મહાભારત · અધ્યાય 7.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.74.1
श्रुत्वा तु तं महाशब्दं पाण्डूनां पुत्रगृद्धिनाम् ।
चारैः प्रवेदितस्त्रस्तः समुत्थाय जयद्रथः ॥ ७.७४.१ ॥
પુત્ર માટે આતુર પાંડવોનો તે મહાન કોલાહલ સાંભળીને, ગુપ્તચરોથી સૂચિત થઈ ભયભીત જયદ્રથ ઊભો થયો.
7.74.2
शोकसम्मूढहृदयो दुःखेनाभ्याहतो भृशम् ।
मज्जमान इवागाधे विपुले शोकसागरे।
जगाम समितिं राज्ञां सैन्धवो विमृशन्बहु ॥ ७.७४.२ ॥
શોકથી મૂઢ હૃદયવાળો, દુઃખથી અત્યંત ઘવાયેલો, અગાધ વિશાળ શોકસાગરમાં ડૂબતો હોય તેમ, સૈંધવ ઘણું વિચારતો રાજાઓની સભામાં ગયો.
7.74.3
स तेषां नरदेवानां सकाशे पर्यदेवयत् ।
अभिमन्युपितुर्भीतः सव्रीडो वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.७४.३ ॥
તે તે નરદેવોની સમક્ષ વિલાપ કરવા લાગ્યો; અભિમન્યુના પિતાથી ડરીને, શરમાઈને આ વચન બોલ્યો.
7.74.4
योऽसौ पाण्डोः किल क्षेत्रे जातः शक्रेण कामिना ।
स निनीषति दुर्बुद्धिर्मां किलैकं यमक्षयम् ॥ ७.७४.४ ॥
પાંડુના ક્ષેત્રમાં કામાતુર ઇન્દ્ર દ્વારા જન્મેલો — તે દુર્બુદ્ધિ ફક્ત મને જ યમલોકે લઈ જવા ઇચ્છે છે.
7.74.5
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि स्वगृहं जीवितेप्सया। ॥ ७.७४.५ ॥
તમારું કલ્યાણ થાઓ; જીવવાની ઇચ્છાથી હું મારા ઘરે જઈશ.
7.74.6
अथवास्त्रप्रतिबलास्त्रात मां क्षत्रियर्षभाः ।
पार्थेन प्रार्थितं वीरास्ते सन्दत्त ममाभयम् ॥ ७.७४.६ ॥
અથવા શસ્ત્રમાં સમાન બળવાન ક્ષત્રિય વૃષભો, શસ્ત્રથી મને બચાવો; વીરો, પાર્થે માંગેલું અભય મને આપો.
7.74.7
द्रोणदुर्योधनकृपाः कर्णमद्रेशबाह्लिकाः ।
दुःशासनादयः शक्तास्त्रातुमप्यन्तकार्दितम् ॥ ७.७४.७ ॥
દ્રોણ, દુર્યોધન, કૃપ, કર્ણ, મદ્રેશ, બાહ્લિક, દુઃશાસન વગેરે પણ યમથી પીડિતને બચાવવા સમર્થ નથી.
7.74.8
किमङ्ग पुनरेकेन फल्गुनेन जिघांसता ।
न त्रास्यन्ति भवन्तो मां समस्ताः पतयः क्षितेः ॥ ७.७४.८ ॥
એક જ ફાલ્ગુન (અર્જુન) મારવાની ઇચ્છાથી આવતો હોય તો પછી શું કહેવું! પૃથ્વીના સર્વ સ્વામીઓ, તમે મને બચાવી નહીં શકો.
7.74.9
प्रतिज्ञां पाण्डवेयानां श्रुत्वा मम महद्भयम् ।
सीदन्ति मम गात्राणि मुमूर्षोरिव पार्थिवाः ॥ ७.७४.९ ॥
પાંડવોની પ્રતિજ્ઞા સાંભળીને મને મહાન ભય લાગ્યો છે. હે રાજાઓ, મરવાની તૈયારીવાળાની જેમ મારાં અંગો શિથિલ થાય છે.
7.74.10
वधो नूनं प्रतिज्ञातो मम गाण्डीवधन्वना ।
तथाहि हृष्टाः क्रोशन्ति शोककालेऽपि पाण्डवाः ॥ ७.७४.१० ॥
ગાંડીવધારીએ ચોક્કસ મારા વધની પ્રતિજ્ઞા લીધી છે. તેથી શોકના સમયે પણ પાંડવો હર્ષથી પોકાર કરે છે.
7.74.11
तन्न देवा न गन्धर्वा नासुरोरगराक्षसाः ।
उत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुं कुत एव नराधिपाः ॥ ७.७४.११ ॥
તેથી દેવો, ગંધર્વો, અસુરો, ઉરગો અને રાક્ષસો પણ તે બદલવા સમર્થ નથી; તો પછી મનુષ્યોના રાજાઓની વાત જ શી!
7.74.12
तस्मान्मामनुजानीत भद्रं वोऽस्तु नरर्षभाः ।
अदर्शनं गमिष्यामि न मां द्रक्ष्यन्ति पाण्डवाः ॥ ७.७४.१२ ॥
તેથી હે નરશ્રેષ્ઠો, મને જવાની અનુમતિ આપો; તમારું કલ્યાણ થાઓ. હું અદૃશ્ય થઈ જઈશ; પાંડવો મને જોશે નહીં.
7.74.13
एवं विलपमानं तं भयाद्व्याकुलचेतसम् ।
आत्मकार्यगरीयस्त्वाद्राजा दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ७.७४.१३ ॥
આ રીતે ભયથી વ્યાકુળ ચિત્તે વિલાપ કરતા તેને, પોતાના કાર્યની ગુરુતા જોઈને રાજા દુર્યોધને કહ્યું.
7.74.14
न भेतव्यं नरव्याघ्र को हि त्वां पुरुषर्षभ ।
मध्ये क्षत्रियवीराणां तिष्ठन्तं प्रार्थयेद्युधि ॥ ७.७४.१४ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, ડરીશ નહીં. ક્ષત્રિય વીરોની વચ્ચે ઊભેલા તને, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં કોણ હણવા ઇચ્છે?
7.74.15
एतेषां नरदेवानां मत्तमातङ्गगामिनाम् ।
सङ्घातमुपयातानामपि विभ्येत्पुरन्दरः ॥ ७.७४.१५ ॥
મદમસ્ત હાથીઓની જેમ ચાલતા આ નરદેવ (રાજાઓ)ના સમૂહ સામે આવે તો ઇન્દ્ર પણ ડરે.
7.74.16
अहं वैकर्तनः कर्णश्चित्रसेनो विविंशतिः ।
भूरिश्रवाः शलः शल्यो वृषसेनो दुरासदः ॥ ७.७४.१६ ॥
હું, વિકર્તનનો પુત્ર કર્ણ, ચિત્રસેન, વિવિંશતિ, ભૂરિશ્રવા, શલ, શલ્ય, વૃષસેન — જે દુર્જય છે.
7.74.17
पुरुमित्रो जयो भोजः काम्भोजश्च सुदक्षिणः ।
सत्यव्रतो महाबाहुर्विकर्णो दुर्मुखश्च ह ॥ ७.७४.१७ ॥
પુરુમિત્ર, જય, ભોજ, કાંબોજ સુદક્ષિણ, મહાબાહુ સત્યવ્રત, વિકર્ણ અને દુર્મુખ પણ.
7.74.18
दुःशासनः सुबाहुश्च कालिङ्गश्चाप्युदायुधः ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ द्रोणो द्रौणिश्च सौबलः ॥ ७.७४.१८ ॥
દુઃશાસન, સુબાહુ, કલિંગનો રાજા, ઉદાયુધ, અવંતીના બે રાજકુમારો વિંદ અને અનુવિંદ, દ્રોણ, દ્રોણપુત્ર અશ્વત્થામા, અને સુબલપુત્ર શકુનિ.
