુઓ વડે જે લોકોમાં જવાય છે, તે અક્ષય લોકોમાં તારો પુત્ર ગયો છે.
7.71.14
विद्वांसः कर्मभिः पुण्यैः स्वर्गमीहन्ति नित्यशः ।
न तु स्वर्गादयं लोकः काम्यते स्वर्गवासिभिः ॥ ७.७१.१४ ॥
વિદ્વાનો પુણ્ય કર્મોથી સદા સ્વર્ગની ઇચ્છા કરે છે; પણ સ્વર્ગવાસીઓ સ્વર્ગ કરતાં આ લોક ઇચ્છતા નથી.
7.71.15
तस्मात्स्वर्गगतं पुत्रमर्जुनस्य हतं रणे ।
न चेहानयितुं शक्यं किञ्चिदप्राप्यमीहितम् ॥ ७.७१.१५ ॥
તેથી યુદ્ધમાં હણાઈને સ્વર્ગે ગયેલા અર્જુનના પુત્રને અહીં પાછો લાવવો શક્ય નથી; ઇચ્છિત કંઈ પણ અપ્રાપ્ય નથી.
7.71.16
यां योगिनो ध्यानविविक्तदर्शनाः ।
प्रयान्ति यां चोत्तमयज्विनो जनाः।
तपोभिरिद्धैरनुयान्ति यां तथा ।
तामक्षयां ते तनयो गतो गतिम् ॥ ७.७१.१६ ॥
ધ્યાનથી નિર્મળ દૃષ્ટિવાળા યોગીઓ જે ગતિ પામે છે, ઉત્તમ યજ્ઞકર્તાઓ જેમાં જાય છે, પ્રજ્વલિત તપ વડે જેનું અનુસરણ થાય છે, તે અક્ષય ગતિ તારો પુત્ર પામ્યો છે.
7.71.17
अन्तात्पुनर्भावगतो विराजते ।
राजेव वीरो ह्यमृतात्मरश्मिभिः।
तामैन्दवीमात्मतनुं द्विजोचितां ।
गतोऽभिमन्युर्न स शोकमर्हति ॥ ७.७१.१७ ॥
અંત પછી ફરી નવી અવસ્થા પામેલો તે વીર અમૃતમય આત્મ-કિરણોથી રાજાની જેમ શોભે છે. તે ચંદ્રમય, દ્વિજોને યોગ્ય આત્મ-દેહ પામેલ અભિમન્યુ શોકને યોગ્ય નથી.
7.71.18
एवं ज्ञात्वा स्थिरो भूत्वा मा शुचो धैर्यमाप्नुहि ।
जीवन्हि पुरुषः शोच्यो न तु स्वर्गगतोऽनघ ॥ ७.७१.१८ ॥
આ જાણીને સ્થિર થા, શોક ન કર, ધૈર્ય ધારણ કર. હે નિષ્પાપ, જીવતો માણસ જ શોચનીય છે; સ્વર્ગે ગયેલો નહીં.
7.71.19
शोचतो हि महाराज अघमेवाभिवर्धते ।
तस्माच्छोकं परित्यज्य श्रेयसे प्रयतेद्बुधः ॥ ७.७१.१९ ॥
હે મહારાજ, શોક કરનારનું જ પાપ વધે છે. તેથી બુદ્ધિમાને શોક છોડીને કલ્યાણ માટે પ્રયત્ન કરવો.
7.71.20
प्रहर्षं प्रीतिमानन्दं प्रियमुत्सिक्तचित्तताम् ।
एतदाहुर्बुधाः शौचमशौचं शोक उच्यते ॥ ७.७१.२० ॥
હર્ષ, પ્રીતિ, આનંદ, પ્રિય વસ્તુ અને ઉલ્લસિત મન — આને જ્ઞાનીઓ શૌચ કહે છે; શોકને અશૌચ કહેવાય છે.
7.71.21
एवं विद्वन्समुत्तिष्ठ प्रयतो भव मा शुचः ।
श्रुतस्ते सम्भवो मृत्योस्तपांस्यनुपमानि च ॥ ७.७१.२१ ॥
આ રીતે જ્ઞાની થઈને ઊઠ; સંયમી થા, શોક ન કર. મૃત્યુની ઉત્પત્તિ અને અનુપમ તપ તેં સાંભળ્યાં છે.
7.71.22
सर्वभूतसमत्वं च ब्रह्मणा चापि चोदितम् ।
सृञ्जयस्य तु पुत्रोऽसौ मृतः सञ्जीवितः श्रुतः ॥ ७.७१.२२ ॥
સર્વ ભૂતો પ્રત્યે સમભાવ પણ બ્રહ્માએ ઉપદેશ્યો છે. અને સૃંજયનો તે પુત્ર મૃત્યુ પામી ફરી જીવતો થયો એમ સંભળાયું છે.
7.71.23
एवं विद्वन्महाराज मा शुचः साधयाम्यहम् ।
एतावदुक्त्वा भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७.७१.२३ ॥
આ રીતે જાણીને, હે મહારાજ, શોક ન કર; હું આ કાર્ય સિદ્ધ કરીશ. આટલું કહીને ભગવાન ત્યાં જ અંતર્ધાન થઈ ગયા.
7.71.24
वागीशाने भगवति व्यासे व्यभ्रनभःप्रभे ।
गते मतिमतां श्रेष्ठे समाश्वास्य युधिष्ठिरम् ॥ ७.७१.२४ ॥
વાણીના સ્વામી, તેજસ્વી, મેઘરહિત આકાશના પ્રકાશ સમાન વ્યાસ, બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિરને આશ્વાસન આપીને ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.
7.71.25
पूर्वेषां पार्थिवेन्द्राणआं महेन्द्रप्रतिमौजसाम् ।
न्यायाधिगतवित्तानां तां श्रुत्वा यज्ञसम्पदम् ॥ ७.७१.२५ ॥
ઇન્દ્ર સમાન તેજવાળા, ન્યાયથી ધન મેળવનારા પૂર્વકાલીન રાજાઓની યજ્ઞસંપત્તિ સાંભળીને.
7.71.26
सम्पूज्य मनसा विद्वान्विशोकोऽभूद्युधिष्ठिरः ।
पुनश्चाचिन्तयद्दीनः किंस्विद्वक्ष्ये धनञ्जयम् ॥ ७.७१.२६ ॥
મનથી પૂજા કરીને જ્ઞાની યુધિષ્ઠિર શોકરહિત થયા; પરંતુ ફરી દીન થઈને ધનંજયને શું કહું એમ વિચારવા લાગ્યા.