મહાભારત · અધ્યાય 8.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.10.1
ततः कर्णो महेष्वासः पाण्डवानामनीकिनीम् ।
जघान समरे शूरः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.१०.१ ॥
ત્યારે મહાધનુર્ધર કર્ણે યુદ્ધમાં પાંડવોની સેનાનો સંહાર કર્યો; તે શૂરવીરે સીધા બાણોથી એમ કર્યું.
8.10.2
तथैव पाण्डवा राजंस्तव पुत्रस्य वाहिनीम् ।
कर्णस्य प्रमुखे क्रुद्धा निजघ्नुस्ते महारथाः ॥ ८.१०.२ ॥
હે રાજન્, એ જ રીતે પાંડવોના મહારથીઓએ ક્રોધે ભરાઈ તમારા પુત્રની સેનાને કર્ણની આગળ સંહારી.
8.10.3
कर्णोऽपि राजन्समरे व्यहनत्पाण्डवीं चमूम् ।
नाराचैरर्करश्म्याभैः कर्मारपरिमार्जितैः ॥ ८.१०.३ ॥
હે રાજન્, કર્ણે પણ યુદ્ધમાં પાંડવ સેનાને વીંખી નાખી; સૂર્યકિરણ જેવા ચમકતા, લુહારે ઘસેલા નારાચ બાણોથી.
8.10.4
तत्र भारत कर्णेन नाराचैस्ताडिता गजाः ।
नेदुः सेदुश्च मम्लुश्च बभ्रुमुश्च दिशो दश ॥ ८.१०.४ ॥
હે ભરતવંશી, ત્યાં કર્ણના નારાચ બાણોથી ઘવાયેલા હાથીઓ ચીસ પાડ્યા, પડ્યા, થાક્યા અને દસેય દિશામાં ભટક્યા.
8.10.5
वध्यमाने बले तस्मिन्सूतपुत्रेण मारिष ।
नकुलोऽभ्यद्रवत्तूर्णं सूतपुत्रं महारणे ॥ ८.१०.५ ॥
હે માનનીય, સૂતપુત્ર દ્વારા તે સેનાનો સંહાર થતો હતો ત્યારે નકુલ તરત એ મહાયુદ્ધમાં સૂતપુત્ર તરફ દોડ્યો.
8.10.6
भीमसेनस्तथा द्रौणिं कुर्वाणं कर्म दुष्करम् ।
विन्दानुविन्दौ कैकेयौ सात्यकिः समवारयत् ॥ ८.१०.६ ॥
એ જ રીતે ભીમસેને દુષ્કર કર્મ કરતા દ્રોણપુત્રને રોક્યો; સાત્યકીએ કૈકેય રાજકુમારો વિંદ અને અનુવિંદને રોક્યા.
8.10.7
श्रुतकर्माणमायान्तं चित्रसेनो महीपतिः ।
प्रतिविन्ध्यस्तथा चित्रं चित्रकेतनकार्मुकम् ॥ ८.१०.७ ॥
શ્રુતકર્મા આવતો હતો ત્યારે ભૂપતિ ચિત્રસેને, તેમજ પ્રતિવિન્ધ્યે, ચિત્રકેતન ધનુષ્યધારી ચિત્રને રોક્યો.
8.10.8
दुर्योधनस्तु राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
संशप्तकगणा हृष्टा ह्यभ्यधावन्धनञ्जयम् ॥ ८.१०.८ ॥
દુર્યોધન તો ધર્મપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિર તરફ ગયો; સંશપ્તકોના ટોળાં હર્ષથી ધનંજય પર ધસી ગયાં.
8.10.9
धृष्टद्युम्नः कृपं चापि तस्मिन्वीरवरक्षये ।
शिखण्डी कृतवर्माणं समासादयदच्युतम् ॥ ८.१०.९ ॥
એ વીરશ્રેષ્ઠોના સંહારમાં ધૃષ્ટદ્યુમ્ને કૃપનો અને શિખંડીએ અચ્યુત કૃતવર્માનો સામનો કર્યો.
8.10.10
श्रुतकीर्तिस्तथा शल्यं माद्रीपुत्रः सुतं तव ।
दुःशासनं महाराज सहदेवः प्रतापवान् ॥ ८.१०.१० ॥
શ્રુતકીર્તિએ શલ્યનો સામનો કર્યો; માદ્રીપુત્ર પ્રતાપવાન સહદેવે, મહારાજ, આપના પુત્ર દુઃશાસનનો સામનો કર્યો.
8.10.11
कैकेयौ सात्यकिं युद्धे शरवर्षेण भास्वता ।
सात्यकिः केकयौ चापि च्छादयामास भारत ॥ ८.१०.११ ॥
બે કૈકેયોએ યુદ્ધમાં સાત્યકિને ચમકતા બાણોના વરસાદથી ઢાંકી દીધો; હે ભારત, સાત્યકિએ પણ કૈકેયોને ઢાંકી દીધા.
8.10.12
तावेनं भ्रातरौ वीरौ जघ्नतुर्हृदये भृशम् ।
विषाणाभ्यां यथा नागौ प्रतिनागं महावने ॥ ८.१०.१२ ॥
તે બે વીર ભાઈઓએ તેની છાતી પર જોરથી પ્રહાર કર્યો, જેમ મહાવનમાં બે હાથી પ્રતિસ્પર્ધી હાથીને દાંતથી ઘા કરે.
8.10.13
शरसम्बिन्नवर्माणौ तावुभौ भ्रातरौ रणे ।
सात्यकिं सत्यकर्माणं राजन्विव्यधतुः शरैः ॥ ८.१०.१३ ॥
બાણોથી કવચ વિંધાયેલા તે બંને ભાઈઓએ રણમાં, હે રાજન્, સત્યકર્મા સાત્યકિને બાણોથી વીંધ્યો.
8.10.14
तौ सात्यकिर्महाराज प्रहसन्सर्वतोदिशः ।
छादयञ्छरवर्षेण वारयामास भारत ॥ ८.१०.१४ ॥
હે મહારાજ, સાત્યકિ હસતાં હસતાં ચારે દિશાઓમાં બાણવર્ષાથી તેમને ઢાંકી દઈ, હે ભારત, તેમને રોકી દીધા.
8.10.15
वार्यमाणौ ततस्तौ हि शैनेयशरवृष्टिभिः ।
शैनेयस्य रथं तूर्णं छादयामासतुः शरैः ॥ ८.१०.१५ ॥
શૈનેયના બાણવર્ષાથી રોકાયેલા તે બંનેએ તરત જ શૈનેયનો રથ બાણોથી ઢાંકી દીધો.
8.10.16
तयोस्तु धनुषी चित्रे छित्त्वा शौरिर्महायशाः ।
अथ तौ सायकैस्तीक्ष्णैर्वारयामास सात्यकिः ॥ ८.१०.१६ ॥
તેમના સુંદર ધનુષ્યો છેદીને મહાયશસ્વી શૌરિ (કૃષ્ણ); પછી સાત્યકિએ તીક્ષ્ણ બાણોથી તે બંનેને રોક્યા.
8.10.17
अथान्ये धनुषी चित्रे प्रगृह्य च महाशरान् ।
सात्यकिं छादयन्तौ तौ चेरतुर्लघु सुष्ठु च ॥ ८.१०.१७ ॥
પછી તે બંનેએ બીજાં સુંદર ધનુષ્યો ઉપાડી, મોટાં બાણોથી સાત્યકિને ઢાંકતાં અતિ ચપળતાથી વિચર્યા.
8.10.18
ताभ्यां मुक्ता महाबाणाः कङ्कबर्हिणवाससः ।
द्योतयन्तो दिशः सर्वाः सम्पेतुः स्वर्णभूषणाः ॥ ८.१०.१८ ॥
તે બંને દ્વારા છોડાયેલાં, બગલા અને મોરનાં પીંછાંથી સજેલાં, સોનાનાં આભૂષણોવાળાં મોટાં બાણો સર્વ દિશાઓને પ્રકાશિત કરતાં એકસાથે ધસી ગયાં.
8.10.19
बाणान्धकारमभवत्तयो राजन्महामृधे ।
अन्योन्यस्य धनुश्चैव चिच्छिदुस्ते महारथाः ॥ ८.१०.१९ ॥
હે રાજન્, એ મહાયુદ્ધમાં તેમના બાણોથી અંધકાર છવાઈ ગયો. તે મહારથીઓએ એકબીજાનાં ધનુષ્ય પણ કાપી નાખ્યાં.
8.10.20
ततः क्रुद्धो महाराज सात्वतो युद्धदुर्मदः ।
धनुरन्यत्समादाय सज्यं कृत्वा च संयुगे ॥ ८.१०.२० ॥
ત્યારે હે મહારાજ, યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત સાત્વત (સાત્યકિ) ક્રોધે ભરાયો. તેણે બીજું ધનુષ્ય લઈ તેની પ્રત્યંચા ચડાવી.
8.10.21
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन ह्यनुविन्दशिरोऽहरत् ।
अपतत्तच्छिरो राजन्कुण्डलोपचितं महत् ॥ ८.१०.२१ ॥
અતિ તીક્ષ્ણ ક્ષુરપ્ર બાણથી તેણે અનુવિંદનું મસ્તક કાપી નાખ્યું. હે રાજન્, કુંડળોથી શોભતું એ વિશાળ મસ્તક પડી ગયું.
8.10.22
शम्बरस्य शिरो यद्वन्निहतस्य महारणे ।
शोचयन्केकयान्सर्वाञ्जगामाशु वसुन्धराम् ॥ ८.१०.२२ ॥
મહાયુદ્ધમાં હણાયેલા શંબરનું મસ્તક જેમ પડ્યું હતું, તેમ સર્વ કેકયોને શોકમાં નાખતું એ મસ્તક ઝડપથી ધરતી પર પડ્યું.
8.10.23
तं दृष्ट्वा निहतं शूरं भ्राता तस्य महारथः ।
सज्यमन्यद्धनुः कृत्वा शैनेयं पर्यवारयत् ॥ ८.१०.२३ ॥
તે વીરને હણાયેલો જોઈ તેનો ભાઈ મહારથી બીજું ધનુષ્ય સજ્જ કરી શૈનેયને (સાત્યકિને) ઘેરી વળ્યો.
8.10.24
स षष्ट्या सात्यकिं विद्व्वा स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ।
ननाद बलवन्नादं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.१०.२४ ॥
પથ્થર પર ધાર કાઢેલાં, સોનેરી પાંખોવાળાં સાઠ બાણોથી સાત્યકિને વીંધી તેણે બળવાન ગર્જના કરી કહ્યું, 'ઊભો રહે, ઊભો રહે!'
8.10.25
सात्यकिं च ततस्तूर्णं केकयानां महारथः ।
शरैरनेकसाहस्रैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.१०.२५ ॥
પછી કેકયોના મહારથીએ તરત જ સાત્યકિને હજારો બાણોથી તેના બાહુઓ અને છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
8.10.26
स शरैः क्षतसर्वाङ्गः सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
रराज समरे राजन्सपुष्प इव किंशुकः ॥ ८.१०.२६ ॥
હે રાજન, બાણોથી સર્વાંગ ઘાયલ થયા છતાં સત્યપરાક્રમી સાત્યકિ યુદ્ધમાં ફૂલેલા કિંશુક વૃક્ષ જેવા શોભ્યા.
8.10.27
सात्यकिः समरे विद्वः कैकेयेन महात्मना ।
कैकेयं पञ्चविंशत्या विव्याध प्रहसन्निव ॥ ८.१०.२७ ॥
યુદ્ધમાં સાત્યકિએ તે મહાત્મા કૈકેયને વીંધ્યો; જાણે હસતાં હસતાં પચીસ બાણોથી કૈકેયને વીંધ્યો.
8.10.28
तावन्योन्यस्य समरे सञ्छिद्य धनुषी शुभे ।
हत्वा च सारथी तूर्णं हयांश्च रथिनां वरौ ॥ ८.१०.२८ ॥
યુદ્ધમાં તે બંનેએ એકબીજાના સુંદર ધનુષ્ય કાપ્યા, તરત જ સારથિઓ અને ઘોડાઓને મારી નાખ્યા; રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ એ બંને રથવિહીન થયા.
8.10.29
विरथावसियुद्धाय समाजग्मतुराहवे ।
शतचन्द्रचिते गृह्य चर्मणी सुभुजौ तथा ॥ ८.१०.२९ ॥
રથવિહીન થયેલા તે બંને તલવારયુદ્ધ માટે યુદ્ધભૂમિમાં એકત્ર થયા; સો ચંદ્રચિહ્નોથી શણગારેલી ઢાલો લઈને તે સુંદર ભુજાવાળા વીરો પણ તેમ જ કર્યું.
