ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.88.1
व्यूढेषु तव सैन्येषु समुत्क्रुष्टेषु मारिष ।
ताड्यमानासु भेरीषु मृदङ्गेष्वानकेषु च ॥ ७.८८.१ ॥
ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਗਰਜੀਆਂ ਤਾਂ ਭੇਰੀਆਂ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਅਤੇ ਆਨਕ ਵਜਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
7.88.2
अनीकानां च संह्रादे वादित्राणां च निःस्वने ।
प्रध्मापितेषु शङ्खेषु सन्नादे रोमहर्षणे ॥ ७.८८.२ ॥
ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨਾਦ ਗੂੰਜਿਆ।
7.88.3
प्रगृहीतेषु शस्त्रेषु भारतेषु युयुत्सुषु ।
रौद्रे मुहूर्ते सम्प्राप्ते सव्यसाची व्यदृश्यत ॥ ७.८८.३ ॥
ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ ਯੋਧੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਵੇਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਮੁਹੂਰਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸਵਿਅਸਾਚੀ ਅਰਜੁਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
7.88.4
बलानां वायसानां च पुरस्तात्सव्यसाचिनः ।
पिशितासृग्भुजां सङ्घाः प्रलीयन्ते सहस्रशः ॥ ७.८८.४ ॥
ਸਵਿਅਸਾਚੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਰਹੇ ਹਨ।
7.88.5
मृगाश्च घोरसन्नादः शिवाश्चाशिवदर्शनाः ।
दक्षिणेन प्रयातानामस्माकं नेदुरध्वनि ॥ ७.८८.५ ॥
ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਾਡੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਗਿੱਦੜ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
7.88.6
लोकक्षये महाराज यादृशास्तादृशा हि ते ।
अशिवा धार्तराष्ट्राणां शिवाः पार्थस्य संयुगे ॥ ७.८८.६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹਨ।
7.88.7
सनिर्घाता ज्वलन्त्यश्च पेतुरुल्काः सहस्रशः ।
चचाल च मही कृत्स्ना भये घोरे समुत्थिते ॥ ७.८८.७ ॥
ਗਰਜ ਨਾਲ ਬਲਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ; ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਉੱਠਣ ਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
7.88.8
विष्वग्वाताः सनीहारा रूक्षाः शर्करकर्षिणः ।
ववुरायाति कौन्तेये सङ्ग्रामे समुपस्थिते ॥ ७.८८.८ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੰਗ ਨੇੜੇ ਆਈ ਤਾਂ ਧੁੰਦ ਸਮੇਤ ਕਠੋਰ ਹਵਾਵਾਂ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਵਗੀਆਂ ਤੇ ਰੋੜੇ ਖਿੱਚ ਲੈ ਗਈਆਂ।
7.88.9
नाकुलिश्च शतानीको धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
पाण्डवानामनीकानि प्राज्ञौ तौ व्यूहतुस्तदा ॥ ७.८८.९ ॥
ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਨੀਕ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜਾਇਆ।
7.88.10
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां शतेन च ।
त्रिभिरश्वसहस्रैश्च पदातीनां शतैः शतैः ॥ ७.८८.१० ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਸੌ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ-ਸੈਂਕੜੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ।
7.88.11
अध्यर्धमात्रे धनुषां सहस्रे तनयस्तव ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां स्थित्वा दुर्मर्षणोऽब्रवीत् ॥ ७.८८.११ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਡੇਢ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
7.88.12
अद्य गाण्डीवधन्वानं तपन्तं युद्धदुर्मदम् ।
अहमावारयिष्यामि वेलेव मकरालयम् ॥ ७.८८.१२ ॥
ਅੱਜ ਮੈਂ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ, ਜੋ ਤਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਨਾਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।
7.88.13
अद्य पश्यन्तु सङ्ग्रामे धनञ्जयममर्षणम् ।
विषक्तं मयि दुर्धर्षं भिन्नं कुम्भमिवाश्मनि ॥ ७.८८.१३ ॥
ਅੱਜ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਵੇਖਣ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਭਿੜੇ ਹੋਏ, ਨਾ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਜਿੱਤ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ, ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟੇ ਘੜੇ ਵਾਂਗ।
7.88.14
तिष्ठध्वं रथिनो यूयं सङ्ग्राममभिकाङ्क्षिणः ।
युध्यामि संहतानेतान्यशो मानं च वर्धयन् ॥ ७.८८.१४ ॥
ਹੇ ਰਥੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੋ; ਯਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਣ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹਾਂ।
7.88.15
एवं ब्रुवन्महाराज महात्मा स महीपतिः ।
महेष्वासैर्वृतो राजन्महेष्वासो व्यवस्थितः ॥ ७.८८.१५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਆਖਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹੀਪਤੀ, ਮਹਾਨ ਧਨੁੱਖਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਨ ਧਨੁੱਖਧਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
7.88.16
ततोऽर्जुनो महाराज महात्मा महतां पतिः ।
महारथसमाख्यातो महेष्वासो व्यवस्थितः ॥ ७.८८.१६ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਮਹਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਹਾਨ ਧਨੁੱਖਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
