มหาภารตะ · อัธยายะ 7.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.71.1
पुण्यमाख्यानमायुष्यं श्रुत्वा षोडशराजकम् ।
अव्याहरन्नरपतिस्तूष्णीमासीत्स सृञ्जयः ॥ ७.७१.१ ॥
เมื่อได้ฟังเรื่องศักดิ์สิทธิ์ของกษัตริย์สิบหกพระองค์นี้ ซึ่งให้อายุยืน พระเจ้าสัญชัยทรงนิ่งเงียบ มิได้ตรัสสิ่งใด
7.71.2
तमब्रवीत्तदा दीनं नारदो भगवानृषिः ।
कच्चिन्मया व्याहृतं यद्धृदये तत्स्थितं तव ॥ ७.७१.२ ॥
ครั้งนั้น พระนารทผู้เป็นเจ้าฤๅษีตรัสแก่พระราชาผู้โศกเศร้านั้นว่า "สิ่งที่เราได้กล่าวไปนั้น ยังตั้งมั่นอยู่ในพระทัยของท่านหรือไม่"
7.71.3
आहोस्विदन्ततो नष्टं श्राद्धं शूद्रीपताविव ।
स एवमुक्तः प्रत्याह प्राञ्जलिः सृञ्जयस्तदा ॥ ७.७१.३ ॥
หรือว่าพิธีศราทธ์ได้สูญหายไปในที่สุด เหมือนเครื่องบูชาที่ศูทรถวาย" เมื่อถูกตรัสถามเช่นนี้ พระเจ้าสัญชัยจึงประนมมือทูลตอบ
7.71.4
पुत्रशोकापहं श्रुत्वा धन्यमाख्यानमुत्तमम् ।
राजर्षीणां पुराणानां यज्वनां दक्षिणावताम् ॥ ७.७१.४ ॥
ข้าพระองค์ได้ฟังเรื่องอันเป็นมงคลและสูงสุดนี้ ซึ่งขจัดความโศกเพราะบุตร เรื่องของราชฤๅษีผู้เก่าก่อน ผู้ประกอบยัญและถวายทักษิณา...
7.71.5
विस्मयेन हृते शोके तमसीवार्कतेजसा ।
विपाप्माऽस्म्यव्यथोपेतो ब्रूहि किं करवाण्यहम् ॥ ७.७१.५ ॥
ความโศกของข้าพระองค์ถูกความอัศจรรย์พรากไปแล้ว ดุจความมืดถูกแสงของพระอาทิตย์ขจัด ข้าพระองค์ปราศจากบาปและปราศจากความทุกข์แล้ว ขอทรงบอกว่าข้าพระองค์จะทำอะไรต่อไป
7.71.6
दिष्ट्यापहतशोकस्त्वं वृणीष्वेह यदिच्छसि ।
तत्ते सम्पत्स्यते सर्वं न मृषावादिनो वयम् ॥ ७.७१.६ ॥
โชคดีที่ความโศกของท่านถูกพรากไปแล้ว ที่นี่ ท่านจงเลือกพรใดก็ได้ตามที่ปรารถนา สิ่งทั้งหมดนั้นจะสำเร็จแก่ท่าน เพราะพวกเรามิได้กล่าวเท็จ
7.71.7
पावितोऽहमनेनैव प्रसन्नो यद्भवान्मम् ।
प्रसन्नो यस्य भगवान्न तस्यास्तीह दुर्लभम् ॥ ७.७१.७ ॥
ข้าพระองค์บริสุทธิ์ได้ด้วยเหตุนี้เพียงประการเดียว เพราะพระองค์ทรงพอพระทัยในข้าพระองค์ ผู้ที่พระผู้เป็นเจ้าทรงพอพระทัย ย่อมไม่มีสิ่งใดในโลกนี้ที่ได้มายาก
7.71.8
पुनर्ददामि ते पुत्रं दस्युभिर्निहतं वृथा ।
उद्धृत्य नरकात्कष्टात्पशुवत्प्रोक्षितं यथा ॥ ७.७१.८ ॥
เราจะคืนบุตรของท่านให้แก่ท่าน ผู้ที่โจรฆ่าเสียอย่างไร้ประโยชน์ เหมือนสัตว์ที่ถูกยกขึ้นจากนรกอันทุกข์ทรมานและประพรมด้วยน้ำศักดิ์สิทธิ์
7.71.9
प्रादुरासीत्ततः पुत्रः सृञ्जयस्याद्भुतप्रभः ।
प्रसन्नेनर्षिणा दत्तः कुबेरतनयोपमः ॥ ७.७१.९ ॥
ครั้นแล้ว บุตรของพระเจ้าสัญชัยผู้มีรัศมีอันอัศจรรย์ก็ปรากฏขึ้น ซึ่งฤๅษีผู้พอพระทัยประทานให้ ดุจโอรสของท้าวกุเบร
7.71.10
ततः सङ्गम्य पुत्रेण प्रीतिमानभवन्नृपः ।
ईजे च क्रतुभिः पुण्यैः समाप्तवरदक्षिणैः ॥ ७.७१.१० ॥
ครั้นแล้ว เมื่อได้พบกับบุตร พระราชาก็ทรงมีความยินดี และทรงประกอบพิธียัญอันเป็นบุญ เสร็จสิ้นด้วยพรและทักษิณาอันสมบูรณ์
7.71.11
अकृतार्थश्च भीतश्च न च सन्नाहकोविदः ।
अयज्वाचानपत्यश्च ततोऽसौ जीवितः पुनः ॥ ७.७१.११ ॥
พระองค์เคยไม่สำเร็จประสงค์และหวาดกลัว ไม่ชำนาญในการสงคราม ไม่เคยประกอบยัญ และไม่มีบุตร ภายหลังพระองค์จึงฟื้นคืนชีพขึ้นมาอีก
7.71.12
शूरो वीरः कृतार्थश्च प्रमथ्यारीन्सहस्रशः ।
अभिमन्युर्गतः स्वर्गं सङ्ग्रामेऽभिमुखाहतः ॥ ७.७१.१२ ॥
อภิมันยุผู้กล้าหาญและมีวีรภาพ เมื่อได้ปราบศัตรูนับพันและถูกสังหารขณะเผชิญหน้าข้าศึกในสนามรบ ก็ได้ขึ้นสู่สวรรค์ ด้วยความสำเร็จแห่งจุดมุ่งหมาย
7.71.13
ब्रह्मचर्येण याँल्लोकान्प्रजया च श्रुतेन च ।
इष्टैश्च क्रतुभिर्यान्ति तांस्ते पुत्रोऽक्षयान्गतः ॥ ७.७१.१३ ॥
ด้วยการถือพรหมจรรย์ ด้วยบุตร ด้วยการศึกษาพระเวท และด้วยยัญพิธีอันเป็นที่รัก มนุษย์ย่อมไปสู่โลกเหล่านั้น บุตรของท่านได้ไปสู่โลกอันไม่เสื่อมสูญเหล่านั้นแล้ว
7.71.14
विद्वांसः कर्मभिः पुण्यैः स्वर्गमीहन्ति नित्यशः ।
न तु स्वर्गादयं लोकः काम्यते स्वर्गवासिभिः ॥ ७.७१.१४ ॥
ผู้มีปัญญาย่อมแสวงหาสวรรค์ด้วยกรรมอันเป็นบุญเสมอ แต่โลกนี้ไม่เป็นที่ปรารถนาของผู้ที่อยู่ในสวรรค์ ยิ่งกว่าสวรรค์เองเสียอีก
7.71.15
तस्मात्स्वर्गगतं पुत्रमर्जुनस्य हतं रणे ।
न चेहानयितुं शक्यं किञ्चिदप्राप्यमीहितम् ॥ ७.७१.१५ ॥
เพราะฉะนั้น บุตรของอรชุนผู้ถูกฆ่าในสงครามและขึ้นสู่สวรรค์แล้ว จึงไม่อาจนำกลับมาที่นี่ได้ เพราะไม่มีสิ่งใดที่ปรารถนาแล้วจะเป็นสิ่งที่เข้าไม่ถึง
7.71.16
यां योगिनो ध्यानविविक्तदर्शनाः ।
प्रयान्ति यां चोत्तमयज्विनो जनाः।
तपोभिरिद्धैरनुयान्ति यां तथा ।
तामक्षयां ते तनयो गतो गतिम् ॥ ७.७१.१६ ॥
ทางอันไม่เสื่อมสูญที่โยคีผู้มีทัศนะแจ่มใสด้วยการทำสมาธิย่อมบรรลุ ที่ผู้ประกอบยัญอันยอดเยี่ยมย่อมไป และที่การบำเพ็ญตบะอันรุ่งเรืองย่อมติดตาม บุตรของท่านได้ไปถึงทางอันไม่เสื่อมสูญนั้นแล้ว
7.71.17
अन्तात्पुनर्भावगतो विराजते ।
राजेव वीरो ह्यमृतात्मरश्मिभिः।
तामैन्दवीमात्मतनुं द्विजोचितां ।
गतोऽभिमन्युर्न स शोकमर्हति ॥ ७.७१.१७ ॥
หลังจากจบสิ้นแล้ว ท่านได้บรรลุภาวะใหม่และเรืองรองอยู่ ดุจพระราชาผู้กล้าด้วยรัศมีแห่งอาตมันอันเป็นอมฤต อภิมันยุได้บรรลุกายอันเป็นของจันทร์ เป็นอาตมันอันเหมาะแก่ผู้เกิดสองครั้ง จึงไม่สมควรที่จะโศกเศร้า
7.71.18
एवं ज्ञात्वा स्थिरो भूत्वा मा शुचो धैर्यमाप्नुहि ।
जीवन्हि पुरुषः शोच्यो न तु स्वर्गगतोऽनघ ॥ ७.७१.१८ ॥
เมื่อรู้เช่นนี้แล้ว จงตั้งมั่น อย่าโศกเศร้า จงบรรลุความมั่นคง ข้าแต่ผู้ไร้บาป บุรุษผู้ยังมีชีวิตอยู่นั่นแหละควรแก่การโศกเศร้า ไม่ใช่ผู้ที่ไปสู่สวรรค์แล้ว
7.71.19
शोचतो हि महाराज अघमेवाभिवर्धते ।
तस्माच्छोकं परित्यज्य श्रेयसे प्रयतेद्बुधः ॥ ७.७१.१९ ॥
เพราะเมื่อผู้โศกเศร้า ความชั่วย่อมเจริญยิ่งขึ้น ข้าแต่มหาราช เพราะฉะนั้น ผู้มีปัญญาควรละทิ้งความโศก และพยายามเพื่อประโยชน์สูงสุด
7.71.20
प्रहर्षं प्रीतिमानन्दं प्रियमुत्सिक्तचित्तताम् ।
एतदाहुर्बुधाः शौचमशौचं शोक उच्यते ॥ ७.७१.२० ॥
ความร่าเริง ความยินดี ความปีติ สิ่งที่เป็นที่รัก และจิตที่ฟูขึ้น สิ่งนี้ผู้มีปัญญาเรียกว่าความบริสุทธิ์ ส่วนความโศกเรียกว่าความไม่บริสุทธิ์
7.71.21
एवं विद्वन्समुत्तिष्ठ प्रयतो भव मा शुचः ।
श्रुतस्ते सम्भवो मृत्योस्तपांस्यनुपमानि च ॥ ७.७१.२१ ॥
ดังนี้ เมื่อรู้แล้วเช่นนี้ จงลุกขึ้นเถิด จงสำรวมตน อย่าเศร้าโศกเลย ท่านได้ฟังถึงต้นกำเนิดของมฤตยูและการบำเพ็ญตบะอันหาที่เปรียบมิได้แล้ว
7.71.22
सर्वभूतसमत्वं च ब्रह्मणा चापि चोदितम् ।
सृञ्जयस्य तु पुत्रोऽसौ मृतः सञ्जीवितः श्रुतः ॥ ७.७१.२२ ॥
พระพรหมก็ได้ทรงสอนให้มีความเสมอภาคต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง และได้ยินว่าโอรสของท้าวสัญชัยผู้นั้นซึ่งสิ้นชีพไปแล้ว ได้ถูกนำกลับคืนมามีชีวิตอีก
7.71.23
एवं विद्वन्महाराज मा शुचः साधयाम्यहम् ।
एतावदुक्त्वा भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७.७१.२३ ॥
ดังนี้ เมื่อรู้เช่นนี้แล้ว ข้าแต่มหาราช อย่าเศร้าโศกเลย ข้าพเจ้าจะให้เรื่องนี้สำเร็จ พระผู้เป็นเจ้าตรัสเพียงเท่านี้แล้ว ก็อันตรธานหายไปตรงนั้นเอง
7.71.24
वागीशाने भगवति व्यासे व्यभ्रनभःप्रभे ।
गते मतिमतां श्रेष्ठे समाश्वास्य युधिष्ठिरम् ॥ ७.७१.२४ ॥
พระวยาสผู้ทรงฤทธิ์ เป็นเจ้าแห่งถ้อยคำ มีรัศมีดุจท้องฟ้าปราศจากเมฆ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา ได้ปลอบโยนพระยุธิษฐิระแล้ว ก็เสด็จจากไปและอันตรธานหายไปตรงนั้นเอง
7.71.25
पूर्वेषां पार्थिवेन्द्राणआं महेन्द्रप्रतिमौजसाम् ।
न्यायाधिगतवित्तानां तां श्रुत्वा यज्ञसम्पदम् ॥ ७.७१.२५ ॥
ได้ฟังเรื่องความอุดมสมบูรณ์ของการบูชายัญของบรรดาพระมหากษัตริย์ในกาลก่อน ผู้มีพลานุภาพเสมอด้วยพระอินทร์ ผู้ได้ทรัพย์มาโดยชอบธรรม
7.71.26
सम्पूज्य मनसा विद्वान्विशोकोऽभूद्युधिष्ठिरः ।
पुनश्चाचिन्तयद्दीनः किंस्विद्वक्ष्ये धनञ्जयम् ॥ ७.७१.२६ ॥
พระยุธิษฐิระผู้ฉลาดได้บูชาท่านในใจแล้ว จึงหมดความโศก แต่แล้วด้วยความท้อแท้ ท่านก็คิดอีกว่า "เราจะกล่าวอะไรกับธนัญชัยดีหนอ"