મહાભારત · અધ્યાય 7.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.88.1
व्यूढेषु तव सैन्येषु समुत्क्रुष्टेषु मारिष ।
ताड्यमानासु भेरीषु मृदङ्गेष्वानकेषु च ॥ ७.८८.१ ॥
હે માનનીય, તમારી સેનાઓ વ્યૂહમાં ગોઠવાઈ જોરથી ગર્જી ત્યારે ભેરી, મૃદંગ અને આનકો વાગવા લાગ્યા.
7.88.2
अनीकानां च संह्रादे वादित्राणां च निःस्वने ।
प्रध्मापितेषु शङ्खेषु सन्नादे रोमहर्षणे ॥ ७.८८.२ ॥
સેનાઓના ગર્જનમાં અને વાદ્યોના નાદમાં, શંખો ફૂંકાતા રૂંવાડાં ઊભાં કરે એવો મહાનાદ થયો.
7.88.3
प्रगृहीतेषु शस्त्रेषु भारतेषु युयुत्सुषु ।
रौद्रे मुहूर्ते सम्प्राप्ते सव्यसाची व्यदृश्यत ॥ ७.८८.३ ॥
ભારતના યોદ્ધાઓ યુદ્ધોત્સાહે શસ્ત્રો ઉપાડ્યાં ત્યારે, ભયંકર મુહૂર્ત આવતાં સવ્યસાચી અર્જુન દેખાયો.
7.88.4
बलानां वायसानां च पुरस्तात्सव्यसाचिनः ।
पिशितासृग्भुजां सङ्घाः प्रलीयन्ते सहस्रशः ॥ ७.८८.४ ॥
સવ્યસાચીની આગળ, સૈનિકોમાં અને કાગડાઓમાં, માંસ-રક્ત ખાનારાઓના ટોળાં હજારોની સંખ્યામાં ભેગાં થાય છે.
7.88.5
मृगाश्च घोरसन्नादः शिवाश्चाशिवदर्शनाः ।
दक्षिणेन प्रयातानामस्माकं नेदुरध्वनि ॥ ७.८८.५ ॥
જમણી બાજુ ચાલતા અમારા સૈનિકોના માર્ગમાં, હરણો અને અશુભ દેખાવના શિયાળો ભયંકર ચીસો પાડવા લાગ્યા.
7.88.6
लोकक्षये महाराज यादृशास्तादृशा हि ते ।
अशिवा धार्तराष्ट्राणां शिवाः पार्थस्य संयुगे ॥ ७.८८.६ ॥
મહારાજ, લોકના વિનાશ સમયે જેવા લક્ષણો હોય, તેવા જ આ છે. ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો માટે એ અશુભ છે, અને યુદ્ધમાં પાર્થ માટે શુભ છે.
7.88.7
सनिर्घाता ज्वलन्त्यश्च पेतुरुल्काः सहस्रशः ।
चचाल च मही कृत्स्ना भये घोरे समुत्थिते ॥ ७.८८.७ ॥
ગર્જના સાથે સળગતી હજારો ઉલ્કાઓ પડી; ભયંકર ભય ઊભો થતાં સમગ્ર પૃથ્વી ધ્રૂજી ઊઠી.
7.88.8
विष्वग्वाताः सनीहारा रूक्षाः शर्करकर्षिणः ।
ववुरायाति कौन्तेये सङ्ग्रामे समुपस्थिते ॥ ७.८८.८ ॥
કૌંતેય આવતો હતો ત્યારે, યુદ્ધ નજીક આવ્યું ત્યારે, ધુમ્મસ સાથે કઠોર પવનો ચારે દિશાએથી વાયા અને કાંકરા ખેંચી ગયા.
7.88.9
नाकुलिश्च शतानीको धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
पाण्डवानामनीकानि प्राज्ञौ तौ व्यूहतुस्तदा ॥ ७.८८.९ ॥
નકુલ અને શતાનીક, તથા પૃષતનો પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન — તે બે જ્ઞાની પુરુષોએ ત્યારે પાંડવોની સેનાઓને વ્યૂહમાં ગોઠવી.
7.88.10
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां शतेन च ।
त्रिभिरश्वसहस्रैश्च पदातीनां शतैः शतैः ॥ ७.८८.१० ॥
પછી એક હજાર રથ, સો હાથી, ત્રણ હજાર ઘોડા અને સેંકડો-સેંકડો પાયદળ સૈનિકો સાથે.
7.88.11
अध्यर्धमात्रे धनुषां सहस्रे तनयस्तव ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां स्थित्वा दुर्मर्षणोऽब्रवीत् ॥ ७.८८.११ ॥
તમારો પુત્ર દુર્મર્ષણ સર્વ સેનાઓની આગળ દોઢ ધનુષ્ય જેટલા અંતરે ઊભો રહીને બોલ્યો.
