మహాభారతం · అధ్యాయం 7.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.97.1
तथा तस्मिन्प्रवृत्ते तु सङ्ग्रमे रोमहर्षणे ।
कौरवेयांस्त्रिधाभूतान्पाण्डवाः समुपाद्रवन् ॥ ७.९७.१ ॥
ఆ విధంగా రోమాంచకరమైన ఆ యుద్ధం మొదలైనప్పుడు, మూడు భాగాలుగా విడిపోయిన కౌరవులపై పాండవులు దాడి చేశారు.
7.97.2
जलसन्धं महाबाहुं भीमसेनोऽभ्यवर्तत ।
युधिष्ठिरः सहानीकः कृतवर्माणमाहवे ॥ ७.९७.२ ॥
మహాబాహువైన జయద్రథుని వైపు భీమసేనుడు ముందుకు సాగాడు; సైన్యంతో యుధిష్ఠిరుడు యుద్ధంలో కృతవర్మను ఎదుర్కొన్నాడు.
7.97.3
किरंस्तु शरवर्षाणि रोचमान इवांशुमान् ।
धृष्टद्युम्नो महाराज द्रोणमभ्यद्रवद्रणे ॥ ७.९७.३ ॥
మహారాజా, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ బాణవర్షం కురిపిస్తూ ధృష్టద్యుమ్నుడు యుద్ధంలో ద్రోణునిపై దూకాడు.
7.97.4
ततः प्रववृते युद्धं त्वरतां सर्वधन्विनाम् ।
कुरूणां पाण्डवानां च सङ्क्रुद्धानां परस्परम् ॥ ७.९७.४ ॥
అప్పుడు కురువులకూ పాండవులకూ మధ్య, ఒకరిపై ఒకరు కోపంతో రగులుతూ త్వరపడిన సమస్త విలుకాండ్రతో యుద్ధం మొదలైంది.
7.97.5
सङ्क्षये तु तथाभूते वर्तमाने महाभये ।
द्वन्दवीभूतेषु सैन्येषु युध्यमानेष्वभीतवत् ॥ ७.९७.५ ॥
ఇలాంటి మహాభయంకర సంహారం జరుగుతుండగా, సైన్యాలు జంటలుగా విడిపోయి భయం లేనివారిలా పోరాడుతున్నాయి.
7.97.6
द्रोणः पाञ्चालपुत्रेण बली बलवता सह ।
यदक्षिपत्पृषत्कौघांस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.९७.६ ॥
బలవంతుడైన ద్రోణుడు బలవంతుడైన పాంచాల కుమారునితో కలిసి ప్రయోగించిన బాణధారలు అద్భుతంగా ఉన్నాయి.
7.97.7
पुण्डरीकवनानीव विध्वस्तानि समन्ततः ।
चक्राते द्रोणपाञ्चाल्यौ नृणां शीर्षाण्यनेकशः ॥ ७.९७.७ ॥
కమలవనాలు అన్నిచోట్లా నలిగిపోయినట్లు, ద్రోణుడు మరియు పాంచాల రాకుమారుడు మనుషుల తలలను అనేకంగా నేలకూల్చారు.
7.97.8
विनिकीर्णानि वीराणामनीकेषु समन्ततः ।
वस्त्राभरणशस्त्राणि ध्वजवर्मायुधानि च ॥ ७.९७.८ ॥
వీరుల సేనల్లో అన్నిచోట్లా వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, శస్త్రాలు, ధ్వజాలు, కవచాలు, ఆయుధాలు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నాయి.
7.97.9
तपनीयतनुत्राणाः संसिक्ता रुधिरेण च ।
कोविदारा इवाभान्ति पुष्पितास्तत्र भारत।
तावकाः समरे योधाः पाण्डवेयाश्च विक्षताः ॥ ७.९७.९ ॥
బంగారు కవచాలు ధరించి, రక్తంతో తడిసిన వారు అక్కడ పూసిన కోవిదార వృక్షాల వలె ప్రకాశించారు. భారతా, యుద్ధంలో నీ యోధులూ పాండవులూ గాయపడ్డారు.
