ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 7.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.72.1
अथ संशप्तकैः सार्धं युध्यमाने धनञ्जये ।
अभिमन्यौ हते चापि बाले बलवतां वरे ॥ ७.७२.१ ॥
ಧನಂಜಯನು ಸಂಶಪ್ತಕರೊಡನೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬಾಲಕ ಅಭಿಮನ್ಯು ಹತನಾದಾಗ,
7.72.2
महर्षिसत्तमे याते व्यासे स तु युधिष्ठिरः ।
पाण्डवाः किमथाऽकार्षुः शोकोपहतचेतसः ॥ ७.७२.२ ॥
ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವ್ಯಾಸರು ಹೊರಟುಹೋದ ಮೇಲೆ, ಶೋಕದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಏನು ಮಾಡಿದರು?
7.72.3
कथं संशप्तकेभ्यो वा निवृत्तो वानरध्वजः ।
केन वा कथितस्तस्य प्रशान्तः सुतपावकः।
एतन्मे शंस तत्त्वेन सर्वमेवेह सञ्जय ॥ ७.७२.३ ॥
ಸಂಶಪ್ತಕರಿಂದ ವಾನರಧ್ವಜನು ಹೇಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು? ಅವನಿಗೆ ಯಾರು ಹೇಳಿದರು? ಮಗನ ಅಗ್ನಿ ಹೇಗೆ ಶಾಂತವಾಯಿತು? ಸಂಜಯ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಸತ್ಯವಾಗಿ ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳು.
7.72.4
शृणु राजन्यथा तेभ्यो निवृत्तः कृष्णसारथिः ।
ततः सर्वाणि सैन्यानि दहन्कृष्णगतिर्यथा ॥ ७.७२.४ ॥
ರಾಜನೇ, ಕೇಳು, ಕೃಷ್ಣನು ಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದವನು ಅವರಿಂದ ಹೇಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನೆಂದು. ಆಗ ಕೃಷ್ಣನ ಗತಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾ (ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು).
7.72.5
सम्प्रयातेऽस्तमादित्ये संध्याकाल उपस्थिते ।
अयातस्यात्मशिबिरं निमित्तैरघशंसिभिः ॥ ७.७२.५ ॥
ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತನಾಗಿ, ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ ಬಂದಾಗ, ಅಶುಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಶಕುನಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.
7.72.6
यच्चासीन्मानसं तस्य यच्च कृष्णेन भाषितम् ।
यथा च कथितस्तस्य निहतः सुतपावकः।
विस्तरेणैव मे सर्वं ब्रुवतः शृणु मारिष ॥ ७.७२.६ ॥
ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು, ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದ್ದು, ಮಗನೆಂಬ ಅಗ್ನಿ (ಅಭಿಮನ್ಯು) ಹತನಾದನೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು, ಮಾರಿಷ.
7.72.7
तस्मिन्नहनि निर्वृत्ते घोरे प्राणभृतां क्षये ।
आदित्येऽस्तङ्गते श्रीमान्सन्ध्याकाल उपस्थिते ॥ ७.७२.७ ॥
ಆ ಭಯಂಕರ ದಿನ ಮುಗಿದಾಗ, ಜೀವಿಗಳ ನಾಶವಾದಾಗ, ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಂಗತನಾದಾಗ, ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ ಬಂದಿತು.
7.72.8
व्यपयातेषु वासाय सर्वेषु भरतर्षभ ।
हत्वा संशप्तकव्रातान्दिव्यैरस्त्रैः कपिध्वजः ॥ ७.७२.८ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಕಪಿಧ್ವಜ ಅರ್ಜುನನು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಶಪ್ತಕರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
7.72.9
प्रायात्स्वशिबिरं जिष्णुर्जैत्रमास्थाय तं रथम् ।
गच्छन्नेव च गोविन्दं साश्रुकण्ठोऽभ्यभाषत ॥ ७.७२.९ ॥
ಜಯಶಾಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಆ ಜಯರಥವನ್ನೇರಿ ತನ್ನ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಹೋಗುತ್ತಲೇ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಂಠದಿಂದ ಗೋವಿಂದನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
7.72.10
किं तु मे हृदयं त्रस्तं वाक्व सज्जति केशव ।
स्यन्दने नावतिष्ठामि गात्रैः सीदामि चाच्युत ॥ ७.७२.१० ॥
ಆದರೆ ಕೇಶವ, ನನ್ನ ಹೃದಯ ನಡುಗುತ್ತಿದೆ, ಮಾತು ತಡವರಿಸುತ್ತಿದೆ. ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅಚ್ಯುತ, ನನ್ನ ಅಂಗಗಳು ಸೋತು ಕುಸಿಯುತ್ತಿವೆ.
7.72.11
अनिष्टं चैव मे श्लिष्टं हृदयान्नापसर्पति ।
भुविये दिक्षु चात्युग्रा उत्पातास्त्रासयन्ति माम् ॥ ७.७२.११ ॥
ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಈ ಅಶುಭ ಭಾವನೆ ಹೋಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಭಯಂಕರ ಅಪಶಕುನಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.