8.10.30
विरोचेतां महारङ्गे निस्त्रिंशबरधारिणौ ।
यथा देवासुरे युद्धे जम्भशक्रौ महाबलौ ॥ ८.१०.३० ॥
તે બંને મહારંગમાં ઉત્તમ ખડ્ગ ધારણ કરીને શોભ્યા, જેમ દેવાસુર યુદ્ધમાં મહાબલી જંભ અને શક્ર શોભ્યા હતા.
8.10.31
मण्डलानि ततस्तौ तु विचन्तौ महारणे ।
अन्योन्यमभितस्तूर्णं समाजग्मतुराहवे ॥ ८.१०.३१ ॥
પછી તે બંને તે મહાયુદ્ધમાં વર્તુળાકારે ફરતા, ઝડપથી એકબીજાની ચારે બાજુ ફરીને યુદ્ધમાં સામસામે આવ્યા.
8.10.32
अन्योन्यस्य वधे चैव चक्रतुर्यत्नमुत्तमम् ।
कैकेयस्य द्विधा चर्म ततश्चिच्छेद सात्वतः ॥ ८.१०.३२ ॥
એકબીજાને મારવા માટે બંનેએ ઉત્તમ પ્રયત્ન કર્યો. પછી સાત્વત (સાત્યકિ) એ કૈકેયની ઢાલ બે ટુકડા કરી કાપી.
8.10.33
सात्यकेस्तु तथैवासौ चर्म चिच्छेद पार्थिवः ।
चर्म च्छित्त्वा तु कैकेयस्तारागणशतैर्वृतम्।
चचार मण्डलान्येव गतप्रत्यागतानि च ॥ ८.१०.३३ ॥
તે રાજાએ પણ એ જ રીતે સાત્યકિની ઢાલ કાપી. ઢાલ કપાયા પછી કૈકેય, તારાઓના સમૂહ જેવા સેંકડો અલંકારોથી ઢંકાયેલી ઢાલ સાથે આગળ-પાછળ જતાં-આવતાં વર્તુળાકારે ફર્યો.
8.10.34
तं चरन्तं महारङ्गे निस्त्रिंशवरधारिणम् ।
अपहस्तेन चिच्छेद शैनेयस्त्वरयाऽन्वितः ॥ ८.१०.३४ ॥
તે મહારંગમાં ફરતા, ઉત્તમ તલવાર ધારણ કરેલા તેને શૈનેય (સાત્યકિ) એ ઉતાવળે, હાથને બાજુએ લઈ કાપી નાખ્યો.
8.10.35
सवर्मा केकयो राजन्द्विधा च्छिन्नो महारणे ।
निपपात महेष्वासो वज्राहत इवात्वलः ॥ ८.१०.३५ ॥
હે રાજન! કવચસહિત કેકય એ મહાયુદ્ધમાં બે ટુકડા થઈ, વજ્રથી આહત અત્વલ પર્વતની જેમ પડી ગયો.
8.10.36
तं निहत्य रणे शूरः शैनेयो रथसत्तमः ।
युधामन्युरथं तूर्णमारुरोह परन्तपः ॥ ८.१०.३६ ॥
રણમાં તેને મારીને શૂર, શ્રેષ્ઠ રથી, શત્રુઓને તપાવનાર શૈનેય (સાત્યકિ) ઝડપથી યુધામન્યુના રથ પર ચડ્યો.
8.10.37
ततोऽन्यं रथमास्थाय विधिवत्कल्पितं पुनः ।
केकयानां महत्सैन्यं व्यधमत्सात्यकिः शरैः ॥ ८.१०.३७ ॥
પછી વિધિપૂર્વક સજ્જ કરેલા બીજા રથ પર ચઢીને સાત્યકિએ પોતાના બાણોથી કેકયોની મહાસેનાનો ફરી સંહાર કર્યો.
8.10.38
सा वध्यमाना समरे केकयानां महाचमूः ।
तमुत्सृज्य रणे शत्रुं प्रदुद्राव दिशो दश ॥ ८.१०.३८ ॥
યુદ્ધમાં મરાઈ રહેલી કેકયોની તે મહાસેના, તે શત્રુને છોડીને દસ દિશાઓમાં ભાગી ગઈ.