มหาภารตะ · อัธยายะ 7.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.93.1
हते सुदक्षिणे राजन्वीरे चैव श्रुतायुधे ।
जवेनाभ्यद्रवन्पार्थं कुपिताः सैनिकास्तव ॥ ७.९३.१ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อสุทักษิณและวีรบุรุษศรุตายุธถูกสังหารแล้ว เหล่าทหารของพระองค์ผู้โกรธเกรี้ยวก็พุ่งเข้าใส่ปารถะ (อรชุน) อย่างรวดเร็ว
7.93.2
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः ।
अभ्यवर्षंस्ततो राजञ्शरवर्षैर्धनञ्जयम् ॥ ७.९३.२ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้งนั้นพวกอภีษาหะ ศูรเสนะ ศิพิ และวสาตี ได้ระดมธนัญชัยด้วยฝนลูกศร
7.93.3
तेषां षष्टिशतानन्यान्प्रामथ्नात्पाण्डवः शरैः ।
ते स्म भीताः पलायन्ते व्याघ्रात्क्षुद्रमृगा इव ॥ ७.९३.३ ॥
ปาณฑพผู้นั้นยิงลูกศรสังหารพวกเขาไปหกร้อยคนและคนอื่นๆ เหล่านั้นตกใจกลัวแล้วหนีไปดุจกวางเล็กๆ หนีจากเสือ
7.93.4
ते निवृत्ताः पुनः पार्थं सर्वतः पर्यवारयन् ।
रणे सपत्नान्निघ्नन्तं जिगीषन्तं परान्युधि ॥ ७.९३.४ ॥
พวกเขาหันกลับมาอีกครั้งและล้อมปารถะ (อรชุน) ไว้ทุกด้าน ผู้ซึ่งกำลังสังหารศัตรูในสนามรบและปรารถนาชัยชนะในการสงคราม
7.93.5
तेषामापततां तूर्णं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
शिरांसि पातयामास बाहूंश्चापि धनञ्जयः ॥ ७.९३.५ ॥
ธนัญชัยใช้ลูกศรที่ยิงจากคันคาณฑีวะ ทำให้ศีรษะและแขนของพวกที่พุ่งเข้าใส่ตนร่วงลงอย่างรวดเร็ว
7.93.6
शिरोभिः पातितैस्तत्र भूमिरासीन्निरन्तरा ।
अभ्रच्छायेव चैवासीद्ध्वाङ्क्षगृध्रबलैर्युधि ॥ ७.९३.६ ॥
พื้นดินตรงนั้นเต็มไปด้วยศีรษะที่ร่วงหล่นเรียงรายต่อเนื่องกัน ในสนามรบมันดุจเงาของเมฆ เพราะมีกองทัพของอีกาและแร้งบินวนอยู่
7.93.7
तेषु तूत्साद्यमानेषु क्रोधामर्षसमन्वितौ ।
स्रुतायुश्चाश्रुतायुश्च धनञ्जयमयुध्यताम् ॥ ७.९३.७ ॥
ขณะที่พวกเขาถูกทำลาย ศรุตายุสและอศรุตายุสซึ่งเต็มไปด้วยความโกรธและความไม่พอใจ ก็ต่อสู้กับธนัญชัย
7.93.8
बलिनौ स्पर्धिनौ वीरौ कुलजौ बाहुशालिनौ ।
तावेनं शरवर्षाणि सव्यदक्षिणमस्यताम् ॥ ७.९३.८ ॥
ทั้งสองผู้แข็งแรง มีใจแข่งขัน เป็นวีรบุรุษ เกิดในตระกูลสูง และภาคภูมิในแขนของตน ได้ระดมลูกศรใส่เขาด้วยทั้งมือซ้ายและมือขวา
7.93.9
त्वरायुक्तौ महराज प्रार्थयानौ महद्यशः ।
अर्जुनस्य वधप्रेप्सू पुत्रार्थे तव धन्विनौ ॥ ७.९३.९ ॥
ข้าแต่มหาราชา ทั้งสองนักธนูผู้ถูกความเร่งรีบขับเคลื่อน ปรารถนาเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ และต้องการให้อรชุนตาย ได้ต่อสู้เพื่อบุตรของพระองค์
7.93.10
तावर्जुनं सहस्रेण पत्रिणां नतपर्वणाम् ।
पूरयामासतुः क्रुद्धौ तटाकं जलदौ यथा ॥ ७.९३.१० ॥
ทั้งสองผู้โกรธเกรี้ยวได้ทำให้อรชุนถูกลูกศรนับพันที่มีข้อโค้งงอปกคลุม ดุจเมฆฝนที่เติมเต็มสระน้ำ
7.93.11
श्रुतायुश्च ततः क्रुद्धस्तोमरेण धनञ्जयम् ।
आजघान रथश्रेष्ठः पीतेन निशितेन च ॥ ७.९३.११ ॥
ครั้งนั้นศรุตายุผู้โกรธเกรี้ยว ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึก ได้ฟาดธนัญชัยด้วยหอกและลูกศรคมกล้าปลายสีเหลือง
7.93.12
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः ।
जगाम परमं मोहं मोहयन्केशवं रणे ॥ ७.९३.१२ ॥
ผู้ทำให้ศัตรูหวั่นไหวนั้นถูกศัตรูผู้แข็งแกร่งยิงจนบาดเจ็บสาหัส ตกอยู่ในความมืดหลงอย่างยิ่ง และทำให้เกศวะในสนามรบก็หลงไปด้วย
7.93.13
एतस्मिन्नेव काले तु सोऽश्रुतायुर्महारथः ।
शूलेन भृशतीक्ष्णेन ताडयामास पाण्डवम् ॥ ७.९३.१३ ॥
ในขณะนั้นเอง มหารถิกศรุตายุได้ฟาดปาณฑพด้วยหอกที่คมกล้ายิ่งนัก
7.93.14
क्षते क्षारं स हि ददौ पाण्डवस्य महात्मनः ।
पार्थोऽपि भृशसंविद्धो ध्वजयष्टिं समाश्रितः ॥ ७.९३.१४ ॥
เขาได้โรยเกลือลงบนแผลของปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ปารถะเองก็บาดเจ็บสาหัส จึงพิงอยู่กับเสาธง
7.93.15
ततः सर्वस्य सैन्यस्य तावकस्य विशाम्पते ।
सिंहनादो महानासीद्धतं मत्वा धनञ्जयम् ॥ ७.९३.१५ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ครั้งนั้นได้มีเสียงคำรามดุจสิงห์ดังขึ้นทั่วกองทัพทั้งหมดของพระองค์ เพราะคิดว่าธนัญชัยถูกฆ่าตายแล้ว
7.93.16
कृष्णश्च भृशसन्तप्तो दृष्ट्वा पार्थं विचेतनम् ।
आश्वासयत्सुहृद्याभिर्वाग्भिस्तत्र धनञ्जयम् ॥ ७.९३.१६ ॥
กฤษณะเองก็เศร้าโศกอย่างยิ่งเมื่อเห็นปารถะหมดสติ จึงปลอบโยนธนัญชัยที่นั่นด้วยถ้อยคำอันเป็นมิตร
7.93.17
ततस्तौ रथिनां श्रेष्ठौ लब्धलक्षौ धनञ्जयम् ।
वासुदेवं च वार्ष्णेयं शरवर्षैः समन्ततः ॥ ७.९३.१७ ॥
ครั้งนั้น ทั้งสองผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึก เมื่อพบเป้าหมายแล้ว ก็ระดมลูกศรจากทุกทิศใส่ธนัญชัยและวาสุเทพผู้เป็นวฤษณี
7.93.18
सचक्रकूबररथं साश्वध्वजपताकिनम् ।
अदृश्यं चक्रतुर्युद्धे तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.९३.१८ ॥
ทั้งสองได้ทำให้รถศึกของเขาหายไปจากสายตาในการรบ พร้อมทั้งล้อ แกนรถ ม้า ธง และธงแถบ สิ่งนั้นกลายเป็นเรื่องน่าอัศจรรย์
7.93.19
प्रत्याश्वस्तस्तु बीभत्सुः शनकैरिव भारत ।
प्रेतराजपुरं प्राप्य पुनः प्रत्यागतो यथा ॥ ७.९३.१९ ॥
ข้าแต่ภารตะ บีภัตสุผู้ฟื้นคืนสติอย่างช้าๆ ได้กลับมาอีกครั้ง ดุจผู้ที่ไปถึงนครของพระยมราชแล้วกลับคืนมา
7.93.20
सञ्छन्नं शरजालेन रथं दृष्ट्वा सकेशवम् ।
शत्रू चाभिमुखौ दृष्ट्वा दीप्यमानाविवानलौ ॥ ७.९३.२० ॥
เมื่อเห็นรถศึกที่ถูกตาข่ายลูกศรปกคลุม พร้อมทั้งเกศวะอยู่ในนั้น และเห็นศัตรูทั้งสองหันหน้าเข้าหาตน ลุกโชติช่วงดุจไฟสองกอง
7.93.21
प्रादुश्चक्रे ततः पार्थः शाक्रमस्त्रं महारथः ।
तस्मादासन्सहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् ॥ ७.९३.२१ ॥
จากนั้นพระปารถอันเป็นมหารถีได้ปล่อยทิพยาวุธของศักระ (พระอินทร์) และจากอาวุธนั้นก็เกิดลูกศรนับพันนับหมื่นที่ปลายงอโค้ง
7.93.22
ते जघ्नुस्तौ महेष्वासौ ताभ्यां मुक्तांश्च सायकान् ।
विचेरुराकाशगताः पार्थचापविनिःसृताः ॥ ७.९३.२२ ॥
ลูกศรเหล่านั้นได้ยิงถูกนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสอง และลูกศรที่ทั้งสองยิงออกมาก็ได้พุ่งไปมาในท้องฟ้า โดยพุ่งออกจากคันธนูของพระปารถ
7.93.23
प्रतिहत्य सरांस्तूर्णं शरवेगेन पाण्डवः ।
प्रतस्थे तत्रतत्रैव योधयन्वै महारथान् ॥ ७.९३.२३ ॥
ปาณฑพผู้นั้นรีบสกัดลูกศรเหล่านั้นด้วยความเร็วของลูกศรของตน แล้วก้าวไปข้างหน้า ต่อสู้กับมหารถีทั้งหลายทั่วทุกทิศ
7.93.24
तौ च फल्गुनबाणौघैर्विबाहुशिरसौ कृतौ ।
वसुधामन्वपद्येतां वातनुन्नाविव द्रुमौ ॥ ७.९३.२४ ॥
ลูกศรของผู้ชนะทรัพย์ได้ตัดแขนและศีรษะของทั้งสองขาด ทั้งสองจึงล้มลงสู่พื้นดิน เหมือนต้นไม้ที่ลมพัดหักโค่น
7.93.25
श्रुतायुषश्च निधनं वधश्चेवाश्रुतायुषः ।
लोकविस्मापनमभूत्समुद्रस्येव शोषणम् ॥ ७.९३.२५ ॥
การตายของศรุตายุสและการสังหารอศรุตายุกลายเป็นเรื่องน่าอัศจรรย์แก่โลก เหมือนการที่มหาสมุทรแห้งเหือด
7.93.26
तयोः पदानुगान्हत्वा पुनः पञ्चशतं रथान् ।
प्रत्यगाद्भारतीं सेनां निघ्नन्पार्थो वरान्वरान् ॥ ७.९३.२६ ॥
พระปารถได้สังหารทหารเท้าที่ติดตามทั้งสองนั้น และอีกห้าร้อยรถศึก แล้วหวนกลับสู่กองทัพของภรตะ พลางสังหารนักรบผู้ประเสริฐทีละคน
7.93.27
श्रुतायुषं च निहतं प्रेक्ष्य चैवाश्रुतायुषम् ।
नियतायुश्च सङ्क्रुद्धो दीर्घायुश्चैव भारत ॥ ७.९३.२७ ॥
ข้าแต่พระภารตะ เมื่อเห็นศรุตายุและอศรุตายุถูกสังหาร นิยตายุและทีรฆายุก็โกรธเกรี้ยวยิ่งนัก
7.93.28
पुत्रौ तयोर्नरश्रेष्ठौ कौन्तेयं प्रति जग्मतुः ।
किरन्तौ विविधान्बाणान्पितृव्यसनकर्शितौ ॥ ७.९३.२८ ॥