7.72.12
बहुप्रकारा दृश्यन्ते सर्व एवाघशंसिनः ।
अपि स्वस्ति भवेद्राज्ञः सामात्यस्य गुरोर्मम ॥ ७.७२.१२ ॥
ಹಲವು ಬಗೆಯ ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ರಾಜನಿಗೂ, ನನ್ನ ಗುರುವಿಗೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗುವುದೇ?
7.72.13
व्यक्तं शिवं सहभ्रातुर्धर्मराजस्य पाण्डव ।
मा शुचःकिञ्चिदेवान्यत्तत्रानिष्टं भविष्यति ॥ ७.७२.१३ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೂ ಅವನ ಸಹೋದರರಿಗೂ ಶುಭವಿದೆ. ಓ ಪಾಂಡವಾ, ಶೋಕಿಸಬೇಡ; ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನಿಷ್ಟವೂ ಆಗದು.
7.72.14
ततः सन्ध्यामुपास्यैव वीरौ वीरावसादने ।
कथयन्तौ रणे वृत्तं प्रयातौ रथमास्थितौ ॥ ७.७२.१४ ॥
ನಂತರ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡಿ, ವೀರರು ಬಿದ್ದ ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ರಥವೇರಿ ಹೊರಟರು.
7.72.15
ततः स्वशिबिरं प्राप्तौ हतामित्रौ हतद्विषौ ।
वासुदेवोऽर्जुनश्चैव कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ७.७२.१५ ॥
ನಂತರ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, ವೈರಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.
7.72.16
ध्वस्ताकारमिवालेख्यं संवीक्ष्य शिबिरं स्वकम् ।
बीभत्सुरब्रवीत्कृष्णमस्वस्थहृदयस्ततः ॥ ७.७२.१६ ॥
ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರವು ಹಾಳಾದ ಚಿತ್ರದಂತೆ ಕಾಣುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಳವಳಗೊಂಡ ಹೃದಯದಿಂದ ಬೀಭತ್ಸು (ಅರ್ಜುನ) ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
7.72.17
नदन्ति नाद्य तूर्याणि मङ्गल्यानि जनार्दन ।
मिश्रा दुन्दुभिनिर्धोषैः शङ्खाश्चाडम्बरैः सह ॥ ७.७२.१७ ॥
ಓ ಜನಾರ್ದನ, ಇಂದು ಮಂಗಳವಾದ್ಯಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ದುಂದುಭಿಗಳ ಗರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತ ಶಂಖಗಳೂ ಆಡಂಬರದಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
7.72.18
वीणा नैवाद्य वाद्यन्ते शम्यातालस्वनैः सह ।
मङ्गल्यानि च गीतानि न गायन्ति पठन्ति च ॥ ७.७२.१८ ॥
ಇಂದು ವೀಣೆಗಳೂ ಶಮ್ಯಾ, ತಾಳದ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ನುಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಮಂಗಳ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಪಠಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
7.72.19
स्तुतियुक्तानि रम्याणि ममानीकेषु बन्दिनः ।
योधाश्चापि हि मां दृष्ट्वा निवर्तन्ते ह्यधोमुखाः ॥ ७.७२.१९ ॥
ನನ್ನ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಮಣೀಯ ಬಂದಿಗಳೂ ಯೋಧರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ.
7.72.20
कर्माणि च यथापूर्वं कृत्वा नाभिवदन्ति माम् ।
अपि स्वस्ति भवेदद्य भ्रातृभ्यो मम माधव ॥ ७.७२.२० ॥
ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವರು ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಮಾಧವ, ಇಂದು ನನ್ನ ಸೋದರರಿಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗಲಿ!
7.72.21
न हि शुद्ध्यति मे भावो दृष्ट्वा स्वजनमाकुलम् ।
अपि पाञ्चालराजस्य विराटस्य च मानद ॥ ७.७२.२१ ॥
ಸ್ವಜನರು ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಓ ಮಾನದ, ಪಾಂಚಾಲರಾಜ ಮತ್ತು ವಿರಾಟನೂ ಹಾಗೆಯೇ.
7.72.22
सर्वेषां चैव योधानां सामग्र्यं स्यान्ममाच्युत ।
न च मामद्य सौभद्रः प्रहृष्टो भ्रातृभिः सह।
रणादायान्तमुचितं प्रत्युद्याति हसन्निव ॥ ७.७२.२२ ॥
ಓ ಅಚ್ಯುತ, ಎಲ್ಲ ಯೋಧರೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇರುವರೇ? ಇಂದು ಸುಭದ್ರೆಯ ಮಗ ಸೋದರರೊಡನೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಎದುರುಗೊಳ್ಳಲು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ; ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ.
7.72.23
एवं सङ्कथयन्तौ तौ प्रविष्टौ शिबिरं स्वकम् ।
ददृशाते भृशास्वस्थान्पाण्डवान्नष्टचेतसः ॥ ७.७२.२३ ॥
ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಚಿತ್ತಭ್ರಮಣೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕಂಡರು.
