महाभारत · अध्याय 7.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.88.1
व्यूढेषु तव सैन्येषु समुत्क्रुष्टेषु मारिष ।
ताड्यमानासु भेरीषु मृदङ्गेष्वानकेषु च ॥ ७.८८.१ ॥
हे माननीय, आपले सैन्य व्यूहरचनेत उभे राहून मोठ्याने गर्जले असता भेरी, मृदंग आणि आनक वाजवले जाऊ लागले.
7.88.2
अनीकानां च संह्रादे वादित्राणां च निःस्वने ।
प्रध्मापितेषु शङ्खेषु सन्नादे रोमहर्षणे ॥ ७.८८.२ ॥
सैन्यांच्या गर्जनेत आणि वाद्यांच्या निनादात, शंख फुंकले जाताच रोमांच उभे करणारा महानाद झाला.
7.88.3
प्रगृहीतेषु शस्त्रेषु भारतेषु युयुत्सुषु ।
रौद्रे मुहूर्ते सम्प्राप्ते सव्यसाची व्यदृश्यत ॥ ७.८८.३ ॥
भारतीय योद्धे युद्धोत्सुक होऊन शस्त्रे उचलली असता, भयंकर मुहूर्त आला तेव्हा सव्यसाची अर्जुन दिसला.
7.88.4
बलानां वायसानां च पुरस्तात्सव्यसाचिनः ।
पिशितासृग्भुजां सङ्घाः प्रलीयन्ते सहस्रशः ॥ ७.८८.४ ॥
सव्यसाचीसमोर, सैन्यांत आणि कावळ्यांत, मांस व रक्त खाणाऱ्यांचे थवे हजारोंनी जमत आहेत.
7.88.5
मृगाश्च घोरसन्नादः शिवाश्चाशिवदर्शनाः ।
दक्षिणेन प्रयातानामस्माकं नेदुरध्वनि ॥ ७.८८.५ ॥
उजवीकडे जाणाऱ्या आमच्या सैनिकांच्या मार्गात, मृग आणि अशुभ दिसणारे कोल्हे भयंकर ओरडले.
7.88.6
लोकक्षये महाराज यादृशास्तादृशा हि ते ।
अशिवा धार्तराष्ट्राणां शिवाः पार्थस्य संयुगे ॥ ७.८८.६ ॥
महाराज, जगाच्या विनाशकाली जसे संकेत असतात, तसेच हे आहेत. धृतराष्ट्रपुत्रांसाठी ते अशुभ, आणि युद्धात पार्थासाठी शुभ आहेत.
7.88.7
सनिर्घाता ज्वलन्त्यश्च पेतुरुल्काः सहस्रशः ।
चचाल च मही कृत्स्ना भये घोरे समुत्थिते ॥ ७.८८.७ ॥
गर्जनेसह जळणाऱ्या हजारो उल्का कोसळल्या; भयंकर भय उठले तेव्हा संपूर्ण पृथ्वी कंपित झाली.
7.88.8
विष्वग्वाताः सनीहारा रूक्षाः शर्करकर्षिणः ।
ववुरायाति कौन्तेये सङ्ग्रामे समुपस्थिते ॥ ७.८८.८ ॥
कौन्तेय जवळ येत असताना, युद्ध समीप आले तेव्हा, धुक्यासह कठोर वारे सर्व दिशांनी वाहू लागले आणि खडे ओढू लागले.
7.88.9
नाकुलिश्च शतानीको धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
पाण्डवानामनीकानि प्राज्ञौ तौ व्यूहतुस्तदा ॥ ७.८८.९ ॥
नकुल आणि शतानीक, तसेच पृषताचा पुत्र धृष्टद्युम्न — त्या दोन शहाण्यांनी तेव्हा पांडवांच्या सेनांची व्यूहरचना केली.
7.88.10
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां शतेन च ।
त्रिभिरश्वसहस्रैश्च पदातीनां शतैः शतैः ॥ ७.८८.१० ॥
मग एक हजार रथ, शंभर हत्ती, तीन हजार घोडे आणि शेकडो-शेकडो पायदळ सैनिक घेऊन.