7.88.17
कक्षाग्निरिव दुःस्पर्शः सवज्र इव वासवः ।
दण्डपाणिरिवासह्यो मृत्युः कालेन चोदितः ॥ ७.८८.१७ ॥
ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਛੂਹਣੋਂ ਔਖਾ, ਵਜ੍ਰ ਸਹਿਤ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਦੰਡਧਾਰੀ ਵਾਂਗ ਅਸਹਿ, ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮੌਤ ਵਾਂਗ।
7.88.18
शूलपाणिरिवाक्षोभ्यो वरुणः पाशवानिव ।
युगान्ताग्निरिवार्चिष्मान्दिधक्षुः स्थास्नुजङ्गमम् ॥ ७.८८.१८ ॥
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਵਾਂਗ ਅਚਲ, ਪਾਸ਼ ਸਹਿਤ ਵਰੁਣ ਵਾਂਗ, ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਸਥਾਵਰ ਅਤੇ ਜੰਗਮ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ।
7.88.19
क्रोधामर्षबलोद्धूतो निवातकवचान्तकः ।
युद्धे जेता स्थितः सत्ये पारयिष्यन्महाव्रतम् ॥ ७.८८.१९ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਅਮਰਸ਼ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਤੇਜਿਤ, ਨਿਵਾਤਕਵਚਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਮਹਾਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
7.88.20
आमुक्तकवचः खङ्गी जाम्बूनदकिरीटभृत् ।
शुभ्रमाल्याम्बरधरः स्वङ्गदश्चारुकुण्डलः ॥ ७.८८.२० ॥
ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਤਲਵਾਰ ਧਾਰੀ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੁਕਟ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਬਾਂਹਬੰਦ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।
7.88.21
रथप्रवरमास्थाय नरो नारायणानुगः ।
विधुन्वन्गाण्डिवं सङ्ख्ये बभौ सूर्य इवोदितः ॥ ७.८८.२१ ॥
ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਨਰ (ਅਰਜੁਨ), ਨਾਰਾਇਣ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗਾਂਡੀਵ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਚੜ੍ਹੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।
7.88.22
अग्रानीकस्य सोऽध्यर्ध इषुपाते धनञ्जयः ।
व्यवस्थाप्य रथं राजञ्शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥ ७.८८.२२ ॥
ਉਹ ਧਨੰਜਯ, ਫੌਜ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਡੇਢ ਬਾਣ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਰੱਥ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਸੰਖ ਵਜਾਇਆ।
7.88.23
अथ कृष्णोऽप्यसम्भ्रान्तः पार्थेन सह मारिष ।
प्राध्मापयत्पाञ्चजन्यं शङ्खप्रवरमोजसा ॥ ७.८८.२३ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਘਬਰਾਏ ਪਾਰਥ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਸੰਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾਂਚਜਨ੍ਯ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ।
7.88.24
तयोः शङ्खप्रणादेन तव सैन्ये विशाम्पते ।
आसन्संहृष्टरोमाणः कम्पिता गतचेतसः ॥ ७.८८.२४ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸੰਖ-ਨਾਦ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਕੰਬ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।
7.88.25
यथा त्रस्यन्ति भूतानि सर्वाण्यशनिनिःस्वनात् ।
तथा शङ्खप्रणादेन वित्रेसुस्तव सैनिकाः ॥ ७.८८.२५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਆਪ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਡਰ ਗਏ।
7.88.26
प्रसुस्रुवुः शकृन्मूत्रं वाहनानि च सर्वशः ।
एवं सवाहनं सर्वमाविग्नमभवद्बलम् ॥ ७.८८.२६ ॥
ਵਾਹਨ ਪਸ਼ੂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਤਿਆਗਣ ਲੱਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈ।
7.88.27
सीदन्ति स्म नरा राजञ्शङ्खशब्देन मारिष ।
विसंज्ञाश्चाभवन्केचित्केचिद्राजन्वितत्रसुः ॥ ७.८८.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਲੋਕ ਢਿੱਲੇ ਪੈ ਗਏ; ਕੁਝ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਡਰ ਗਏ।
7.88.28
ततः कपिर्महानादं सहभूतैर्ध्वजालयैः ।
अकरोद्व्यादितास्यश्च भीषयंस्तव सैनिकान् ॥ ७.८८.२८ ॥
ਫਿਰ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਵਸਦੇ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕਪੀ ਨੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਮਹਾਨਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ।
7.88.29
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च मृदङ्गाश्चानकैः सह ।
पुनरेवाभ्यहन्यन्त तव सैन्यप्रहर्षणाः ॥ ७.८८.२९ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀਆਂ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਅਤੇ ਆਨਕ ਇਕੱਠੇ ਮੁੜ ਵਜਾਏ ਗਏ; ਉਹ ਆਪ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
7.88.30
नानावादित्रसंहादैः क्ष्वेडितास्फोटिताकुलैः ।
सिंहनादैः समुत्क्रुष्टैः समाधूतैर्महारथैः ॥ ७.८८.३० ॥
ਅਨੇਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗਰਜ, ਰੌਲਾ, ਤਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਹਿੱਲ ਗਈ।
7.88.31
तस्मिंस्तु तुमुले शब्दे भीरूणां भयवर्धने ।
अतीव हृष्टो दाशार्हमब्रवीत्पाकशासनिः ॥ ७.८८.३१ ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਡਰਪੋਕਾਂ ਦਾ ਭੈ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੰਦਰਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।