7.72.24
दृष्ट्वा भ्रातृंश्च पुत्रांश्च विमना वानरध्वजः ।
अपश्यंश्चैव सौभद्रमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.७२.२४ ॥
ಸೋದರರನ್ನೂ ಪುತ್ರರನ್ನೂ ಕಂಡ ವಾನರಧ್ವಜ (ಅರ್ಜುನ) ವಿಷಾದಗೊಂಡು, ಸುಭದ್ರೆಯ ಮಗನನ್ನು ಕಾಣದೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
7.72.25
मुखवर्णोऽप्रसन्नो वः सर्वेषामेव लक्ष्यते ।
न चाभिमन्युं पश्यामि न च मां प्रतिनन्दथ ॥ ७.७२.२५ ॥
ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮುಖವರ್ಣ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ, ನೀವೂ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
7.72.26
मया श्रुतश्च द्रोणेन पद्मव्यूहो विनिर्मितः ।
न च वस्तस्य भेत्ताऽस्ति विना सौभद्रमर्भकम् ॥ ७.७२.२६ ॥
ದ್ರೋಣನು ಪದ್ಮವ್ಯೂಹವನ್ನು ರಚಿಸಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಸೌಭದ್ರನೆಂಬ ಆ ಬಾಲಕನ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಭೇದಿಸುವವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
7.72.27
न चोपदिष्टस्तस्यासीन्मयानीकाद्विनिर्गमः ।
कच्चिन्न बालो युष्माभिः परानीकं प्रवेशितः ॥ ७.७२.२७ ॥
ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಬಗ್ಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ನೀವು ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಶತ್ರುಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿಬಿಟ್ಟಿರಾ?
7.72.28
भित्त्वाऽनीकं महेष्वासः परेषां बहुभिर्युधि ।
कच्चिन्न निहतः सङ्ख्ये सौभद्रः परवीरहा ॥ ७.७२.२८ ॥
ಅನೇಕ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಸೌಭದ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾದನೆ?
7.72.29
लोहिताक्षं महाबाहुं जातं सिंहमिवाद्रिषु ।
उपेन्द्रसदृशं ब्रूत कथमायोधने हतः ॥ ७.७२.२९ ॥
ಕೆಂಪುಗಣ್ಣಿನ, ದೊಡ್ಡ ತೋಳುಗಳ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಿಂಹದಂತಿದ್ದ, ಉಪೇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹತನಾದನು? ಹೇಳಿರಿ.
7.72.30
सुकुमारं महेष्वासं वासवस्यात्मजात्मजम् ।
सदा मम प्रियं ब्रूत कथमायोधने हतः ॥ ७.७२.३० ॥
ಸುಕುಮಾರನೂ, ಮಹಾಧನುರ್ಧರನೂ, ವಾಸವನ (ಇಂದ್ರನ) ಮಗನ ಮಗನ ಮಗನೂ ಆದ, ಸದಾ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹತನಾದನು? ಹೇಳಿರಿ.
7.72.31
सुभद्रायाः प्रियं पुत्रं द्रौपद्याः केशवस्य च ।
अम्बायाश्च प्रियं नित्यं कोवधीत्कालमोहितः ॥ ७.७२.३१ ॥
ಸುಭದ್ರೆಯ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನನ್ನು, ದ್ರೌಪದಿಯ ಮತ್ತು ಕೇಶವನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನನ್ನು, ಅಂಬೆಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಿಯನಾದವನನ್ನು ಕಾಲಮೋಹಿತನಾಗಿ ಯಾರು ಕೊಂದರು?
7.72.32
सदृशो वृष्णिवीरस्य केशवस्य महात्मनः ।
विक्रमश्रुतमाहात्म्यैः कथमायोधने हतः ॥ ७.७२.३२ ॥
ವೃಷ್ಣಿ ವೀರನೂ ಮಹಾತ್ಮ ಕೇಶವನಿಗೆ ಸಮಾನನೂ ಆದವನು; ಪರಾಕ್ರಮ, ಕೀರ್ತಿ, ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹತನಾದನು?
7.72.33
वार्ष्णेयीदयितं शूरं मया सततलालितम् ।
यदि पुत्रं न पश्यामि यास्यामि यमसादनम् ॥ ७.७२.३३ ॥
ವಾರ್ಷ್ಣೇಯಿಯ ಪ್ರಿಯನೂ, ಶೂರನೂ, ನಾನು ಸದಾ ಲಾಲಿಸಿದವನೂ ಆದ ಆ ಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು.
7.72.34
मृदुकुञ्चितकेशान्तं बालं बालमृगेक्षणम् ।
मत्तद्विरदविक्रान्तं सिंहपोतमिवोद्गतम् ॥ ७.७२.३४ ॥
ಮೃದು ಸುರುಳಿ ಕೂದಲಿನವನೂ, ಬಾಲಕನೂ, ಜಿಂಕೆಯ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನೂ, ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯ ನಡಿಗೆಯವನೂ, ಎದ್ದುನಿಂತ ಸಿಂಹದ ಮರಿಯಂತಿರುವವನೂ.
7.72.35
स्मिताभिभाषिणं दान्तं गुरुवाक्यकरं सदा ।
बाल्येऽप्यतुलकर्माणं प्रियवाक्यममत्सरम् ॥ ७.७२.३५ ॥
ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡುವವನೂ, ದಾಂತನೂ, ಸದಾ ಗುರುವಾಕ್ಯ ಪಾಲಿಸುವವನೂ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೂ ಅತುಲ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವನೂ, ಪ್ರಿಯ ವಾಕ್ಯ ಆಡುವವನೂ, ಮತ್ಸರವಿಲ್ಲದವನೂ.
7.72.36
महोत्साहं महाबाहुं दीर्घराजीवलोचनम् ।
भक्तानुकम्पिनं दान्तं न च नीचानुसारिणम् ॥ ७.७२.३६ ॥
ಮಹೋತ್ಸಾಹಿ, ಮಹಾಬಾಹು, ದೀರ್ಘ ಕಮಲನೇತ್ರ, ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳವನು, ದಾಂತ, ನೀಚರನ್ನು ಅನುಸರಿಸದವನು.
7.72.37
कृतज्ञं ज्ञानसम्पन्नं कृतास्त्रभनिवर्तिनम् ।
युद्धाभिनन्दिनं नित्यं द्विषतां भयवर्धनम् ॥ ७.७२.३७ ॥
ಕೃತಜ್ಞನೂ, ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನನೂ, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿಸುವವನೂ, ಸದಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಿಸುವವನೂ, ಶತ್ರುಗಳ ಭಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನೂ.
7.72.38
स्वेषां प्रियहिते युक्तं पितॄणां जयगृद्धिनम् ।
न च पूर्वं प्रहर्तारं सम्प्रमे नष्टसम्भ्रमम्।
यदि पुत्रं न पश्यामि यास्यामि यमसादनम् ॥ ७.७२.३८ ॥
ತನ್ನವರ ಪ್ರಿಯ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಹಿರಿಯರ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನಾಗಿ, ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಹರಿಸದವನಾಗಿ, ಕಳವಳವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ. ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡದಿದ್ದರೆ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
7.72.39
रथेषु गण्यमानेषु गणितं तं महारथम् ।
मयाऽध्यर्धगुणं सङ्ख्ये तरुणं बाहुशालिनम् ॥ ७.७२.३९ ॥
ರಥಿಕರನ್ನು ಎಣಿಸಿದಾಗ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾರಥನನ್ನು ನಾನು ಒಂದೂವರೆ ಪಟ್ಟು ಎಣಿಸಿದ್ದೆ, ತನ್ನ ತೋಳುಬಲದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ಆ ಯುವಕನನ್ನು.
7.72.40
प्रद्युम्नस्य प्रियं नित्यं केशवस्य ममैव च ।
यदि पुत्रं न पश्यामि यास्यामि यमसादनम् ॥ ७.७२.४० ॥
ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಿಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಿಯನು, ಕೇಶವನಿಗೂ ನನಗೂ ಪ್ರಿಯನು. ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡದಿದ್ದರೆ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
7.72.41
सुनसं सुललाटान्तं स्वक्षिभ्रूदशनच्छदम् ।
अपश्यतस्तद्वदनं का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ७.७२.४१ ॥
ಸುಂದರ ಮೂಗು, ಸುಂದರ ಹಣೆ, ಕಣ್ಣು, ಹುಬ್ಬು, ತುಟಿಗಳುಳ್ಳ ಅವನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ಶಾಂತಿ?
7.72.42
तन्त्रीस्वनसुखं रम्यं पुंस्कोकिलसमध्वनिम् ।
अशृण्वतः स्वनं तस्य का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ७.७२.४२ ॥
ತಂತಿವಾದ್ಯದ ನಾದದಂತೆ ಸುಖಕರವಾದ, ರಮ್ಯವಾದ, ಗಂಡು ಕೋಗಿಲೆಯ ಧ್ವನಿಯಂತಿರುವ ಅವನ ಸ್ವರವನ್ನು ಕೇಳದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ಶಾಂತಿ?
7.72.43
रूपं चाप्रतिमं तस्य त्रिदशैश्चापि दुर्लभम् ।
अपश्यतो हि वीरस्य का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ७.७२.४३ ॥
ಅವನ ಅಸದೃಶ ರೂಪ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದುದು — ಆ ವೀರನನ್ನು ನೋಡದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಎಲ್ಲಿ?
7.72.44
अभिवादनदक्षं तं पितॄणां वचने रतम् ।
नाद्याहं यदि पश्यामि का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ७.७२.४४ ॥
ಹಿರಿಯರಿಗೆ ವಂದಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ, ಹಿರಿಯರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಅವನನ್ನು ಇಂದು ನಾನು ನೋಡದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಎಲ್ಲಿ?
7.72.45
सुकुमारः सदा वीरो महार्हशयनोचितः ।
भूमावनाथवच्छेते नूनं नाथवतां वरः ॥ ७.७२.४५ ॥
ಸದಾ ಸುಕುಮಾರನಾದ ಆ ವೀರ, ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಹಾಸಿಗೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನು — ರಕ್ಷಕರಿರುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅನಾಥನಂತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
7.72.46
शयानं समुपासन्ति यं पुरा परमस्त्रियः ।
तमद्य विप्रविद्धाङ्गमुपासन्त्यशिवाः शिवाः ॥ ७.७२.४६ ॥
ಹಿಂದೆ ಮಲಗಿದಾಗ ಉತ್ತಮ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು, ಇಂದು ಅಂಗಗಳು ಛಿದ್ರವಾಗಿರುವಾಗ ಅಮಂಗಳ ನರಿಗಳು ಸೇವಿಸುತ್ತಿವೆ.
7.72.47
यः पुरा बोध्यते सुप्तः सूतमागधबन्दिभिः ।
बोधयन्त्यद्य तं नूनं श्वापदा विकृतैः स्वनैः ॥ ७.७२.४७ ॥
ಹಿಂದೆ ಮಲಗಿದಾಗ ಸೂತರು, ಮಾಗಧರು, ಬಂದಿಗಳು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು, ಇಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳು ಭೀಕರ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿವೆ.
7.72.48
छत्रच्छायासमुचितं तस्य तद्वदनं शुभम् ।
नूनमद्य रजोध्वस्तं रणरेणुः करिष्यति ॥ ७.७२.४८ ॥
ಛತ್ರದ ನೆರಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅವನ ಆ ಶುಭ ಮುಖವನ್ನು, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇಂದು ರಣಧೂಳಿ ಧೂಳುಮಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
7.72.49
हा पुत्रकावितृप्तस्य सततं पुत्रदर्शने ।
भाग्यहीनस्य कालेन यथा मे नीयसे बलात् ॥ ७.७२.४९ ॥
ಅಯ್ಯೋ ಮಗನೇ, ಮಗನನ್ನು ನೋಡುವುದರಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ತೃಪ್ತನಾಗದ, ಭಾಗ್ಯಹೀನನಾದ ನನ್ನಿಂದ ಕಾಲವು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದೆ.
7.72.50
सा च संयमनी नूनं सदा सुकृतिनां गतिः ।
स्वभाभिर्मोहिता रम्या त्वयाऽत्यर्थं विराजते ॥ ७.७२.५० ॥
ಆ ಸಂಯಮನೀ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸದಾ ಪುಣ್ಯವಂತರ ಗತಿ; ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಮೋಹಿಸುವ ರಮ್ಯವಾದುದು, ನಿನ್ನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ.
7.72.51
नूनं वैवस्वतश्च त्वां वरुणश्च प्रियातिथिम् ।
शतक्रतुर्धनेशश्च प्राप्तमर्चन्त्यभीरुकम् ॥ ७.७२.५१ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವೈವಸ್ವತ, ವರುಣ, ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಧನೇಶ (ಕುಬೇರ) ನಿನ್ನನ್ನು, ನಿರ್ಭಯನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು, ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದವನಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
7.72.52
एवं विलप्य बहुधा भिन्नपोतो वगिग्यथा ।
दुःखेन महताऽविष्टो युधिष्ठिरमपृच्छत ॥ ७.७२.५२ ॥
ಹೀಗೆ ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸಿ, ಒಡೆದ ಹಡಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಂತೆ ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
7.72.53
कथं त्वयि च भीमे च धृष्टद्युम्ने च जीवति ।
सात्यके शक्रविक्रान्ते सौभद्रो निहतः परैः ॥ ७.७२.५३ ॥
ನೀನು, ಭೀಮ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಸಾತ್ಯಕಿ ಜೀವಂತವಿರುವಾಗ, ಸೌಭದ್ರನು (ಅಭಿಮನ್ಯು) ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು?
7.72.54
कच्चित्स कदनं कृत्वा परेषां कुरुनन्दन ।
स्वर्गतोऽभिमुखः सङ्ख्ये युध्यमानो नरर्षभैः ॥ ७.७२.५४ ॥
ಕುರುನಂದನ, ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿ, ನರಶ್ರೇಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನೇ?
7.72.55
स नूनं बहुभिर्यत्तैर्युध्यमानो नरर्षभैः ।
असहायः सहायार्थी मामनुध्यातवान्ध्रुवम् ॥ ७.७२.५५ ॥
ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹಲವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ, ನರಶ್ರೇಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಾ, ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಯಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದ್ದನು.
7.72.56
पीड्यमानः शरैर्बालस्तात साध्वभिधाव माम् ।
इति विप्रलपन्मन्ये नृशंसैर्भुवि पातितः ॥ ७.७२.५६ ॥
ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ಬಾಲಕನು "ತಂದೆಯೇ, ಬೇಗನೆ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿ ಬಾ" ಎಂದು ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಾ, ಕ್ರೂರರಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
7.72.57
अथवा मत्प्रसूतः स स्वस्रीयो माधवस्य च ।
सुभद्रायां च सम्भूतो न चैवं वक्तुमर्हति ॥ ७.७२.५७ ॥
ಅಥವಾ ಅವನು ನನ್ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು; ಮಾಧವನ (ಕೃಷ್ಣನ) ಸೋದರಿಯ ಮಗ; ಸುಭದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು; ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ.