7.97.10
कुञ्जराश्वनरान्ये पातयन्ति स्म पत्रिभिः ।
तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महारथाः ॥ ७.९७.१० ॥
తాటి చెట్టంత పెద్ద విల్లులను లాగుతూ, మహారథులు బాణాలతో ఏనుగులను, గుర్రాలను, మనుషులను నేలకూల్చారు.
7.97.11
असिचर्माणि चापानि शिरांशि कवचानि च ।
विप्रकीर्यन्त शूराणां सम्प्रहारे महात्मनाम् ॥ ७.९७.११ ॥
మహాత్ముల వీరుల సంగ్రామంలో కత్తులు, డాళ్లు, విల్లులు, తలలు, కవచాలు చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
7.97.12
उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततः ।
अदृश्यन्त महाराज तस्मिन्परमसङ्कुले ॥ ७.९७.१२ ॥
మహారాజా, ఆ అత్యంత సంకులమైన యుద్ధభూమిలో అన్నిచోట్లా లెక్కలేని తలలేని మొండెములు లేచినిలిచినట్లు కనిపించాయి.
7.97.13
गृध्राः कङ्का बकाः श्येना वायसा जम्बुकास्तथा ।
बहुशः पिशिताशाश्च तत्रादृश्यन्त मारिष ॥ ७.९७.१३ ॥
గ్రద్దలు, కంకపక్షులు, కొంగలు, డేగలు, కాకులు, నక్కలు కూడా అక్కడ అనేకంగా కనిపించాయి, ఓ మాన్యుడా.
7.97.14
भक्षयन्तश्च मांसानि पिबन्तश्चापि शोणितम् ।
विलुम्पमानाः केशांश्च मज्जाश्च बहुधा नृप ॥ ७.९७.१४ ॥
మాంసాన్ని తింటూ, రక్తాన్ని తాగుతూ, జుట్టును, ఎముకల మజ్జను అనేక విధాలుగా లాగుతూ, ఓ రాజా.
7.97.15
आकर्षन्तः शरीराणि शरीरावयवांस्तथा ।
नराश्वगजसङ्घानां शिरांशि च ततस्ततः ॥ ७.९७.१५ ॥
శరీరాలను, శరీర అవయవాలను లాగుతూ, మనుషులు, గుర్రాలు, ఏనుగుల సమూహాల తలలను అటు ఇటు ఈడ్చుతూ.
7.97.16
कृतास्त्रा रणशिक्षाभिर्दीक्षिता रणशालिनः ।
रणे जयं प्रार्थयाना भृशं युयुधिरे तदा ॥ ७.९७.१६ ॥
ఆయుధవిద్యలో నిపుణులు, యుద్ధశిక్షణతో దీక్షితులు, రణగర్వులు, యుద్ధంలో విజయాన్ని కోరి అప్పుడు తీవ్రంగా పోరాడారు.
7.97.17
असिमार्गान्बहुविधान्विचेरुः सैनिका रणे ।
ऋष्टिभिः शक्तिभिः प्रासैः शूलतोमरपट्टसैः ॥ ७.९७.१७ ॥
యుద్ధంలో సైనికులు అనేక విధాలైన ఖడ్గ మార్గాలలో తిరిగారు; ఋష్టి, శక్తి, ప్రాసం, శూలం, తోమరం, పట్టసాలతో.
7.97.18
गदाभिः परिघैश्चान्यैरायुधैश्च भुजैरपि ।
अन्योन्यं जघ्निरे क्रुद्धा युद्धरङ्गता नराः ॥ ७.९७.१८ ॥
గదలతో, పరిఘలతో, ఇతర ఆయుధాలతో, చేతులతో కూడా, యుద్ధరంగంలో ప్రవేశించిన కోపోద్రిక్త మనుష్యులు ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
7.97.19
रथिनो रथिभिः सार्धमश्वारोहाश्च सादिभिः ।
मातङ्गा वरमातङ्गैः पदाताश्च पदातिभिः ॥ ७.९७.१९ ॥
రథికులు రథికులతో, అశ్వారోహులు అశ్వారోహులతో, గజారోహులు శ్రేష్ఠ గజాలతో, పదాతులు పదాతులతో పోరాడారు.