7.88.12
अद्य गाण्डीवधन्वानं तपन्तं युद्धदुर्मदम् ।
अहमावारयिष्यामि वेलेव मकरालयम् ॥ ७.८८.१२ ॥
આજે હું ગાંડીવધારી અર્જુનને રોકીશ, જે તપી રહ્યો છે અને યુદ્ધના મદથી ઉન્મત્ત છે, જેમ કિનારો સમુદ્રને રોકે છે.
7.88.13
अद्य पश्यन्तु सङ्ग्रामे धनञ्जयममर्षणम् ।
विषक्तं मयि दुर्धर्षं भिन्नं कुम्भमिवाश्मनि ॥ ७.८८.१३ ॥
આજે યુદ્ધમાં સૌ જુઓ, મારી સાથે ભિડાયેલા, ક્ષમા ન આપનારા, અજેય ધનંજયને, પથ્થર પર ફૂટેલા ઘડા જેવા.
7.88.14
तिष्ठध्वं रथिनो यूयं सङ्ग्राममभिकाङ्क्षिणः ।
युध्यामि संहतानेतान्यशो मानं च वर्धयन् ॥ ७.८८.१४ ॥
હે રથીઓ, તમે સૌ યુદ્ધની ઇચ્છાથી અડગ ઊભા રહો; યશ અને માન વધારતાં હું આ સંગઠિત યોદ્ધાઓ સાથે લડું છું.
7.88.15
एवं ब्रुवन्महाराज महात्मा स महीपतिः ।
महेष्वासैर्वृतो राजन्महेष्वासो व्यवस्थितः ॥ ७.८८.१५ ॥
હે મહારાજ, આમ બોલતા તે મહાત્મા મહીપતિ, મહાન ધનુર્ધરોથી ઘેરાઈને, હે રાજન, મહાન ધનુર્ધર બનીને ઊભા રહ્યા.
7.88.16
ततोऽर्जुनो महाराज महात्मा महतां पतिः ।
महारथसमाख्यातो महेष्वासो व्यवस्थितः ॥ ७.८८.१६ ॥
ત્યારે, હે મહારાજ, મહાત્મા, મહાન લોકોના સ્વામી, મહારથી તરીકે પ્રસિદ્ધ, મહાન ધનુર્ધર અર્જુન ઊભા રહ્યા.
7.88.17
कक्षाग्निरिव दुःस्पर्शः सवज्र इव वासवः ।
दण्डपाणिरिवासह्यो मृत्युः कालेन चोदितः ॥ ७.८८.१७ ॥
વનની આગ જેવો અડવો અશક્ય, વજ્ર સહિતના ઇન્દ્ર જેવો, દંડધારી જેવો અસહ્ય, કાળથી પ્રેરાયેલા મૃત્યુ જેવો.
7.88.18
शूलपाणिरिवाक्षोभ्यो वरुणः पाशवानिव ।
युगान्ताग्निरिवार्चिष्मान्दिधक्षुः स्थास्नुजङ्गमम् ॥ ७.८८.१८ ॥
ત્રિશૂળધારી જેવો અચળ, પાશ સહિતના વરુણ જેવો, યુગાંતની જ્વલંત અગ્નિ જેવો, સ્થાવર-જંગમને બાળવા ઇચ્છતો.
7.88.19
क्रोधामर्षबलोद्धूतो निवातकवचान्तकः ।
युद्धे जेता स्थितः सत्ये पारयिष्यन्महाव्रतम् ॥ ७.८८.१९ ॥
ક્રોધ અને અમર્ષના બળથી ઉત્તેજિત, નિવાતકવચોનો સંહારક, યુદ્ધમાં વિજેતા, સત્યમાં સ્થિત, મહાવ્રત પૂર્ણ કરવા ઉદ્યત.
7.88.20
आमुक्तकवचः खङ्गी जाम्बूनदकिरीटभृत् ।
शुभ्रमाल्याम्बरधरः स्वङ्गदश्चारुकुण्डलः ॥ ७.८८.२० ॥
કવચ પહેરેલો, ખડ્ગધારી, સોનાનો મુકુટ ધારણ કરેલો, સફેદ માળા અને વસ્ત્રો પહેરેલો, બાજુબંધ અને સુંદર કુંડળ ધારણ કરેલો.
