મહાભારત · અધ્યાય 7.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.89.1
चोदयाश्वान्हृषीकेश यत्र दुर्मर्षणः स्थितः ।
एतद्भित्त्वा गजानीकं प्रवेक्ष्याम्यरिवाहिनीम् ॥ ७.८९.१ ॥
હૃષીકેશ, જ્યાં દુર્મર્ષણ ઊભો છે ત્યાં ઘોડા હાંકો. આ હાથીઓની સેના ભેદીને હું શત્રુસેનામાં પ્રવેશીશ.
7.89.2
एवमुक्तो महाबाहुः केशवः सव्यसाचिना ।
अचोदयद्धयांस्तत्र यत्र दुर्मर्षणः स्थितः ॥ ७.८९.२ ॥
સવ્યસાચીએ આમ કહેતાં મહાબાહુ કેશવે દુર્મર્ષણ ઊભો હતો ત્યાં ઘોડા હાંક્યા.
7.89.3
स सम्प्रहारस्तुमुलः सम्प्रवृत्तः सुदारुणः ।
एकस्य च बहूनां च रथनागनरक्षयः ॥ ७.८९.३ ॥
તે સંગ્રામ અત્યંત ભયંકર અને કોલાહલભર્યો શરૂ થયો; એકના અને અનેકોના રથ, હાથી અને માણસોનો સંહાર થયો.
7.89.4
ततः सायकवर्षेण पर्जन्य इव वृष्टिमान् ।
परानवाकिरत्पार्थः पर्वतानिव नीरदः ॥ ७.८९.४ ॥
પછી પાર્થે બાણોની વર્ષાથી શત્રુઓને ઢાંકી દીધા; જેમ વર્ષા વરસાવતો મેઘ પર્વતોને ઢાંકે.
7.89.5
ते चापि रथिनः सर्वे त्वरिताः कृतहस्तवत् ।
अवाकिरन्बाणजालैस्तत्र कृष्णधनञ्जयौ ॥ ७.८९.५ ॥
તે સર્વ રથીઓ પણ ઝડપથી, કુશળ ધનુર્ધરોની જેમ, ત્યાં કૃષ્ણ અને ધનંજયને બાણજાળોથી ઢાંકવા લાગ્યા.
7.89.6
ततः क्रुद्धो महाबाहुर्वार्यमाणः परैर्युधि ।
शिरांसि रथिनां पार्थः कायेभ्योऽपाहरच्छरैः ॥ ७.८९.६ ॥
પછી ક્રોધિત મહાબાહુ પાર્થે યુદ્ધમાં શત્રુઓ દ્વારા રોકાતાં, બાણોથી રથીઓના માથા ધડથી કાપી નાખ્યાં.
7.89.7
उद्धान्तनयनैर्वक्रैः सन्दष्टौष्ठपुटैः शुभैः ।
सकुण्डलशिरस्त्राणैर्वसुधा समकीर्यत ॥ ७.८९.७ ॥
ઊંધી આંખો, વાંકા મોં, દાંતથી દબાવેલા હોઠ, કુંડળ અને શિરસ્ત્રાણ સહિતનાં સુંદર માથાંથી ધરતી ઢંકાઈ ગઈ.
7.89.8
पुण्डरीकवनानीव विध्वस्तानि समन्ततः ।
विनिकीर्णानि योधानां वदनानि चकाशिरे ॥ ७.८९.८ ॥
યોદ્ધાઓનાં મુખ ચારેબાજુ વિખરાઈ અને કચડાઈને કમળવન જેવાં ચમકતાં હતાં.
7.89.9
सुवर्णचित्राभरणाः संसिक्ता रुधिरेण च ।
संसक्ता इव दृश्यन्ते मेघसङ्घाः सविद्युतः ॥ ७.८९.९ ॥
સોનાનાં ચિત્રવિચિત્ર આભૂષણોવાળા, લોહીથી ભીંજાયેલા, વીજળી સહિત મેઘસમૂહ ચોંટેલા હોય તેવા દેખાતા હતા.
7.89.10
शिरसां पततां राजञ्शब्दोऽभूद्वसुधातले ।
कालेन परिपक्वानां तालानां पततामिव ॥ ७.८९.१० ॥
હે રાજન, ધરતી પર પડતાં માથાંનો અવાજ સમયથી પાકેલાં તાડનાં વૃક્ષો પડવા જેવો હતો.
7.89.11
कबन्ध उत्थितः कश्चिद्विष्फार्य सशरं धनुः ।
किञ्चित्खङ्गं विनिष्कृष्य भुजेनोद्यम्य तिष्ठति।
गृहीत्वाऽन्यस्य केशेषु शिरो नृत्यति चापरः ॥ ७.८९.११ ॥
એક માથા વિનાનું ધડ ઊભું થયું, બાણ સહિત ધનુષ ખેંચે છે. કોઈ તલવાર ખેંચીને હાથે ઊંચી કરી ઊભો છે. બીજો કોઈના વાળ પકડીને માથું નચાવી રહ્યો છે.
7.89.12
पतितानि न जानन्ति शिरांसि पुरुषर्षभाः ।
अमृष्यमाणाः सङ्ग्रामे कौन्तेयं जयगृद्धिनः ॥ ७.८९.१२ ॥
પડેલાં માથાંને એ પુરુષશ્રેષ્ઠો જાણતા ન હતા; યુદ્ધમાં કૌંતેયને સહન ન કરી શકતાં, વિજયની લાલસાથી.
7.89.13
हयानामुत्तमाङ्गैश्च हस्तिहस्तैश्च मेदिनी ।
बाहुभिश्च शिरोभिश्च वीराणां समकीर्यत ॥ ७.८९.१३ ॥
ઘોડાઓનાં માથાં, હાથીઓની સૂંઢો અને વીરોનાં બાહુ તથા માથાંથી પૃથ્વી ઢંકાઈ ગઈ.
7.89.14
अयं पार्थः कुतः पार्थः पार्थोऽयमिति सर्वशः ।
तिष्ठ पार्थेहि मां पार्थ क्व यासीति च जल्पताम्।
तव सैन्येषु योधानां पार्थभूतमिवाभवत् ॥ ७.८९.१४ ॥
'આ પાર્થ છે, કેવી રીતે પાર્થ, આ પાર્થ જ છે' એમ બધે બૂમો પાડતા, 'ઊભો રહે પાર્થ, મારી પાસે આવ પાર્થ, ક્યાં જાય છે?' એમ બોલાવતા, તારા સૈન્યના યોદ્ધાઓને બધું પાર્થમય લાગવા માંડ્યું.
7.89.15
अन्योन्यमपि चाजघ्नुरात्मानमपि चापरे ।
पार्थभूतममन्यन्त जनाः कालेन मोहिताः ॥ ७.८९.१५ ॥
લોકોએ એકબીજા પર પ્રહાર કર્યા, અન્યોએ પોતાની જાત પર પણ કર્યા; કાળથી મોહિત થઈને તેમણે સૌને પાર્થ જ માન્યા.
7.89.16
निष्टनन्तः सरुधिरा विसंज्ञा गाढवेदनाः ।
शयाना बहवो वीराः कीर्तयन्तः स्वबान्धवान् ॥ ७.८९.१६ ॥
લોહીલુહાણ, બેભાન, ઘોર પીડામાં કણસતા અનેક વીરો પડ્યા હતા, પોતાના સગાંઓનાં નામ બોલાવતા.
7.89.17
सभिण्डिपालाः सप्रासाः सशक्त्यृष्टिपरश्वथाः ।
सनिर्व्यूहाः सनिस्त्रिंशाः सशरासनतोमराः ॥ ७.८९.१७ ॥
ભિંડિપાલ, ભાલા, શક્તિ, ઋષ્ટિ, કુહાડીઓ સહિત; વ્યૂહો, તલવારો, ધનુષ્યો, તોમરો સહિત.
7.89.18
सबाणवर्माभरणाः सगदाः साङ्गदा रणे ।
महाभुजगसङ्काशा बाहवः परिघोपमाः ॥ ७.८९.१८ ॥
બાણ, કવચ, આભૂષણો સહિત; ગદા અને બાજુબંધ સહિત રણમાં; મહાસર્પ જેવા અને પરિઘ જેવા બાહુ.
7.89.19
उद्वेष्टन्ति विचेष्टन्ति सञ्चेष्टन्ति च सर्वशः ।
वेगं कुर्वन्ति संरब्धा निकृत्ताः परमेषुभिः ॥ ७.८९.१९ ॥
તેઓ તરફડે છે, ફફડે છે, ચારેબાજુ હલે છે; ક્રોધે ભરાયેલા, ઉત્તમ બાણોથી કપાયેલા, વેગથી દોડે છે.
7.89.20
यो यः स्म समरे पार्थं प्रतिसञ्चरते नरः ।
तस्यतस्यान्तको बाणः शरीरमुपसर्पति ॥ ७.८९.२० ॥
યુદ્ધમાં પાર્થનો સામનો કરનાર દરેક માણસના શરીર તરફ મૃત્યુરૂપી બાણ સરકી જાય છે.
7.89.21
नृत्यतो रथमार्गेषु धनुर्व्यायच्छतस्तथा ।
न कश्चित्तत्र पार्थश्च ददृशेऽन्तरमण्वपि ॥ ७.८९.२१ ॥
રથમાર્ગો પર નાચતા અને ધનુષ્ય પૂરેપૂરું ખેંચતા પાર્થ વચ્ચે અણુ જેટલું પણ અંતર કોઈને દેખાયું નહીં.
7.89.22
यत्तस्य घटमानस्य क्षिप्रं विक्षिपतः शरान् ।
लाघवात्पाण्डुपुत्रस्य व्यस्मयन्त परे जनाः ॥ ७.८९.२२ ॥
પાંડુપુત્રના પ્રયત્નથી ઝડપથી બાણો છોડવાની ચપળતાથી બીજા લોકો વિસ્મિત થયા.
7.89.23
हस्तिनं हस्तियन्तारमश्वमाश्विकमेव च ।
अभिनत्फल्गुनो बाणै रथिनं च ससारथिम् ॥ ७.८९.२३ ॥
ફલ્ગુને બાણોથી હાથી અને મહાવતને, ઘોડો અને અશ્વારોહીને, તથા રથીને તેના સારથિ સહિત વીંધ્યા.
7.89.24
आवर्तमानमावृत्तं युध्यमानं च पाण्डवः ।
प्रमुखे तिष्ठमानं च न कञ्चिन्न निहन्ति सः ॥ ७.८९.२४ ॥
ફરતા, પાછા વળતા, યુદ્ધ કરતા અને સામે ઊભેલા કોઈને પણ તે પાંડવ છોડતો નહોતો; કોઈને પણ માર્યા વિના રહેતો નહોતો.
7.89.25
यथोदयन्वै गगने सूर्यो हन्ति महत्तमः ।
तथाऽर्जुनो गजानीकमवधीत्कङ्कपत्रिभिः ॥ ७.८९.२५ ॥
આકાશમાં ઉદય પામતો સૂર્ય જેમ મહાન અંધકારનો નાશ કરે છે, તેમ અર્જુને કંકપક્ષીની પાંખોવાળા બાણોથી હાથીઓની સેનાનો સંહાર કર્યો.
7.89.26
हस्तिभिः पतितैर्भिन्नैस्तव सैन्यमदृश्यत ।
अन्तकाले यथा भूमिर्व्यवकीर्णा महीधरैः ॥ ७.८९.२६ ॥
પડેલા અને છિન્નભિન્ન હાથીઓથી તમારું સૈન્ય, અંતકાળે પર્વતોથી વિખેરાયેલી પૃથ્વી જેવું દેખાયું.
7.89.27
यथा मध्यंदिने सूर्यो दुष्प्रेक्ष्यः प्राणिभिः सदा ।
तथा धनञ्जयः क्रुद्धो दुष्प्रेक्ष्यो युधि शत्रुभिः ॥ ७.८९.२७ ॥
મધ્યાહ્ને સૂર્ય પ્રાણીઓ માટે જોવો મુશ્કેલ છે, તેમ ક્રોધિત ધનંજય યુદ્ધમાં શત્રુઓ માટે જોવો મુશ્કેલ થયો.
7.89.28
तत्तथा तव पुत्रस्य सैन्यं युधि परन्तप ।
प्रभग्नं द्रुतमाविग्नमतीव शरपीडितम् ॥ ७.८९.२८ ॥
હે પરંતપ, તમારા પુત્રની તે સેના યુદ્ધમાં એ રીતે ભાંગી પડી, ઝડપથી ભયભીત થઈ અને બાણોથી અતિ પીડિત થઈ.
7.89.29
मारुतेनेव महता मेघानीकं व्यदीर्यत ।
प्रकाल्यमानं तत्सैन्यं नाशकत्प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.८९.२९ ॥
મહાન પવનથી મેઘસમૂહ ફાટી જાય, તેમ વિખેરાતું એ સૈન્ય પાછળ જોવા પણ અસમર્થ બન્યું.
7.89.30
प्रतोदैश्चापकोटीभिर्हुंकारैः साधुवाहितैः ।
कशापार्ष्ण्यभिघातैश्च वाग्भिरुग्राभिरेव च ॥ ७.८९.३० ॥
અંકુશો, ધનુષના છેડાઓ, હુંકારો, કુશળતાથી હંકારાયેલા રથો, ચાબુકના માર, એડીના પ્રહારો અને કઠોર વચનોથી (સૈન્ય હાંકવામાં આવ્યું).
7.89.31
चोदयन्तो हयांस्तूर्णं पलायन्ते स्म तावकाः ।
सादिनो रथिनश्चैव पत्तयश्चार्जुनार्दिताः ॥ ७.८९.३१ ॥
ઘોડાઓને ઝડપથી હાંકીને તમારા સૈનિકો ભાગ્યા — ઘોડેસવારો, રથીઓ અને પાયદળ, અર્જુનથી પીડિત થઈને.
7.89.32
पार्ष्ण्यङ्गुष्ठाङ्कुशैर्नागं चोदयन्तस्तथाऽपरे ।
शरैः सम्मोहिताश्चान्ये तमेवाभिमुखा ययुः ॥ ७.८९.३२ ॥
એડી, અંગૂઠા અને અંકુશથી હાથીને હાંકતા કેટલાક, અને બાણોથી મોહિત બીજા — તેની જ સામે ધસી ગયા.
7.89.33
तव योघ हतोत्साहा विभ्रान्तमनसस्तदा ॥ ७.८९.३३ ॥
ત્યારે તમારા યોદ્ધાઓ, ઉત્સાહ હણાઈ અને મન ગૂંચવાઈ ગયેલા.