7.88.11
अध्यर्धमात्रे धनुषां सहस्रे तनयस्तव ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां स्थित्वा दुर्मर्षणोऽब्रवीत् ॥ ७.८८.११ ॥
तुमचा पुत्र दुर्मर्षण सर्व सेनांच्या पुढे दीड धनुष्यांच्या अंतरावर उभा राहून म्हणाला.
7.88.12
अद्य गाण्डीवधन्वानं तपन्तं युद्धदुर्मदम् ।
अहमावारयिष्यामि वेलेव मकरालयम् ॥ ७.८८.१२ ॥
आज मी गांडीवधारी अर्जुनाला रोखीन, जो तापलेला आणि युद्धमदाने उन्मत्त आहे, जसा किनारा समुद्राला रोखतो.
7.88.13
अद्य पश्यन्तु सङ्ग्रामे धनञ्जयममर्षणम् ।
विषक्तं मयि दुर्धर्षं भिन्नं कुम्भमिवाश्मनि ॥ ७.८८.१३ ॥
आज युद्धात सर्वांनी पाहावे, माझ्याशी भिडलेला, न क्षमणारा, दुर्धर्ष धनंजय, दगडावर फुटलेल्या घागरीसारखा.
7.88.14
तिष्ठध्वं रथिनो यूयं सङ्ग्राममभिकाङ्क्षिणः ।
युध्यामि संहतानेतान्यशो मानं च वर्धयन् ॥ ७.८८.१४ ॥
हे रथिनो, तुम्ही सर्वजण युद्धाची इच्छा धरून स्थिर उभे राहा; यश आणि मान वाढवत मी या एकवटलेल्यांशी लढतो.
7.88.15
एवं ब्रुवन्महाराज महात्मा स महीपतिः ।
महेष्वासैर्वृतो राजन्महेष्वासो व्यवस्थितः ॥ ७.८८.१५ ॥
महाराज, असे बोलून तो महात्मा महीपती, महान धनुर्धरांनी वेढलेला, हे राजन्, महान धनुर्धर होऊन उभा राहिला.
7.88.16
ततोऽर्जुनो महाराज महात्मा महतां पतिः ।
महारथसमाख्यातो महेष्वासो व्यवस्थितः ॥ ७.८८.१६ ॥
तेव्हा, महाराज, महात्मा, महान लोकांचा स्वामी, महारथी म्हणून प्रसिद्ध असलेला महान धनुर्धर अर्जुन उभा राहिला.
7.88.17
कक्षाग्निरिव दुःस्पर्शः सवज्र इव वासवः ।
दण्डपाणिरिवासह्यो मृत्युः कालेन चोदितः ॥ ७.८८.१७ ॥
वणव्याच्या अग्नीसारखा स्पर्श न करता येणारा, वज्रासह इंद्रासारखा, दंडधारी यमासारखा असह्य, काळाने प्रेरित मृत्यूसारखा.
7.88.18
शूलपाणिरिवाक्षोभ्यो वरुणः पाशवानिव ।
युगान्ताग्निरिवार्चिष्मान्दिधक्षुः स्थास्नुजङ्गमम् ॥ ७.८८.१८ ॥
त्रिशूळधारी शंकरासारखा अचल, पाशासह वरुणासारखा, युगान्ताच्या तेजस्वी अग्नीसारखा, स्थावर-जंगमाला जाळू इच्छिणारा.
7.88.19
क्रोधामर्षबलोद्धूतो निवातकवचान्तकः ।
युद्धे जेता स्थितः सत्ये पारयिष्यन्महाव्रतम् ॥ ७.८८.१९ ॥
क्रोध आणि अमर्षाच्या बलाने उत्तेजित, निवातकवचांचा संहारक, युद्धात विजेता, सत्यात स्थित, महाव्रत पूर्ण करू इच्छिणारा.
7.88.20
आमुक्तकवचः खङ्गी जाम्बूनदकिरीटभृत् ।
शुभ्रमाल्याम्बरधरः स्वङ्गदश्चारुकुण्डलः ॥ ७.८८.२० ॥
कवच धारण केलेला, खड्गधारी, सोन्याचा मुकुट धारण केलेला, पांढऱ्या माळा व वस्त्रे धारण केलेला, बाजूबंद व सुंदर कुंडले घातलेला.
7.88.21
रथप्रवरमास्थाय नरो नारायणानुगः ।
विधुन्वन्गाण्डिवं सङ्ख्ये बभौ सूर्य इवोदितः ॥ ७.८८.२१ ॥
श्रेष्ठ रथावर आरूढ झालेला नर (अर्जुन), नारायण (कृष्ण) सोबत असलेला, युद्धात गांडीव हलवत, उगवलेल्या सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिसला.
7.88.22
अग्रानीकस्य सोऽध्यर्ध इषुपाते धनञ्जयः ।
व्यवस्थाप्य रथं राजञ्शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥ ७.८८.२२ ॥
तो धनंजय सैन्याच्या अग्रभागापासून दीड बाणाच्या अंतरावर रथ थांबवून, हे राजा, पराक्रमी होऊन शंख फुंकला.
7.88.23
अथ कृष्णोऽप्यसम्भ्रान्तः पार्थेन सह मारिष ।
प्राध्मापयत्पाञ्चजन्यं शङ्खप्रवरमोजसा ॥ ७.८८.२३ ॥
मग कृष्णानेही विचलित न होता पार्थासोबत, हे मारिष, शंखांमधील श्रेष्ठ पांचजन्य जोराने फुंकवला.
7.88.24
तयोः शङ्खप्रणादेन तव सैन्ये विशाम्पते ।
आसन्संहृष्टरोमाणः कम्पिता गतचेतसः ॥ ७.८८.२४ ॥
त्या दोघांच्या शंखनादाने, हे विशांपते, तुमच्या सैन्यातील लोकांचे अंगावर रोमांच उभे राहिले; ते कापू लागले आणि शुद्ध हरपल्यासारखे झाले.
7.88.25
यथा त्रस्यन्ति भूतानि सर्वाण्यशनिनिःस्वनात् ।
तथा शङ्खप्रणादेन वित्रेसुस्तव सैनिकाः ॥ ७.८८.२५ ॥
वज्राच्या गडगडाटाने जसे सर्व प्राणी थरथरतात, तसेच शंखनादाने आपले सैनिक भयभीत झाले.
7.88.26
प्रसुस्रुवुः शकृन्मूत्रं वाहनानि च सर्वशः ।
एवं सवाहनं सर्वमाविग्नमभवद्बलम् ॥ ७.८८.२६ ॥
वाहनांनी सर्वत्र मलमूत्र टाकले; अशा प्रकारे वाहनांसह संपूर्ण सेना अस्वस्थ झाली.
7.88.27
सीदन्ति स्म नरा राजञ्शङ्खशब्देन मारिष ।
विसंज्ञाश्चाभवन्केचित्केचिद्राजन्वितत्रसुः ॥ ७.८८.२७ ॥
हे राजा, हे आदरणीय, शंखनादाने माणसे खचली; कित्येक बेशुद्ध झाले आणि कित्येक भयभीत झाले.
7.88.28
ततः कपिर्महानादं सहभूतैर्ध्वजालयैः ।
अकरोद्व्यादितास्यश्च भीषयंस्तव सैनिकान् ॥ ७.८८.२८ ॥
मग ध्वजेवर राहणाऱ्या प्राण्यांसह वानराने तोंड उघडून महानाद केला आणि आपल्या सैनिकांना भयभीत केले.
7.88.29
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च मृदङ्गाश्चानकैः सह ।
पुनरेवाभ्यहन्यन्त तव सैन्यप्रहर्षणाः ॥ ७.८८.२९ ॥
मग शंख, भेरी, मृदंग आणि आनक एकत्र पुन्हा वाजवले गेले; ते आपल्या सैन्याला हर्ष देत होते.
7.88.30
नानावादित्रसंहादैः क्ष्वेडितास्फोटिताकुलैः ।
सिंहनादैः समुत्क्रुष्टैः समाधूतैर्महारथैः ॥ ७.८८.३० ॥
अनेक वाद्यांचा गजर, सिंहनाद, आरोळ्या, टाळ्या आणि महारथींच्या हालचालींनी सेना क्षुब्ध झाली.
7.88.31
तस्मिंस्तु तुमुले शब्दे भीरूणां भयवर्धने ।
अतीव हृष्टो दाशार्हमब्रवीत्पाकशासनिः ॥ ७.८८.३१ ॥
त्या भयंकर कोलाहलात, जो भित्र्यांचे भय वाढवीत होता, इंद्रपुत्र अत्यंत आनंदित होऊन दाशार्हाला म्हणाला.