บุตรทั้งสองของบุคคลทั้งสองนั้น ผู้เป็นนรชนผู้ประเสริฐ ถูกความโศกเพราะความวิบัติของลุงเบียดเบียนจนอ่อนแรง จึงยิงลูกศรต่าง ๆ นานาเข้าใส่และเข้าต่อสู้กับบุตรของกุนตี
7.93.29
तावर्जुनो मुहूर्तेन शरैः सन्नतपर्वभिः ।
प्रैषयत्परमक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति ॥ ७.९३.२९ ॥
อรชุนผู้โกรธเกรี้ยวยิ่งนัก ในชั่วขณะเดียวได้ส่งทั้งสองนั้นไปสู่ที่อยู่ของยมด้วยลูกศรที่ปลายโค้งงอ
7.93.30
लोडयन्तमनीकानि द्विपं पद्मसरो यथा ।
नाशक्नुवन्वारयितुं पार्थं क्षत्रियपुङ्गवाः ॥ ७.९३.३० ॥
เหมือนช้างที่คนคะนองสระบัว พระปารถผู้ทำกองทัพให้สั่นสะเทือนนั้น บรรดาวีรบุรุษในหมู่กษัตริย์ก็ไม่อาจยับยั้งไว้ได้
7.93.31
अङ्गास्तु गजसङ्घैश्च पाण्डवं पर्यवारयन् ।
क्रुद्धाः सहस्रशो राजञ्शिक्षिता हस्तिसादिनः ॥ ७.९३.३१ ॥
ฝ่ายอังคะทั้งหลายพร้อมด้วยโขลงช้างก็เริ่มล้อมบุตรของปาณฑุไว้ ข้าแต่พระราชา บรรดาผู้ขี่ช้างที่ฝึกมาดีแล้วนับพันนับหมื่นต่างโกรธเกรี้ยว
7.93.32
दुर्योधनसमादिष्टाः कुञ्जरैः पर्वतोपमैः ।
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च कलिङ्गप्रमुखा नृपाः ॥ ७.९३.३२ ॥
กษัตริย์แห่งทิศตะวันออกและทิศใต้ นำโดยกลิงคะ ตามคำสั่งของทุรโยธน์ พร้อมด้วยช้างดุจภูเขา
7.93.33
तेषामापततां शीघ्रं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
निचकर्त शिरांस्युग्रो बाहूनपि सुभूषणान् ॥ ७.९३.३३ ॥
เมื่อพวกเขาพุ่งเข้าใส่อย่างรวดเร็ว ผู้ดุร้ายนั้นก็ตัดศีรษะของพวกเขาด้วยลูกศรที่ยิงจากคันคาณฑีวะ และตัดแขนที่ประดับอย่างงดงามด้วย
7.93.34
तैः शिरोभिर्मही कीर्णा बाहुभिश्च सहाङ्गदैः ।
बभौ कनकपाषाणा भुजगैरिव संवृता ॥ ७.९३.३४ ॥
แผ่นดินที่เกลื่อนไปด้วยศีรษะเหล่านั้นและแขนพร้อมด้วยกำไลต้นแขน ส่องประกายดุจหินทองที่งูปกคลุม
7.93.35
बाहवो विशिखैश्छिन्नाः शिरांस्युन्मथितानि च ।
पतमानान्यदृश्यन्त द्रुमेभ्य इव पक्षिणः ॥ ७.९३.३५ ॥
เห็นแขนที่ถูกลูกศรตัดขาดและศีรษะที่ถูกฟันหลุดกระจัดกระจายร่วงหล่น เหมือนนกที่ร่วงจากต้นไม้
7.93.36
शरैः सहस्रशो विद्धा द्विपाः प्रसृतशोणिताः ।
अदृश्यन्ताद्रयः काले गैरिकाम्बुस्रवा इव ॥ ७.९३.३६ ॥
ช้างที่ถูกลูกศรนับพันเจาะ มีเลือดไหลนอง ปรากฏเหมือนภูเขาที่ในฤดูกาลมีน้ำแดงดุจดินเหลืองไหลออกมา
7.93.37
निहताः शेरते स्मान्ये बीभत्सोर्निशितैः शरैः ।
गजपृष्ठगता म्लेच्छा नानाविकृतदर्शनाः ॥ ७.९३.३७ ॥
ยังมีอีกหลายคนที่ถูกสังหารด้วยลูกศรคมของพีภัตสุ นอนอยู่ที่นั่น คือพวกมิลักขะที่ขี่หลังช้าง มีรูปลักษณ์น่าเกลียดพิกลต่าง ๆ นานา
