ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.9.1
किं कुर्वाणं रणे द्रोणं जघ्रुः पाण्डवसृञ्जयाः ।
तथा निपुणमस्त्रेषु सर्वशस्त्रभृतामपि ॥ ७.९.१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ?
7.9.2
रथः पर्यपतद्वाऽस्य धनुर्वाऽशीर्यतास्यतः ।
प्रमत्तो वाऽभवद्दोणो यथा मृत्युमुपेयिवान् ॥ ७.९.२ ॥
ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹਦਾ ਰੱਥ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਉਹਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੋ ਕੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ?
7.9.3
कथं नु पार्षतस्तात शत्रुभिर्दुष्प्रधर्षणम् ।
किरन्तमिषुसङ्घातान्रुक्मपुङ्खाननेकशः ॥ ७.९.३ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਅਜਿੱਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ?
7.9.4
क्षिप्रहस्तं द्विजश्रेष्ठं कृतिनं चित्रयोधिनम् ।
दूरेषुपातिनं दान्तमस्त्रयुद्धेषु पारगम् ॥ ७.९.४ ॥
ਫੁਰਤੀਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਿਪੁੰਨ, ਅਦਭੁਤ ਯੋਧੇ, ਦੂਰੋਂ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਉਸ ਨੂੰ,
7.9.5
पाञ्चालपुत्रो न्यवधीद्दिव्यास्त्रधरमच्युतम् ।
कुर्वाणं दारुणं कर्म रणे यत्तं महारथम् ॥ ७.९.५ ॥
ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦਿਵ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਅਚੁੱਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਜਤਨਸ਼ੀਲ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.9.6
व्यक्तं हि दैवं बलवत्पौरुषादिति मे मतिः ।
यद्द्रोणो निहतः शूरः पार्षतेन महात्मना ॥ ७.९.६ ॥
ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਦੈਵ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਨਾਲੋਂ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਮਾ ਦ੍ਰੋਣ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਰਸ਼ਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
7.9.7
अस्त्रं चतुर्विधं वीरे यस्मिन्नासीत्प्रतिष्ठितम् ।
तमिष्वस्त्रधराचार्यं द्रोणं शंससि मे हतम् ॥ ७.९.७ ॥
ਜਿਸ ਵੀਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈਂ।
7.9.8
श्रुत्वा हतं रुक्मरथं वैयाघ्रपरिवारणम् ।
जातरूपपरिष्कारं नाद्य शोकमपानुदे ॥ ७.९.८ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸੋਗ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
7.9.9
न नूनं परदुःखेन म्रियते कोऽपि सञ्जय ।
यत्र द्रोणमहं श्रुत्वा हतं जीवामि मन्दधीः।
दैवमेव परं मन्ये नन्वनर्थं हि पौरुषम् ॥ ७.९.९ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ; ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਮੈਂ ਜੀਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਦੈਵ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੌਰੁਸ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
7.9.10
अश्मसारमयं नूर्न हृदयं सुदृढं मम ।
यच्छ्रुत्वा निहतं द्रोणं शतधा न विदीर्यते ॥ ७.९.१० ॥
ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਯਕੀਨਨ ਲੋਹੇ ਤੇ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ; ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਟਦਾ।
7.9.11
ब्राह्मे दैवे तथेष्वस्त्रे यमुपासन्गुणार्थिनः ।
ब्राह्मणा राजपुत्राश्च स कथं मृत्युना हृतः ॥ ७.९.११ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮ, ਦੈਵ ਅਤੇ ਇਸ਼ਵਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੁਆਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹਰੇ ਗਏ?
7.9.12
शोषणं सागरस्येव मेरोरिव विसर्पणम् ।
पतनं भास्करस्येव न मृष्ये द्रोणपातनम् ॥ ७.९.१२ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕ ਜਾਣ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਖਿਸਕ ਜਾਣ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡਿੱਗ ਪੈਣ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
7.9.13
दुष्टानां प्रतिषेद्धासीद्धार्मिकाणां च रक्षिता ।
योऽहासीत्कृपणस्यार्थे प्राणानपि परन्तपः ॥ ७.९.१३ ॥
ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਸੀ; ਦੀਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸੀ।
7.9.14
मन्दानां मम पुत्राणां जयाशा यस्य विक्रमे ।
बृहस्पत्युशनस्तुल्यो बुद्ध्या स निहतः कथम् ॥ ७.९.१४ ॥
ਮੇਰੇ ਮੂਰਖ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਜਿਸ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?