7.72.58
वज्रसारमयं नूनं हृदयं सुदृढं मम ।
अपश्यतो दीर्घबाहुं रक्ताक्षं यन्न दीर्यते ॥ ७.७२.५८ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಹೃದಯವು ವಜ್ರಸಾರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾಗಿದೆ; ದೀರ್ಘಬಾಹುವಿನ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣಿನವನನ್ನು ನೋಡದಿದ್ದರೂ ಅದು ಸೀಳುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ.
7.72.59
कथं बाले महेष्वासा नृशंसा मर्मभेदिनः ।
स्वस्रीये वासुदेवस्य मम पुत्रेऽक्षिपञ्शरान् ॥ ७.७२.५९ ॥
ಆ ಮಹಾಧನುರ್ಧರರು, ಕ್ರೂರರು, ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುವವರು, ವಾಸುದೇವನ ಸೋದರಿಯ ಮಗನೂ ನನ್ನ ಮಗನೂ ಆದ ಆ ಬಾಲಕನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು?
7.72.60
यो मां नित्यमदीनात्मा प्रत्युद्गम्याभिनन्दति ।
उपयान्तं रिपून्हत्वा सोऽद्य मां किं न पश्यति ॥ ७.७२.६० ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ದೀನತೆ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡು ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದವನು, ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ?
7.72.61
नूनं स पातितः शेते धरण्यां रुधिरोक्षितः ।
शोभयन्मेदिनीं गात्रैरादित्य इव पातितः ॥ ७.७२.६१ ॥
ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅವನು ಬಿದ್ದು ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ; ಬಿದ್ದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾ.
7.72.62
सुभद्रामनुशोचामि या पुत्रमपलायिनम् ।
रणे विनिहतं श्रुत्वा शोकार्ता वै विनङ्क्षति ॥ ७.७२.६२ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋಗದ ಮಗನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ಕೇಳಿ ದುಃಖಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನಾಶವಾಗುವ ಸುಭದ್ರೆಗಾಗಿ ನಾನು ದುಃಖಿಸುತ್ತೇನೆ.
7.72.63
सुभद्रा वक्ष्यते किं मामबिमन्युमपश्यती ।
द्रौपदीं चैव दुःखार्तां किं वा वक्ष्यामि तामहम् ॥ ७.७२.६३ ॥
ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಕಾಣದ ಸುಭದ್ರೆ ನನಗೆ ಏನು ಹೇಳುವಳು? ದುಃಖಪೀಡಿತ ದ್ರೌಪದಿಗೆ ನಾನು ಏನು ಹೇಳಲಿ?
7.72.64
वज्रसारमयं नूनं हृदयं यन्न यास्यति ।
सहस्रधा वधूं दृष्ट्वा रुदतीं शोककर्शिताम् ॥ ७.७२.६४ ॥
ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಹೃದಯ ವಜ್ರಸಾರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ದುಃಖದಿಂದ ಕೃಶಳಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಸೊಸೆಯನ್ನು ಕಂಡೂ ಅದು ಸಾವಿರ ತುಂಡಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
7.72.65
हृष्टानां धार्तराष्ट्राणां सिंहनादो मया श्रुतः ।
युयुत्सुश्चापि कृष्णेन श्रुतो वीरानुपालभन् ॥ ७.७२.६५ ॥
ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರ ಸಿಂಹನಾದವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ; ವೀರರನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯುಯುತ್ಸುವನ್ನೂ ಕೃಷ್ಣನು ಕೇಳಿದನು.
7.72.66
अशक्नुवन्तः पार्थस्य बालं हत्वा महाबलम् ।
किं न लज्जन्त्यधर्मज्ञाः पार्थिवा दृश्यतां बलम् ॥ ७.७२.६६ ॥
ಪಾರ್ಥನ ಮಗನನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾರದೆ, ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕೊಂದೂ, ಧರ್ಮ ತಿಳಿಯದ ರಾಜರು ಏಕೆ ನಾಚುವುದಿಲ್ಲ? ಅವರ ಬಲವನ್ನು ನೋಡಲಿ.
7.72.67
किं तयोर्विप्रियं कृत्वा केशवार्जुनयोर्मृधे ।
सिंहवन्नदथ प्रीताः शोककाल उपस्थिते ॥ ७.७२.६७ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೇಶವ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಶೋಕಕಾಲ ಬಂದಿರುವಾಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಿಂಹಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದಿರಾ?
7.72.68
आगमिष्यति वः क्षिप्रं फलं पापस्य कर्मणः ।
अधर्मो हि कृतस्तीव्रः कथं स्यादफलश्चिरम् ॥ ७.७२.६८ ॥
ನಿಮ್ಮ ಪಾಪಕರ್ಮದ ಫಲ ಬೇಗನೆ ನಿಮಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ಅಧರ್ಮ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಾಗ ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಫಲರಹಿತವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಇರಬಲ್ಲದು?
7.72.69
इति तान्परिभाषन्वै वैश्यापुत्रो महामतिः ।
अपायाच्छस्त्रमुत्सृज्य कोपदुःखसमन्वितः ॥ ७.७२.६९ ॥
ಹೀಗೆ ಅವರನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತ, ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯ ವೈಶ್ಯಪುತ್ರನು ಕೋಪ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
7.72.70
किमर्थमेतन्नाख्यातं त्वया कृष्ण रणे मम ।
अधक्ष्यं तानहं क्रूरांस्तदा सर्वान्महारथान् ॥ ७.७२.७० ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀನು ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಏಕೆ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ? ಆಗ ನಾನು ಆ ಕ್ರೂರ ಮಹಾರಥರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸುಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೆ.
