ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.71.1
पुण्यमाख्यानमायुष्यं श्रुत्वा षोडशराजकम् ।
अव्याहरन्नरपतिस्तूष्णीमासीत्स सृञ्जयः ॥ ७.७१.१ ॥
ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੋਲਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਸ੍ਰੰਜਯ ਰਾਜਾ ਚੁੱਪ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ।
7.71.2
तमब्रवीत्तदा दीनं नारदो भगवानृषिः ।
कच्चिन्मया व्याहृतं यद्धृदये तत्स्थितं तव ॥ ७.७१.२ ॥
ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਕੀ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ?"
7.71.3
आहोस्विदन्ततो नष्टं श्राद्धं शूद्रीपताविव ।
स एवमुक्तः प्रत्याह प्राञ्जलिः सृञ्जयस्तदा ॥ ७.७१.३ ॥
ਜਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਦਾਨ ਵਾਂਗ ਸ਼ਰਾਧ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ? ਐਸਾ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
7.71.4
पुत्रशोकापहं श्रुत्वा धन्यमाख्यानमुत्तमम् ।
राजर्षीणां पुराणानां यज्वनां दक्षिणावताम् ॥ ७.७१.४ ॥
ਪੁੱਤਰ-ਸੋਕ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਧੰਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਦੀ, ਜੋ ਯਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ...
7.71.5
विस्मयेन हृते शोके तमसीवार्कतेजसा ।
विपाप्माऽस्म्यव्यथोपेतो ब्रूहि किं करवाण्यहम् ॥ ७.७१.५ ॥
ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸੋਕ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਪੀੜਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
7.71.6
दिष्ट्यापहतशोकस्त्वं वृणीष्वेह यदिच्छसि ।
तत्ते सम्पत्स्यते सर्वं न मृषावादिनो वयम् ॥ ७.७१.६ ॥
ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸੋਕ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਵਰ ਵਜੋਂ ਮੰਗ ਲੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
7.71.7
पावितोऽहमनेनैव प्रसन्नो यद्भवान्मम् ।
प्रसन्नो यस्य भगवान्न तस्यास्तीह दुर्लभम् ॥ ७.७१.७ ॥
ਇਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਹੋ। ਭਗਵਾਨ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਨਹੀਂ।
7.71.8
पुनर्ददामि ते पुत्रं दस्युभिर्निहतं वृथा ।
उद्धृत्य नरकात्कष्टात्पशुवत्प्रोक्षितं यथा ॥ ७.७१.८ ॥
ਡਾਕੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਰਥ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਕਠਿਨ ਨਰਕ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪ੍ਰੋਕਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
7.71.9
प्रादुरासीत्ततः पुत्रः सृञ्जयस्याद्भुतप्रभः ।
प्रसन्नेनर्षिणा दत्तः कुबेरतनयोपमः ॥ ७.७१.९ ॥
ਫਿਰ ਸ੍ਰੰਜਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਉਸਦਾ ਤੇਜ ਅਦਭੁਤ ਸੀ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ ਸੀ।
7.71.10
ततः सङ्गम्य पुत्रेण प्रीतिमानभवन्नृपः ।
ईजे च क्रतुभिः पुण्यैः समाप्तवरदक्षिणैः ॥ ७.७१.१० ॥
ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਵਰ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਪੁੰਨ ਯੱਗ ਕੀਤੇ।
7.71.11
अकृतार्थश्च भीतश्च न च सन्नाहकोविदः ।
अयज्वाचानपत्यश्च ततोऽसौ जीवितः पुनः ॥ ७.७१.११ ॥
ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਅਤੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਵਚ ਪਹਿਨਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੰਤਾਨ ਸੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਤ ਹੋਇਆ।
7.71.12
शूरो वीरः कृतार्थश्च प्रमथ्यारीन्सहस्रशः ।
अभिमन्युर्गतः स्वर्गं सङ्ग्रामेऽभिमुखाहतः ॥ ७.७१.१२ ॥
ਸੂਰਮਾ, ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਅਭਿਮਨਯੂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਧ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ।
7.71.13
ब्रह्मचर्येण याँल्लोकान्प्रजया च श्रुतेन च ।
इष्टैश्च क्रतुभिर्यान्ति तांस्ते पुत्रोऽक्षयान्गतः ॥ ७.७१.१३ ॥
ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਸੰਤਾਨ, ਸ਼ਰੁਤ ਅਤੇ ਇਸ਼ਟ ਯਗ ਤੇ ਕ੍ਰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਕਸ਼ੈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਗਿਆ ਹੈ।
7.71.14
विद्वांसः कर्मभिः पुण्यैः स्वर्गमीहन्ति नित्यशः ।
न तु स्वर्गादयं लोकः काम्यते स्वर्गवासिभिः ॥ ७.७१.१४ ॥
ਵਿਦਵਾਨ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਇਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।
7.71.15
तस्मात्स्वर्गगतं पुत्रमर्जुनस्य हतं रणे ।
