మహాభారతం · అధ్యాయం 7.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.89.1
चोदयाश्वान्हृषीकेश यत्र दुर्मर्षणः स्थितः ।
एतद्भित्त्वा गजानीकं प्रवेक्ष्याम्यरिवाहिनीम् ॥ ७.८९.१ ॥
హృషీకేశా, దుర్మర్షణుడు నిలిచిన చోటికి గుర్రాలను తోలు. ఈ ఏనుగుల సేనను చీల్చి శత్రుసేనలోకి ప్రవేశిస్తాను.
7.89.2
एवमुक्तो महाबाहुः केशवः सव्यसाचिना ।
अचोदयद्धयांस्तत्र यत्र दुर्मर्षणः स्थितः ॥ ७.८९.२ ॥
సవ్యసాచి ఇలా చెప్పగా, మహాబాహువు కేశవుడు దుర్మర్షణుడు నిలిచిన చోటికి గుర్రాలను తోలాడు.
7.89.3
स सम्प्रहारस्तुमुलः सम्प्रवृत्तः सुदारुणः ।
एकस्य च बहूनां च रथनागनरक्षयः ॥ ७.८९.३ ॥
ఆ యుద్ధం అత్యంత భయంకరంగా, కల్లోలంగా మొదలైంది; ఒకరివి, అనేకుల రథాలు, ఏనుగులు, మనుషులు నాశనమయ్యారు.
7.89.4
ततः सायकवर्षेण पर्जन्य इव वृष्टिमान् ।
परानवाकिरत्पार्थः पर्वतानिव नीरदः ॥ ७.८९.४ ॥
అప్పుడు పార్థుడు బాణవర్షంతో శత్రువులను కప్పాడు; వర్షించే మేఘం పర్వతాలను కప్పినట్లు.
7.89.5
ते चापि रथिनः सर्वे त्वरिताः कृतहस्तवत् ।
अवाकिरन्बाणजालैस्तत्र कृष्णधनञ्जयौ ॥ ७.८९.५ ॥
ఆ రథికులందరూ వేగంగా, నైపుణ్యం గల విలుకాండ్రలా, అక్కడ కృష్ణుడిని, ధనంజయుడిని బాణజాలాలతో కప్పారు.
7.89.6
ततः क्रुद्धो महाबाहुर्वार्यमाणः परैर्युधि ।
शिरांसि रथिनां पार्थः कायेभ्योऽपाहरच्छरैः ॥ ७.८९.६ ॥
అప్పుడు కోపించిన మహాబాహువు పార్థుడు, యుద్ధంలో శత్రువులు అడ్డగించగా, బాణాలతో రథికుల తలలను శరీరాల నుండి నరికాడు.
7.89.7
उद्धान्तनयनैर्वक्रैः सन्दष्टौष्ठपुटैः शुभैः ।
सकुण्डलशिरस्त्राणैर्वसुधा समकीर्यत ॥ ७.८९.७ ॥
పైకి తిరిగిన కళ్ళు, వంకర ముఖాలు, పళ్లతో కరిచిన పెదవులు, కుండలాలు మరియు శిరస్త్రాణాలతో కూడిన అందమైన తలలతో భూమి నిండిపోయింది.
7.89.8
पुण्डरीकवनानीव विध्वस्तानि समन्ततः ।
विनिकीर्णानि योधानां वदनानि चकाशिरे ॥ ७.८९.८ ॥
యోధుల ముఖాలు, అన్ని వైపులా చెల్లాచెదురై నలిగి, తామర వనాల్లా ప్రకాశించాయి.
7.89.9
सुवर्णचित्राभरणाः संसिक्ता रुधिरेण च ।
संसक्ता इव दृश्यन्ते मेघसङ्घाः सविद्युतः ॥ ७.८९.९ ॥
బంగారు చిత్రిత ఆభరణాలతో, రక్తంతో తడిసి, మెరుపులతో కూడిన మేఘసమూహాల్లా అతుక్కుపోయినట్లు కనిపించాయి.
7.89.10
शिरसां पततां राजञ्शब्दोऽभूद्वसुधातले ।
कालेन परिपक्वानां तालानां पततामिव ॥ ७.८९.१० ॥
ఓ రాజా, భూతలంపై రాలుతున్న తలల శబ్దం, కాలానికి పండిన తాటి చెట్లు రాలుతున్నట్లుగా వినిపించింది.
7.89.11
कबन्ध उत्थितः कश्चिद्विष्फार्य सशरं धनुः ।
किञ्चित्खङ्गं विनिष्कृष्य भुजेनोद्यम्य तिष्ठति।
गृहीत्वाऽन्यस्य केशेषु शिरो नृत्यति चापरः ॥ ७.८९.११ ॥
ఒక తలలేని మొండెం లేచి, బాణంతో ధనువును లాగి నిలిచింది. మరొకరు కత్తిని బయటకు తీసి చేతితో పైకెత్తి నిలిచారు. ఇంకొకడు ఒకరి జుట్టు పట్టుకుని తలను ఆడిస్తూ నాట్యం చేస్తున్నాడు.
