महाभारत · अध्याय 7.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.96.1
राजन्सङ्ग्राममाश्चर्यं शृणु कीर्तयतो मम ।
कुरूणां पाण्डवानां च यथा युद्धमवर्तत ॥ ७.९६.१ ॥
हे राजा, कौरव आणि पांडव यांच्यात जे अद्भुत युद्ध झाले, ते मी वर्णन करतो ते ऐका.
7.96.2
भारद्वाजं समासाद्य व्यूहस्य प्रमुखे स्थितम् ।
अयोधयन्रणे पार्था द्रोणानीकं बिभित्सवः ॥ ७.९६.२ ॥
व्यूहाच्या अग्रभागी उभ्या असलेल्या भारद्वाजाजवळ (द्रोणाजवळ) जाऊन, द्रोणाचे सैन्य भेदण्याची इच्छा धरणारे पार्थ रणात लढले.
7.96.3
रक्षमाणः स्वथं व्यूहं द्रोणोऽपि सह सैनिकैः ।
अयोधयद्रणे पार्थान्प्रार्थयानो महद्यशः ॥ ७.९६.३ ॥
व्यूहाचे रक्षण करीत, महान यशाची इच्छा धरून द्रोणही आपल्या सैनिकांसह रणात पार्थांशी लढला.
7.96.4
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ विराटं दशभिः शरैः ।
अयोधयद्रणे पार्थान्प्रार्थयानो महद्यशः ॥ ७.९६.४ ॥
अवंतीचे दोन राजपुत्र विंद आणि अनुविंद यांनी दहा बाणांनी विराटाला आव्हान देऊन, महान यशाची इच्छा धरून रणात पार्थांशी युद्ध केले.
7.96.5
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ विराटं दशभिः शरैः ।
पराक्रान्तौ पराक्रम्य योधयामास सानुगौ ॥ ७.९६.५ ॥
अवंतीचे दोन राजपुत्र विंद आणि अनुविंद यांनी दहा बाणांनी विराटाला आव्हान दिले; पराक्रम दाखवत आपल्या अनुचरांसह त्याच्याशी युद्ध केले.
7.96.6
तेषां युद्धं समभवद्दारुणं शोणितोदकम् ।
सिंहस्य द्विपमुख्याभ्यां प्रभिन्नाभ्यां यथा वने ॥ ७.९६.६ ॥
त्यांचे युद्ध भयंकर झाले; रक्तच पाणी झाले; अरण्यात मदोन्मत्त दोन श्रेष्ठ हत्तींशी सिंहाने लढावे तसे.
7.96.7
बाह्लीकं रभसं युद्धे याज्ञसेनिर्महाबलः ।
आजघ्ने विशिखैस्तीक्ष्णैर्घोरैर्मर्मास्थिभेदिभिः ॥ ७.९६.७ ॥
महाबली याज्ञसेनीने युद्धात वेगाने बाह्लीकावर मर्मस्थान आणि हाडे भेदणाऱ्या तीक्ष्ण, भयंकर बाणांनी प्रहार केला.
7.96.8
बाह्लीको याज्ञसेनिं तु हेमपुङ्खैः शिलाशितैः ।
आजघान भृशं क्रुद्धो नवभिर्नतपर्वभिः ॥ ७.९६.८ ॥
पण बाह्लीक क्रुद्ध होऊन याज्ञसेनीवर सोन्याच्या पंखांच्या, दगडावर धार लावलेल्या नऊ वाकलेल्या पेरांच्या बाणांनी जोरदार प्रहार केला.
7.96.9
तद्युद्धमभवद्धोरं शरशक्तिसमाकुलम् ।
भीरूणां त्रासजननं शूराणां हर्षवर्धनम् ॥ ७.९६.९ ॥
ते युद्ध बाण आणि शक्तींनी भरून भयंकर झाले; ते भ्याड्यांमध्ये भय निर्माण करणारे आणि शूरांचा हर्ष वाढवणारे होते.
7.96.10
ताभ्यां तत्र शरैर्मुक्तैरन्तरिक्षं दिशस्तथा ।
अभवत्संवृतं सर्वं न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ७.९६.१० ॥
तेथे त्या दोघांनी सोडलेल्या बाणांनी आकाश आणि दिशा झाकल्या गेल्या; सर्व काही आच्छादले गेले आणि काहीही ओळखता येईना.
7.96.11
शैब्यो गोवासनो युद्धे काश्यपुत्रं महारथम् ।
ससैन्यो योधयामास गजः प्रतिगजं यथा ॥ ७.९६.११ ॥
शैब्य गोवासन युद्धात सैन्यासह काश्यपपुत्र महारथाशी लढला, जसा एक हत्ती दुसऱ्या हत्तीशी झुंजतो.
7.96.12
बाह्लीकराजः सङ्क्रुद्धो द्रौपदेयान्महारथान् ।
मनः पञ्चेन्द्रियाणीव शुशुभे योधयन्रणे ॥ ७.९६.१२ ॥
बाह्लीक राजा अत्यंत क्रुद्ध होऊन युद्धात द्रौपदीच्या पुत्र महारथींशी लढताना, पाच इंद्रियांमध्ये मन शोभावे तसा शोभला.
7.96.13
अयोधयंस्ते सुभृशं तं शरौघैः समन्ततः ।
इन्द्रियाणि यथा देहं शश्वद्देहवतां वर ॥ ७.९६.१३ ॥
त्यांनी बाणांच्या वर्षावात त्याला सर्व बाजूंनी अत्यंत अडवले; देहधारी प्राण्यांच्या इंद्रियांनी जसे देहाला सतत वेढलेले असते, तसे, हे श्रेष्ठा.
7.96.14
वार्ष्णेयं सात्यकिं युद्धे पुत्रो दुःशासनस्तव ।
आजघ्ने सायकैस्तीक्ष्णैर्नवभिर्नतपर्वभिः ॥ ७.९६.१४ ॥
तुमचा पुत्र दुःशासनाने युद्धात वृष्णिवंशीय सात्यकीवर नऊ तीक्ष्ण, वाकलेल्या टोकांच्या बाणांनी प्रहार केला.
7.96.15
सोऽतिविद्धो बलवता महेष्वासेन धन्विना ।
ईषन्मूर्च्छां जगामाशु सात्यकिः सत्यविक्रमः ॥ ७.९६.१५ ॥
बलवान महाधनुर्धराच्या बाणांनी अत्यंत विद्ध झालेला सत्यपराक्रमी सात्यकी लगेच थोडा मूर्च्छित झाला.
7.96.16
समाश्वस्तस्तु वार्ष्णेयस्तव पुत्रं महारथम् ।
विव्याध दशभिस्तूर्णं सायकैः कङ्कपत्रिभिः ॥ ७.९६.१६ ॥
सावरलेल्या वृष्णिवीराने तुमच्या महारथी पुत्राला कंकपक्ष्याच्या पंखांच्या दहा बाणांनी लगेच विंधले.
7.96.17
तावन्योन्यं दृढं विद्धावन्योन्यशरपीडितौ ।
रजेतुः समरे राजन्पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ७.९६.१७ ॥
एकमेकांना घट्ट विद्ध करून, एकमेकांच्या बाणांनी पीडित झालेले ते दोघे, हे राजा, युद्धात फुललेल्या पळस वृक्षांप्रमाणे शोभले.
7.96.18
अलम्बुसस्तु सङ्क्रुद्धः कृन्तिभोजशरार्दितः ।
अशोभत भृशं लक्ष्म्या पुष्पाढ्य इव किंशुकः ॥ ७.९६.१८ ॥
परंतु क्रुद्ध अलंबुष कृंतिभोजाच्या बाणांनी पीडित होऊन फुलांनी भरलेल्या पळस वृक्षासारखा अतिशय शोभला.
7.96.19
कुन्तिभोजं ततो रक्षो विद्ध्वा बहुभिरायसैः ।
अनदद्भैरवं नादं वाहिन्याः प्रमुखे तव ॥ ७.९६.१९ ॥
मग त्या राक्षसाने कुन्तिभोजाला अनेक लोखंडी बाणांनी विद्ध करून तुझ्या सेनेच्या अग्रभागी भयंकर गर्जना केली.
7.96.20
ततस्तौ समरे शूरौ योधयन्तौ परस्परम् ।
ददृशुः सर्वसैन्यानि शक्रजम्भौ यथा पुरा ॥ ७.९६.२० ॥
मग युद्धात एकमेकांशी लढणाऱ्या त्या दोन्ही वीरांना सर्व सैन्यांनी पूर्वी इंद्र आणि जंभ यांच्याप्रमाणे पाहिले.
7.96.21
शकुनिं रभसं युद्धे कृतवैरं च भारत ।
माद्रीपुत्रौ च संरब्धौ शरैश्चार्दयतां भृशम् ॥ ७.९६.२१ ॥
हे भरता! युद्धात वैर धरणाऱ्या शकुनीवर क्रुद्ध झालेल्या माद्रीच्या दोन्ही पुत्रांनी वेगाने बाणांनी प्रचंड प्रहार केला.
7.96.22
तुमुलः स महान्राजन्प्रावर्तत जनक्षयः ।
त्वया सञ्जनितोऽत्यर्थं कर्णेन च विवर्धितः ॥ ७.९६.२२ ॥
हे राजा! तुझ्यामुळे अत्यंत निर्माण झालेला आणि कर्णामुळे वाढलेला तो भीषण महासंहार सुरू झाला.
7.96.23
रक्षितस्तव पुत्रैश्च क्रोधमूलो हुताशनः ।
य इमां पृथिवीं राजन्दग्धुं सर्वां समुद्यतः ॥ ७.९६.२३ ॥
तुझ्या पुत्रांनी रक्षिलेला, क्रोधमूळ असलेला तो अग्नी, हे राजा, ही सारी पृथ्वी जाळण्यास सिद्ध झाला आहे.
7.96.24
शकुनिः पाण्डुपुत्राभ्यां कृतः स विमुखः शरैः ।
न स्म जानाति कर्तव्यं युद्धे किञ्चित्पराक्रमम् ॥ ७.९६.२४ ॥
पांडुपुत्रांनी बाणांनी शकुनीला पराङ्मुख केले; युद्धात त्याने कोणता पराक्रम करावा हेही त्याला कळत नाही.
7.96.25
विमुखं चैनमालोक्य माद्रीपुत्रौ महारथौ ।
ववर्षतुः पुनर्बाणैर्यथा मेघौ महागिरिम् ॥ ७.९६.२५ ॥
त्याला पाठ दाखवलेले पाहून माद्रीचे दोन महारथी पुत्र पुन्हा बाणांचा वर्षाव करू लागले, जसे दोन मेघ महापर्वतावर वर्षाव करतात.
7.96.26
स वध्यमानो बहुभिः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
सम्प्रायाज्जवनैरश्वैर्द्रोणानीकाय सौबलः ॥ ७.९६.२६ ॥
वाकलेल्या पेरांच्या अनेक बाणांनी घायाळ झालेला तो सौबल (शकुनी) वेगवान घोड्यांवर द्रोणाच्या सैन्याकडे निघून गेला.
7.96.27
घटोत्कचस्तथा शूरं राक्षसं तमलामुधम् ।
अभ्ययाद्रभसं युद्धे वेगमास्थाय मध्यमम् ॥ ७.९६.२७ ॥
तसाच घटोत्कच त्या शूर राक्षस अलायुधावर युद्धात वेगाने चाल करून गेला, मध्यम वेग स्वीकारून.
7.96.28
तयोर्युद्धं महाराज चित्ररूपमिवाभवत् ।
यादृशं हि पुरावृत्तं रामरावणयोर्मृधे ॥ ७.९६.२८ ॥
हे महाराजा, त्या दोघांचे युद्ध विचित्र रूपाचे झाले, पूर्वी राम आणि रावण यांच्यात जसे युद्ध झाले होते तसे.
7.96.29
ततो युधिष्ठिरो राजा मद्रराजानमाहवे ।
विद्ध्वा पञ्चाशता बाणैः पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ७.९६.२९ ॥
मग राजा युधिष्ठिराने युद्धात मद्रराजाला पन्नास बाणांनी विंधले आणि पुन्हा सात बाणांनी विंधले.
7.96.30
ततः प्रववृते युद्धं तयोरत्यद्भुतं नृप ।
यथा पूर्वं महद्युद्धं शम्बरामरराजयोः ॥ ७.९६.३० ॥
मग, हे नृपा, त्या दोघांमध्ये अत्यंत अद्भुत युद्ध सुरू झाले, जसे पूर्वी शंबर आणि देवराज यांच्यात महायुद्ध झाले होते.
7.96.31
विविंशतिश्चित्रसेनो विकर्णश्च तवात्मजः ।
अयोधयन्भीमसेनं महत्या सेनया वृताः ॥ ७.९६.३१ ॥
विविंशति, चित्रसेन आणि तुझा पुत्र विकर्ण महान सेनेने वेढलेले असताना भीमसेनाशी युद्ध करू लागले.