7.93.38
नानावेषधरा राजन्नानाशस्त्रौघसंवृताः ।
रुधिरेणानुलिप्ताङ्गा भान्ति चित्रैः शरैर्हताः ॥ ७.९३.३८ ॥
ข้าแต่พระราชา พวกเขาสวมเครื่องแต่งกายต่าง ๆ นานา ถูกอาวุธนานาชนิดปกคลุม ร่างกายเปรอะเปื้อนด้วยโลหิต ถูกลูกศรหลากสีสังหาร จึงส่องแสงอยู่
7.93.39
शोणितं निर्वमन्ति स्म द्विपाः पार्थशराहताः ।
सहस्रशश्छिन्नगात्राः सारोहाः सपदानुगाः ॥ ७.९३.३९ ॥
ช้างที่ถูกลูกศรของปารถเข้าโจมตีต่างอาเจียนเลือดออกมา ร่างกายถูกตัดขาดเป็นพัน ๆ พร้อมทั้งผู้ขี่และทหารเท้าที่ติดตามมา
7.93.40
चुक्रुशुश्च निपेतुश्च बभ्रमुश्चापरे दिशः ।
भृशं त्रस्ताश्च बहवः स्वानेव ममृदुर्गजाः ॥ ७.९३.४० ॥
ต่างร้องโหยหวนและล้มลง บางตัววิ่งหนีไปทุกทิศทาง ช้างจำนวนมากหวาดกลัวอย่างยิ่งจนเหยียบย่ำพวกของตนเอง
7.93.41
सोत्तरायुधिनश्चैव द्विपास्तीक्ष्णविषोपमाः ।
विदन्त्यसुरमायां ये सुघोरा घोरचक्षुषः ॥ ७.९३.४१ ॥
ช้างเหล่านั้นพร้อมผ้าคลุมและอาวุธอยู่บนหลัง เปรียบดั่งพิษแหลมคม รู้มายาของอสูร ดุร้ายยิ่งนัก มีสายตาน่ากลัว
7.93.42
यवनाः पारदाश्चैव शकाश्च सह बाह्लिकैः ।
काकवर्णा दुराचाराः स्त्रीलोलाः कलहप्रियाः ॥ ७.९३.४२ ॥
พวกยวน ปารท และศกะ รวมทั้งพวกพาหลิกะ มีผิวดุจอีกา มีความประพฤติชั่ว หลงใหลในสตรี และชอบการทะเลาะวิวาท
7.93.43
द्राविडास्तत्र युध्यन्ते मत्तमातङ्गविक्रमाः ।
गोयोनिप्रभवा म्लेच्छाः कालकल्पाः प्रहारिणः ॥ ७.९३.४३ ॥
ที่นั่นพวกทราวิฑะต่อสู้ด้วยกำลังดุจช้างที่ตกมัน ส่วนพวกมเลจฉะซึ่งเกิดจากครรภ์โค ดุจกาลมรณะเอง ได้เข้าโจมตีด้วยความดุร้าย
7.93.44
दार्वातिसारा दरदाः पुण्ड्राश्चैव सहस्रशः ।
ते न शक्याः स्म सङ्ख्यातुं व्राताः शतसहस्रशः ॥ ७.९३.४४ ॥
พวกทารวะ อติสาระ ทรทะ และปุณทระ มีนับพันเป็นกองทัพ นับไม่ถ้วน เป็นหมู่เป็นกองนับแสนแสน
7.93.45
अभ्यवर्षन्त ते सर्वे पाण्डवं निशितैः शरैः ।
अवाकिरंश्च ते म्लेच्छा नानायुद्धविशारदाः ॥ ७.९३.४५ ॥
ทั้งหมดนั้นได้ระดมลูกศรคมกล้าใส่ปาณฑพ และพวกมเลจฉะเหล่านั้นผู้ชำนาญการรบหลายรูปแบบ ก็โปรยลูกศรของตนลงมาเช่นกัน
7.93.46
तेषामपि ससर्जाशु शरवृष्टिं धनञ्जयः ।
सृष्टिस्तथाविधा ह्यासीच्छलभानामिवायतिः ॥ ७.९३.४६ ॥
ธนัญชัยก็ระดมยิงฝนลูกศรใส่พวกเขาอย่างรวดเร็วเช่นกัน การปล่อยลูกศรนั้นเหมือนการแผ่ขยายของอุกกาบาต
7.93.47
अभ्रच्छायामिव शरैः सैन्ये कृत्वा धनञ्जयः ।
मुण्डार्धमुण्डाञ्जटिलानशुचीञ्जटिलाननान्।
म्लेच्छानशातयत्सर्वान्समेतानस्त्रतेजसा ॥ ७.९३.४७ ॥
ธนัญชัยทำให้กองทัพข้าศึกถูกห่อหุ้มด้วยลูกศรดุจร่มเงาของเมฆ แล้วด้วยพลังอาวุธของตน ได้ทำให้พวกมเลจฉะทั้งหมดที่มารวมตัวกันที่นั่นล้มลง พวกนั้นโกนศีรษะครึ่งหนึ่ง มีผมพันกัน ไม่บริสุทธิ์ และมีใบหน้ารกรุงรัง
7.93.48
शरैश्च शतशो विद्धास्ते सङ्घा गिरिचारिणः ।
प्राद्रवन्त रणे भीता गिरिगह्वरवासिनः ॥ ७.९३.४८ ॥
พวกนั้นเป็นกองทหารที่เที่ยวอยู่บนภูเขา อาศัยอยู่ในถ้ำบนภูเขา ถูกลูกศรนับร้อยเจาะทะลุ ต่างหวาดกลัวในการรบและหนีไป
7.93.49
गजाश्वसादिम्लेच्छानां पतितानां शितैः शरैः ।
बकाः कङ्का वृका भूमावपिबन्रुधिरं मुदा ॥ ७.९३.४९ ॥
เมื่อพวกมเลจฉะทั้งช้าง ม้า และผู้ขี่ ล้มลงใต้ลูกศรคม นกกระสา นกกังกะ และหมาป่า ก็พากันดื่มเลือดบนพื้นดินด้วยความยินดี
7.93.50
पत्त्यश्वरथनागैश्च प्रच्छन्नकृतसङ्क्रमाम् ।
शरवर्षप्लवां घोरां केशशैवलशाद्वलाम्।
प्रावर्तयन्नदीमुग्रां शोणितौघतरङ्गिणीम् ॥ ७.९३.५० ॥
พวกเขาทำให้แม่น้ำอันดุร้ายน่ากลัวไหลหลาก มีท่าข้ามถูกซ่อนด้วยทหารราบ ม้า รถศึก และช้าง มีแพเป็นฝนลูกศร มีตะไคร่และหญ้าเป็นเส้นผมของผู้ตาย มีคลื่นเป็นกระแสเลือด
7.93.51
छिन्नाङ्गुलीक्षुद्रमत्स्यां युगान्ते कालसन्निभाम् ।
प्राकरोद्गजसम्बाधां नदीमुत्तरशोणिताम् ॥ ७.९३.५१ ॥
เขาทำให้เกิดแม่น้ำที่มีนิ้วมือขาดเป็นปลาเล็ก ดุจกาลสิ้นยุค แออัดด้วยช้าง มีเลือดไหลบนผิวน้ำ
7.93.52
देहेभ्यो राजपुत्राणां नागाश्वरथसादिनाम् ।
यथा स्थलं च निम्नं च न स्याद्वर्षति वासवे।
तथाऽऽसीत्पृथिवी सर्वा शोणितेन परिप्लुता ॥ ७.९३.५२ ॥
จากร่างของเจ้าชายและของผู้ขี่ช้าง ม้า และรถศึกทั้งหลาย แผ่นดินทั้งผืนถูกท่วมด้วยเลือด จนไม่เหลือที่แห้งหรือที่ลุ่ม ดุจเมื่อวาสวะหลั่งฝนลงมา
7.93.53
षट्सहस्रान्हयान्वीरान्पुनर्दशशतान्वरान् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः ॥ ७.९३.५३ ॥
วีรบุรุษผู้ขี่ม้าหกพัน และอีกหนึ่งพันที่ประเสริฐ พระองค์ส่งไปสู่แดนแห่งความตาย ผู้เป็นวัวกระทิงในหมู่กษัตริย์ได้ส่งกษัตริย์เหล่านั้นไป
7.93.54
शरैः सहस्रशो विद्धा विधिवत्कल्पिता द्विपाः ।
शेरते भूमिमासाद्य शैला वज्रहता इव ॥ ७.९३.५४ ॥
ช้างที่ประดับตามพิธีถูกลูกศรเจาะเป็นพันครั้ง นอนลงบนพื้นดิน ดุจภูเขาที่ถูกสายฟ้าฟาด
7.93.55
स वाजिरथमातङ्गान्निघ्नन्व्यचरदर्जुनः ।
प्रभिन्न इव मातङ्गो मृद्गन्नलवनं यथा ॥ ७.९३.५५ ॥
อรชุนเคลื่อนไปฟาดฟันม้า รถศึก และช้าง ดุจช้างตกมันที่เหยียบย่ำพงกอบัวและอ้อ
7.93.56
भुरिद्रुमलतागुल्मं शुष्केन्धनतृणोलपम् ।
निर्दहेदनलोऽरण्यं यथा वायुसमीरितः ॥ ७.९३.५६ ॥
ดุจไฟที่ลมพัดให้ลุกไหม้ป่า ซึ่งเต็มไปด้วยต้นไม้ เถาวัลย์ และพุ่มไม้ พร้อมเชื้อแห้งและหญ้า
7.93.57
सेनारण्यं तव तथा कृष्णानिलसमीरितः ।
शरार्चिरदहत्क्रुद्धः पाण्डवोऽग्निर्धनञ्जयः ॥ ७.९३.५७ ॥
กองทัพของท่านเปรียบดุจป่า ถูกธนัญชัย ปาณฑพผู้เป็นไฟโกรธจัด ซึ่งถูกลมแห่งพระกฤษณะพัดให้ลุก เผาไหม้ด้วยเปลวลูกศร
7.93.58
शून्यान्कुर्वन्रथोपस्थान्मानवैः संस्तरन्महीम् ।
प्रानृत्यदिव सम्बाधे चापहस्तो धनञ्जयः।
वज्रकल्पैः शरैर्भूमिं कुर्वन्नुत्तरशोणिताम् ॥ ७.९३.५८ ॥
ธนัญชัยทำให้ที่นั่งบนรถว่างเปล่า และปกคลุมแผ่นดินด้วยมนุษย์ เขาถือคันธนูในมือ ดูราวกับกำลังร่ายรำในท่ามกลางความแออัด ทำให้พื้นดินไหลด้วยเลือดด้วยลูกศรดุจสายฟ้า
7.93.59
ततः प्रावर्तत नदी शोणितौघतरङ्गिणी ।
नराश्वद्विपकायेभ्यः पर्वतेभ्य इवापगा ॥ ७.९३.५९ ॥
จากนั้นก็เกิดแม่น้ำที่มีคลื่นเป็นกระแสเลือด จากร่างของมนุษย์ ม้า และช้าง ดุจแม่น้ำที่ไหลจากภูเขา
7.93.60
अस्थिशर्करसम्बाधा ध्वजवृक्षा रथहदा ।
सञ्छिन्नशीर्षपाणाणा हस्तिहस्तमहाग्रहा ॥ ७.९३.६० ॥
(เป็นแม่น้ำ) ที่แออัดด้วยกระดูกและกรวด มีต้นธงเป็นต้นไม้ มีสระที่เป็นรถศึก มีศีรษะและมือที่ถูกตัดขาดเป็นก้อนหิน และมีงวงช้างเป็นจระเข้ใหญ่
7.93.61
मांसमज्जास्थिपङ्काढ्यां हताश्वमकराकुला ।
उष्णीषफेनसञ्छन्ना शरघोरझषाकुला ॥ ७.९३.६१ ॥
เต็มไปด้วยโคลนของเนื้อ ไขกระดูก และกระดูก เต็มไปด้วยจระเข้คือม้าที่ถูกฆ่า ถูกปกคลุมด้วยฟองของผ้าโพกศีรษะ และเต็มไปด้วยปลาร้ายคือลูกศร
7.93.62
रुद्रस्याक्रीडसदृशीं भूमिं कुर्वन्विभीषणाम् ।
प्राविशद्भारतीं सेनां सङ्क्रुद्धो वै धनञ्जयः ॥ ७.९३.६२ ॥
ธนัญชัยผู้โกรธจัด ทำให้พื้นดินน่าหวาดกลัว เหมือนสนามเล่นของพระรุทร แล้วบุกเข้าไปในกองทัพภารตะ
7.93.63
तं श्रुतायुस्तथाम्बष्ठो व्रजमानं न्यवारयत् ॥ ७.९३.६३ ॥
ศรุตายุสและอัมพัษฐะก็ขัดขวางเขาไว้ขณะที่เขาเคลื่อนไปข้างหน้า
7.93.64
तस्यार्जुनः शरैस्तीक्ष्णैः कङ्कपत्रपरिच्छदैः ।
न्यपातयद्धयाञ्शीघ्रं यतमानस्य मारिष।
धनुश्चास्यापरैश्छित्त्वा शरैः पार्थो विचक्रमे ॥ ७.९३.६४ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐ ขณะที่เขาพยายามต่อสู้ อรชุนได้ยิงลูกศรแหลมคมที่ติดขนนกกังคะ ทำให้ม้าของเขาล้มลงอย่างรวดเร็ว แล้วตัดคันธนูของเขาด้วยลูกศรอีกดอกหนึ่ง ปารถะจึงเคลื่อนต่อไป
7.93.65
अम्बष्ठस्तु गदां गृह्य क्रोधपर्याकुलेक्षणः ।
आससाद रणे पार्थं केशवं च महारथम् ॥ ७.९३.६५ ॥
ส่วนอัมพัษฐะ ถือกระบองขึ้นมา ดวงตาของเขาปั่นป่วนด้วยความโกรธ เข้าประชิดปารถะ เกศวะ และมหารถิกในการรบ
7.93.66
ततः सम्प्रहरन्वीरो गदामुद्यम्य भारत ।
रथमावार्य गदया केशवं समताडयत् ॥ ७.९३.६६ ॥
ข้าแต่ภารตะ จากนั้นวีรบุรุษผู้นั้นก็โจมตี ยกกระบองขึ้น ขวางรถศึก แล้วฟาดกระบองใส่เกศวะอย่างแรง
7.93.67
गदया ताडितं दृष्ट्वा केशवं परवीरहा ।
अर्जुनोऽथ भृशं क्रुद्धः सोऽम्बष्ठं प्रति भारत ॥ ७.९३.६७ ॥
ข้าแต่ภารตะ อรชุนผู้สังหารวีรบุรุษฝ่ายศัตรู เห็นเกศวะถูกกระบองฟาด ก็โกรธจัดยิ่งนัก แล้วหันไปสู้กับอัมพัษฐะ
7.93.68
ततः शरैर्हेमपुङ्खैः सगदं रथिनां वरम् ।
छादयामास समरे मेघः सूर्यमिवोदितम् ॥ ७.९३.६८ ॥
จากนั้น ในการรบ เขาใช้ลูกศรที่มีขนทองคำคลุมทั้งผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึกและกระบองของเขา ดุจเมฆบดบังดวงอาทิตย์ที่ขึ้นแล้ว
7.93.69
अथापरैः शरैश्चापि गदां तस्य महात्मनः ।
अचूर्णयत्तदा पार्थस्तिदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.९३.६९ ॥
จากนั้น ปารถะใช้ลูกศรอีกดอกหนึ่งทำลายกระบองของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นจนแหลกละเอียด ซึ่งดูเหมือนเป็นเรื่องน่าอัศจรรย์
7.93.70
अथ तां पतितां दृष्ट्वा गृह्यान्यां च महागदाम् ।
अर्जुनं वासुदेवं च पुनः पुनरताडयत् ॥ ७.९३.७० ॥
จากนั้น เมื่อเห็นกระบองนั้นหล่นลง เขาก็หยิบกระบองใหญ่อีกอันหนึ่งขึ้นมา แล้วฟาดอรชุนและวาสุเทพซ้ำแล้วซ้ำเล่า
7.93.71
तस्यार्जुनः क्षुरप्राभ्यां सगदावुद्यतौ भुजौ ।
चिच्छेदेन्द्रध्वजाकारौ शिरश्चान्येन पत्रिणा ॥ ७.९३.७१ ॥
อรชุนตัดแขนทั้งสองข้างของเขาที่ยกขึ้น พร้อมกระบองที่ถืออยู่ ซึ่งเหมือนธงของพระอินทร์ ด้วยลูกศรปลายคมดุจใบมีดโกนสองดอก และตัดศีรษะของเขาด้วยลูกศรมีขนอีกดอกหนึ่ง
7.93.72
स पपात हतो राजन्वसुधामनुनादयन् ।
इन्द्रध्वज इवोत्सृष्टो यन्त्रनिर्मुक्तबन्धनः ॥ ७.९३.७२ ॥
ข้าแต่พระราชา เขาล้มลงตายพร้อมก้องสะท้อนไปทั่วแผ่นดิน ดุจธงของพระอินทร์ที่ถูกโค่นลงเมื่อหลุดจากเครื่องยึดเหนี่ยว
7.93.73
अम्बष्ठे तु तदा भग्ने तव सैन्यमभज्यत ॥ ७.९३.७३ ॥
เมื่อกองทัพอัมพัษฐะแตกพ่ายในตอนนั้น กองทัพของท่านก็แตกพ่ายไปด้วย
7.93.74
रथानीकावगाढश्च वारणाश्वशतैर्वृतः ।
अदृश्यत पदा पार्थो घनैः सूर्य इवावृतः ॥ ७.९३.७४ ॥
ปารถะจมลงกลางกองรถศึก ถูกล้อมด้วยช้างและม้าหลายร้อยตัว และถูกมองเห็นว่ากำลังเดินเท้า ดุจดวงอาทิตย์ที่ถูกเมฆปกคลุม