7.89.12
पतितानि न जानन्ति शिरांसि पुरुषर्षभाः ।
अमृष्यमाणाः सङ्ग्रामे कौन्तेयं जयगृद्धिनः ॥ ७.८९.१२ ॥
పడిపోయిన తలలను ఆ పురుషోత్తములు గమనించలేదు; యుద్ధంలో కౌంతేయుని సహించలేక, విజయాకాంక్షతో.
7.89.13
हयानामुत्तमाङ्गैश्च हस्तिहस्तैश्च मेदिनी ।
बाहुभिश्च शिरोभिश्च वीराणां समकीर्यत ॥ ७.८९.१३ ॥
గుర్రాల తలలతోను, ఏనుగుల తొండాలతోను, వీరుల బాహువులతోను తలలతోను భూమి నిండిపోయింది.
7.89.14
अयं पार्थः कुतः पार्थः पार्थोऽयमिति सर्वशः ।
तिष्ठ पार्थेहि मां पार्थ क्व यासीति च जल्पताम्।
तव सैन्येषु योधानां पार्थभूतमिवाभवत् ॥ ७.८९.१४ ॥
'ఇతడు పార్థుడు, ఎలా పార్థుడు, ఇతడే పార్థుడు' అని అన్నిచోట్లా అరుస్తూ, 'ఆగు పార్థా, నా దగ్గరకు రా పార్థా, ఎక్కడికి పోతున్నావు?' అని పిలుస్తుండగా, నీ సైన్యాల్లోని యోధులకు అంతా పార్థమయంగా కనిపించింది.
7.89.15
अन्योन्यमपि चाजघ्नुरात्मानमपि चापरे ।
पार्थभूतममन्यन्त जनाः कालेन मोहिताः ॥ ७.८९.१५ ॥
ప్రజలు ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు, కొందరు తమను తామే కూడా కొట్టుకున్నారు; కాలంచేత మోహితులైన వారు అందరినీ పార్థులుగా భావించారు.
7.89.16
निष्टनन्तः सरुधिरा विसंज्ञा गाढवेदनाः ।
शयाना बहवो वीराः कीर्तयन्तः स्वबान्धवान् ॥ ७.८९.१६ ॥
అనేక మంది వీరులు రక్తసిక్తులై, స్పృహ కోల్పోయి, తీవ్ర బాధతో మూలుగుతూ పడి ఉన్నారు; తమ బంధువులను పేర్లు పెట్టి పిలుస్తూ.
7.89.17
सभिण्डिपालाः सप्रासाः सशक्त्यृष्टिपरश्वथाः ।
सनिर्व्यूहाः सनिस्त्रिंशाः सशरासनतोमराः ॥ ७.८९.१७ ॥
భిండిపాలాలు, ఈటెలు, శక్తులు, ఋష్టులు, గొడ్డళ్లతో; వ్యూహాలు, కత్తులు, విల్లులు, తోమరాలతో.
7.89.18
सबाणवर्माभरणाः सगदाः साङ्गदा रणे ।
महाभुजगसङ्काशा बाहवः परिघोपमाः ॥ ७.८९.१८ ॥
బాణాలు, కవచాలు, ఆభరణాలతో; గదలు, భుజకీర్తులతో రణంలో; మహాసర్పాల వలె, పరిఘల వలె ఉన్న బాహువులు.
7.89.19
उद्वेष्टन्ति विचेष्टन्ति सञ्चेष्टन्ति च सर्वशः ।
वेगं कुर्वन्ति संरब्धा निकृत्ताः परमेषुभिः ॥ ७.८९.१९ ॥
వారు తడబడతారు, కొట్టుకుంటారు, అన్ని వైపులా కదులుతారు; కోపంతో నిండి, ఉత్తమ బాణాలతో తెగినవారై వేగంగా దూకుతారు.
7.89.20
यो यः स्म समरे पार्थं प्रतिसञ्चरते नरः ।
तस्यतस्यान्तको बाणः शरीरमुपसर्पति ॥ ७.८९.२० ॥
యుద్ధంలో పార్థుడిని ఎదుర్కొనే ప్రతి మనిషి శరీరం వైపు, అంతకుడైన బాణం పాకుతూ వెళ్తుంది.
7.89.21
नृत्यतो रथमार्गेषु धनुर्व्यायच्छतस्तथा ।
न कश्चित्तत्र पार्थश्च ददृशेऽन्तरमण्वपि ॥ ७.८९.२१ ॥
రథమార్గాలలో నాట్యం చేస్తూ, ధనుస్సును పూర్తిగా లాగుతున్న పార్థుని మధ్య అణువంత అంతరం కూడా కనబడలేదు.
7.89.22
यत्तस्य घटमानस्य क्षिप्रं विक्षिपतः शरान् ।
लाघवात्पाण्डुपुत्रस्य व्यस्मयन्त परे जनाः ॥ ७.८९.२२ ॥
పాండు కుమారుని ప్రయత్నంతో వేగంగా బాణాలు వదిలిన చురుకుదనానికి శత్రువులు ఆశ్చర్యపోయారు.
7.89.23
हस्तिनं हस्तियन्तारमश्वमाश्विकमेव च ।
अभिनत्फल्गुनो बाणै रथिनं च ससारथिम् ॥ ७.८९.२३ ॥
ఫల్గునుడు బాణాలతో ఏనుగును, ఏనుగు నడిపేవాడిని, గుర్రాన్ని, గుర్రపురౌతును, రథికుని సారథితో సహా ఛేదించాడు.
7.89.24
आवर्तमानमावृत्तं युध्यमानं च पाण्डवः ।
प्रमुखे तिष्ठमानं च न कञ्चिन्न निहन्ति सः ॥ ७.८९.२४ ॥
తిరిగేవారిని, వెనక్కు మళ్ళేవారిని, పోరాడుతున్నవారిని, ముందు నిలిచినవారిని, ఆ పాండవుడు ఎవరినీ వదలకుండా సంహరించాడు.
7.89.25
यथोदयन्वै गगने सूर्यो हन्ति महत्तमः ।
तथाऽर्जुनो गजानीकमवधीत्कङ्कपत्रिभिः ॥ ७.८९.२५ ॥
ఆకాశంలో ఉదయించే సూర్యుడు మహా అంధకారాన్ని నశింపజేసినట్లే, అర్జునుడు కంకపక్షి రెక్కల బాణాలతో గజసేనను సంహరించాడు.
7.89.26
हस्तिभिः पतितैर्भिन्नैस्तव सैन्यमदृश्यत ।
अन्तकाले यथा भूमिर्व्यवकीर्णा महीधरैः ॥ ७.८९.२६ ॥
పడిపోయిన, ఛిన్నభిన్నమైన ఏనుగులతో మీ సైన్యం, అంతకాలంలో పర్వతాలతో చెల్లాచెదురైన భూమిలా కనిపించింది.
7.89.27
यथा मध्यंदिने सूर्यो दुष्प्रेक्ष्यः प्राणिभिः सदा ।
तथा धनञ्जयः क्रुद्धो दुष्प्रेक्ष्यो युधि शत्रुभिः ॥ ७.८९.२७ ॥
మధ్యాహ్నంలో సూర్యుడు ప్రాణులకు చూడరానివాడుగా ఉన్నట్లే, కోపించిన ధనంజయుడు యుద్ధంలో శత్రువులకు చూడరానివాడయ్యాడు.
7.89.28
तत्तथा तव पुत्रस्य सैन्यं युधि परन्तप ।
प्रभग्नं द्रुतमाविग्नमतीव शरपीडितम् ॥ ७.८९.२८ ॥
ఓ శత్రుసంహారకా, మీ కుమారుని ఆ సైన్యం యుద్ధంలో అలాగే చెదిరి, వేగంగా భయపడి, బాణాలతో అత్యంత పీడితమైంది.
7.89.29
मारुतेनेव महता मेघानीकं व्यदीर्यत ।
प्रकाल्यमानं तत्सैन्यं नाशकत्प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.८९.२९ ॥
గొప్ప గాలికి మేఘసమూహం చెదిరినట్లు, చెదరగొట్టబడుతున్న ఆ సైన్యం తిరిగి చూడలేనిదైంది.
7.89.30
प्रतोदैश्चापकोटीभिर्हुंकारैः साधुवाहितैः ।
कशापार्ष्ण्यभिघातैश्च वाग्भिरुग्राभिरेव च ॥ ७.८९.३० ॥
అంకుశాలతో, విల్లు కొనలతో, హుంకారాలతో, చక్కగా నడిపిన రథాలతో, కొరడా దెబ్బలతో, మడమ తాడనాలతో, కఠిన మాటలతో (సైన్యం తరమబడింది).
7.89.31
चोदयन्तो हयांस्तूर्णं पलायन्ते स्म तावकाः ।
सादिनो रथिनश्चैव पत्तयश्चार्जुनार्दिताः ॥ ७.८९.३१ ॥
గుర్రాలను వేగంగా తోలుతూ మీ సైనికులు పారిపోయారు — అశ్వికులు, రథికులు, కాలిబంటులు అందరూ అర్జునుడిచే పీడించబడి.
7.89.32
पार्ष्ण्यङ्गुष्ठाङ्कुशैर्नागं चोदयन्तस्तथाऽपरे ।
शरैः सम्मोहिताश्चान्ये तमेवाभिमुखा ययुः ॥ ७.८९.३२ ॥
మడమలు, బొటనవేళ్లు, అంకుశంతో ఏనుగును తోలిన కొందరు, బాణాలతో మోహితులైన ఇతరులు — అతడి వైపే ఎదురుగా వెళ్లారు.
7.89.33
तव योघ हतोत्साहा विभ्रान्तमनसस्तदा ॥ ७.८९.३३ ॥
అప్పుడు మీ యోధులు, ఉత్సాహం హతమై, మనసు భ్రాంతికి లోనై.