7.97.20
क्षीबा इवान्ये चोन्मत्ता रङ्गेष्विव च वारणाः ।
उच्चुक्रुशुरथान्योन्यं जघ्नुरन्योन्यमेव च ॥ ७.९७.२० ॥
ఇతర ఏనుగులు మదించినవిగా, రంగస్థలంలో ఉన్నట్లుగా ఉన్మత్తమై గర్జించి, ఒకదానినొకటి కొట్టుకున్నాయి.
7.97.21
वर्तमाने तथा युद्धे निर्मर्यादे विशाम्पते ।
धृष्टद्युम्नो हयानश्चैर्द्रोणस्य व्यत्यमिश्रयत् ॥ ७.९७.२१ ॥
ప్రజాపతీ, ఈ విధంగా హద్దులు లేని యుద్ధం జరుగుతుండగా, ధృష్టద్యుమ్నుడు ద్రోణుని అశ్వాలను ఇతర అశ్వాలతో కలిపేశాడు.
7.97.22
ते हयाः साध्वशोभन्त मिश्रिता वातरंहसः ।
पारावतसवर्णाश्च रक्तशोणाश्च संयुगे ॥ ७.९७.२२ ॥
వాయువేగం కలిగిన ఆ అశ్వాలు, పావురం రంగులో, ఎరుపు వర్ణంలో, యుద్ధంలో కలిసి చక్కగా ప్రకాశించాయి.
7.97.23
पारावतसवर्णास्ते रक्तशोणविमिश्रिताः ।
हयाः शुशुभिरे राजन्मेघा इव सविद्युतः ॥ ७.९७.२३ ॥
రాజా, పావురం రంగు ఆ అశ్వాలు ఎరుపుతో కలిసి, మెరుపులతో కూడిన మేఘాలవలె ప్రకాశించాయి.
7.97.24
धृष्टद्युम्नस्तु सम्प्रेक्ष्य द्रोणमभ्याशमागतम् ।
असिचर्माददे वीरो धनुरुत्सृज्य भारत ॥ ७.९७.२४ ॥
అయితే ధృష్టద్యుమ్నుడు ద్రోణుడు సమీపించడం చూసి, భారతా, వీరుడు ధనుస్సును విడిచి కత్తి డాలును చేపట్టాడు.
7.97.25
चिकीर्षुर्दुष्करं कर्म पार्षतः परवीरहा ।
ईषायाः समतिक्रम्य द्रोणस्य रथमाविशत् ॥ ७.९७.२५ ॥
కష్టమైన కార్యం చేయాలనే సంకల్పంతో, శత్రువీరులను సంహరించే పార్షతుడు ఈషను దాటి ద్రోణుని రథంలో ప్రవేశించాడు.
7.97.26
अतिष्ठद्युगमध्ये स युगसन्नहनेषु च ।
जघनार्धेषु चाश्वानां तत्सैन्यान्यभ्यपूजयन् ॥ ७.९७.२६ ॥
అతడు కాడ మధ్యలో, కాడ కట్లపై, గుర్రాల పిరుదులపై కూడా నిలిచాడు; ఆ సైన్యాలు అతనిని మెచ్చుకున్నాయి.
7.97.27
खङ्गेन चरतस्तस्य शोणाश्वानधितिष्ठतः ।
न ददार्शान्तरं द्रोणस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.९७.२७ ॥
ఖడ్గంతో సంచరిస్తూ, ఎర్రని గుర్రాలపై నిలిచిన అతనిలో ద్రోణుడు ఏ అంతరాన్నీ చూడలేకపోయాడు; అది అద్భుతంగా తోచింది.
7.97.28
यथा श्येनस्य पतनं वनेष्वामिषगृद्धिनः ।
तथैवासीदभीसारस्तस्य द्रोणं जिघांसतः ॥ ७.९७.२८ ॥
అడవిలో మాంసాసక్తిగల డేగ వేగంగా దిగినట్లు, ద్రోణుని చంపాలనే కోరికతో అతని దాడి జరిగింది.
7.97.29
ततः शरशतेनास्य शतचन्द्रं समाक्षिपत् ।
द्रोणो द्रुपद पुत्रस्य खङ्गं च दशभिः शरैः ॥ ७.९७.२९ ॥
అప్పుడు ద్రోణుడు వంద బాణాలతో అతని శతచంద్ర కవచాన్ని పడగొట్టాడు; ద్రుపద కుమారుని ఖడ్గాన్ని పది బాణాలతో కొట్టాడు.
7.97.30
हयांश्चैव चतुःषष्ट्या शराणां जघ्निवान्बली ।
ध्वजं छत्रं च भल्लाभ्यां तथा तौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.९७.३० ॥
బలవంతుడైన ద్రోణుడు అరవై నాలుగు బాణాలతో గుర్రాలను కొట్టాడు; రెండు భల్ల బాణాలతో ధ్వజాన్ని, ఛత్రాన్ని కొట్టాడు; అలాగే ఆ ఇద్దరు, అంటే వెనుక రక్షకుడిని, సారథిని కూడా.
7.97.31
अथास्मै त्वरितो बाणमपरं जीवितान्तकम् ।
धृष्टद्युम्नाय चिक्षेप वज्रं वज्रधरो यथा ॥ ७.९७.३१ ॥
అప్పుడతను వెంటనే ధృష్టద్యుమ్నునిపై మరొక ప్రాణాంతక బాణాన్ని వజ్రధరుడు (ఇంద్రుడు) వజ్రాన్ని విసిరినట్లు విసిరాడు.
7.97.32
तं चतुर्दशभिस्तीक्ष्णैर्बाणैश्चिच्छेद सात्यकिः ।
ग्रस्तमाचार्यमुख्येन धृष्टद्युम्नं व्यमोचयत् ॥ ७.९७.३२ ॥
సాత్యకి పదునైన పద్నాలుగు బాణాలతో దానిని ఛేదించి, ఆచార్యులలో ముఖ్యుడి (ద్రోణుడి) పట్టులో చిక్కిన ధృష్టద్యుమ్నుని విడిపించాడు.
7.97.33
सिंहेनेव मृगं ग्रस्तं नरसिंहेन मारिष ।
द्रोणाद्वै मोचयामास पाञ्चाल्यं शिनिपुङ्गवः ॥ ७.९७.३३ ॥
ఓ మారిష! సింహం పట్టుకున్న జింకను విడిపించినట్లు, ఆ నరసింహుడు శినివంశ శ్రేష్ఠుడు (సాత్యకి) ద్రోణుని నుండి పాంచాల్యుడిని విడిపించాడు.
7.97.34
सात्यकिं प्रेक्ष्य गोप्तारं पाञ्चाल्यं च महाहवे ।
शराणां त्वरितो द्रोणः षड्विंशत्या समार्पयत् ॥ ७.९७.३४ ॥
మహాయుద్ధంలో సాత్యకిని, పాంచాల్యుడిని కాపాడేవాడిని చూసి, ద్రోణుడు వెంటనే ఇరవై ఆరు బాణాలను ప్రయోగించాడు.
7.97.35
ततो द्रोणं शिनेः पौत्रो ग्रसन्तमपि सृञ्जयान् ।
प्रत्यविध्यच्छितैर्बाणैः षड्विंशत्या स्तनान्तरे ॥ ७.९७.३५ ॥
అప్పుడు శిని మనవడు (సాత్యకి), సృంజయులను మ్రింగుతున్న ద్రోణుని, ఇరవై ఆరు పదునైన బాణాలతో ఛాతీ మధ్యలో కొట్టాడు.
7.97.36
ततः सर्वे रथास्तूर्णं पाञ्चाल्या जयगृद्धिनः ।
सात्वताभिसृते द्रोणे धृष्टद्युम्नमवाक्षिपन् ॥ ७.९७.३६ ॥
అప్పుడు జయాన్ని కోరిన పాంచాలుల రథాలన్నీ వేగంగా, సాత్వతుడు (సాత్యకి) ద్రోణుని సమీపించగా, ధృష్టద్యుమ్నుడి వైపు ధావించాయి.