7.9.15
गुणानां सर्वयोधानां स्थितिरासीन्महाद्युतिः ।
यं मृत्युर्वशगस्तिष्ठेत्स कथं मृत्युना हतः ॥ ७.९.१५ ॥
ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਮੌਤ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?
7.9.16
ते च शोणा बृहन्तोऽश्वाश्छन्ना जालैर्हिरण्मयैः ।
रथे वातजवा युक्ताः सर्वशस्त्रातिगा रणे ॥ ७.९.१६ ॥
ਉਹ ਲਾਲ, ਵੱਡੇ ਘੋੜੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ, ਰਥ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ, ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
7.9.17
बलिनो हेषिणो दान्ताः सैन्धवाः साधुवाहिनः ।
दृढाः सङ्ग्राममध्येषु कच्चिदासन्न विह्वलाः ॥ ७.९.१७ ॥
ਬਲਵਾਨ, ਹਿਣਕਦੇ, ਸਿਖਾਏ ਹੋਏ, ਸਿੰਧ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੰਗੇ ਵਾਹਕ ਘੋੜੇ ਕੀ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਨ, ਵਿਆਕੁਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਏ?
7.9.18
करिणां बृंहतां युद्धे शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनैः ।
ज्याक्षेपशरवर्षाणां शस्त्राणां च सहिष्णवः ॥ ७.९.१८ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ, ਸੰਖ-ਦੁੰਦਭੀ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰੀ ਖਿੱਚ ਕੇ ਵਰ੍ਹਾਏ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਦੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸਨ?
7.9.19
आशंसन्तः पराञ्जेतुं जितश्वासा जितव्यथाः ।
हयाः पराजिताः शीघ्रा भारद्वाजरथोद्वहाः ॥ ७.९.१९ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ, ਸਾਹ ਕਾਬੂ ਕਰਦੇ, ਪੀੜ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦੇ, ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਪਰ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਦਾ ਰਥ ਢੋ ਰਹੇ ਸਨ।
7.9.20
ते स्म रुक्मरथे युक्ता नरवीरसमास्थिताः ।
कथं नाभ्यतरंस्तात पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ७.९.२० ॥
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਵੀਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਸਵਾਰ ਸਨ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ?
7.9.21
जातरूपपरिष्करामास्थाय रथमुत्तमम् ।
भारद्वाजः किमकरोद्युधि सत्यपराक्रमः ॥ ७.९.२१ ॥
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ?
7.9.22
विद्यां यस्योपजीवन्ति सर्वलोकधनुर्धराः ।
स सत्यसन्धो बलवान्द्रोणः किमकरोद्युधि ॥ ७.९.२२ ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਣ ਵਾਲਾ ਬਲਵਾਨ ਦ੍ਰੋਣ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ?
7.9.23
दिवि शक्रमिव श्रेष्ठं महामात्रं धनुर्भृताम् ।
के नु तं रौद्रकर्माणं युद्धे प्रत्युद्ययू रथाः ॥ ७.९.२३ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਮਹਾਸੈਨਾਪਤੀ, ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਰਥ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲੇ?
7.9.24
ननु रुक्मरथं दृष्ट्वा प्राद्रवन्ति स्म पाण्डवाः ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणं रणे तस्मिन्महाबलम् ॥ ७.९.२४ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਭੱਜ ਗਏ; ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
7.9.25
उताहो सर्वसैन्येन धर्मराजः सहानुजः ।
पाञ्चालप्रग्रहो द्रोणं सर्वतः समवारयत् ॥ ७.९.२५ ॥
ਜਾਂ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਧਰਮਰਾਜ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਸਭ ਪਾਸਿਓਂ ਰੋਕਿਆ।
7.9.26
नूनमावारयत्पार्थो रथिनोऽन्यानजिह्मगैः ।
ततो द्रोणं समहरत्पार्षतः पापकर्मकृत् ॥ ७.९.२६ ॥
ਯਕੀਨਨ ਪਾਰਥ ਨੇ ਹੋਰ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ; ਫਿਰ ਪਾਪਕਰਮੀ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹਟਾਇਆ।
7.9.27
नह्यहं परिपश्यामि वधे कञ्चन शुष्मिणः ।
धृष्टद्युम्नादृते रौद्रात्पाल्यमानात्किरीटिना ॥ ७.९.२७ ॥
ਕਿਰੀਟੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਅਤ ਭਿਆਨਕ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਵਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਯੋਧਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
7.9.28
उताहो सर्वसैन्येन धर्मराजः सहानुजः ।
उत्सृज्य सर्वसैन्यानि द्रोणं तमभिदुद्रुवे ॥ ७.९.२८ ॥
ਜਾਂ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਧਰਮਰਾਜ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਦੌੜੇ।
7.9.29
तैर्वृतः सर्वतः क्षुद्रैः पाञ्चालापशदैस्ततः ।
केकयैश्चेदिकारूशैर्मत्स्यैरन्यैश्च भूमिपैः ॥ ७.९.२९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਸਿਓਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਨੀਚ ਅਧਮਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਫਿਰ ਕੇਕਯਾਂ, ਚੇਦਿ-ਕਾਰੂਸ਼ਾਂ, ਮਤਸਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ।
7.9.30
व्याकुलीकृतमाचार्यं पिपीलैरुरगं यथा ।
कर्मण्यसुकरे सक्तं जघानेति मतिर्मम ॥ ७.९.३० ॥
ਜਿਵੇਂ ਕੀੜੀਆਂ ਸੱਪ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਔਖੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਆ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
7.9.31
योऽधीत्य चतुरो वेदान्साङ्गानाख्यानपञ्चमान् ।
ब्राह्मणानां प्रतिष्ठासीत्स्रोतसामिव सागरः ॥ ७.९.३१ ॥
ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੇਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੀ।
7.9.32
क्षत्रं च ब्रह्म चैवेह योऽभ्यतिष्ठत्परन्तपः ।
दृप्तानां प्रतिषेद्धा च चक्षुरासीदचक्षुषाम् ॥ ७.९.३२ ॥
ਇੱਥੇ ਜੋ ਖੱਤਰੀਪੁਣੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਪੁਣੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਅੱਖ ਸੀ ਜੋ।
7.9.33
अमर्षी चावलिप्तेषु धार्मिकेषु च धार्मिकः ।
स कथं ब्राह्मणो वृद्धः शस्त्रेण वधमाप्तवान् ॥ ७.९.३३ ॥
ਅਨਿਆਂ ਨਾ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਹੰਕਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁਦ ਧਾਰਮਿਕ; ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਗਿਆ?
7.9.34
अमर्षिणा मर्षितवान्क्लिश्यमानान्सदा मया ।
अनर्हमाणान्कौन्तेयान्कर्मणस्तस्य तत्फलम् ॥ ७.९.३४ ॥
ਮੈਂ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦੇ, ਅਯੋਗ ਨਾ ਹੋਏ ਕੌਂਤੇਯਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਆ; ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
7.9.35
यस्य कर्मानुजीवन्ति लोके सर्वधनुर्भृतः ।
स सत्यसन्धः सुकृती श्रीकामैर्निहतः कथम् ॥ ७.९.३५ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਜੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਚ-ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਹੱਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?
7.9.36
दिवि शक्र इव श्रेष्ठो महासत्वो महाबलः ।
स कथं निहतः पार्थैः क्षुद्रमत्स्यैर्यथा तिमिः ॥ ७.९.३६ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਸੱਤਵ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤਿਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਾਰਥਾਂ ਹੱਥੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?
7.9.37
क्षिप्रहस्तश्च बलवान्दृढघन्वारिमर्दनः ।
न यस्य विजयाकाङ्क्षी विषयं प्राप्य जीवति ॥ ७.९.३७ ॥
ਫੁਰਤੀਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਲਵਾਨ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
7.9.38
यं द्वौ न जहतः शब्दौ जीवमानं कदाचन ।
ब्राह्मश्च वेदकामानां ज्याघोषश्च धनुष्मताम् ॥ ७.९.३८ ॥
ਜੀਵਿਤ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੀਆਂ ਦੋ ਆਵਾਜ਼ਾਂ: ਵੇਦ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੰਚਾ ਦੀ ਟੰਕਾਰ।
7.9.39
अदीनं पुरुषव्याघ्रं हीमन्तमपराजितम् ।
तमिष्वासवराचार्ये द्रोणं जघ्नुः कथं रथाः ॥ ७.९.३९ ॥
ਨਿਡਰ, ਪੁਰਸ਼-ਵਿਆਘਰ, ਲਜਾਵਾਨ, ਅਜੇਤੂ; ਉਸ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਚਾਰਯ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ?
7.9.40
नाहं मन्ये हतं द्रोणं स हि लोकमयोत्स्यत ।
को हि शक्तो रणे जेतुमनाधृष्ययशोबलम् ॥ ७.९.४० ॥
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਕਿ ਦ੍ਰੋਣ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਹ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ। ਅਜੇਯ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਯੋਗ ਕੌਣ ਹੈ?
7.9.41
ब्रह्मकल्पो भवेद्ब्राह्मे क्षात्रे नारायणोपमः ।
ब्रह्मक्षत्रे च यस्यास्तां वशे स्थाणोरिवाखिले ॥ ७.९.४१ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਬਲ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਵਰਗਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਤ੍ਵ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯਤ੍ਵ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸਥਾਣੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
7.9.42
सर्वान्हि मामकान्वीरान्सहाश्वरथकुञ्जरान् ।
युधिष्ठिरस्य तपसा हतान्मन्यामहे कुरून् ॥ ७.९.४२ ॥
ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵੀਰ — ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ — ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਐਸਾ ਅਸੀਂ ਕੌਰਵਾਂ ਬਾਰੇ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ।
7.9.43
कथं सञ्जय दुर्धर्षमनाधृष्ययशोबलम् ।
पश्यतां पुरुषेन्द्राणां समरे पार्षतोऽवधीत् ॥ ७.९.४३ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਅਨਾਧ੍ਰਿਸ਼ਯ ਯਸ਼-ਬਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ?
7.9.44
के पुरस्तादयुध्यन्त रक्षन्तो द्रोणमन्तिकात् ।
के नु पश्चादवर्तन्त गच्छतो दुर्गमां गतिम् ॥ ७.९.४४ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਅੱਗੇ ਲੜੇ, ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ? ਦੁਰਗਮ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਮੁੜੇ?
7.9.45
केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रं सव्यं के च महात्मनः ।
पुरस्तात्के च वीरस्य युध्यमानस्य संयुगे ॥ ७.९.४५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤੀ? ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਉਸ ਵੀਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੌਣ ਸਨ?
7.9.46
के च तस्मिंस्तनूस्त्यक्त्वा प्रतीपं मृत्युमाव्रजन् ।
द्रोणस्य समरे वीराः केऽकुर्वन्त परां धृतिम् ॥ ७.९.४६ ॥
ਉੱਥੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਧੀਰਜ ਧਾਰਿਆ?
7.9.47
कच्चिन्नैनं भयान्मन्दाः क्षत्रिया व्यजहन्रणे ।
रक्षितारस्ततः शून्ये कच्चित्तैर्न हतः परैः ॥ ७.९.४७ ॥
ਮੂਰਖ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀ ਡਰ ਕਾਰਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ? ਤਦ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਇਆ?
7.9.48
न स पृष्ठमरेस्त्रासाद्रणे शौर्यात्प्रदर्शयेत् ।
परामप्यापदं प्राप्य स कथं निहतः परैः ॥ ७.९.४८ ॥
ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਸੂਰਵੀਰਤਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਵੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ?
7.9.49
एतदार्येण कर्तव्यं कृच्छ्रास्वापत्सु सञ्जय ।
पराक्रमेद्यथा शक्त्या तच्च तस्मिन्प्रतिष्ठितम्।
यो यथाशक्ति युद्ध्येत द्विषद्भिःस्वांश्च पालयन् ॥ ७.९.४९ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਆਰਿਆ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਔਖੀਆਂ ਬਿਪਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਾਕਰਮ ਦਿਖਾਉਣਾ; ਉਹ ਪਰਾਕਰਮ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
7.9.50
कच्चिन्नैनं भयात्क्षुद्राः पार्थेभ्यः प्रददू रणे ।
गोप्तृभिस्तैः समुत्सृष्टः कच्चिन्नैष परैर्हतः ॥ ७.९.५० ॥
ਕੀ ਡਰ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੀਚਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਕੀ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ?
7.9.51
धृष्टद्युम्नं प्रपश्यामि निघ्नन्तमिव ब्राह्मणम् ।
वार्यमाणं रणे तात द्रौणिनाऽमिततेजसा ॥ ७.९.५१ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਗਏ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
7.9.52
मुह्यते मे मनस्तात कथा तावन्निवार्यताम् ।
भूयस्तु लब्धसंज्ञस्त्वां परिपृच्छामि सञ्जय ॥ ७.९.५२ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਹ ਗੱਲ ਰੋਕ ਦੇ। ਮੁੜ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਤੇ, ਹੇ ਸੰਜਯ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ।