महाभारत · अध्याय 7.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.82.1
तयोः संवदतोरेव कृष्णदारुकयोस्तथा ।
साऽत्यगाद्रजनी राजन्नथ राजा स्म बोध्यते ॥ ७.८२.१ ॥
राजा, कृष्ण आणि दारुक हे दोघे बोलत असतानाच ती रात्र संपली; मग राजाला जागे करण्यात आले.
7.82.2
पठन्ति पाणिध्वनिका मागधाः स्तवगायकाः ।
वैतालिकाश्च सूताश्च तुष्टुवुः पुरुषर्षभम् ॥ ७.८२.२ ॥
टाळ्या वाजवणारे, मागध, स्तवगायक, वैतालिक आणि सूत पठण करत त्या पुरुषश्रेष्ठाची स्तुती करू लागले.
7.82.3
नर्तकाश्चाप्यनृत्यन्त जगुर्गीतानि गायकाः ।
कुरुवंशस्तवार्थानि मधुरं रक्तकण्ठिनः ॥ ७.८२.३ ॥
नर्तक नाचू लागले, आणि भावपूर्ण कंठाच्या गायकांनी कुरुवंशाची स्तुतिगीते मधुरपणे गायली.
7.82.4
मृदङ्गा झर्झरा भेर्यः पणवानकगोमुखाः ।
आडम्बराश्च शङ्खाश्च दुन्दुभ्यश्च महास्वनाः ॥ ७.८२.४ ॥
मृदंग, झर्झर, भेरी, पणव, आनक, गोमुख, आडंबर, शंख आणि दुंदुभी—सर्वांनी महानाद केला.
7.82.5
एवमेतानि सर्वाणि तथान्यान्यपि भारत ।
वादयन्ति स्म संहृष्टाः कुशलाः साधुशिक्षिताः ॥ ७.८२.५ ॥
हे भारता, याचप्रमाणे हे सर्व तसेच इतर वाद्येही आनंदित, कुशल आणि उत्तम प्रशिक्षित वादकांनी वाजवली.
7.82.6
स मेघसमनिर्घोषो महाञ्शब्दोऽस्पृशद्दिवम् ।
पार्थिवप्रवरं सुप्तं युधिष्ठिरमबोधयत् ॥ ७.८२.६ ॥
मेघगर्जनेसारखा तो महाध्वनी आकाशाला स्पर्शून गेला आणि झोपलेल्या राजश्रेष्ठ युधिष्ठिराला जागे केले.
7.82.7
प्रतिबुद्धः सुखं सुप्तो महार्हे शयनोत्तमे ।
उत्थायावश्यकार्यार्थं ययौ स्नानगृहं नृपः ॥ ७.८२.७ ॥
जागा झालेला राजा मौल्यवान उत्तम शय्येवर सुखाने निजल्यानंतर उठला आणि आवश्यक कार्यासाठी स्नानगृहाकडे गेला.
7.82.8
ततः शुक्लाम्बराः स्नातास्तरुणाः शतमष्ट च ।
स्नापकाः काञ्चनैः कुम्भैः पूर्णैः समुपतस्थिरे ॥ ७.८२.८ ॥
नंतर पांढरी वस्त्रे परिधान केलेले, स्नान केलेले एकशे आठ तरुण स्नापक सोन्याच्या भरलेल्या कलशांसह उपस्थित झाले.
7.82.9
भद्रासने सूपविष्टः परिधायाम्बरं लघु ।
सस्नौ चन्दनसंयुक्तैः पानीयैरभिमन्त्रितैः ॥ ७.८२.९ ॥
भद्रासनावर चांगला बसून, हलके वस्त्र परिधान करून त्याने चंदनमिश्रित, मंत्राभिमंत्रित जलाने स्नान केले.
7.82.10
उत्सादितः कषायेण बलवद्भिः सुशिक्षितैः ।
आप्लुतः साधिवासेन जलेन ससुगन्धिना ॥ ७.८२.१० ॥
बलवान आणि चांगले प्रशिक्षित सेवकांनी सुगंधी कषायाने त्याचे अंग चोळले आणि सुगंधी जलाने त्याला स्नान घातले.
7.82.11
राजहंसनिभं प्राप्य उष्णीषं शिथिलार्पितम् ।
जलक्षयनिमित्तं वै वेष्टयामास मूर्धनि ॥ ७.८२.११ ॥
राजहंसासारखा पांढरा फेटा घेऊन, पाणी सुकण्यासाठी सैलसर ठेवून त्याने तो डोक्यावर गुंडाळला.
7.82.12
हरिणा चन्दनेनाङ्गमुपलिप्य महाभुजः ।
स्रग्वी चाक्लिष्टवसनः प्राङ्मुखः प्राञ्जलिः स्थितः ॥ ७.८२.१२ ॥
महाबाहू राजाने हरिचंदनाने अंग लिंपून, माळा घालून, स्वच्छ वस्त्र परिधान करून पूर्वाभिमुख होऊन हात जोडून उभा राहिला.
7.82.13
कृत्वेन्द्रियाणामैकाग्र्यं मनसश्च महामनाः ।
जजाप जप्यं कौन्तेयः सतां मार्गमनुष्ठितः।
तत्राग्निशरणं दीप्तं प्रविवेश विनीतवत् ॥ ७.८२.१३ ॥
इंद्रियांची आणि मनाची एकाग्रता करून महामनस्क कौन्तेयाने सज्जनांच्या मार्गाचे अनुसरण करत जप्य मंत्र जपला. नंतर विनीतपणे प्रज्वलित अग्निशरणात प्रवेश केला.
7.82.14
समिद्भिः स पवित्राभिरग्निमाहुतिभिस्तथा ।
मन्त्रपूताभिरर्चित्वा निश्चक्राम गृहात्ततः ॥ ७.८२.१४ ॥
पवित्र समिधा आणि आहुतींनी, मंत्रांनी पावन केलेल्या त्यांनी अग्नीची पूजा करून तो घरातून बाहेर पडला.
7.82.15
द्वितीयां पुरुषव्याघ्रः कक्ष्यां निर्गम्य पार्थिवः ।
ततो वेदविदो वृद्धानपश्यद्ब्राह्मणर्षभान् ॥ ७.८२.१५ ॥
पुरुषव्याघ्र असा तो राजा दुसऱ्या अंगणातून बाहेर पडून वेदज्ञ वृद्ध ब्राह्मणश्रेष्ठांना पाहू लागला.
7.82.16
दान्तान्वेदव्रतस्नातान्स्नातानवभृथेषु च ।
सहस्रानुचरान्सौरान्सहस्रं चाष्ट चापरान् ॥ ७.८२.१६ ॥
इंद्रियनिग्रही, वेदव्रताने स्नात झालेले, अवभृथ स्नानांत स्नात झालेले; हजार अनुचर, सौर हजार आणि आठ, व इतर.
7.82.17
अक्षतैः सुमनोभिश्च वाचयित्वा महाभुजः ।
तान्द्विजान्मधुसर्पिर्भ्यां फलैः श्रेष्ठैः सुमङ्गलैः ॥ ७.८२.१७ ॥
अक्षता आणि फुलांनी मंगल वाचन करवून त्या महाभुज राजाने त्या द्विजांना मध, तूप आणि श्रेष्ठ शुभ फळे देऊन सत्कारले.
7.82.18
प्रादात्काञ्चनमेकैकं निष्कं विप्राय पाण्डवः ।
अलङ्कृतं चाश्वशतं वासांसीष्टाश्च दक्षिणाः ॥ ७.८२.१८ ॥
पांडवाने प्रत्येक ब्राह्मणाला एक-एक सोन्याचा निष्क दिला; अलंकृत शंभर घोडे, वस्त्रे आणि इच्छित दक्षिणा दिल्या.
7.82.19
तथा गाः कपिला दोग्ध्रीः सवत्साः पाण्डुनन्दनः ।
हेमशृङ्गा रौप्यखुरा दत्त्वा तेभ्यः प्रदक्षिणम् ॥ ७.८२.१९ ॥
त्याचप्रमाणे पांडुपुत्राने सोन्याची शिंगे व चांदीची खुरे असलेल्या, वासरांसह असलेल्या तांबूस दुधाळ गायी त्यांना दान करून त्यांना प्रदक्षिणा घातली.
7.82.20
स्वस्तिकान्वर्धमानांश्च नन्द्यावर्तांश्च काञ्चनान् ।
माल्यं च जलकुम्भांश्च ज्वलितं च हुताशनम् ॥ ७.८२.२० ॥
स्वस्तिक, वर्धमान आणि सोन्याची नंद्यावर्त चिन्हे, माळा, जलकुंभ आणि प्रज्वलित होमाग्नी.
7.82.21
पूर्णान्यक्षतपात्राणि रुचकं रोचनास्तथा ।
स्वलङ्कृताः शुभाः कन्या दधिसर्पिर्मधूदकम् ॥ ७.८२.२१ ॥
अक्षतांनी भरलेली पात्रे, रुचक व रोचना, सुशोभित शुभ कन्या, दही, तूप, मध व पाणी.
7.82.22
मङ्गल्यान्पक्षिणश्चैव यच्चान्यदपि पूजितम् ।
दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च कौन्तेयो बाह्यां कक्ष्यां ततोऽगमत् ॥ ७.८२.२२ ॥
मंगल पक्षी व इतर पूजित वस्तू पाहून व स्पर्श करून कौंतेय बाह्य अंगणाकडे गेला.
7.82.23
ततस्तस्यां नहाबाहोस्तिष्ठतः परिचारकाः ।
सौवर्णं सर्वतोभद्रं मुक्तावैदूर्यमण्डितम् ॥ ७.८२.२३ ॥
नंतर तेथे महाबाहू उभे असताना सेवकांनी मोती व वैडूर्याने मढविलेले सुवर्णाचे सर्वतोभद्र आसन आणले.
7.82.24
परार्ध्यास्तरणास्तीर्णं सोत्तरच्छदमृद्धिमत् ।
विश्वकर्मकृतं दिव्यमुपजह्रुर्वरासनम् ॥ ७.८२.२४ ॥
अतिमौल्यवान आच्छादनांनी आच्छादलेले, वरच्या छताने युक्त, वैभवशाली, विश्वकर्म्याने घडविलेले दिव्य उत्तम आसन त्यांनी आणले.
7.82.25
तत्र तस्योपविष्टस्य भूषणानि महात्मनः ।
उपाजह्रुर्महार्हाणि प्रेप्याः शुभ्राणि सर्वशः ॥ ७.८२.२५ ॥
तेथे बसलेल्या त्या महात्म्यासाठी सेवकांनी सर्व बाजूंनी अत्यंत मौल्यवान आणि तेजस्वी अलंकार आणले.
7.82.26
युक्ताभरणवेषस्य कौन्तेयस्य महात्मनः ।
रूपमासीन्महाराज द्विषतां शोकवर्धनम् ॥ ७.८२.२६ ॥
महाराज, अलंकारांनी सजलेल्या त्या महात्म्या कौंतेयाचे रूप शत्रूंचा शोक वाढवणारे होते.
7.82.27
चामरैश्चन्द्ररश्म्याभैर्हेमदण्डैः सुशोभनैः ।
दोधूयमानैः शुशुभे विद्युद्भिरिव तोयदः ॥ ७.८२.२७ ॥
चंद्रकिरणांसारख्या तेजस्वी, सोनेरी दांड्यांच्या सुंदर चामरांनी वारा घातला जात असताना तो विजांसह मेघासारखा शोभला.
7.82.28
संस्तूयमानः सूत्रैश्च वन्द्यमानश्च वन्दिभिः ।
उपगीयमानो गन्धर्वैरास्ते स्म कुरुनन्दनः ॥ ७.८२.२८ ॥
सूतांकडून स्तुती केला जात, वंदींकडून वंदन केला जात, गंधर्वांकडून गायला जात कुरुनंदन बसला होता.
7.82.29
ततो मुहूर्तमासीच्च वन्दिनां निनदो महान् ।
रथानां नेमिघोषश्च खुरघोषश्च वाजिनाम् ॥ ७.८२.२९ ॥
मग क्षणभर वंदींचा मोठा नाद झाला, रथांच्या चाकांचा घोष आणि घोड्यांच्या टापांचा आवाजही झाला.
7.82.30
हादेन गजघण्टानां शङ्खानां निनदेन च ।
नराणां पदशब्दैश्च कम्पतीव स्म मेदिनी ॥ ७.८२.३० ॥
हत्तींच्या घंटांच्या गर्जनेने, शंखांच्या नादाने आणि माणसांच्या पावलांच्या आवाजाने पृथ्वी जणू कापू लागली.
7.82.31
ततः शुद्धान्तमासाद्य जानुभ्यां भूतले स्थितः ।
शिरसा वन्दनीयं तमभिवाद्य जनेश्वरम् ॥ ७.८२.३१ ॥
नंतर अंतःपुरात पोहोचून, गुडघ्यांवर भूमीवर उभा राहून, वंदनीय त्या जनेश्वराला मस्तक नमवून अभिवादन केले.
7.82.32
कुण्डली बद्धनिस्त्रिंशः सन्नद्धकवचो युवा ।
अभिप्रणम्य शिरसा द्वास्थो धर्मात्मजाय वै ॥ ७.८२.३२ ॥
कुंडले धारण केलेला, तलवार बांधलेला, कवच घातलेला तो तरुण द्वारपाल धर्मपुत्राला मस्तक नमवून प्रणाम करून.
7.82.33
न्यवेदयद्धृषीकेशमुपयान्तं महात्मने ।
सोऽब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः स्वागतेनैव माधवः ॥ ७.८२.३३ ॥
महात्म्याला हृषीकेश येत असल्याचे कळवले; तेव्हा पुरुषव्याघ्र माधव स्वागताने बोलले.
7.82.34
प्रवेश्यतां समीपं मे किमर्थं प्रविलम्बसे ।
आसनं च मधुघ्नाय दीयतां परमार्चितम्।
ततः प्रवेश्य वार्ष्णेयमुपवेश्य वरासने ॥ ७.८२.३४ ॥
त्याला माझ्याजवळ आणा, उशीर का करता? मधुघात्यासाठी अत्यंत मानाचे आसन द्या. मग वार्ष्णेयाला आत नेऊन उत्तम आसनावर बसवले.
7.82.35
सत्कृत्य सत्कृतस्तेन पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ ७.८२.३५ ॥
त्याचा सत्कार करून, त्याच्याकडून सत्कृत होऊन युधिष्ठिराने कुशल विचारले.