મહાભારત · અધ્યાય 7.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.97.1
तथा तस्मिन्प्रवृत्ते तु सङ्ग्रमे रोमहर्षणे ।
कौरवेयांस्त्रिधाभूतान्पाण्डवाः समुपाद्रवन् ॥ ७.९७.१ ॥
એ રીતે રોમાંચકારી એ સંગ્રામ શરૂ થતાં, ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલા કૌરવો પર પાંડવોએ હુમલો કર્યો.
7.97.2
जलसन्धं महाबाहुं भीमसेनोऽभ्यवर्तत ।
युधिष्ठिरः सहानीकः कृतवर्माणमाहवे ॥ ७.९७.२ ॥
મહાબાહુ જયદ્રથ તરફ ભીમસેન આગળ વધ્યો; સૈન્ય સહિત યુધિષ્ઠિર યુદ્ધમાં કૃતવર્માની સામે ગયો.
7.97.3
किरंस्तु शरवर्षाणि रोचमान इवांशुमान् ।
धृष्टद्युम्नो महाराज द्रोणमभ्यद्रवद्रणे ॥ ७.९७.३ ॥
હે મહારાજ, સૂર્ય સમાન ઝળહળતો બાણવર્ષા કરતો ધૃષ્ટદ્યુમ્ન યુદ્ધમાં દ્રોણ પર ધસી ગયો.
7.97.4
ततः प्रववृते युद्धं त्वरतां सर्वधन्विनाम् ।
कुरूणां पाण्डवानां च सङ्क्रुद्धानां परस्परम् ॥ ७.९७.४ ॥
પછી કૌરવો અને પાંડવો વચ્ચે, એકબીજા પર ક્રોધે ભરાયેલા અને ઉતાવળા સર્વ ધનુર્ધરો સાથે યુદ્ધ શરૂ થયું.
7.97.5
सङ्क्षये तु तथाभूते वर्तमाने महाभये ।
द्वन्दवीभूतेषु सैन्येषु युध्यमानेष्वभीतवत् ॥ ७.९७.५ ॥
આવા મહાભયંકર સંહાર ચાલતો હતો ત્યારે, સૈન્યો જોડીમાં વહેંચાઈને નિર્ભયની જેમ લડતાં હતાં.
7.97.6
द्रोणः पाञ्चालपुत्रेण बली बलवता सह ।
यदक्षिपत्पृषत्कौघांस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.९७.६ ॥
બળવાન દ્રોણે બળવાન પાંચાલપુત્ર સાથે જે બાણોના પ્રવાહ છોડ્યા, તે અદ્ભુત જેવા થયા.
7.97.7
पुण्डरीकवनानीव विध्वस्तानि समन्ततः ।
चक्राते द्रोणपाञ्चाल्यौ नृणां शीर्षाण्यनेकशः ॥ ७.९७.७ ॥
કમળવનો ચારે બાજુ કચડાઈ ગયાં હોય તેમ, દ્રોણ અને પાંચાલ-પુત્રે માણસોનાં અનેક માથાં કાપી નાખ્યાં.
7.97.8
विनिकीर्णानि वीराणामनीकेषु समन्ततः ।
वस्त्राभरणशस्त्राणि ध्वजवर्मायुधानि च ॥ ७.९७.८ ॥
વીરોની સેનાઓમાં ચારે બાજુ વસ્ત્રો, આભૂષણો, શસ્ત્રો, ધ્વજો, બખ્તરો અને આયુધો વેરાયેલાં હતાં.
7.97.9
तपनीयतनुत्राणाः संसिक्ता रुधिरेण च ।
कोविदारा इवाभान्ति पुष्पितास्तत्र भारत।
तावकाः समरे योधाः पाण्डवेयाश्च विक्षताः ॥ ७.९७.९ ॥
સોનાનાં બખ્તર પહેરેલા, લોહીથી ભીંજાયેલા તેઓ ત્યાં ખીલેલા કોવિદાર વૃક્ષો જેવા શોભતા હતા. હે ભરત, યુદ્ધમાં તારા યોદ્ધાઓ અને પાંડવો બંને ઘાયલ હતા.
7.97.10
कुञ्जराश्वनरान्ये पातयन्ति स्म पत्रिभिः ।
तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महारथाः ॥ ७.९७.१० ॥
તાડ જેટલાં મોટાં ધનુષ્ય ખેંચીને મહારથીઓ બાણોથી હાથી, ઘોડા અને માણસોને પાડી રહ્યા હતા.
7.97.11
असिचर्माणि चापानि शिरांशि कवचानि च ।
विप्रकीर्यन्त शूराणां सम्प्रहारे महात्मनाम् ॥ ७.९७.११ ॥
મહાત્મા વીરોના સંગ્રામમાં તલવારો, ઢાલો, ધનુષ્યો, માથાં અને બખ્તરો વેરાઈ રહ્યાં હતાં.
7.97.12
उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततः ।
अदृश्यन्त महाराज तस्मिन्परमसङ्कुले ॥ ७.९७.१२ ॥
હે મહારાજ, એ અતિશય ગીચ રણભૂમિમાં ચારે બાજુ અગણિત ધડ ઊભેલાં દેખાતાં હતાં.
7.97.13
गृध्राः कङ्का बकाः श्येना वायसा जम्बुकास्तथा ।
बहुशः पिशिताशाश्च तत्रादृश्यन्त मारिष ॥ ७.९७.१३ ॥
ગીધ, કંક પક્ષીઓ, બગલા, બાજ, કાગડા અને શિયાળ — માંસાહારી જીવો ત્યાં ઘણી સંખ્યામાં દેખાતા હતા, હે માનનીય.
7.97.14
भक्षयन्तश्च मांसानि पिबन्तश्चापि शोणितम् ।
विलुम्पमानाः केशांश्च मज्जाश्च बहुधा नृप ॥ ७.९७.१४ ॥
માંસ ખાતા, રક્ત પીતા, અને વાળ તથા મજ્જાને અનેક રીતે ખેંચી કાઢતા, હે રાજન્.
7.97.15
आकर्षन्तः शरीराणि शरीरावयवांस्तथा ।
नराश्वगजसङ्घानां शिरांशि च ततस्ततः ॥ ७.९७.१५ ॥
શરીરો અને શરીરના અંગો ખેંચતા, તથા મનુષ્ય, ઘોડા અને હાથીઓના સમૂહોના માથા આમતેમ ખેંચતા.
7.97.16
कृतास्त्रा रणशिक्षाभिर्दीक्षिता रणशालिनः ।
रणे जयं प्रार्थयाना भृशं युयुधिरे तदा ॥ ७.९७.१६ ॥
શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ, રણશિક્ષણથી દીક્ષિત, રણગર્વી, યુદ્ધમાં વિજયની ઇચ્છા રાખતા તેઓ ત્યારે અતિશય ઉગ્રતાથી લડ્યા.
7.97.17
असिमार्गान्बहुविधान्विचेरुः सैनिका रणे ।
ऋष्टिभिः शक्तिभिः प्रासैः शूलतोमरपट्टसैः ॥ ७.९७.१७ ॥
યુદ્ધમાં સૈનિકો અનેક પ્રકારના ખડગ-પ્રહારો કરતા વિચર્યા; ઋષ્ટિ, શક્તિ, પ્રાસ, શૂળ, તોમર અને પટ્ટિશ સાથે.
7.97.18
गदाभिः परिघैश्चान्यैरायुधैश्च भुजैरपि ।
अन्योन्यं जघ्निरे क्रुद्धा युद्धरङ्गता नराः ॥ ७.९७.१८ ॥
ગદા, પરિઘ અને અન્ય આયુધોથી તથા ભુજાઓથી પણ, યુદ્ધરંગભૂમિમાં પ્રવેશેલા ક્રોધિત માણસો એકબીજા પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
7.97.19
रथिनो रथिभिः सार्धमश्वारोहाश्च सादिभिः ।
मातङ्गा वरमातङ्गैः पदाताश्च पदातिभिः ॥ ७.९७.१९ ॥
રથીઓ રથીઓ સાથે, અશ્વારોહીઓ અશ્વારોહીઓ સાથે, ગજારોહીઓ શ્રેષ્ઠ ગજો સાથે, પદાતિઓ પદાતિઓ સાથે લડ્યા.
7.97.20
क्षीबा इवान्ये चोन्मत्ता रङ्गेष्विव च वारणाः ।
उच्चुक्रुशुरथान्योन्यं जघ्नुरन्योन्यमेव च ॥ ७.९७.२० ॥
બીજા હાથીઓ મદોન્મત્ત થઈને, રંગભૂમિમાં હોય તેમ ચીસો પાડી એકબીજાને પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
7.97.21
वर्तमाने तथा युद्धे निर्मर्यादे विशाम्पते ।
धृष्टद्युम्नो हयानश्चैर्द्रोणस्य व्यत्यमिश्रयत् ॥ ७.९७.२१ ॥
હે વિશાંપતિ, આ રીતે મર્યાદા વિના યુદ્ધ ચાલતું હતું ત્યારે ધૃષ્ટદ્યુમ્ને દ્રોણના ઘોડાઓને અન્ય ઘોડાઓ સાથે ભેળવી દીધા.
7.97.22
ते हयाः साध्वशोभन्त मिश्रिता वातरंहसः ।
पारावतसवर्णाश्च रक्तशोणाश्च संयुगे ॥ ७.९७.२२ ॥
પવનના વેગવાળા તે ઘોડાઓ, કબૂતરના રંગના અને લાલ, યુદ્ધમાં ભળીને સરસ શોભતા હતા.
7.97.23
पारावतसवर्णास्ते रक्तशोणविमिश्रिताः ।
हयाः शुशुभिरे राजन्मेघा इव सविद्युतः ॥ ७.९७.२३ ॥
હે રાજન, કબૂતર રંગના તે ઘોડાઓ લાલ રંગ સાથે ભળીને વીજળી સહિતના મેઘ જેવા શોભતા હતા.
7.97.24
धृष्टद्युम्नस्तु सम्प्रेक्ष्य द्रोणमभ्याशमागतम् ।
असिचर्माददे वीरो धनुरुत्सृज्य भारत ॥ ७.९७.२४ ॥
પરંતુ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને દ્રોણને નજીક આવતા જોયા, અને હે ભારત, વીરે ધનુષ્ય ફેંકીને તલવાર તથા ઢાલ ઉપાડી.
7.97.25
चिकीर्षुर्दुष्करं कर्म पार्षतः परवीरहा ।
ईषायाः समतिक्रम्य द्रोणस्य रथमाविशत् ॥ ७.९७.२५ ॥
દુષ્કર કાર્ય કરવા ઇચ્છતો, શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર પાર્ષત ઈષા ઓળંગીને દ્રોણના રથમાં ચઢ્યો.
7.97.26
अतिष्ठद्युगमध्ये स युगसन्नहनेषु च ।
जघनार्धेषु चाश्वानां तत्सैन्यान्यभ्यपूजयन् ॥ ७.९७.२६ ॥
તે ધૂંસરીના મધ્યમાં, ધૂંસરીના બંધનો પર અને ઘોડાઓના પાછલા ભાગો પર ઊભો રહ્યો; તે સેનાઓએ તેની પ્રશંસા કરી.
7.97.27
खङ्गेन चरतस्तस्य शोणाश्वानधितिष्ठतः ।
न ददार्शान्तरं द्रोणस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.९७.२७ ॥
તલવાર વડે ફરતા, લાલ ઘોડાઓ પર ઊભેલા તેનામાં દ્રોણને કોઈ છિદ્ર ન દેખાયું; તે અદ્ભુત જેવું થયું.
7.97.28
यथा श्येनस्य पतनं वनेष्वामिषगृद्धिनः ।
तथैवासीदभीसारस्तस्य द्रोणं जिघांसतः ॥ ७.९७.२८ ॥
જંગલમાં માંસલોભી બાજનું ઝપટ મારવા જેવું, દ્રોણને મારવાની ઇચ્છાથી તેનો હુમલો થયો.
7.97.29
ततः शरशतेनास्य शतचन्द्रं समाक्षिपत् ।
द्रोणो द्रुपद पुत्रस्य खङ्गं च दशभिः शरैः ॥ ७.९७.२९ ॥
પછી દ્રોણે સો બાણોથી તેની શતચંદ્ર ઢાલ પાડી દીધી; અને દ્રુપદપુત્રની તલવારને દસ બાણોથી.
7.97.30
हयांश्चैव चतुःषष्ट्या शराणां जघ्निवान्बली ।
ध्वजं छत्रं च भल्लाभ्यां तथा तौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.९७.३० ॥
બળવાન દ્રોણે ચોસઠ બાણોથી ઘોડાઓને માર્યા; બે ભલ્લ બાણોથી ધ્વજ અને છત્રને; અને એ જ રીતે તે બંને, પાછળના રક્ષક અને સારથિને પણ.
7.97.31
अथास्मै त्वरितो बाणमपरं जीवितान्तकम् ।
धृष्टद्युम्नाय चिक्षेप वज्रं वज्रधरो यथा ॥ ७.९७.३१ ॥
પછી તેણે તરત જ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પર બીજું પ્રાણઘાતક બાણ છોડ્યું, જેમ વજ્રધારી ઇન્દ્ર વજ્ર ફેંકે છે.
7.97.32
तं चतुर्दशभिस्तीक्ष्णैर्बाणैश्चिच्छेद सात्यकिः ।
ग्रस्तमाचार्यमुख्येन धृष्टद्युम्नं व्यमोचयत् ॥ ७.९७.३२ ॥
સાત્યકિએ ચૌદ તીક્ષ્ણ બાણોથી તે બાણને કાપી નાખ્યું અને આચાર્યોમાં શ્રેષ્ઠ (દ્રોણ) દ્વારા ગ્રસ્ત ધૃષ્ટદ્યુમ્નને છોડાવ્યો.
7.97.33
सिंहेनेव मृगं ग्रस्तं नरसिंहेन मारिष ।
द्रोणाद्वै मोचयामास पाञ्चाल्यं शिनिपुङ्गवः ॥ ७.९७.३३ ॥
હે મારિષ! સિંહે પકડેલા મૃગને છોડાવે તેમ, નરસિંહ શિનિવંશના શ્રેષ્ઠ (સાત્યકિ) એ દ્રોણ પાસેથી પાંચાલ્યને છોડાવ્યો.
7.97.34
सात्यकिं प्रेक्ष्य गोप्तारं पाञ्चाल्यं च महाहवे ।
शराणां त्वरितो द्रोणः षड्विंशत्या समार्पयत् ॥ ७.९७.३४ ॥
મહાયુદ્ધમાં સાત્યકિ અને પાંચાલ્યના રક્ષકને જોઈને દ્રોણે તરત છવ્વીસ બાણ છોડ્યા.
7.97.35
ततो द्रोणं शिनेः पौत्रो ग्रसन्तमपि सृञ्जयान् ।
प्रत्यविध्यच्छितैर्बाणैः षड्विंशत्या स्तनान्तरे ॥ ७.९७.३५ ॥
ત્યારે શિનિના પૌત્રે (સાત્યકિ) સૃંજયોને ગળી રહેલા દ્રોણને છવ્વીસ તીક્ષ્ણ બાણોથી છાતીની વચ્ચે પ્રહાર કર્યો.
7.97.36
ततः सर्वे रथास्तूर्णं पाञ्चाल्या जयगृद्धिनः ।
सात्वताभिसृते द्रोणे धृष्टद्युम्नमवाक्षिपन् ॥ ७.९७.३६ ॥
ત્યારે વિજયના ઇચ્છુક પાંચાલોના બધા રથ ઝડપથી, સાત્વત (સાત્યકિ) દ્રોણની નજીક આવતાં, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન તરફ દોડ્યા.