マハーバーラタ · 章 7.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.72.1
अथ संशप्तकैः सार्धं युध्यमाने धनञ्जये ।
अभिमन्यौ हते चापि बाले बलवतां वरे ॥ ७.७२.१ ॥
ダナンジャヤが三誓士と戦っており、力ある者の中で最も優れた若者アビマニユもまた殺されたとき、
7.72.2
महर्षिसत्तमे याते व्यासे स तु युधिष्ठिरः ।
पाण्डवाः किमथाऽकार्षुः शोकोपहतचेतसः ॥ ७.७२.२ ॥
偉大な聖仙の中で最も優れたヴィヤーサが去った後、悲しみに心を打たれたユディシュティラとパーンダヴァたちは何をしたのか。
7.72.3
कथं संशप्तकेभ्यो वा निवृत्तो वानरध्वजः ।
केन वा कथितस्तस्य प्रशान्तः सुतपावकः।
एतन्मे शंस तत्त्वेन सर्वमेवेह सञ्जय ॥ ७.७२.३ ॥
猿旗の者はどのように三誓士から引き返したのか、また誰が彼に告げたのか。息子の炎はどのように鎮められたのか。サンジャヤよ、これらすべてを真実に私に語れ。
7.72.4
शृणु राजन्यथा तेभ्यो निवृत्तः कृष्णसारथिः ।
ततः सर्वाणि सैन्यानि दहन्कृष्णगतिर्यथा ॥ ७.७२.४ ॥
王よ、聞け。クリシュナを御者とした者が彼らから引き返したその次第を。するとクリシュナの歩みのように、全軍を焼きながら進んだのである。
7.72.5
सम्प्रयातेऽस्तमादित्ये संध्याकाल उपस्थिते ।
अयातस्यात्मशिबिरं निमित्तैरघशंसिभिः ॥ ७.७२.५ ॥
太陽が沈み、夕暮れの時が来たとき、凶兆を告げる前兆のために自分の陣営に戻っていなかった彼は、
7.72.6
यच्चासीन्मानसं तस्य यच्च कृष्णेन भाषितम् ।
यथा च कथितस्तस्य निहतः सुतपावकः।
विस्तरेणैव मे सर्वं ब्रुवतः शृणु मारिष ॥ ७.७२.६ ॥
彼の心にあったこと、クリシュナが語ったこと、そして息子という火が殺されたと彼に告げられた次第を、私は詳しく語ろう。聞け、尊き者よ。
7.72.7
तस्मिन्नहनि निर्वृत्ते घोरे प्राणभृतां क्षये ।
आदित्येऽस्तङ्गते श्रीमान्सन्ध्याकाल उपस्थिते ॥ ७.७२.७ ॥
その恐ろしい日が終わり、生きとし生けるものが滅びた時、太陽が沈み、輝かしい黄昏の時が訪れた。
7.72.8
व्यपयातेषु वासाय सर्वेषु भरतर्षभ ।
हत्वा संशप्तकव्रातान्दिव्यैरस्त्रैः कपिध्वजः ॥ ७.७२.८ ॥
バラタの牡牛よ、皆が宿営へ引き上げた後、猿の旗印をもつアルジュナは神々の武器でサンシャプタカの群れを討った。
7.72.9
प्रायात्स्वशिबिरं जिष्णुर्जैत्रमास्थाय तं रथम् ।
गच्छन्नेव च गोविन्दं साश्रुकण्ठोऽभ्यभाषत ॥ ७.७२.९ ॥
勝利者アルジュナは、その勝利の戦車に乗って自分の宿営へ向かった。行きながら、涙で喉を詰まらせて、ゴーヴィンダに語りかけた。
7.72.10
किं तु मे हृदयं त्रस्तं वाक्व सज्जति केशव ।
स्यन्दने नावतिष्ठामि गात्रैः सीदामि चाच्युत ॥ ७.७२.१० ॥
しかしケーシャヴァよ、私の心は震え、言葉はつかえる。戦車の上で踏みとどまれず、アチュユタよ、私の手足は力なく沈んでゆく。
7.72.11
अनिष्टं चैव मे श्लिष्टं हृदयान्नापसर्पति ।
भुविये दिक्षु चात्युग्रा उत्पातास्त्रासयन्ति माम् ॥ ७.७२.११ ॥
この不吉な思いが私の心に張り付いて離れない。大地と四方に現れる極めて恐ろしい凶兆が私を怯えさせる。
7.72.12
बहुप्रकारा दृश्यन्ते सर्व एवाघशंसिनः ।
अपि स्वस्ति भवेद्राज्ञः सामात्यस्य गुरोर्मम ॥ ७.७२.१२ ॥
あらゆる種類の凶兆が、すべて災いを告げて現れている。大臣たちとともにいる王と、私の師に、なお安寧はあるだろうか。
7.72.13
व्यक्तं शिवं सहभ्रातुर्धर्मराजस्य पाण्डव ।
मा शुचःकिञ्चिदेवान्यत्तत्रानिष्टं भविष्यति ॥ ७.७२.१३ ॥
確かに法王（ユディシュティラ）とその兄弟たちには幸いがある。パーンドゥの子よ、嘆くな。そこで他の災いが起こることはないだろう。
7.72.14
ततः सन्ध्यामुपास्यैव वीरौ वीरावसादने ।
कथयन्तौ रणे वृत्तं प्रयातौ रथमास्थितौ ॥ ७.७२.१४ ॥
その後、黄昏の礼拝を行い、英雄たちが倒れた戦場で戦いの経緯を語りながら、二人の英雄は戦車に乗って出発した。
7.72.15
ततः स्वशिबिरं प्राप्तौ हतामित्रौ हतद्विषौ ।
वासुदेवोऽर्जुनश्चैव कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ७.७२.१५ ॥
その後、自陣に到着した。敵を討ち、仇を滅ぼし、ヴァースデーヴァ（クリシュナ）とアルジュナは極めて困難な行いを成し遂げていた。
7.72.16
ध्वस्ताकारमिवालेख्यं संवीक्ष्य शिबिरं स्वकम् ।
बीभत्सुरब्रवीत्कृष्णमस्वस्थहृदयस्ततः ॥ ७.७२.१६ ॥
自陣が損なわれた絵のように見えるのを見て、動揺した心のビーバトス（アルジュナ）はクリシュナに言った。
7.72.17
नदन्ति नाद्य तूर्याणि मङ्गल्यानि जनार्दन ।
मिश्रा दुन्दुभिनिर्धोषैः शङ्खाश्चाडम्बरैः सह ॥ ७.७२.१७ ॥
ジャナールダナよ、今日は吉祥の楽器が鳴らない。太鼓の轟きと混ざった法螺貝も、賑やかに鳴らない。
7.72.18
वीणा नैवाद्य वाद्यन्ते शम्यातालस्वनैः सह ।
मङ्गल्यानि च गीतानि न गायन्ति पठन्ति च ॥ ७.७२.१८ ॥
今日はヴィーナーも鈴と鐃鈸の音に合わせて奏でられない。吉祥の歌は歌われず、読誦もされない。
7.72.19
स्तुतियुक्तानि रम्याणि ममानीकेषु बन्दिनः ।
योधाश्चापि हि मां दृष्ट्वा निवर्तन्ते ह्यधोमुखाः ॥ ७.७२.१९ ॥
我が軍の中で賛歌を歌う楽しい吟遊詩人たちも、戦士たちも、私を見ると顔を伏せて引き返す。
7.72.20
कर्माणि च यथापूर्वं कृत्वा नाभिवदन्ति माम् ।
अपि स्वस्ति भवेदद्य भ्रातृभ्यो मम माधव ॥ ७.७२.२० ॥
以前と同じように任務を果たしても、彼らは私に挨拶しない。マーダヴァよ、今日、我が兄弟たちに幸あれ！
7.72.21
न हि शुद्ध्यति मे भावो दृष्ट्वा स्वजनमाकुलम् ।
अपि पाञ्चालराजस्य विराटस्य च मानद ॥ ७.७२.२१ ॥
身内が動揺しているのを見ると、私の心は清らかにならない。おお、名誉を与える者よ、パーンチャーラの王とヴィラータも同じだ。
7.72.22
सर्वेषां चैव योधानां सामग्र्यं स्यान्ममाच्युत ।
न च मामद्य सौभद्रः प्रहृष्टो भ्रातृभिः सह।
रणादायान्तमुचितं प्रत्युद्याति हसन्निव ॥ ७.७२.२२ ॥
アチュタよ、すべての戦士は私と共にあるのか。今日、スバドラーの息子は兄弟たちと喜びながら、戦いから帰る私を相応しく出迎えに来ない。まるで笑っているかのように。
7.72.23
एवं सङ्कथयन्तौ तौ प्रविष्टौ शिबिरं स्वकम् ।
ददृशाते भृशास्वस्थान्पाण्डवान्नष्टचेतसः ॥ ७.७२.२३ ॥
このように語りながら二人は自分たちの陣営に入り、ひどく動揺し心を失ったパーンダヴァたちを見た。
7.72.24
दृष्ट्वा भ्रातृंश्च पुत्रांश्च विमना वानरध्वजः ।
अपश्यंश्चैव सौभद्रमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.७२.२४ ॥
兄弟と息子たちを見て、猿旗の者（アルジュナ）は沈んだ心で、スバドラーの息子が見えないまま、この言葉を述べた。
7.72.25
मुखवर्णोऽप्रसन्नो वः सर्वेषामेव लक्ष्यते ।
न चाभिमन्युं पश्यामि न च मां प्रतिनन्दथ ॥ ७.७२.२५ ॥
皆の顔色はどれも晴れやかでない。アビマニユの姿が見えず、君たちも私を迎えてはくれない。
7.72.26
मया श्रुतश्च द्रोणेन पद्मव्यूहो विनिर्मितः ।
न च वस्तस्य भेत्ताऽस्ति विना सौभद्रमर्भकम् ॥ ७.७२.२६ ॥
ドローナが蓮華陣を組んだと聞いた。その少年スaubhadra（スバドラーの子）のほかに、それを破る者はいない。
7.72.27
न चोपदिष्टस्तस्यासीन्मयानीकाद्विनिर्गमः ।
कच्चिन्न बालो युष्माभिः परानीकं प्रवेशितः ॥ ७.७२.२७ ॥
私も彼に軍から出る方法を教えてはいなかった。もしや君たちが、あの少年を敵軍の中へ送り込んだのではないか。
7.72.28
भित्त्वाऽनीकं महेष्वासः परेषां बहुभिर्युधि ।
कच्चिन्न निहतः सङ्ख्ये सौभद्रः परवीरहा ॥ ७.७२.२८ ॥
多くの敵と戦い敵軍を突き破った大弓手、敵の英雄を殺す者サウバドラは、戦いで討ち取られてしまったのではないか。
7.72.29
लोहिताक्षं महाबाहुं जातं सिंहमिवाद्रिषु ।
उपेन्द्रसदृशं ब्रूत कथमायोधने हतः ॥ ७.७२.२९ ॥
赤い目、大きな腕を持ち、山に生まれた獅子のようで、ウペーンドラ（ヴィシュヌ）に等しい者が、戦いでどのように殺されたのか。語ってくれ。
7.72.30
सुकुमारं महेष्वासं वासवस्यात्मजात्मजम् ।
सदा मम प्रियं ब्रूत कथमायोधने हतः ॥ ७.७२.३० ॥
優美で大弓手、ヴァーサヴァ（インドラ）の子の子の子であり、いつも私の愛しい者であった彼は、戦いでどのように殺されたのか。語ってくれ。
7.72.31
सुभद्रायाः प्रियं पुत्रं द्रौपद्याः केशवस्य च ।
अम्बायाश्च प्रियं नित्यं कोवधीत्कालमोहितः ॥ ७.७२.३१ ॥
時に惑わされて、スバドラーの愛しい息子、ドラウパディーとケーシャヴァの愛しい息子、アンバーに常に愛された息子を殺したのは誰か。
7.72.32
सदृशो वृष्णिवीरस्य केशवस्य महात्मनः ।
विक्रमश्रुतमाहात्म्यैः कथमायोधने हतः ॥ ७.७२.३२ ॥
ヴリシュニの英雄、偉大なるケーシャヴァに等しく、武勇と名声と威徳において、彼はどのように戦場で殺されたのか。
7.72.33
वार्ष्णेयीदयितं शूरं मया सततलालितम् ।
यदि पुत्रं न पश्यामि यास्यामि यमसादनम् ॥ ७.७२.३३ ॥
ヴァールシュネーイーの愛しい、英雄で、私が常に慈しんで育てた息子を見なければ、私はヤマの館へ行くだろう。
7.72.34
मृदुकुञ्चितकेशान्तं बालं बालमृगेक्षणम् ।
मत्तद्विरदविक्रान्तं सिंहपोतमिवोद्गतम् ॥ ७.७२.३४ ॥
柔らかく巻いた髪の先、若く、子鹿のような目、怒り狂った象のような歩み、立ち上がった獅子の子のような。
7.72.35
स्मिताभिभाषिणं दान्तं गुरुवाक्यकरं सदा ।
बाल्येऽप्यतुलकर्माणं प्रियवाक्यममत्सरम् ॥ ७.७२.३५ ॥
微笑みながら語り、自制し、常に年長者の言葉に従い、幼い頃から並びない行いをし、優しい言葉を語り、嫉妬のない。
7.72.36
महोत्साहं महाबाहुं दीर्घराजीवलोचनम् ।
भक्तानुकम्पिनं दान्तं न च नीचानुसारिणम् ॥ ७.७२.३६ ॥
大いなる気力があり、大腕で、長い蓮華の目を持ち、信者に慈悲深く、自制し、卑しい者に従わない。
7.72.37
कृतज्ञं ज्ञानसम्पन्नं कृतास्त्रभनिवर्तिनम् ।
युद्धाभिनन्दिनं नित्यं द्विषतां भयवर्धनम् ॥ ७.७२.३७ ॥
恩義を知り、知恵に満ち、武芸に秀で、敵を退かせ、常に戦いを喜び、敵の恐怖を増すもの。
7.72.38
स्वेषां प्रियहिते युक्तं पितॄणां जयगृद्धिनम् ।
न च पूर्वं प्रहर्तारं सम्प्रमे नष्टसम्भ्रमम्।
यदि पुत्रं न पश्यामि यास्यामि यमसादनम् ॥ ७.७२.३८ ॥
身内の幸せと喜びに心を尽くし、年長者の勝利を望み、混乱の中でも先に打たず、動揺しない者。もし息子に会えなければ、私はヤマの館へ行くだろう。
7.72.39
रथेषु गण्यमानेषु गणितं तं महारथम् ।
मयाऽध्यर्धगुणं सङ्ख्ये तरुणं बाहुशालिनम् ॥ ७.७२.३९ ॥
戦車の武者を数えるとき、私は戦いでその大戦車兵を一倍半と数えた。腕の力を誇る若者を。
7.72.40
प्रद्युम्नस्य प्रियं नित्यं केशवस्य ममैव च ।
यदि पुत्रं न पश्यामि यास्यामि यमसादनम् ॥ ७.७२.४० ॥
プラディユムナに常に愛され、ケーシャヴァにも私にも愛される者。もし息子に会えなければ、私はヤマの館へ行くだろう。
7.72.41
सुनसं सुललाटान्तं स्वक्षिभ्रूदशनच्छदम् ।
अपश्यतस्तद्वदनं का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ७.७२.४१ ॥
鼻筋の美しい、額の麗しい、目と眉と唇をもつ、あの顔を見ないならば、私の心に何の安らぎがあろうか。
7.72.42
तन्त्रीस्वनसुखं रम्यं पुंस्कोकिलसमध्वनिम् ।
अशृण्वतः स्वनं तस्य का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ७.७२.४२ ॥
弦の響きのように心地よく、美しく、雄のカッコウの声に似たあの声を聞かないならば、私の心に何の安らぎがあろうか。
7.72.43
रूपं चाप्रतिमं तस्य त्रिदशैश्चापि दुर्लभम् ।
अपश्यतो हि वीरस्य का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ७.७२.४३ ॥
彼の比類なき姿は神々にさえ得難いものだ。あの勇士を見なければ、わが心にどうして安らぎがあろうか。
7.72.44
अभिवादनदक्षं तं पितॄणां वचने रतम् ।
नाद्याहं यदि पश्यामि का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ७.७२.४४ ॥
年長者に礼をつくすことに長け、年長者の言葉に従う彼を、今日もし見なければ、わが心にどうして安らぎがあろうか。
7.72.45
सुकुमारः सदा वीरो महार्हशयनोचितः ।
भूमावनाथवच्छेते नूनं नाथवतां वरः ॥ ७.७२.४५ ॥
常に繊細で、高価な寝台にふさわしかった英雄が、保護者を持つ者の中で最も優れた彼が、まるで庇護者のない者のように地に横たわっている。
7.72.46
शयानं समुपासन्ति यं पुरा परमस्त्रियः ।
तमद्य विप्रविद्धाङ्गमुपासन्त्यशिवाः शिवाः ॥ ७.७२.४६ ॥
かつて眠る彼に最も貴い女性たちが仕えたのに、今や手足を裂かれた彼に、不吉な山犬どもが仕えている。
7.72.47
यः पुरा बोध्यते सुप्तः सूतमागधबन्दिभिः ।
बोधयन्त्यद्य तं नूनं श्वापदा विकृतैः स्वनैः ॥ ७.७२.४७ ॥
かつて眠る彼を御者や吟遊詩人、讃歌の歌い手たちが起こしたが、今や猛獣どもが恐ろしい叫びで彼を起こしている。
7.72.48
छत्रच्छायासमुचितं तस्य तद्वदनं शुभम् ।
नूनमद्य रजोध्वस्तं रणरेणुः करिष्यति ॥ ७.७२.४८ ॥
華蓋の陰にふさわしかった彼の美しい顔を、きっと今日、戦場の塵が塵まみれにすることだろう。
7.72.49
हा पुत्रकावितृप्तस्य सततं पुत्रदर्शने ।
भाग्यहीनस्य कालेन यथा मे नीयसे बलात् ॥ ७.७२.४९ ॥
ああ、わが子よ！息子を見ることに決して満ち足りなかった不運な私から、時は無理やら君を奪い去っていく。
7.72.50
सा च संयमनी नूनं सदा सुकृतिनां गतिः ।
स्वभाभिर्मोहिता रम्या त्वयाऽत्यर्थं विराजते ॥ ७.७२.५० ॥
そのサンヤマニーこそ、確かに常に善行者の行き先である。その本性によって魅了し麗しいそれは、君によって大いに輝いている。
7.72.51
नूनं वैवस्वतश्च त्वां वरुणश्च प्रियातिथिम् ।
शतक्रतुर्धनेशश्च प्राप्तमर्चन्त्यभीरुकम् ॥ ७.७२.५१ ॥
確かにヴァイヴァスヴァタ、ヴァルナ、シャタクラトゥ、ダネーシャは、愛しき客人として来た無畏の君を敬っている。
7.72.52
एवं विलप्य बहुधा भिन्नपोतो वगिग्यथा ।
दुःखेन महताऽविष्टो युधिष्ठिरमपृच्छत ॥ ७.७२.५२ ॥
このように様々に嘆き、船の壊れた商人のように大きな悲しみに襲われて、彼はユディシュティラに尋ねた。
7.72.53
कथं त्वयि च भीमे च धृष्टद्युम्ने च जीवति ।
सात्यके शक्रविक्रान्ते सौभद्रो निहतः परैः ॥ ७.७२.५३ ॥
汝やビーマ、ドリシュタデュムナ、そしてインドラに並ぶ勇者サーティヤキが生きているのに、スバドラーの子はどうして敵に殺されたのか。
7.72.54
कच्चित्स कदनं कृत्वा परेषां कुरुनन्दन ।
स्वर्गतोऽभिमुखः सङ्ख्ये युध्यमानो नरर्षभैः ॥ ७.७२.५४ ॥
クル族の喜びよ、彼は敵を大いに殺戮し、戦いの中で人中の雄牛たちと向かい合って戦い、天界へ行ったのか。
7.72.55
स नूनं बहुभिर्यत्तैर्युध्यमानो नरर्षभैः ।
असहायः सहायार्थी मामनुध्यातवान्ध्रुवम् ॥ ७.७२.५५ ॥
彼は必ずや多くの人の中の雄牛のような勇士たちと力を尽くして戦い、助けなく助けを求めて、確かに私を思い出していたのだ。
7.72.56
पीड्यमानः शरैर्बालस्तात साध्वभिधाव माम् ।
इति विप्रलपन्मन्ये नृशंसैर्भुवि पातितः ॥ ७.७२.५६ ॥
矢に苦しめられた少年は「父上、早く私のもとへ駆けつけてください」と嘆き叫びながら、残酷な者たちによって地に倒されたのだと私は思う。
7.72.57
अथवा मत्प्रसूतः स स्वस्रीयो माधवस्य च ।
सुभद्रायां च सम्भूतो न चैवं वक्तुमर्हति ॥ ७.७२.५७ ॥
あるいは、私から生まれ、マーダヴァ（クリシュナ）の甥であり、スバドラーから生まれた彼が、このように言うべきではない。
7.72.58
वज्रसारमयं नूनं हृदयं सुदृढं मम ।
अपश्यतो दीर्घबाहुं रक्ताक्षं यन्न दीर्यते ॥ ७.७२.५८ ॥
私の心は確かに金剛（ヴァジュラ）の精髄でできており、非常に堅固なのだ。長い腕と赤い目をもつ彼を見ないのに、それは裂けないのだから。
7.72.59
कथं बाले महेष्वासा नृशंसा मर्मभेदिनः ।
स्वस्रीये वासुदेवस्य मम पुत्रेऽक्षिपञ्शरान् ॥ ७.७२.५९ ॥
あの大弓の射手たち、急所を貫く残酷な者たちは、なぜヴァースデーヴァの甥であり私の息子であるあの少年に矢を放ったのか。
7.72.60
यो मां नित्यमदीनात्मा प्रत्युद्गम्याभिनन्दति ।
उपयान्तं रिपून्हत्वा सोऽद्य मां किं न पश्यति ॥ ७.७२.६० ॥
いつも怯むことのない心で、敵を倒して戻る私を出迎えて挨拶していた彼が、今日はなぜ私を見ないのか。
7.72.61
नूनं स पातितः शेते धरण्यां रुधिरोक्षितः ।
शोभयन्मेदिनीं गात्रैरादित्य इव पातितः ॥ ७.७२.६१ ॥
彼は血にまみれて地に倒れ伏し、堕ちた太陽のように四肢で大地を飾っているに違いない。
7.72.62
सुभद्रामनुशोचामि या पुत्रमपलायिनम् ।
रणे विनिहतं श्रुत्वा शोकार्ता वै विनङ्क्षति ॥ ७.७२.६२ ॥
逃げなかった息子が戦場で殺されたと聞けば、悲嘆にくれたスブハドラーはきっと滅びるだろう。その彼女を私は哀れむ。
7.72.63
सुभद्रा वक्ष्यते किं मामबिमन्युमपश्यती ।
द्रौपदीं चैव दुःखार्तां किं वा वक्ष्यामि तामहम् ॥ ७.७२.६३ ॥
アビマニユを見ないスブハドラーは私に何と言うだろうか。悲嘆にくれるドラウパディーには、私は何と言えばよいのか。
7.72.64
वज्रसारमयं नूनं हृदयं यन्न यास्यति ।
सहस्रधा वधूं दृष्ट्वा रुदतीं शोककर्शिताम् ॥ ७.७२.६४ ॥
悲嘆にやつれ泣く嫁を見てもなお千々に砕けないのは、私の心が金剛の精髄でできているからに違いない。
7.72.65
हृष्टानां धार्तराष्ट्राणां सिंहनादो मया श्रुतः ।
युयुत्सुश्चापि कृष्णेन श्रुतो वीरानुपालभन् ॥ ७.७२.६५ ॥
喜び勇むドリタラーシュトラの息子たちの獅子吼を私は聞いた。また英雄たちを叱咤するユユツもクリシュナに聞かれた。
7.72.66
अशक्नुवन्तः पार्थस्य बालं हत्वा महाबलम् ।
किं न लज्जन्त्यधर्मज्ञाः पार्थिवा दृश्यतां बलम् ॥ ७.७२.६६ ॥
プリターの子に立ち向かえず、あの大力の若者を殺しておきながら、法を知らぬ王たちはなぜ恥じないのか。その力を見せてみよ。
7.72.67
किं तयोर्विप्रियं कृत्वा केशवार्जुनयोर्मृधे ।
सिंहवन्नदथ प्रीताः शोककाल उपस्थिते ॥ ७.७२.६७ ॥
あの二人、ケーシャヴァとアルジュナに戦いで不快をもたらしておきながら、悲しみの時が来た今、喜んで獅子のように吠えたのか。
7.72.68
आगमिष्यति वः क्षिप्रं फलं पापस्य कर्मणः ।
अधर्मो हि कृतस्तीव्रः कथं स्यादफलश्चिरम् ॥ ७.७२.६८ ॥
汝らの罪深い行いの果報は、すぐに汝らに訪れるであろう。ひどい不正が行われたのだから、それが長く果報なしにとどまることがあろうか。
7.72.69
इति तान्परिभाषन्वै वैश्यापुत्रो महामतिः ।
अपायाच्छस्त्रमुत्सृज्य कोपदुःखसमन्वितः ॥ ७.७२.६९ ॥
このように彼らを責めて、大智のヴァイシャの子は怒りと悲しみに満ち、退いて武器を置いた。
7.72.70
किमर्थमेतन्नाख्यातं त्वया कृष्ण रणे मम ।
अधक्ष्यं तानहं क्रूरांस्तदा सर्वान्महारथान् ॥ ७.७२.७० ॥
クリシュナよ、なぜ戦いの中で私にそれを言わなかったのか。そうであれば、私はあの残忍な大戦車兵たちを皆焼き尽くしていたであろう。
7.72.71
पुत्रशोकार्दितं पार्थं ध्यायन्तं साश्रुलोचनम् ।
निगृह्य वासुदेवस्तं पुत्राधिभिरभिप्लुतम्।
मैवमित्यब्रवीत्कृष्णस्तीव्रशोकसमन्वितम् ॥ ७.७२.७१ ॥
息子の死の悲しみに苦しみ、涙に濡れた目で思いに沈むパールタ（アルジュナ）を、ヴァースデーヴァ（クリシュナ）は押しとどめた。息子のことで心が打ちのめされ、激しい悲しみに満ちた彼に、クリシュナは言った。「そうしてはならない。」
7.72.72
सर्वेषामेष वै पन्थाः शूराणामनिवर्तिनाम् ।
क्षत्रियाणां विशेषेण येषां नः शस्त्रजीविका ॥ ७.७२.७२ ॥
これは皆の道であり、とりわけ退かぬ勇士たちの道、武器によって生計を立てる我らクシャトリヤの道である。
7.72.73
एषा वै युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
विहिता सर्वशास्त्रज्ञैर्गतिर्मतिमतां वर ॥ ७.७२.७३ ॥
戦い、退かぬ勇士たちのために、すべての聖典に通じた者たちが定めた道である、賢者の中の最上の者よ。
7.72.74
ध्रुवं हि युद्धे मरणं शूरामामनिवर्तिनाम् ।
गतः पुण्यकृतां लोकानभिमन्युर्न संशयः ॥ ७.७२.७४ ॥
退かぬ勇士にとって戦場での死は確実である。アビマニユは功徳を積んだ者たちの世界へ行った。疑いはない。
7.72.75
एतच्च सर्ववीराणां काङ्क्षितं भरतर्षभ ।
सङ्ग्रामेऽभिमुखा मृत्युं प्राप्नुयामेति मानद ॥ ७.७२.७५ ॥
バラタの牡牛よ、これこそ全ての勇士が望むことだ。戦場で正面から死を迎えること、名誉を与える者よ。
7.72.76
स च वीरान्रणे हत्वा राजपुत्रान्महाबलान् ।
वीरैराकाङ्क्षितं मृत्युं सम्प्राप्तोऽभिमुखं रणे ॥ ७.७२.७६ ॥
彼は戦場で強大な王子の英雄たちを殺し、勇士たちが望む死を、戦場で正面から迎えた。
7.72.77
मा शुचः पुरुषव्याघ्र पूर्वैरेष सनातनः ।
धर्मकृद्भिः कृतो धर्मः क्षत्रियाणां रणे क्षयः ॥ ७.७२.७७ ॥
人の中の虎よ、嘆くな。これは祖先と法を行う者たちが定めた永遠の法であり、クシャトリヤが戦場で滅びるのである。
7.72.78
इमे ते भ्रातरः सर्वे दीना भरतसत्तम ।
त्वयि शोकसमाविष्टे नृपाश्च सुहृदस्तव ॥ ७.७२.७८ ॥
バラタの最上の者よ、あなたのこれら全ての兄弟、王たち、友人たちは、あなたが悲しみに覆われているのを見て悲嘆している。
7.72.79
एतांश्च वचसा साम्ना समाश्वासय मानद ।
विदितं वेदितव्यं ते न शोकं कर्तुमर्हसि ॥ ७.७२.७९ ॥
優しい言葉で彼らすべてを慰めよ、名誉を与える者よ。知るべきことはあなたが既に知っている。あなたは嘆くべきではない。
7.72.80
एवमाश्वासितः पार्थः कृष्णेनाद्भुतकर्मणा ।
ततोऽब्रवीत्तदा भ्रातॄन्सर्वान्पार्थः सगद्गदम् ॥ ७.७२.८० ॥
不思議な行いのクリシュナにこのように慰められて、パールタは詰まる声で兄弟たち全員に語った。
7.72.81
स दीर्घबाहुः पृथ्वंसो दीर्घराजीवलोचनः ।
अभिमन्युर्यथा वृत्तः श्रोतुमिच्छाम्यहं तथा ॥ ७.७२.८१ ॥
長い腕、広い肩、長い蓮の眼を持つアビマニユがどのように倒れたのか、私は聞きたい。
7.72.82
सनागस्यन्दनहयान्सङ्ग्रामे निहतान्मया ।
क्षिप्रं द्रक्ष्यन्ति ते नूनं मम पुत्रं निहत्य वै ॥ ७.७२.८२ ॥
戦いで私が倒した象、戦車、馬を、彼らはまもなく見るであろう。確かに、私の息子を殺した後に見るのだ。
7.72.83
कथं च वः कृतास्त्राणां सर्वेषां शस्त्रपाणिनाम् ।
सौभद्रो निधनं गच्छेद्वज्रिणापि समागतः ॥ ७.७२.८३ ॥
あなた方は皆、武芸に秀で武器を手にしていたのに、雷霆の持ち主（インドラ）と相まみえたとしても、どうしてサウバドラが死を迎えることがあろうか。
7.72.84
यद्येवमहमज्ञास्यमशक्तान्रक्षणे मम ।
सूनोः पाण्डवपाञ्चालानगोप्स्यं तं महारणे ॥ ७.७२.८४ ॥
パーンダヴァとパーンチャーラがわが息子を守れないと知っていたなら、私自身があの大戦で彼を守っていたであろう。
7.72.85
कथं च वो रथस्यानां शरवर्षाणि मुञ्चताम् ।
नीतोऽभिमन्युर्निधनं कदर्थीकृत्य वः परैः ॥ ७.७२.८५ ॥
戦車の勇士であるあなた方が矢の雨を降らせていたのに、敵にあなた方が侮辱され、アビマニユはどうして死へと導かれたのか。
7.72.86
अहो वः पौरुषं नास्ति न च वोऽस्ति पराक्रमः ।
यत्राभिमन्युः समरे पश्यतां वो निपातितः ॥ ७.७२.८६ ॥
ああ、あなた方の目の前で戦場にてアビマニユが倒されたのに、あなた方には男らしさも勇気もない。
7.72.87
आत्मानमेव गर्हेयं यदहं वै सुदुर्बलान् ।
युष्मानाज्ञाय निर्यातो भीरूनकृतनिश्चयान् ॥ ७.७२.८७ ॥
あなた方がこれほど弱く、臆病で決意もないと知りながら戦いに出た自分こそを責めるべきだ。
7.72.88
आहोस्विद्भूषणार्थाय वर्मशस्त्रायुधानि वः ।
वाचस्तु वक्तुं संसत्सु मम पुत्रमरक्षताम् ॥ ७.७२.८८ ॥
それとも、あなた方の鎧や武器や道具は飾りにすぎず、集会で話すためだけのものだったのか。あなた方は私の息子を守らなかった。
7.72.89
एवमुक्त्वा ततो वाक्यमतिष्ठद्वै वरासिमान् ।
न स्माशक्यत बीभत्सुः केनचित्प्रसमीक्षितुम् ॥ ७.७२.८९ ॥
こう言って彼は見事な剣を手に立った。その時、誰もビーバトス（アルジュナ）を見ることができなかった。
7.72.90
तमन्तकमिव क्रुद्धं निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः ।
महेन्द्रमिव तिष्ठन्तं वज्रोद्यतमहाभुजम्।
पुत्रशोकाभिसन्तप्तमश्रुपूर्णमुखं तदा ॥ ७.७२.९० ॥
怒れる死神のように、何度も深く息をつき、雷霆を振り上げた大インドラのように大きな腕を持ち、息子の死の悲しみに苦しみ、涙に濡れた顔で立つ彼を、その時人々は見た。
7.72.91
न भाषितुं शक्नुवन्ति द्रष्टुं वा सुहृदोऽर्जुनम् ।
अन्यत्र वासुदेवाद्वा ज्येष्ठाद्वा पाण्डुनन्दनात् ॥ ७.७२.९१ ॥
ヴァ-スデーヴァ（クリシュナ）かパーンドゥの長子を除いて、アルジュナの友人たちは彼に話しかけることも、彼を見ることもできない。
7.72.92
सर्वास्ववस्थासु हितावर्जुनस्य मनोनुगौ ।
बहुमानात्प्रियत्वाच्च तावेनं वक्तमर्हतः ॥ ७.७२.९२ ॥
あらゆる状況においてアルジュナの幸福を願い、その心に従う二人だけが、敬意と愛情から彼に話しかけるにふさわしい。
7.72.93
ततस्तं पुत्रशोकेन भृशं पीडितमानसम् ।
राजीवलोचनं क्रुद्धं राजा वचनमब्रवीत् ॥ ७.७२.९३ ॥
そのとき王は、息子への悲しみに心を深く苛まれ、蓮華眼で怒れる彼に、この言葉を告げた。