न चेहानयितुं शक्यं किञ्चिदप्राप्यमीहितम् ॥ ७.७१.१५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਗਏ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂ ਅਪ੍ਰਾਪਯ ਨਹੀਂ।
7.71.16
यां योगिनो ध्यानविविक्तदर्शनाः ।
प्रयान्ति यां चोत्तमयज्विनो जनाः।
तपोभिरिद्धैरनुयान्ति यां तथा ।
तामक्षयां ते तनयो गतो गतिम् ॥ ७.७१.१६ ॥
ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਰਮਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਜਿਸ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਤਮ ਯਗਕਰਤਾ ਜਿਸ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਤਪਾਂ ਨਾਲ ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਕਸ਼ੈ ਗਤੀ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
7.71.17
अन्तात्पुनर्भावगतो विराजते ।
राजेव वीरो ह्यमृतात्मरश्मिभिः।
तामैन्दवीमात्मतनुं द्विजोचितां ।
गतोऽभिमन्युर्न स शोकमर्हति ॥ ७.७१.१७ ॥
ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਨਵੀਂ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਵੀਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਆਤਮ-ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਦਰਮਈ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਆਤਮ-ਸਰੀਰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਅਭਿਮਨਿਊ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
7.71.18
एवं ज्ञात्वा स्थिरो भूत्वा मा शुचो धैर्यमाप्नुहि ।
जीवन्हि पुरुषः शोच्यो न तु स्वर्गगतोऽनघ ॥ ७.७१.१८ ॥
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋ, ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ, ਧੀਰਜ ਧਾਰਨ ਕਰ। ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਜੀਵਤ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਸੋਚਣਯੋਗ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਗਏ ਦਾ ਨਹੀਂ।
7.71.19
शोचतो हि महाराज अघमेवाभिवर्धते ।
तस्माच्छोकं परित्यज्य श्रेयसे प्रयतेद्बुधः ॥ ७.७१.१९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪਾਪ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੋਗ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰੇ।
7.71.20
प्रहर्षं प्रीतिमानन्दं प्रियमुत्सिक्तचित्तताम् ।
एतदाहुर्बुधाः शौचमशौचं शोक उच्यते ॥ ७.७१.२० ॥
ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਪਿਆਰ, ਅਨੰਦ, ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਅਤੇ ਖਿੜਿਆ ਮਨ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸ਼ੌਚ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਸੋਗ ਨੂੰ ਅਸ਼ੌਚ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
7.71.21
एवं विद्वन्समुत्तिष्ठ प्रयतो भव मा शुचः ।
श्रुतस्ते सम्भवो मृत्योस्तपांस्यनुपमानि च ॥ ७.७१.२१ ॥
ਏਦਾਂ ਗਿਆਨੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ; ਸੰਯਮੀ ਬਣ, ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ। ਮੌਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਪਾਂ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
7.71.22
सर्वभूतसमत्वं च ब्रह्मणा चापि चोदितम् ।
सृञ्जयस्य तु पुत्रोऽसौ मृतः सञ्जीवितः श्रुतः ॥ ७.७१.२२ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਭਾਵ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯ ਦਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਕੇ ਫਿਰ ਜੀਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
7.71.23
एवं विद्वन्महाराज मा शुचः साधयाम्यहम् ।
एतावदुक्त्वा भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७.७१.२३ ॥
ਏਦਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਮੈਂ ਇਹ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਾਂਗਾ। ਇੰਨਾ ਆਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
7.71.24
वागीशाने भगवति व्यासे व्यभ्रनभःप्रभे ।
गते मतिमतां श्रेष्ठे समाश्वास्य युधिष्ठिरम् ॥ ७.७१.२४ ॥
ਵਾਣੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਜਸ੍ਵੀ, ਬੱਦਲ-ਰਹਿਤ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ, ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
7.71.25
पूर्वेषां पार्थिवेन्द्राणआं महेन्द्रप्रतिमौजसाम् ।
न्यायाधिगतवित्तानां तां श्रुत्वा यज्ञसम्पदम् ॥ ७.७१.२५ ॥
ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਯੱਗ-ਸੰਪਦਾ ਸੁਣ ਕੇ।
7.71.26
सम्पूज्य मनसा विद्वान्विशोकोऽभूद्युधिष्ठिरः ।
पुनश्चाचिन्तयद्दीनः किंस्विद्वक्ष्ये धनञ्जयम् ॥ ७.७१.२६ ॥
ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਪਰ ਫਿਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂ।