મહાભારત · અધ્યાય 7.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.93.1
हते सुदक्षिणे राजन्वीरे चैव श्रुतायुधे ।
जवेनाभ्यद्रवन्पार्थं कुपिताः सैनिकास्तव ॥ ७.९३.१ ॥
હે રાજન, સુદક્ષિણ અને વીર શ્રુતાયુધ હણાયા પછી, ક્રોધિત થયેલા તમારા સૈનિકો વેગથી પાર્થ (અર્જુન) પર ધસી ગયા.
7.93.2
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः ।
अभ्यवर्षंस्ततो राजञ्शरवर्षैर्धनञ्जयम् ॥ ७.९३.२ ॥
હે રાજન, ત્યારે અભીષાહ, શૂરસેન, શિબિ અને વસાતિઓએ બાણોની વર્ષાથી ધનંજય (અર્જુન)ને ઢાંકી દીધો.
7.93.3
तेषां षष्टिशतानन्यान्प्रामथ्नात्पाण्डवः शरैः ।
ते स्म भीताः पलायन्ते व्याघ्रात्क्षुद्रमृगा इव ॥ ७.९३.३ ॥
પાંડવે તેમાંથી છસો અને બીજાઓને બાણોથી પાડી દીધા; વાઘથી ડરેલા નાના હરણોની જેમ તેઓ ભાગી ગયા.
7.93.4
ते निवृत्ताः पुनः पार्थं सर्वतः पर्यवारयन् ।
रणे सपत्नान्निघ्नन्तं जिगीषन्तं परान्युधि ॥ ७.९३.४ ॥
તેઓ પાછા ફરીને ચારેબાજુથી પાર્થ (અર્જુન)ને ઘેરી વળ્યા; રણમાં શત્રુઓને હણતા અને વિજયની ઇચ્છા રાખતા તેને.
7.93.5
तेषामापततां तूर्णं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
शिरांसि पातयामास बाहूंश्चापि धनञ्जयः ॥ ७.९३.५ ॥
ધસી આવતા તેમનાં માથાં ગાંડીવમાંથી છોડેલાં બાણોથી ધનંજયે તરત પાડ્યાં, અને ભુજાઓ પણ.
7.93.6
शिरोभिः पातितैस्तत्र भूमिरासीन्निरन्तरा ।
अभ्रच्छायेव चैवासीद्ध्वाङ्क्षगृध्रबलैर्युधि ॥ ७.९३.६ ॥
ત્યાં પડેલાં માથાંથી ભૂમિ અવિરત ઢંકાઈ ગઈ; યુદ્ધમાં કાગડા અને ગીધનાં સૈન્યોથી તે વાદળની છાયા જેવી થઈ ગઈ.
7.93.7
तेषु तूत्साद्यमानेषु क्रोधामर्षसमन्वितौ ।
स्रुतायुश्चाश्रुतायुश्च धनञ्जयमयुध्यताम् ॥ ७.९३.७ ॥
તેઓ નાશ પામતા હતા ત્યારે ક્રોધ અને અમર્ષથી ભરેલા શ્રુતાયુ અને અશ્રુતાયુ ધનંજય સાથે લડ્યા.
7.93.8
बलिनौ स्पर्धिनौ वीरौ कुलजौ बाहुशालिनौ ।
तावेनं शरवर्षाणि सव्यदक्षिणमस्यताम् ॥ ७.९३.८ ॥
બળવાન, સ્પર્ધાશીલ, વીર, કુલીન અને બાહુબળનો ગર્વ ધરાવતા તે બંને ડાબા-જમણા હાથે તેના પર બાણવર્ષા કરવા લાગ્યા.
7.93.9
त्वरायुक्तौ महराज प्रार्थयानौ महद्यशः ।
अर्जुनस्य वधप्रेप्सू पुत्रार्थे तव धन्विनौ ॥ ७.९३.९ ॥
હે મહારાજ! ઉતાવળા, મહાન યશની ઇચ્છા રાખનારા, અર્જુનના વધની ઇચ્છા ધરાવતા એ બે ધનુર્ધરો તમારા પુત્ર માટે.
7.93.10
तावर्जुनं सहस्रेण पत्रिणां नतपर्वणाम् ।
पूरयामासतुः क्रुद्धौ तटाकं जलदौ यथा ॥ ७.९३.१० ॥
ક્રોધિત તે બંનેએ વાંકા ગાંઠોવાળા હજારો બાણોથી અર્જુનને ભરી દીધા, જેમ વાદળો સરોવર ભરે.
7.93.11
श्रुतायुश्च ततः क्रुद्धस्तोमरेण धनञ्जयम् ।
आजघान रथश्रेष्ठः पीतेन निशितेन च ॥ ७.९३.११ ॥
પછી ક્રોધિત શ્રુતાયુ, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તોમર અને પીળા તીક્ષ્ણ બાણથી ધનંજય પર પ્રહાર કર્યો.
7.93.12
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः ।
जगाम परमं मोहं मोहयन्केशवं रणे ॥ ७.९३.१२ ॥
શત્રુઓને પીડનાર તે બળવાન શત્રુથી અતિશય ઘાયલ થઈને, યુદ્ધમાં કેશવને પણ મોહિત કરતો પરમ મોહમાં પડ્યો.
7.93.13
एतस्मिन्नेव काले तु सोऽश्रुतायुर्महारथः ।
शूलेन भृशतीक्ष्णेन ताडयामास पाण्डवम् ॥ ७.९३.१३ ॥
એ જ સમયે મહારથી અશ્રુતાયુએ અતિ તીક્ષ્ણ શૂળથી પાંડવ પર પ્રહાર કર્યો.
7.93.14
क्षते क्षारं स हि ददौ पाण्डवस्य महात्मनः ।
पार्थोऽपि भृशसंविद्धो ध्वजयष्टिं समाश्रितः ॥ ७.९३.१४ ॥
તેણે મહાત્મા પાંડવના ઘા પર ક્ષાર લગાવ્યો. પાર્થ પણ અતિશય ઘાયલ થઈ ધ્વજદંડનો આશરો લઈ રહ્યો.
7.93.15
ततः सर्वस्य सैन्यस्य तावकस्य विशाम्पते ।
सिंहनादो महानासीद्धतं मत्वा धनञ्जयम् ॥ ७.९३.१५ ॥
ત્યારે, હે રાજન, તમારી સમગ્ર સેનામાં ધનંજય હણાયો છે એમ માનીને મહાન સિંહનાદ થયો.
7.93.16
कृष्णश्च भृशसन्तप्तो दृष्ट्वा पार्थं विचेतनम् ।
आश्वासयत्सुहृद्याभिर्वाग्भिस्तत्र धनञ्जयम् ॥ ७.९३.१६ ॥
કૃષ્ણ અતિ વ્યથિત થઈને બેભાન પાર્થને જોઈને ત્યાં ધનંજયને મિત્રભાવભર્યા વચનોથી આશ્વાસન આપવા લાગ્યા.
7.93.17
ततस्तौ रथिनां श्रेष्ठौ लब्धलक्षौ धनञ्जयम् ।
वासुदेवं च वार्ष्णेयं शरवर्षैः समन्ततः ॥ ७.९३.१७ ॥
પછી તે બંને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, લક્ષ્ય પામીને, ધનંજય અને વાર્ષ્ણેય વાસુદેવ પર ચોતરફથી બાણોની વર્ષા કરવા લાગ્યા.
7.93.18
सचक्रकूबररथं साश्वध्वजपताकिनम् ।
अदृश्यं चक्रतुर्युद्धे तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.९३.१८ ॥
તેમણે યુદ્ધમાં ચક્ર, કૂબર, અશ્વ, ધ્વજ અને પતાકા સહિતના તે રથને અદૃશ્ય કરી દીધો; તે અદ્ભુત જેવું બન્યું.
7.93.19
प्रत्याश्वस्तस्तु बीभत्सुः शनकैरिव भारत ।
प्रेतराजपुरं प्राप्य पुनः प्रत्यागतो यथा ॥ ७.९३.१९ ॥
ધીમે ધીમે ભાનમાં આવેલો બીભત્સુ, હે ભારત, યમરાજની નગરી સુધી પહોંચીને પાછો ફરેલા માણસની જેમ ફરી આવ્યો.
7.93.20
सञ्छन्नं शरजालेन रथं दृष्ट्वा सकेशवम् ।
शत्रू चाभिमुखौ दृष्ट्वा दीप्यमानाविवानलौ ॥ ७.९३.२० ॥
બાણોની જાળથી ઢંકાયેલા રથને કેશવ સાથે જોઈને, અને સામે ઊભેલા બે શત્રુઓને બળતા બે અગ્નિ જેવા જોઈને—
7.93.21
प्रादुश्चक्रे ततः पार्थः शाक्रमस्त्रं महारथः ।
तस्मादासन्सहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् ॥ ७.९३.२१ ॥
ત્યારે મહારથી પાર્થે શાક્ર અસ્ત્ર પ્રગટ કર્યું. તેમાંથી વાંકી ટોચવાળાં હજારો બાણ ઉત્પન્ન થયાં.
7.93.22
ते जघ्नुस्तौ महेष्वासौ ताभ्यां मुक्तांश्च सायकान् ।
विचेरुराकाशगताः पार्थचापविनिःसृताः ॥ ७.९३.२२ ॥
તે બાણોએ એ બંને મહાધનુર્ધરોને પ્રહાર કર્યો; અને તેમણે છોડેલાં બાણો પણ પાર્થના ધનુષ્યમાંથી નીકળીને આકાશમાં વિચરતાં રહ્યાં.
7.93.23
प्रतिहत्य सरांस्तूर्णं शरवेगेन पाण्डवः ।
प्रतस्थे तत्रतत्रैव योधयन्वै महारथान् ॥ ७.९३.२३ ॥
પાંડવે ઝડપથી બાણોના વેગથી તે બાણોને અટકાવી, ઠેકઠેકાણે મહારથીઓ સાથે લડતાં આગળ વધ્યો.
7.93.24
तौ च फल्गुनबाणौघैर्विबाहुशिरसौ कृतौ ।
वसुधामन्वपद्येतां वातनुन्नाविव द्रुमौ ॥ ७.९३.२४ ॥
ફાલ્ગુનના બાણોના પ્રવાહે તે બંનેના બાહુ અને મસ્તક છેદાઈ ગયાં; પવનથી ઉખડેલા વૃક્ષોની જેમ તે બંને ધરતી પર પડ્યા.
7.93.25
श्रुतायुषश्च निधनं वधश्चेवाश्रुतायुषः ।
लोकविस्मापनमभूत्समुद्रस्येव शोषणम् ॥ ७.९३.२५ ॥
શ્રુતાયુનું મૃત્યુ અને અશ્રુતાયુનો વધ જગતને આશ્ચર્યચકિત કરનારું થયું; જાણે સમુદ્ર સુકાઈ ગયો.
7.93.26
तयोः पदानुगान्हत्वा पुनः पञ्चशतं रथान् ।
प्रत्यगाद्भारतीं सेनां निघ्नन्पार्थो वरान्वरान् ॥ ७.९३.२६ ॥
તેમના પગપાળા અનુચરોને અને ફરી પાંચસો રથોને મારીને, શ્રેષ્ઠોને હણતો પાર્થ ભારતીય સેના તરફ પાછો ફર્યો.
7.93.27
श्रुतायुषं च निहतं प्रेक्ष्य चैवाश्रुतायुषम् ।
नियतायुश्च सङ्क्रुद्धो दीर्घायुश्चैव भारत ॥ ७.९३.२७ ॥
હે ભારત, શ્રુતાયુ અને અશ્રુતાયુને હણાયેલા જોઈને નિયતાયુ અને દીર્ઘાયુ અત્યંત ક્રોધે ભરાયા.
7.93.28
पुत्रौ तयोर्नरश्रेष्ठौ कौन्तेयं प्रति जग्मतुः ।
किरन्तौ विविधान्बाणान्पितृव्यसनकर्शितौ ॥ ७.९३.२८ ॥
તેમના બે પુત્રો, નરશ્રેષ્ઠ, કાકાની વિપત્તિથી ક્ષીણ થઈ, વિવિધ બાણો વરસાવતા કૌન્તેય તરફ ગયા.
7.93.29
तावर्जुनो मुहूर्तेन शरैः सन्नतपर्वभिः ।
प्रैषयत्परमक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति ॥ ७.९३.२९ ॥
અર્જુને તે બંનેને એક ક્ષણમાં, વળેલા ગાંઠવાળા બાણોથી, અત્યંત ક્રોધે ભરાઈ યમના ધામ તરફ મોકલી દીધા.
7.93.30
लोडयन्तमनीकानि द्विपं पद्मसरो यथा ।
नाशक्नुवन्वारयितुं पार्थं क्षत्रियपुङ्गवाः ॥ ७.९३.३० ॥
કમળના સરોવરને હલાવતા હાથીની જેમ સેનાઓને હલાવતા પાર્થને ક્ષત્રિય-શ્રેષ્ઠો રોકી શક્યા નહીં.
7.93.31
अङ्गास्तु गजसङ्घैश्च पाण्डवं पर्यवारयन् ।
क्रुद्धाः सहस्रशो राजञ्शिक्षिता हस्तिसादिनः ॥ ७.९३.३१ ॥
અંગ દેશના રાજાઓએ હાથીઓના ટોળાં સાથે પાંડુપુત્રને ઘેરી લીધો. હે રાજા, ક્રોધે ભરાયેલા, તાલીમ પામેલા હજારો ગજારોહી.
7.93.32
दुर्योधनसमादिष्टाः कुञ्जरैः पर्वतोपमैः ।
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च कलिङ्गप्रमुखा नृपाः ॥ ७.९३.३२ ॥
દુર્યોધનની આજ્ઞાથી, પર્વત સમાન હાથીઓ સાથે પૂર્વ અને દક્ષિણના રાજાઓ, કલિંગોના નેતૃત્વમાં.
7.93.33
तेषामापततां शीघ्रं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
निचकर्त शिरांस्युग्रो बाहूनपि सुभूषणान् ॥ ७.९३.३३ ॥
તેઓ ઝડપથી ધસી આવ્યા ત્યારે ગાંડીવમાંથી છોડેલા બાણોથી ઉગ્ર (અર્જુને) તેમના માથાં અને સુંદર આભૂષણોવાળા હાથ પણ કાપી નાખ્યા.
7.93.34
तैः शिरोभिर्मही कीर्णा बाहुभिश्च सहाङ्गदैः ।
बभौ कनकपाषाणा भुजगैरिव संवृता ॥ ७.९३.३४ ॥
તે માથાં અને અંગદ સહિતના હાથોથી પથરાયેલી ધરતી, સર્પોથી ઘેરાયેલા સોનેરી પથ્થરો જેવી ચમકી.
7.93.35
बाहवो विशिखैश्छिन्नाः शिरांस्युन्मथितानि च ।
पतमानान्यदृश्यन्त द्रुमेभ्य इव पक्षिणः ॥ ७.९३.३५ ॥
બાણોથી કપાયેલા હાથ અને ઉખડી ગયેલા માથાં પડતાં દેખાયાં, જેમ વૃક્ષો પરથી પક્ષીઓ પડે.
7.93.36
शरैः सहस्रशो विद्धा द्विपाः प्रसृतशोणिताः ।
अदृश्यन्ताद्रयः काले गैरिकाम्बुस्रवा इव ॥ ७.९३.३६ ॥
હજારો બાણોથી વીંધાયેલા, લોહી વહાવતા હાથીઓ ઋતુમાં ગેરુનું પાણી વહાવતા પર્વતો જેવા દેખાયા.
7.93.37
निहताः शेरते स्मान्ये बीभत्सोर्निशितैः शरैः ।
गजपृष्ठगता म्लेच्छा नानाविकृतदर्शनाः ॥ ७.९३.३७ ॥
અર્જુનનાં તીક્ષ્ણ બાણોથી માર્યા ગયેલા બીજા પણ પડ્યા છે — હાથીની પીઠ પર સવાર મ્લેચ્છો, જેમનાં રૂપ નાનાં પ્રકારે વિકૃત હતાં.
7.93.38
नानावेषधरा राजन्नानाशस्त्रौघसंवृताः ।
रुधिरेणानुलिप्ताङ्गा भान्ति चित्रैः शरैर्हताः ॥ ७.९३.३८ ॥
હે રાજન્, નાના વેશ ધારણ કરનારા, નાના શસ્ત્રોના ઢગલાથી ઢંકાયેલા, લોહીથી લેપાયેલા અંગોવાળા, વિચિત્ર બાણોથી મરાયેલા તેઓ ચમકે છે.
7.93.39
शोणितं निर्वमन्ति स्म द्विपाः पार्थशराहताः ।
सहस्रशश्छिन्नगात्राः सारोहाः सपदानुगाः ॥ ७.९३.३९ ॥
પાર્થનાં બાણોથી ઘાયલ હાથીઓ લોહી ઓકતા હતા; હજારો શરીરો કપાઈ ગયાં — સવારો અને પાયદળ સહિત.
7.93.40
चुक्रुशुश्च निपेतुश्च बभ्रमुश्चापरे दिशः ।
भृशं त्रस्ताश्च बहवः स्वानेव ममृदुर्गजाः ॥ ७.९३.४० ॥
તેઓ ચીસ પાડ્યા, પડ્યા, અને બીજા દિશાઓમાં ભટકવા લાગ્યા. અત્યંત ભયભીત ઘણા હાથીઓએ પોતાના જ લોકોને કચડી નાખ્યા.
7.93.41
सोत्तरायुधिनश्चैव द्विपास्तीक्ष्णविषोपमाः ।
विदन्त्यसुरमायां ये सुघोरा घोरचक्षुषः ॥ ७.९३.४१ ॥
ઉત્તરીય અને આયુધો સહિતના તે હાથીઓ તીક્ષ્ણ ઝેર જેવા હતા; તેઓ અસુરોની માયા જાણતા હતા — અતિ ભયંકર, ઘોર નેત્રોવાળા.
7.93.42
यवनाः पारदाश्चैव शकाश्च सह बाह्लिकैः ।
काकवर्णा दुराचाराः स्त्रीलोलाः कलहप्रियाः ॥ ७.९३.४२ ॥
યવનો, પારદો અને શકો, બાહ્લિકો સાથે — કાગડાના રંગના, દુરાચારી, સ્ત્રીલોલુપ, કલહપ્રિય.
7.93.43
द्राविडास्तत्र युध्यन्ते मत्तमातङ्गविक्रमाः ।
गोयोनिप्रभवा म्लेच्छाः कालकल्पाः प्रहारिणः ॥ ७.९३.४३ ॥
ત્યાં દ્રવિડો લડતા હતા, મદમસ્ત હાથીઓના પરાક્રમથી; ગોયોનિમાંથી જન્મેલા મ્લેચ્છો, કાળ સમાન પ્રહાર કરનારા.
7.93.44
दार्वातिसारा दरदाः पुण्ड्राश्चैव सहस्रशः ।
ते न शक्याः स्म सङ्ख्यातुं व्राताः शतसहस्रशः ॥ ७.९३.४४ ॥
દાર્વો, અતિસારો, દરદો અને પુંડ્રો, હજારોની સંખ્યામાં; તેમની ગણતરી કરી શકાતી ન હતી, લાખોની ટુકડીઓ હતી.
7.93.45
अभ्यवर्षन्त ते सर्वे पाण्डवं निशितैः शरैः ।
अवाकिरंश्च ते म्लेच्छा नानायुद्धविशारदाः ॥ ७.९३.४५ ॥
તેઓ સર્વે પાંડવ પર તીક્ષ્ણ બાણોની વર્ષા કરતા હતા; અનેક યુદ્ધપ્રકારોમાં કુશળ તે મ્લેચ્છો બાણો વેરતા હતા.
7.93.46
तेषामपि ससर्जाशु शरवृष्टिं धनञ्जयः ।
सृष्टिस्तथाविधा ह्यासीच्छलभानामिवायतिः ॥ ७.९३.४६ ॥
તેમના પર પણ ધનંજયે તરત બાણોની વર્ષા છોડી; તે વર્ષા ઉલ્કાઓના વિસ્તાર જેવી હતી.
7.93.47
अभ्रच्छायामिव शरैः सैन्ये कृत्वा धनञ्जयः ।
मुण्डार्धमुण्डाञ्जटिलानशुचीञ्जटिलाननान्।
म्लेच्छानशातयत्सर्वान्समेतानस्त्रतेजसा ॥ ७.९३.४७ ॥
બાણોથી સેના પર મેઘછાયા જેવો મંડપ રચીને ધનંજયે અર્ધમુંડિત, જટાધારી, અશુચિ, જટાયુક્ત મુખવાળા, એકઠા થયેલા સર્વ મ્લેચ્છોને અસ્ત્રતેજથી પાડી નાખ્યા.
7.93.48
शरैश्च शतशो विद्धास्ते सङ्घा गिरिचारिणः ।
प्राद्रवन्त रणे भीता गिरिगह्वरवासिनः ॥ ७.९३.४८ ॥
સેંકડો બાણોથી વીંધાયેલા તે ટોળાં, પર્વતોમાં ફરનારા, યુદ્ધમાં ભયભીત થઈને ભાગ્યા—પર્વતગુફાઓમાં રહેનારા.
7.93.49
गजाश्वसादिम्लेच्छानां पतितानां शितैः शरैः ।
बकाः कङ्का वृका भूमावपिबन्रुधिरं मुदा ॥ ७.९३.४९ ॥
હાથી, ઘોડા અને ઘોડેસવાર મ્લેચ્છો તીક્ષ્ણ બાણોથી પડેલા હતા; બગલા, કંક પક્ષીઓ અને વરુઓ જમીન પર આનંદથી લોહી પીતા હતા.
7.93.50
पत्त्यश्वरथनागैश्च प्रच्छन्नकृतसङ्क्रमाम् ।
शरवर्षप्लवां घोरां केशशैवलशाद्वलाम्।
प्रावर्तयन्नदीमुग्रां शोणितौघतरङ्गिणीम् ॥ ७.९३.५० ॥
પાયદળ, ઘોડા, રથ અને હાથીઓથી છુપા માર્ગો બનેલી, બાણવર્ષા જ નાવ, વાળ જ શેવાળ-ઘાસ ધરાવતી, ભયંકર ઉગ્ર, લોહીના પ્રવાહોના તરંગવાળી નદી તેમણે વહાવી.
7.93.51
छिन्नाङ्गुलीक्षुद्रमत्स्यां युगान्ते कालसन्निभाम् ।
प्राकरोद्गजसम्बाधां नदीमुत्तरशोणिताम् ॥ ७.९३.५१ ॥
કપાયેલી આંગળીઓ જ નાની માછલીઓ, યુગાંતના કાળ જેવી, હાથીઓથી ભરેલી, ઉપર લોહી વહેતું એવી નદી તેણે સર્જી.
7.93.52
देहेभ्यो राजपुत्राणां नागाश्वरथसादिनाम् ।
यथा स्थलं च निम्नं च न स्याद्वर्षति वासवे।
तथाऽऽसीत्पृथिवी सर्वा शोणितेन परिप्लुता ॥ ७.९३.५२ ॥
રાજકુમારો અને હાથી, ઘોડા, રથ પરના યોદ્ધાઓના દેહમાંથી — ઇન્દ્ર વરસાદ વરસાવે ત્યારે ઊંચું-નીચું ન રહે તેમ — આખી પૃથ્વી લોહીથી છલકાઈ ગઈ.
7.93.53
षट्सहस्रान्हयान्वीरान्पुनर्दशशतान्वरान् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः ॥ ७.९३.५३ ॥
છ હજાર અશ્વસવાર વીરોને, ફરી હજાર શ્રેષ્ઠ વીરોને — ક્ષત્રિયોમાં વૃષભ એવા તેણે મૃત્યુલોકમાં મોકલ્યા.
7.93.54
शरैः सहस्रशो विद्धा विधिवत्कल्पिता द्विपाः ।
शेरते भूमिमासाद्य शैला वज्रहता इव ॥ ७.९३.५४ ॥
બાણોથી હજારો વાર વીંધાયેલા, વિધિપૂર્વક શણગારેલા હાથીઓ જમીન પર પડ્યા છે — વજ્રથી આઘાત પામેલા પર્વતો જેવા.
7.93.55
स वाजिरथमातङ्गान्निघ्नन्व्यचरदर्जुनः ।
प्रभिन्न इव मातङ्गो मृद्गन्नलवनं यथा ॥ ७.९३.५५ ॥
અર્જુન ઘોડા, રથ અને હાથીઓને હણતો વિચર્યો, જેમ મદમત્ત હાથી કમળવનને કચડે.
7.93.56
भुरिद्रुमलतागुल्मं शुष्केन्धनतृणोलपम् ।
निर्दहेदनलोऽरण्यं यथा वायुसमीरितः ॥ ७.९३.५६ ॥
પવનથી પ્રેરિત અગ્નિ વૃક્ષો, વેલાઓ અને ઝાડીઓથી ભરેલા, સૂકા બળતણ અને ઘાસવાળા વનને બાળે છે તેમ.
7.93.57
सेनारण्यं तव तथा कृष्णानिलसमीरितः ।
शरार्चिरदहत्क्रुद्धः पाण्डवोऽग्निर्धनञ्जयः ॥ ७.९३.५७ ॥
એ જ રીતે તમારા સૈન્યરૂપી વનને, કૃષ્ણરૂપી પવનથી પ્રેરિત, ક્રોધિત પાંડવ ધનંજય અગ્નિએ બાણજ્વાળાઓથી બાળ્યું.
7.93.58
शून्यान्कुर्वन्रथोपस्थान्मानवैः संस्तरन्महीम् ।
प्रानृत्यदिव सम्बाधे चापहस्तो धनञ्जयः।
वज्रकल्पैः शरैर्भूमिं कुर्वन्नुत्तरशोणिताम् ॥ ७.९३.५८ ॥
રથનાં આસનો ખાલી કરતો, માણસોથી ધરતી ઢાંકતો, ભીડમાં નાચતો હોય તેમ ધનુષ્ય હાથમાં લઈ ધનંજય વજ્રસમાન બાણોથી ધરતીને લોહીથી ભરી રહ્યો હતો.
7.93.59
ततः प्रावर्तत नदी शोणितौघतरङ्गिणी ।
नराश्वद्विपकायेभ्यः पर्वतेभ्य इवापगा ॥ ७.९३.५९ ॥
ત્યારે માણસો, ઘોડા અને હાથીઓના દેહમાંથી લોહીના પ્રવાહની લહેરોવાળી નદી વહી નીકળી, પર્વતોમાંથી નદી વહે તેમ.
7.93.60
अस्थिशर्करसम्बाधा ध्वजवृक्षा रथहदा ।
सञ्छिन्नशीर्षपाणाणा हस्तिहस्तमहाग्रहा ॥ ७.९३.६० ॥
હાડકાં અને કાંકરાથી ભરેલી, ધ્વજવૃક્ષોવાળી, રથોરૂપી સરોવરોવાળી, કપાયેલાં માથાં અને હાથ પથ્થરો જેવાં, હાથીઓની સૂંઢો મોટા મગરો જેવી એવી તે નદી.
7.93.61
मांसमज्जास्थिपङ्काढ्यां हताश्वमकराकुला ।
उष्णीषफेनसञ्छन्ना शरघोरझषाकुला ॥ ७.९३.६१ ॥
માંસ, મજ્જા અને હાડકાંના કાદવથી ભરેલી, મરેલા ઘોડાઓરૂપી મગરોથી વ્યાપ્ત, પાઘડીઓના ફીણથી ઢંકાયેલી, બાણરૂપી ભયંકર માછલીઓથી ભરેલી.
7.93.62
रुद्रस्याक्रीडसदृशीं भूमिं कुर्वन्विभीषणाम् ।
प्राविशद्भारतीं सेनां सङ्क्रुद्धो वै धनञ्जयः ॥ ७.९३.६२ ॥
રુદ્રની ક્રીડાભૂમિ જેવી ભયાનક ભૂમિ બનાવતા, ક્રોધિત ધનંજય ભારતીય સેનામાં પ્રવેશ્યો.
7.93.63
तं श्रुतायुस्तथाम्बष्ठो व्रजमानं न्यवारयत् ॥ ७.९३.६३ ॥
આગળ વધતા તેને શ્રુતાયુ અને અંબષ્ઠે પણ રોક્યો.
7.93.64
तस्यार्जुनः शरैस्तीक्ष्णैः कङ्कपत्रपरिच्छदैः ।
न्यपातयद्धयाञ्शीघ्रं यतमानस्य मारिष।
धनुश्चास्यापरैश्छित्त्वा शरैः पार्थो विचक्रमे ॥ ७.९३.६४ ॥
હે મારિષ, તે પ્રયત્ન કરતો હતો ત્યારે અર્જુને કંકપક્ષીનાં પીંછાથી સજેલા તીક્ષ્ણ બાણોથી તેના ઘોડા ઝડપથી પાડી નાખ્યા; બીજા બાણોથી તેનું ધનુષ્ય કાપીને પાર્થ ફર્યો.
7.93.65
अम्बष्ठस्तु गदां गृह्य क्रोधपर्याकुलेक्षणः ।
आससाद रणे पार्थं केशवं च महारथम् ॥ ७.९३.६५ ॥
પણ અંબષ્ઠ ગદા લઈને, ક્રોધથી વ્યાકુળ નેત્રે, યુદ્ધમાં પાર્થ, કેશવ અને મહારથી પાસે પહોંચ્યો.
7.93.66
ततः सम्प्रहरन्वीरो गदामुद्यम्य भारत ।
रथमावार्य गदया केशवं समताडयत् ॥ ७.९३.६६ ॥
પછી, હે ભારત, તે વીરે ગદા ઉપાડીને પ્રહાર કરતાં, રથને રોકીને ગદાથી કેશવને જોરથી માર્યો.
7.93.67
गदया ताडितं दृष्ट्वा केशवं परवीरहा ।
अर्जुनोऽथ भृशं क्रुद्धः सोऽम्बष्ठं प्रति भारत ॥ ७.९३.६७ ॥
ગદાથી કેશવને પ્રહાર થયેલો જોઈને શત્રુવીરોનો સંહારક અર્જુન અત્યંત ક્રોધે ભરાયો. હે ભારત, તે અંબષ્ઠ તરફ ગયો.
7.93.68
ततः शरैर्हेमपुङ्खैः सगदं रथिनां वरम् ।
छादयामास समरे मेघः सूर्यमिवोदितम् ॥ ७.९३.६८ ॥
પછી સોનાની પાંખવાળા બાણોથી તેણે યુદ્ધમાં ગદા સહિત રથીઓમાં શ્રેષ્ઠને ઢાંકી દીધો; જેમ વાદળ ઉગેલા સૂર્યને ઢાંકે.
7.93.69
अथापरैः शरैश्चापि गदां तस्य महात्मनः ।
अचूर्णयत्तदा पार्थस्तिदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.९३.६९ ॥
પછી પાર્થે બીજાં બાણોથી તે મહાત્માની ગદાને ચૂરેચૂરા કરી નાખી; તે અદ્ભુત જેવું બન્યું.
7.93.70
अथ तां पतितां दृष्ट्वा गृह्यान्यां च महागदाम् ।
अर्जुनं वासुदेवं च पुनः पुनरताडयत् ॥ ७.९३.७० ॥
પછી તે ગદા પડેલી જોઈને તેણે બીજી મહાગદા ઉપાડી અને અર્જુન તથા વાસુદેવ પર વારંવાર પ્રહાર કર્યો.
7.93.71
तस्यार्जुनः क्षुरप्राभ्यां सगदावुद्यतौ भुजौ ।
चिच्छेदेन्द्रध्वजाकारौ शिरश्चान्येन पत्रिणा ॥ ७.९३.७१ ॥
અર્જુને ગદા સહિત ઊંચા કરેલા તેના બંને બાહુઓ, જે ઇન્દ્રધ્વજ જેવા હતા, તે બે ક્ષુરપ્ર બાણોથી કાપ્યા; અને બીજા પત્રી બાણથી મસ્તક પણ કાપ્યું.
7.93.72
स पपात हतो राजन्वसुधामनुनादयन् ।
इन्द्रध्वज इवोत्सृष्टो यन्त्रनिर्मुक्तबन्धनः ॥ ७.९३.७२ ॥
હે રાજન, તે હણાઈને પૃથ્વીને ગજાવતો પડ્યો; યંત્રના બંધનથી છૂટીને પડેલા ઇન્દ્રધ્વજ જેવો.
7.93.73
अम्बष्ठे तु तदा भग्ने तव सैन्यमभज्यत ॥ ७.९३.७३ ॥
ત્યારે અંબષ્ઠ સેના ભાંગી પડી ત્યારે આપની સેના પણ ભાંગી ગઈ.
7.93.74
रथानीकावगाढश्च वारणाश्वशतैर्वृतः ।
अदृश्यत पदा पार्थो घनैः सूर्य इवावृतः ॥ ७.९३.७४ ॥
રથસેનામાં પેસી ગયેલો, સેંકડો હાથી-ઘોડાઓથી ઘેરાયેલો પાર્થ પગપાળો દેખાયો, જાણે વાદળોથી ઢંકાયેલો સૂર્ય.