7.72.71
पुत्रशोकार्दितं पार्थं ध्यायन्तं साश्रुलोचनम् ।
निगृह्य वासुदेवस्तं पुत्राधिभिरभिप्लुतम्।
मैवमित्यब्रवीत्कृष्णस्तीव्रशोकसमन्वितम् ॥ ७.७२.७१ ॥
ಮಗನ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನ ಪಾರ್ಥನನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ವಾಸುದೇವ (ಕೃಷ್ಣ) ತಡೆದು, ಮಗನ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮುಳುಗಿದ, ತೀವ್ರ ಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನಿಗೆ, "ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಡ" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
7.72.72
सर्वेषामेष वै पन्थाः शूराणामनिवर्तिनाम् ।
क्षत्रियाणां विशेषेण येषां नः शस्त्रजीविका ॥ ७.७२.७२ ॥
ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾರ್ಗ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದ ಶೂರರಿಗೆ, ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ನಮ್ಮ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಇದೇ ಮಾರ್ಗ.
7.72.73
एषा वै युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
विहिता सर्वशास्त्रज्ञैर्गतिर्मतिमतां वर ॥ ७.७२.७३ ॥
ಯುದ್ಧಮಾಡುವ, ಹಿಂದಿರುಗದ ಶೂರರಿಗೆ ಇದೇ ಗತಿ; ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವಿಧಿಸಿದುದು, ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
7.72.74
ध्रुवं हि युद्धे मरणं शूरामामनिवर्तिनाम् ।
गतः पुण्यकृतां लोकानभिमन्युर्न संशयः ॥ ७.७२.७४ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗದ ಶೂರರಿಗೆ ಮರಣ ನಿಶ್ಚಯ; ಪುಣ್ಯಮಾಡಿದವರ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮನ್ಯು ಹೋದನು, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
7.72.75
एतच्च सर्ववीराणां काङ्क्षितं भरतर्षभ ।
सङ्ग्रामेऽभिमुखा मृत्युं प्राप्नुयामेति मानद ॥ ७.७२.७५ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಎಲ್ಲ ವೀರರು ಬಯಸುವುದು ಇದೇ: ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರುಮುಖದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಬೇಕು, ಮಾನದನೇ.
7.72.76
स च वीरान्रणे हत्वा राजपुत्रान्महाबलान् ।
वीरैराकाङ्क्षितं मृत्युं सम्प्राप्तोऽभिमुखं रणे ॥ ७.७२.७६ ॥
ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ವೀರರನ್ನು ಕೊಂದು, ವೀರರು ಬಯಸುವ ಮರಣವನ್ನು ರಣದಲ್ಲಿ ಎದುರುಮುಖದಿಂದ ಹೊಂದಿದನು.
7.72.77
मा शुचः पुरुषव्याघ्र पूर्वैरेष सनातनः ।
धर्मकृद्भिः कृतो धर्मः क्षत्रियाणां रणे क्षयः ॥ ७.७२.७७ ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದುಃಖಿಸಬೇಡ; ಇದು ಪೂರ್ವಜರಿಂದ, ಧರ್ಮ ಮಾಡಿದವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ — ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ರಣದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುವುದು.
7.72.78
इमे ते भ्रातरः सर्वे दीना भरतसत्तम ।
त्वयि शोकसमाविष्टे नृपाश्च सुहृदस्तव ॥ ७.७२.७८ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಈ ಸಹೋದರರೆಲ್ಲರೂ, ರಾಜರೂ ಮಿತ್ರರೂ, ನೀನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ದೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
7.72.79
एतांश्च वचसा साम्ना समाश्वासय मानद ।
विदितं वेदितव्यं ते न शोकं कर्तुमर्हसि ॥ ७.७२.७९ ॥
ಮಾನದನೇ, ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸು. ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದೆಲ್ಲವೂ ತಿಳಿದಿದೆ; ನೀನು ಶೋಕಿಸಬಾರದು.
7.72.80
एवमाश्वासितः पार्थः कृष्णेनाद्भुतकर्मणा ।
ततोऽब्रवीत्तदा भ्रातॄन्सर्वान्पार्थः सगद्गदम् ॥ ७.७२.८० ॥
ಅದ್ಭುತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಹೀಗೆ ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ಪಾರ್ಥನು ಆಗ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಗದ್ಗದ ಕಂಠದಿಂದ ಹೇಳಿದನು.