7.74.19
मायावी बलवाञ्छूरो राक्षसश्चाप्यलम्बुसः ।
एते चान्ये च बहवो नानाजनपदेश्वराः।
ससैन्यास्त्वाभिगोप्स्यन्ति व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ७.७४.१९ ॥
માયાવી, બળવાન, શૂર રાક્ષસ અલંબુષ પણ, આ અને બીજા ઘણા જુદા જુદા જનપદોના સ્વામીઓ સૈન્ય સહિત તમારું રક્ષણ કરશે. તમારા મનનો આ તાવ દૂર થાઓ.
7.74.20
त्वं चापि रथिनां श्रेष्ठः स्वयं शूरोऽमितद्युते ।
स कथं पाण्डवेयेभ्यो भयं पश्यसि वैन्धव ॥ ७.७४.२० ॥
હે અમિતતેજસ્વી! તમે પોતે પણ રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને શૂર છો. હે વૈન્ધવ! પાંડવોથી તમે કેમ ભય જુઓ છો?
7.74.21
अक्षौहिण्यो महावीर्य मदीयास्तव रक्षणे ।
यत्ता योत्स्यन्ति माभैस्त्वं सैन्धव व्येतु ते भयम् ॥ ७.७४.२१ ॥
હે મહાવીર્ય! મારી અક્ષૌહિણી સેનાઓ તમારા રક્ષણ માટે તૈયાર થઈને યુદ્ધ કરશે. હે સૈંધવ! તમે ડરશો નહીં. તમારો ભય દૂર થાઓ.
7.74.22
एवमाश्वासितो राजन्पुत्रेण तव सैन्धवः ।
दुर्योधनेन सहितो द्रोणं रात्रावुपागमत् ॥ ७.७४.२२ ॥
હે રાજન્! આ રીતે તમારા પુત્રે આશ્વાસન આપેલો સૈંધવ દુર્યોધન સાથે રાત્રે દ્રોણ પાસે ગયો.
7.74.23
उपसङ्गृह्य चरणौ द्रोणाय स विशाम्पतिः ।
उपोपविश्य प्रणतः पर्यपृच्छदिदं वचः ॥ ७.७४.२३ ॥
તે વિશામ્પતિએ દ્રોણના ચરણ પકડીને, તેમની પાસે બેસીને, નમ્રતાથી આ વચનો પૂછ્યા.
7.74.24
निमित्ते दूरपातित्वे लघुत्वे दृढवेधने ।
मम ब्रवीतु भगवान्विशेषं फल्गुनस्य च ॥ ७.७४.२४ ॥
હે ભગવન્! શકુનોમાં, દૂર બાણ છોડવામાં, લઘુતામાં અને દૃઢ લક્ષ્યભેદમાં ફલ્ગુનના (અર્જુનના) વિશેષપણાને મને કહો.
7.74.25
विद्याविशेषमिच्छामि ज्ञातुमाचार्य तत्त्वतः ।
अर्जुनस्यात्मनश्चैव याथातथ्यं प्रचक्ष्व मे ॥ ७.७४.२५ ॥
આચાર્ય પાસેથી તત્ત્વત: વિદ્યાની વિશેષતા જાણવા ઇચ્છું છું, અર્જુનની અને મારી પણ. તેનું યથાર્થ સ્વરૂપ મને કહો.
7.74.26
सममाचार्यकं तात तव चैवार्जुनस्य च ।
योगाद्दुःखोषितत्वाच्च तस्मात्त्वत्तोऽधिकोऽर्जुनः ॥ ७.७४.२६ ॥
હે તાત, તારું અને અર્જુનનું આચાર્યત્વ સમાન છે. પ્રયત્ન અને દુઃખ સહન કરવાને લીધે અર્જુન તારાથી અધિક છે.
7.74.27
न तु ते युधि सन्त्रासः कार्यः पार्थात्कथञ्चन ।
अहं हि रक्षिता तात भयात्त्वां नात्र संशयः ॥ ७.७४.२७ ॥
પણ યુદ્ધમાં પાર્થથી તારે કોઈ પણ રીતે ભય રાખવો ન જોઈએ. હે તાત, હું જ તને ભયથી રક્ષીશ; એમાં સંશય નથી.
7.74.28
न हि मद्बाहुगुप्तस्य प्रभवन्त्यमरा अपि ।
व्यूहयिष्यामि तं व्यूहं यं पार्थो न तरिष्यति ॥ ७.७४.२८ ॥
મારા બાહુઓથી રક્ષિત પર દેવો પણ પ્રભાવ પાડી શકતા નથી. પાર્થ પાર ન કરી શકે એવો વ્યૂહ હું રચીશ.
7.74.29
तस्माद्युध्यस्व माभैस्त्वं स्वधर्ममनुपालय ।
पितृपैतामहं मार्गमनुयाहि महारथ ॥ ७.७४.२९ ॥
તેથી યુદ્ધ કર, ડરીશ નહીં. તારા સ્વધર્મનું પાલન કર. હે મહારથી, પિતૃ-પિતામહોના માર્ગે ચાલ.
7.74.30
अधीता विधिवद्वेदा अग्नयः सुहुतास्त्वया ।
इष्टं च बहुभिर्यज्ञैर्न ते मृत्युर्भयङ्करः ॥ ७.७४.३० ॥
તેં વિધિપૂર્વક વેદોનો અભ્યાસ કર્યો છે, અગ્નિઓમાં સારી રીતે આહુતિ આપી છે, અનેક યજ્ઞો કર્યા છે. તારું મૃત્યુ ભયંકર નહીં હોય.
7.74.31
दुर्लभं मानुषैर्मन्दैर्महाभाग्यमवाप्य तु ।
भुजवीर्यार्जिताँल्लोकान्दिव्यान्प्राप्स्यस्यनुत्तमान् ॥ ७.७४.३१ ॥
મનુષ્યોમાં મંદોને દુર્લભ એવું મહાભાગ્ય પામીને, તારા ભુજબળથી જીતેલા ઉત્તમ દિવ્ય લોક તું પ્રાપ્ત કરીશ.
7.74.32
कुरवः पाण्डवाश्चैव वृष्णयोऽन्ये च मानवाः ।
अहं च सहपुत्रेण अध्रुवा इति चिन्त्यताम् ॥ ७.७४.३२ ॥
કુરુઓ, પાંડવો, વૃષ્ણિઓ અને બીજા માનવો, હું અને મારો પુત્ર — બધા અનિત્ય છે એમ વિચારો.
7.74.33
पर्यायेण वयं सर्वे कालेन बलिना हताः ।
परलोकं गमिष्यामः स्वैःस्वैः कर्मभिरन्विताः ॥ ७.७४.३३ ॥
આપણે બધા ક્રમથી બળવાન કાળ વડે હણાઈને, પોતપોતાનાં કર્મો સાથે પરલોક જઈશું.
7.74.34
तपस्तप्त्वा तु याँल्लोकान्प्राप्नुवन्ति तपस्विनः ।
क्षत्रधर्माश्रिताः वीराः क्षत्रियाः प्राप्नुवन्ति तान् ॥ ७.७४.३४ ॥
તપ કરીને તપસ્વીઓ જે લોક પામે છે, ક્ષત્રધર્મનો આશ્રય લેનારા વીર ક્ષત્રિયો તે જ લોક પામે છે.
7.74.35
एवमाश्वासितो राजा भारद्वाजेन सैन्धवः ।
अपानुदद्भयं पार्थाद्युद्धाय च मनो दधे ॥ ७.७४.३५ ॥
ભારદ્વાજ (દ્રોણ) વડે આ રીતે આશ્વાસન પામેલા સૈંધવ રાજાએ પાર્થ (અર્જુન) પ્રત્યેનો ભય દૂર કર્યો અને યુદ્ધમાં મન લગાવ્યું.
7.74.36
ततः प्रहर्षः सैन्यानां तस्य चासीद्विशाम्पते ।
वादित्राणां ध्वनिश्चोग्रः सिंहनादरवैः सह ॥ ७.७४.३६ ॥
હે પ્રજાપતિ! ત્યારે તેના સૈન્યમાં હર્ષ થયો; સિંહનાદના અવાજો સાથે વાજિંત્રોનો ભયંકર ધ્વનિ ઊઠ્યો.