มหาภารตะ · อัธยายะ 7.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.9.1
किं कुर्वाणं रणे द्रोणं जघ्रुः पाण्डवसृञ्जयाः ।
तथा निपुणमस्त्रेषु सर्वशस्त्रभृतामपि ॥ ७.९.१ ॥
ขณะที่ทรงต่อสู้ในสงคราม ปาณฑพและสัญชัยได้สังหารโทรณะผู้ชำนาญอาวุธ และผู้ยิ่งที่สุดในบรรดาผู้ถืออาวุธทั้งปวงได้อย่างไร
7.9.2
रथः पर्यपतद्वाऽस्य धनुर्वाऽशीर्यतास्यतः ।
प्रमत्तो वाऽभवद्दोणो यथा मृत्युमुपेयिवान् ॥ ७.९.२ ॥
รถศึกของท่านล้มลงขณะที่ท่านกำลังยิงธนูอยู่ หรือคันธนูหักเสียก่อน หรือโทรณะประมาทจึงต้องพบความตายเช่นนั้นหรือ
7.9.3
कथं नु पार्षतस्तात शत्रुभिर्दुष्प्रधर्षणम् ।
किरन्तमिषुसङ्घातान्रुक्मपुङ्खाननेकशः ॥ ७.९.३ ॥
ลูกรัก บุตรของปฤษตะสังหารท่านได้อย่างไร ท่านผู้ที่ศัตรูยากจะโจมตี ผู้ซึ่งยิงฝูงลูกศรที่มีขนปีกสีทองซ้ำแล้วซ้ำเล่า
7.9.4
क्षिप्रहस्तं द्विजश्रेष्ठं कृतिनं चित्रयोधिनम् ।
दूरेषुपातिनं दान्तमस्त्रयुद्धेषु पारगम् ॥ ७.९.४ ॥
ท่านผู้มือไว ผู้เลิศในหมู่พราหมณ์ ผู้ชำนาญ นักรบผู้น่าอัศจรรย์ ผู้ยิงจากระยะไกล ผู้ข่มใจตนได้ ผู้เชี่ยวชาญในการรบด้วยอาวุธ
7.9.5
पाञ्चालपुत्रो न्यवधीद्दिव्यास्त्रधरमच्युतम् ।
कुर्वाणं दारुणं कर्म रणे यत्तं महारथम् ॥ ७.९.५ ॥
บุตรของกษัตริย์ปัญจาละสังหารมหารถผู้นั้นได้ ผู้ทรงอาวุธทิพย์ ผู้ไม่เคยพลาด ผู้กระทำการอันน่าสะพรึงในการรบและพยายามอย่างยิ่ง
7.9.6
व्यक्तं हि दैवं बलवत्पौरुषादिति मे मतिः ।
यद्द्रोणो निहतः शूरः पार्षतेन महात्मना ॥ ७.९.६ ॥
ในความเห็นของข้าพเจ้า โชคชะตาย่อมแข็งแกร่งกว่าความพยายามของมนุษย์ชัดเจนแล้ว เพราะวีรบุรุษโทรณะถูกสังหารโดยบุตรของปฤษตะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
7.9.7
अस्त्रं चतुर्विधं वीरे यस्मिन्नासीत्प्रतिष्ठितम् ।
तमिष्वस्त्रधराचार्यं द्रोणं शंससि मे हतम् ॥ ७.९.७ ॥
เจ้าบอกข้าว่าโทรณะ ผู้เป็นอาจารย์ของศาสตร์แห่งธนูและอาวุธทั้งสี่ประเภทที่ดำรงอยู่ในวีรบุรุษผู้นั้น ได้ถูกสังหารแล้ว
7.9.8
श्रुत्वा हतं रुक्मरथं वैयाघ्रपरिवारणम् ।
जातरूपपरिष्कारं नाद्य शोकमपानुदे ॥ ७.९.८ ॥
ได้ฟังว่าโทรณะผู้มีรถทองคำ ซึ่งมีนักรบดุจเสือคุ้มกัน และประดับด้วยทองคำ ถูกสังหารแล้ว ข้าพเจ้าไม่อาจขับความโศกเศร้าออกไปได้ในวันนี้
7.9.9
न नूनं परदुःखेन म्रियते कोऽपि सञ्जय ।
यत्र द्रोणमहं श्रुत्वा हतं जीवामि मन्दधीः।
दैवमेव परं मन्ये नन्वनर्थं हि पौरुषम् ॥ ७.९.९ ॥
สัญชัย ไม่มีผู้ใดตายเพราะความทุกข์ของผู้อื่นแน่นอน ข้าพเจ้าผู้มีปัญญาทึบ ได้ฟังว่าโทรณะถูกสังหารแล้วก็ยังมีชีวิตอยู่ ข้าพเจ้าเห็นว่าโชคชะตาเท่านั้นสูงสุด เพราะความพยายามของมนุษย์นั้นไร้ผลแน่นอน
7.9.10
अश्मसारमयं नूर्न हृदयं सुदृढं मम ।
यच्छ्रुत्वा निहतं द्रोणं शतधा न विदीर्यते ॥ ७.९.१० ॥
หัวใจของข้าพเจ้าคงทำด้วยเหล็กและหิน แข็งแกร่งยิ่ง เพราะเมื่อได้ฟังว่าโทรณะถูกสังหาร มันก็ไม่แตกเป็นร้อยเสี่ยง
7.9.11
ब्राह्मे दैवे तथेष्वस्त्रे यमुपासन्गुणार्थिनः ।
ब्राह्मणा राजपुत्राश्च स कथं मृत्युना हृतः ॥ ७.९.११ ॥
ท่านผู้ที่พราหมณ์และราชกุมารปรนนิบัติเพื่อแสวงหาความเป็นเลิศในพรหมาสตร์ ทิพยาสตร์ และอิษวัสตร์ ท่านถูกความตายพรากไปได้อย่างไร
7.9.12
शोषणं सागरस्येव मेरोरिव विसर्पणम् ।
पतनं भास्करस्येव न मृष्ये द्रोणपातनम् ॥ ७.९.१२ ॥
เหมือนมหาสมุทรแห้งเหือด เขาพระสุเมรุเคลื่อนที่ หรือดวงอาทิตย์ตกลง ข้าพเจ้าไม่อาจทนได้ที่โทรณะต้องล้มลง
7.9.13
दुष्टानां प्रतिषेद्धासीद्धार्मिकाणां च रक्षिता ।
योऽहासीत्कृपणस्यार्थे प्राणानपि परन्तपः ॥ ७.९.१३ ॥
ท่านเป็นผู้ยับยั้งคนชั่ว และเป็นผู้คุ้มครองคนชอบธรรม ท่านผู้ยอมสละแม้ชีวิตเพื่อคนยากไร้ ผู้ทำให้ศัตรูหวั่นไหว
7.9.14
मन्दानां मम पुत्राणां जयाशा यस्य विक्रमे ।
बृहस्पत्युशनस्तुल्यो बुद्ध्या स निहतः कथम् ॥ ७.९.१४ ॥
ท่านผู้ที่บุตรทั้งหลายของข้าพเจ้าผู้โง่เขลาตั้งความหวังชัยชนะไว้ในความกล้าหาญ ผู้มีปัญญาเทียบเท่าพฤหัสปติและอุศนัส ท่านถูกสังหารได้อย่างไร
7.9.15
गुणानां सर्वयोधानां स्थितिरासीन्महाद्युतिः ।
यं मृत्युर्वशगस्तिष्ठेत्स कथं मृत्युना हतः ॥ ७.९.१५ ॥
ท่านเป็นที่พึ่งของคุณความดีทั้งปวงและของนักรบทั้งหมด ผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง ผู้ที่ความตายคอยรับใช้อยู่ใต้อำนาจ ท่านถูกความตายสังหารได้อย่างไร
7.9.16
ते च शोणा बृहन्तोऽश्वाश्छन्ना जालैर्हिरण्मयैः ।
रथे वातजवा युक्ताः सर्वशस्त्रातिगा रणे ॥ ७.९.१६ ॥
ม้าสีแดงขนาดใหญ่เหล่านั้น คลุมด้วยตาข่ายทองคำ เทียมรถศึก วิ่งเร็วดุจสายลม ทะยานพ้นอาวุธทั้งปวงในสงคราม
7.9.17
बलिनो हेषिणो दान्ताः सैन्धवाः साधुवाहिनः ।
दृढाः सङ्ग्राममध्येषु कच्चिदासन्न विह्वलाः ॥ ७.९.१७ ॥
ม้าสินธุที่แข็งแรง ร้องสูง ได้รับการฝึกฝนแล้ว เป็นพาหนะที่ดี หนักแน่นกลางสนามรบ จะไม่หวั่นไหวบ้างหรือ
7.9.18
करिणां बृंहतां युद्धे शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनैः ।
ज्याक्षेपशरवर्षाणां शस्त्राणां च सहिष्णवः ॥ ७.९.१८ ॥
ช้างศึกคำรามในการรบ เสียงสังข์และกลอง ฝนลูกศรที่ยิงจากสายธนูที่ดึงไว้ และอาวุธทั้งหลาย พวกมันทนได้หรือไม่ในสนามรบ
7.9.19
आशंसन्तः पराञ्जेतुं जितश्वासा जितव्यथाः ।
हयाः पराजिताः शीघ्रा भारद्वाजरथोद्वहाः ॥ ७.९.१९ ॥
ม้าเหล่านั้นหวังจะพิชิตศัตรู ควบคุมลมหายใจได้ ข่มความเจ็บปวดได้ แม้พ่ายแพ้แล้วก็ยังนำรถศึกของภารทวาชะ (โทรณะ) ไปด้วยความรวดเร็ว
7.9.20
ते स्म रुक्मरथे युक्ता नरवीरसमास्थिताः ।
कथं नाभ्यतरंस्तात पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ७.९.२० ॥
ลูกรัก ม้าทองคำที่เทียมรถศึกและมีนักรบผู้กล้าหาญประจำอยู่ เหตุใดจึงไม่สามารถข้ามผ่านกองทัพของปาณฑพไปได้เล่า
7.9.21
जातरूपपरिष्करामास्थाय रथमुत्तमम् ।
भारद्वाजः किमकरोद्युधि सत्यपराक्रमः ॥ ७.९.२१ ॥
สัญชัยกล่าวว่า ขึ้นทรงรถอันประเสริฐประดับด้วยทองคำ ภารทวาชะ (โทรณะ) ผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริงได้กระทำสิ่งใดในการรบ
7.9.22
विद्यां यस्योपजीवन्ति सर्वलोकधनुर्धराः ।
स सत्यसन्धो बलवान्द्रोणः किमकरोद्युधि ॥ ७.९.२२ ॥
ผู้ที่นักธนูทั้งหลายในโลกทั้งปวงอาศัยวิชาของท่านเลี้ยงชีพ ท่านโทรณะผู้ซื่อสัตย์ต่อคำสัตย์และมีกำลัง ได้กระทำสิ่งใดในการรบ
7.9.23
दिवि शक्रमिव श्रेष्ठं महामात्रं धनुर्भृताम् ।
के नु तं रौद्रकर्माणं युद्धे प्रत्युद्ययू रथाः ॥ ७.९.२३ ॥
ใครเล่าในการรบได้ออกไปต่อกรกับท่านผู้เป็นมหาแม่ทัพ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักธนู ดุจพระอินทร์ในสวรรค์ ผู้มีการกระทำอันน่าสะพรึงกลัว ด้วยรถศึกของตน
7.9.24
ननु रुक्मरथं दृष्ट्वा प्राद्रवन्ति स्म पाण्डवाः ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणं रणे तस्मिन्महाबलम् ॥ ७.९.२४ ॥
แท้จริง เมื่อเห็นรถทองคำ พวกปาณฑพก็หนีไป ขณะที่ในการรบนั้น ท่านผู้มีกำลังมหาศาลกำลังแสดงอาวุธทิพย์
7.9.25
उताहो सर्वसैन्येन धर्मराजः सहानुजः ।
पाञ्चालप्रग्रहो द्रोणं सर्वतः समवारयत् ॥ ७.९.२५ ॥
หรือมิฉะนั้น ด้วยกองทัพทั้งสิ้น พระเจ้าธรรมราชพร้อมด้วยน้องชายทั้งหลาย และหัวหน้าแห่งปาญจาละ ได้ต้านโทรณะไว้โดยรอบทุกด้าน
7.9.26
नूनमावारयत्पार्थो रथिनोऽन्यानजिह्मगैः ।
ततो द्रोणं समहरत्पार्षतः पापकर्मकृत् ॥ ७.९.२६ ॥
แน่นอน พระปารถะได้ต้านบรรดารถีอื่นไว้ด้วยลูกศรที่ไม่คดเคี้ยว แล้วบุตรของปฤษตะผู้กระทำบาปจึงลากโทรณะออกไป
7.9.27
नह्यहं परिपश्यामि वधे कञ्चन शुष्मिणः ।
धृष्टद्युम्नादृते रौद्रात्पाल्यमानात्किरीटिना ॥ ७.९.२७ ॥
ข้าพเจ้าไม่เห็นวีรบุรุษผู้ทรงพลังคนใดในการสังหารนั้นเลย นอกจากธฤษฏทยุมน์ผู้ดุร้าย ซึ่งได้รับการคุ้มครองโดยอรชุนผู้สวมมงกุฎ
7.9.28
उताहो सर्वसैन्येन धर्मराजः सहानुजः ।
उत्सृज्य सर्वसैन्यानि द्रोणं तमभिदुद्रुवे ॥ ७.९.२८ ॥
หรือมิฉะนั้น ด้วยกองทัพทั้งสิ้น พระเจ้าธรรมราชพร้อมด้วยน้องชายทั้งหลาย ได้ละทิ้งกองทัพทั้งปวงแล้วพุ่งเข้าใส่โทรณะนั้น
7.9.29
तैर्वृतः सर्वतः क्षुद्रैः पाञ्चालापशदैस्ततः ।
केकयैश्चेदिकारूशैर्मत्स्यैरन्यैश्च भूमिपैः ॥ ७.९.२९ ॥
ถูกล้อมไว้โดยรอบด้วยพวกเขา คือพวกต่ำช้าแห่งปาญจาละ แล้วด้วยพวกเกกัยะ เจทิ การูษะ มัตสยะ และกษัตริย์อื่นๆ
7.9.30
व्याकुलीकृतमाचार्यं पिपीलैरुरगं यथा ।
कर्मण्यसुकरे सक्तं जघानेति मतिर्मम ॥ ७.९.३० ॥
ดุจมดรุมกัดงู พวกเขาทำให้อาจารย์ผู้กำลังทำงานอันยากจะสำเร็จต้องยุ่งเหยิงสับสน แล้วจึงสังหารท่านเสีย ความเห็นของข้าพเจ้าเป็นเช่นนี้
7.9.31
योऽधीत्य चतुरो वेदान्साङ्गानाख्यानपञ्चमान् ।
ब्राह्मणानां प्रतिष्ठासीत्स्रोतसामिव सागरः ॥ ७.९.३१ ॥
ท่านผู้ได้ศึกษาพระเวททั้งสี่พร้อมองค์ประกอบ และอิติหาสเป็นลำดับที่ห้า เป็นที่พึ่งของพราหมณ์ทั้งหลาย ดุจมหาสมุทรเป็นที่รวมของแม่น้ำทั้งหลาย
7.9.32
क्षत्रं च ब्रह्म चैवेह योऽभ्यतिष्ठत्परन्तपः ।
दृप्तानां प्रतिषेद्धा च चक्षुरासीदचक्षुषाम् ॥ ७.९.३२ ॥
ท่านผู้เป็นเลิศทั้งในวรรณะกษัตริย์และพราหมณ์ในโลกนี้ เป็นผู้เผาผลาญศัตรู ผู้ยับยั้งผู้หยิ่งยโส และเป็นดวงตาของผู้ตาบอด
7.9.33
अमर्षी चावलिप्तेषु धार्मिकेषु च धार्मिकः ।
स कथं ब्राह्मणो वृद्धः शस्त्रेण वधमाप्तवान् ॥ ७.९.३३ ॥
ท่านไม่ทนต่ออธรรม และเป็นผู้ประพฤติธรรมต่อผู้ประพฤติธรรมและผู้หยิ่งยโสทั้งหลาย พราหมณ์ผู้เฒ่าเช่นนั้น เหตุใดจึงถึงแก่ความตายด้วยศัสตรา
7.9.34
अमर्षिणा मर्षितवान्क्लिश्यमानान्सदा मया ।
अनर्हमाणान्कौन्तेयान्कर्मणस्तस्य तत्फलम् ॥ ७.९.३४ ॥
ข้าพเจ้าทนได้แม้ไม่ทนต่ออธรรม เมื่อบุตรของกุนตีถูกทรมานอยู่เสมอ และไม่สมควรได้รับเช่นนั้น นี่คือผลแห่งการกระทำของท่าน
7.9.35
यस्य कर्मानुजीवन्ति लोके सर्वधनुर्भृतः ।
स सत्यसन्धः सुकृती श्रीकामैर्निहतः कथम् ॥ ७.९.३५ ॥
ผู้ที่บรรดานักธนูทั้งปวงในโลกอาศัยการกระทำของท่านดำรงชีพ ท่านผู้ซื่อสัตย์ต่อคำสัตย์และมีบุญ เหตุใดจึงถูกสังหารโดยผู้ปรารถนาความรุ่งเรือง
7.9.36
दिवि शक्र इव श्रेष्ठो महासत्वो महाबलः ।
स कथं निहतः पार्थैः क्षुद्रमत्स्यैर्यथा तिमिः ॥ ७.९.३६ ॥
ท่านผู้ประเสริฐดุจพระอินทร์ในสวรรค์ มีจิตใจยิ่งใหญ่และกำลังมหาศาล เหตุใดจึงถูกสังหารโดยบุตรของปฤถา ดุจปลาเล็กฆ่าปลาติมิ
7.9.37
क्षिप्रहस्तश्च बलवान्दृढघन्वारिमर्दनः ।
न यस्य विजयाकाङ्क्षी विषयं प्राप्य जीवति ॥ ७.९.३७ ॥
ท่านมีมือว่องไว มีกำลัง มีคันธนูมั่นคง ทำลายศัตรูได้ ผู้ใดที่ปรารถนาชัยชนะและมาถึงสนามรบของท่าน ย่อมไม่มีชีวิตรอดอยู่
7.9.38
यं द्वौ न जहतः शब्दौ जीवमानं कदाचन ।
ब्राह्मश्च वेदकामानां ज्याघोषश्च धनुष्मताम् ॥ ७.९.३८ ॥
มีเสียงสองอย่างที่ไม่เคยละทิ้งท่านในขณะที่ท่านมีชีวิตอยู่ คือเสียงสวดพระเวทของพราหมณ์ผู้ใคร่ศึกษาพระเวท และเสียงสายธนูของนักธนูทั้งหลาย
7.9.39
अदीनं पुरुषव्याघ्रं हीमन्तमपराजितम् ।
तमिष्वासवराचार्ये द्रोणं जघ्नुः कथं रथाः ॥ ७.९.३९ ॥
วีรบุรุษผู้ไม่หวาดหวั่น ผู้เป็นดั่งเสือในหมู่มนุษย์ มีความถ่อมตน และไม่มีผู้ใดพิชิตได้ รถศึกทั้งหลายได้ฆ่าอาจารย์โทรณะผู้เป็นเลิศในหมู่นักธนูนั้นได้อย่างไร
7.9.40
नाहं मन्ये हतं द्रोणं स हि लोकमयोत्स्यत ।
को हि शक्तो रणे जेतुमनाधृष्ययशोबलम् ॥ ७.९.४० ॥
ข้าพเจ้าไม่คิดว่าโทรณะถูกสังหาร เพราะท่านจะต่อสู้แม้กับทั้งโลก ใครเล่าจะสามารถชนะในการรบได้ ผู้ที่เกียรติยศและกำลังไม่อาจถูกโจมตีได้
7.9.41
ब्रह्मकल्पो भवेद्ब्राह्मे क्षात्रे नारायणोपमः ।
ब्रह्मक्षत्रे च यस्यास्तां वशे स्थाणोरिवाखिले ॥ ७.९.४१ ॥
ในวิชาพราหมณ์ท่านเปรียบเหมือนพระพรหม ในวิชาทหารท่านเปรียบเหมือนพระนารายณ์ อำนาจทั้งของพราหมณ์และของกษัตริย์อยู่ในอำนาจของท่าน ดังโลกทั้งสิ้นอยู่ในอำนาจของพระสถาณุ (พระศิวะ)
7.9.42
सर्वान्हि मामकान्वीरान्सहाश्वरथकुञ्जरान् ।
युधिष्ठिरस्य तपसा हतान्मन्यामहे कुरून् ॥ ७.९.४२ ॥
แท้จริง ข้าคิดว่าวีรบุรุษของข้าทั้งหมด พร้อมทั้งม้า รถศึก และช้าง ถูกฆ่าตายด้วยอำนาจแห่งตบะของยุธิษฐิระ ดังนั้นเราจึงถือว่าชาวกุรุพินาศแล้ว
7.9.43
कथं सञ्जय दुर्धर्षमनाधृष्ययशोबलम् ।
पश्यतां पुरुषेन्द्राणां समरे पार्षतोऽवधीत् ॥ ७.९.४३ ॥
ดูก่อนสัญชัย เหตุใดท่านผู้ใดที่ใครๆ ไม่อาจต่อกรได้ มีชื่อเสียงและกำลังที่ไม่อาจทำลายได้ จึงถูกปารษตสังหารในสงคราม ขณะที่บรรดาเจ้าแห่งมนุษย์ยืนดูอยู่
7.9.44
के पुरस्तादयुध्यन्त रक्षन्तो द्रोणमन्तिकात् ।
के नु पश्चादवर्तन्त गच्छतो दुर्गमां गतिम् ॥ ७.९.४४ ॥
ใครบ้างที่สู้รบอยู่ข้างหน้า คอยปกป้องโทรณะที่อยู่ใกล้ และใครบ้างที่หันหลังกลับอยู่ข้างหลังเขา ขณะที่เขาเดินไปตามทางที่ยากจะผ่านไป
7.9.45
केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रं सव्यं के च महात्मनः ।
पुरस्तात्के च वीरस्य युध्यमानस्य संयुगे ॥ ७.९.४५ ॥
ใครบ้างที่คุ้มกันล้อขวาและล้อซ้ายของผู้ยิ่งใหญ่ในจิตใจนั้น และใครบ้างที่ยืนอยู่ข้างหน้าวีรบุรุษผู้กำลังต่อสู้ในการรบ
7.9.46
के च तस्मिंस्तनूस्त्यक्त्वा प्रतीपं मृत्युमाव्रजन् ।
द्रोणस्य समरे वीराः केऽकुर्वन्त परां धृतिम् ॥ ७.९.४६ ॥
และใครบ้างที่สละร่างกายของตนในที่นั้น แล้วเผชิญหน้ากับความตาย และบรรดาวีรบุรุษคนใดที่แสดงความมั่นคงอย่างยิ่งในการรบของโทรณะ
7.9.47
कच्चिन्नैनं भयान्मन्दाः क्षत्रिया व्यजहन्रणे ।
रक्षितारस्ततः शून्ये कच्चित्तैर्न हतः परैः ॥ ७.९.४७ ॥
บรรดากษัตริย์ผู้โง่เขลาเหล่านั้น เพราะความกลัว มิได้ทอดทิ้งเขาไปในสงครามดอกหรือ และบรรดาผู้พิทักษ์ของเขาในที่ว่างเปล่านั้น มิได้ล้มเหลวในการปกป้องเขาจากการถูกศัตรูฆ่าดอกหรือ
7.9.48
न स पृष्ठमरेस्त्रासाद्रणे शौर्यात्प्रदर्शयेत् ।
परामप्यापदं प्राप्य स कथं निहतः परैः ॥ ७.९.४८ ॥
เขาจะไม่หันหลังให้ศัตรูในสงครามเพราะความหวาดกลัว เขาแสดงแต่ความกล้าหาญเท่านั้น แม้เผชิญกับภัยพิบัติอันใหญ่หลวง เหตุใดเขาจึงถูกศัตรูฆ่าตายได้
7.9.49
एतदार्येण कर्तव्यं कृच्छ्रास्वापत्सु सञ्जय ।
पराक्रमेद्यथा शक्त्या तच्च तस्मिन्प्रतिष्ठितम्।
यो यथाशक्ति युद्ध्येत द्विषद्भिःस्वांश्च पालयन् ॥ ७.९.४९ ॥
ดูก่อนสัญชัย นี่คือสิ่งที่ผู้สูงศักดิ์พึงกระทำในยามเกิดภัยพิบัติอันยากลำบาก คือแสดงความกล้าหาญตามกำลังของตน ความกล้าหาญนั้นย่อมตั้งมั่นอยู่ในตัวเขา ผู้ใดต่อสู้ตามกำลังของตน พร้อมทั้งปกป้องพวกของตน จากศัตรู
7.9.50
कच्चिन्नैनं भयात्क्षुद्राः पार्थेभ्यः प्रददू रणे ।
गोप्तृभिस्तैः समुत्सृष्टः कच्चिन्नैष परैर्हतः ॥ ७.९.५० ॥
บรรดาคนชั้นต่ำเหล่านั้น เพราะความกลัว ได้มอบเขาให้แก่บรรดาปารถในการรบดอกหรือ หรือบรรดาผู้พิทักษ์ของเขาทอดทิ้งเขา แล้วเขาถูกศัตรูสังหารดอกหรือ
7.9.51
धृष्टद्युम्नं प्रपश्यामि निघ्नन्तमिव ब्राह्मणम् ।
वार्यमाणं रणे तात द्रौणिनाऽमिततेजसा ॥ ७.९.५१ ॥
ข้าเห็นธฤษฏทยุมน์กำลังฟาดฟันอยู่ประหนึ่งกำลังทำร้ายพราหมณ์ ดูก่อนลูกรัก ข้าเห็นเขาถูกบุตรของโทรณะผู้มีอานุภาพไม่มีประมาณขัดขวางไว้ในการรบ
7.9.52
मुह्यते मे मनस्तात कथा तावन्निवार्यताम् ।
भूयस्तु लब्धसंज्ञस्त्वां परिपृच्छामि सञ्जय ॥ ७.९.५२ ॥
ดูก่อนลูกรัก ใจของข้าสับสนงุนงง ขอให้หยุดการเล่าเรื่องนี้ไว้ก่อน เมื่อข้าได้สติกลับคืนมา ดูก่อนสัญชัย ข้าจะถามท่านอีกครั้ง