7.72.81
स दीर्घबाहुः पृथ्वंसो दीर्घराजीवलोचनः ।
अभिमन्युर्यथा वृत्तः श्रोतुमिच्छाम्यहं तथा ॥ ७.७२.८१ ॥
ದೀರ್ಘ ಬಾಹುಗಳು, ವಿಶಾಲ ಭುಜಗಳು, ದೀರ್ಘ ಕಮಲನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಅಭಿಮನ್ಯು ಹೇಗೆ ಮಡಿದನೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
7.72.82
सनागस्यन्दनहयान्सङ्ग्रामे निहतान्मया ।
क्षिप्रं द्रक्ष्यन्ति ते नूनं मम पुत्रं निहत्य वै ॥ ७.७२.८२ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ಹತವಾದ ಆನೆಗಳನ್ನು, ರಥಗಳನ್ನು, ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವರು; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರವೇ ಕಾಣುವರು.
7.72.83
कथं च वः कृतास्त्राणां सर्वेषां शस्त्रपाणिनाम् ।
सौभद्रो निधनं गच्छेद्वज्रिणापि समागतः ॥ ७.७२.८३ ॥
ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರೂ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ವಜ್ರಧಾರಿಯೊಂದಿಗೆ (ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ) ಎದುರಾದರೂ ಸೌಭದ್ರನು ಹೇಗೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು?
7.72.84
यद्येवमहमज्ञास्यमशक्तान्रक्षणे मम ।
सूनोः पाण्डवपाञ्चालानगोप्स्यं तं महारणे ॥ ७.७२.८४ ॥
ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಚಾಲರು ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರೆಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ನಾನೇ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.
7.72.85
कथं च वो रथस्यानां शरवर्षाणि मुञ्चताम् ।
नीतोऽभिमन्युर्निधनं कदर्थीकृत्य वः परैः ॥ ७.७२.८५ ॥
ನೀವು ರಥಿಕರಾಗಿ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಶತ್ರುಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಮರಣಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು?
7.72.86
अहो वः पौरुषं नास्ति न च वोऽस्ति पराक्रमः ।
यत्राभिमन्युः समरे पश्यतां वो निपातितः ॥ ७.७२.८६ ॥
ಅಯ್ಯೋ! ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಭಿಮನ್ಯು ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪೌರುಷವೂ ಪರಾಕ್ರಮವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
7.72.87
आत्मानमेव गर्हेयं यदहं वै सुदुर्बलान् ।
युष्मानाज्ञाय निर्यातो भीरूनकृतनिश्चयान् ॥ ७.७२.८७ ॥
ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲರೂ, ಹೇಡಿಗಳೂ, ನಿಶ್ಚಯವಿಲ್ಲದವರೂ ಆದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಿಳಿದೂ ನಾನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನನ್ನೇ ನಿಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
7.72.88
आहोस्विद्भूषणार्थाय वर्मशस्त्रायुधानि वः ।
वाचस्तु वक्तुं संसत्सु मम पुत्रमरक्षताम् ॥ ७.७२.८८ ॥
ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಕವಚ, ಶಸ್ತ್ರ, ಆಯುಧಗಳು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ? ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಮಾತ್ರವೇ? ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೀವು ರಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ.
7.72.89
एवमुक्त्वा ततो वाक्यमतिष्ठद्वै वरासिमान् ।
न स्माशक्यत बीभत्सुः केनचित्प्रसमीक्षितुम् ॥ ७.७२.८९ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ಉತ್ತಮ ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದು ನಿಂತನು; ಆಗ ಯಾರಿಗೂ ಬೀಭತ್ಸುವನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
7.72.90
तमन्तकमिव क्रुद्धं निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः ।
महेन्द्रमिव तिष्ठन्तं वज्रोद्यतमहाभुजम्।
पुत्रशोकाभिसन्तप्तमश्रुपूर्णमुखं तदा ॥ ७.७२.९० ॥
ಕ್ರೋಧಿತನಾದ ಯಮನಂತೆ, ಪದೇಪದೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ, ವಜ್ರ ಎತ್ತಿದ ಮಹೇಂದ್ರನಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಭುಜಗಳುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾಗಿ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಮುಖದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಆಗ (ಎಲ್ಲರೂ ಕಂಡರು).
7.72.91
न भाषितुं शक्नुवन्ति द्रष्टुं वा सुहृदोऽर्जुनम् ।
अन्यत्र वासुदेवाद्वा ज्येष्ठाद्वा पाण्डुनन्दनात् ॥ ७.७२.९१ ॥
ವಾಸುದೇವ ಅಥವಾ ಪಾಂಡುವಿನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅರ್ಜುನನ ಮಿತ್ರರು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲೂ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲೂ ಶಕ್ತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
7.72.92
सर्वास्ववस्थासु हितावर्जुनस्य मनोनुगौ ।
बहुमानात्प्रियत्वाच्च तावेनं वक्तमर्हतः ॥ ७.७२.९२ ॥
ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಜುನನ ಹಿತೈಷಿಗಳೂ ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರೂ ಆದ ಆ ಇಬ್ಬರೇ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಅರ್ಹರು.
7.72.93
ततस्तं पुत्रशोकेन भृशं पीडितमानसम् ।
राजीवलोचनं क्रुद्धं राजा वचनमब्रवीत् ॥ ७.७२.९३ ॥
ಆಗ ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ನೊಂದಿದ್ದ, ಕಮಲನೇತ್ರನಾದ, ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದ ಅವನೊಂದಿಗೆ ರಾಜನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.