7.88.21
रथप्रवरमास्थाय नरो नारायणानुगः ।
विधुन्वन्गाण्डिवं सङ्ख्ये बभौ सूर्य इवोदितः ॥ ७.८८.२१ ॥
શ્રેષ્ઠ રથ પર આરૂઢ નર (અર્જુન), નારાયણ (કૃષ્ણ) સાથે, યુદ્ધમાં ગાંડીવ હલાવતો, ઉગેલા સૂર્યની જેમ શોભ્યો.
7.88.22
अग्रानीकस्य सोऽध्यर्ध इषुपाते धनञ्जयः ।
व्यवस्थाप्य रथं राजञ्शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥ ७.८८.२२ ॥
તે ધનંજય સેનાના અગ્રભાગથી દોઢ બાણ-અંતરે રથ સ્થાપીને, હે રાજન, પ્રતાપવાન થઈ શંખ વગાડ્યો.
7.88.23
अथ कृष्णोऽप्यसम्भ्रान्तः पार्थेन सह मारिष ।
प्राध्मापयत्पाञ्चजन्यं शङ्खप्रवरमोजसा ॥ ७.८८.२३ ॥
પછી કૃષ્ણ પણ અવિચલિત થઈ પાર્થ સાથે, હે મારિષ, શંખોમાં શ્રેષ્ઠ પાંચજન્યને બળપૂર્વક વગડાવ્યો.
7.88.24
तयोः शङ्खप्रणादेन तव सैन्ये विशाम्पते ।
आसन्संहृष्टरोमाणः कम्पिता गतचेतसः ॥ ७.८८.२४ ॥
તે બંનેના શંખનાદથી, હે વિશાંપતિ, તમારી સેનાના લોકોના રૂંવાડા ઊભા થઈ ગયા; તેઓ કંપી ઊઠ્યા અને ચેતના ગુમાવી બેઠા.
7.88.25
यथा त्रस्यन्ति भूतानि सर्वाण्यशनिनिःस्वनात् ।
तथा शङ्खप्रणादेन वित्रेसुस्तव सैनिकाः ॥ ७.८८.२५ ॥
વીજળીના ગડગડાટથી જેમ સર્વ પ્રાણીઓ ધ્રૂજે, તેમ શંખના નાદથી આપના સૈનિકો ભયભીત થયા.
7.88.26
प्रसुस्रुवुः शकृन्मूत्रं वाहनानि च सर्वशः ।
एवं सवाहनं सर्वमाविग्नमभवद्बलम् ॥ ७.८८.२६ ॥
વાહન પશુઓ ચારેબાજુ મળમૂત્ર કરવા લાગ્યા; એ રીતે વાહનો સહિત આખું સૈન્ય ઉદ્વિગ્ન થયું.
7.88.27
सीदन्ति स्म नरा राजञ्शङ्खशब्देन मारिष ।
विसंज्ञाश्चाभवन्केचित्केचिद्राजन्वितत्रसुः ॥ ७.८८.२७ ॥
હે રાજન, હે માનનીય, શંખના નાદથી માણસો ઢીલા પડ્યા; કેટલાક બેભાન થયા અને કેટલાક ભયભીત થયા.
7.88.28
ततः कपिर्महानादं सहभूतैर्ध्वजालयैः ।
अकरोद्व्यादितास्यश्च भीषयंस्तव सैनिकान् ॥ ७.८८.२८ ॥
ત્યારે ધ્વજ પર વસતા પ્રાણીઓ સાથે કપિએ મોં ખોલીને મહાનાદ કર્યો અને આપના સૈનિકોને ભયભીત કર્યા.
7.88.29
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च मृदङ्गाश्चानकैः सह ।
पुनरेवाभ्यहन्यन्त तव सैन्यप्रहर्षणाः ॥ ७.८८.२९ ॥
ત્યારે શંખ, ભેરી, મૃદંગ અને આનક સાથે ફરી વગાડવામાં આવ્યા; તે આપના સૈન્યને હર્ષ આપતા હતા.
7.88.30
नानावादित्रसंहादैः क्ष्वेडितास्फोटिताकुलैः ।
सिंहनादैः समुत्क्रुष्टैः समाधूतैर्महारथैः ॥ ७.८८.३० ॥
અનેક વાદ્યોનો ઘોષ, સિંહનાદ, બૂમો, તાળીઓ અને મહારથીઓની હલચલથી સૈન્ય ખળભળી ઊઠ્યું.
7.88.31
तस्मिंस्तु तुमुले शब्दे भीरूणां भयवर्धने ।
अतीव हृष्टो दाशार्हमब्रवीत्पाकशासनिः ॥ ७.८८.३१ ॥
તે ભયંકર કોલાહલમાં, જે કાયરોનો ભય વધારતો હતો, ઇન્દ્રપુત્ર અત્યંત હર્ષિત થઈ દાશાર્હને બોલ્યો.