महाभारत · अध्याय 8.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.10.1
ततः कर्णो महेष्वासः पाण्डवानामनीकिनीम् ।
जघान समरे शूरः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.१०.१ ॥
तेव्हा महाधनुर्धर कर्णाने युद्धात पाण्डवांच्या सेनेला ठार केले; त्या शूराने सरळ बाणांनी ते केले.
8.10.2
तथैव पाण्डवा राजंस्तव पुत्रस्य वाहिनीम् ।
कर्णस्य प्रमुखे क्रुद्धा निजघ्नुस्ते महारथाः ॥ ८.१०.२ ॥
हे राजा, त्याचप्रमाणे पाण्डवांच्या महारथींनी क्रोधाने तुमच्या पुत्राच्या सेनेला कर्णाच्या पुढे ठार केले.
8.10.3
कर्णोऽपि राजन्समरे व्यहनत्पाण्डवीं चमूम् ।
नाराचैरर्करश्म्याभैः कर्मारपरिमार्जितैः ॥ ८.१०.३ ॥
हे राजा, कर्णानेही युद्धात पाण्डवांची सेना छिन्नविछिन्न केली; सूर्यकिरणांसारखे चमकणाऱ्या, लोहाराने घासलेल्या नाराच बाणांनी.
8.10.4
तत्र भारत कर्णेन नाराचैस्ताडिता गजाः ।
नेदुः सेदुश्च मम्लुश्च बभ्रुमुश्च दिशो दश ॥ ८.१०.४ ॥
हे भरतकुलोत्पन्ना, तेथे कर्णाच्या नाराच बाणांनी घायाळ झालेले हत्ती ओरडले, कोसळले, थकले आणि दहा दिशांना भरकटले.
8.10.5
वध्यमाने बले तस्मिन्सूतपुत्रेण मारिष ।
नकुलोऽभ्यद्रवत्तूर्णं सूतपुत्रं महारणे ॥ ८.१०.५ ॥
हे आदरणीया, सूतपुत्राकडून ती सेना मारली जात असताना नकुल त्वरित त्या महायुद्धात सूतपुत्रावर धावून गेला.
8.10.6
भीमसेनस्तथा द्रौणिं कुर्वाणं कर्म दुष्करम् ।
विन्दानुविन्दौ कैकेयौ सात्यकिः समवारयत् ॥ ८.१०.६ ॥
त्याचप्रमाणे भीमसेनाने दुष्कर कर्म करणाऱ्या द्रोणपुत्राला रोखले; सात्यकीने कैकेय राजपुत्र विंद आणि अनुविंद यांना रोखले.
8.10.7
श्रुतकर्माणमायान्तं चित्रसेनो महीपतिः ।
प्रतिविन्ध्यस्तथा चित्रं चित्रकेतनकार्मुकम् ॥ ८.१०.७ ॥
श्रुतकर्मा पुढे येत असताना भूपती चित्रसेनाने, तसेच प्रतिविन्ध्याने, चित्रकेतन धनुष्य असलेल्या चित्राला अडवले.
8.10.8
दुर्योधनस्तु राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
संशप्तकगणा हृष्टा ह्यभ्यधावन्धनञ्जयम् ॥ ८.१०.८ ॥
दुर्योधन तर धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिराकडे गेला; संशप्तकांचे गट आनंदाने धनंजयावर धावून गेले.
8.10.9
धृष्टद्युम्नः कृपं चापि तस्मिन्वीरवरक्षये ।
शिखण्डी कृतवर्माणं समासादयदच्युतम् ॥ ८.१०.९ ॥
त्या वीरश्रेष्ठांच्या संहारात धृष्टद्युम्नाने कृपाचा, आणि शिखंडीने अच्युत कृतवर्म्याचा सामना केला.
8.10.10
श्रुतकीर्तिस्तथा शल्यं माद्रीपुत्रः सुतं तव ।
दुःशासनं महाराज सहदेवः प्रतापवान् ॥ ८.१०.१० ॥
श्रुतकीर्तीने शल्याचा सामना केला; माद्रीचा पुत्र पराक्रमी सहदेव, महाराजा, तुमच्या पुत्र दुःशासनाचा सामना केला.
8.10.11
कैकेयौ सात्यकिं युद्धे शरवर्षेण भास्वता ।
सात्यकिः केकयौ चापि च्छादयामास भारत ॥ ८.१०.११ ॥
दोन्ही केकय बंधूंनी युद्धात तेजस्वी बाणांच्या वर्षावाने सात्यकीला झाकले; हे भारता, सात्यकीनेही केकयांना झाकले.
8.10.12
तावेनं भ्रातरौ वीरौ जघ्नतुर्हृदये भृशम् ।
विषाणाभ्यां यथा नागौ प्रतिनागं महावने ॥ ८.१०.१२ ॥
त्या दोन्ही वीर बंधूंनी त्याच्या छातीवर जोरदार प्रहार केला, जसे महाअरण्यात दोन हत्ती प्रतिस्पर्धी हत्तीला दातांनी भोसकतात.
8.10.13
शरसम्बिन्नवर्माणौ तावुभौ भ्रातरौ रणे ।
सात्यकिं सत्यकर्माणं राजन्विव्यधतुः शरैः ॥ ८.१०.१३ ॥
बाणांनी कवच भेदले गेलेल्या त्या दोन बंधूंनी रणात, हे राजन्, सत्यकर्मा सात्यकीला बाणांनी विंधले.
8.10.14
तौ सात्यकिर्महाराज प्रहसन्सर्वतोदिशः ।
छादयञ्छरवर्षेण वारयामास भारत ॥ ८.१०.१४ ॥
हे महाराज, सात्यकी हसत सर्व दिशांना बाणवर्षावाने त्यांना झाकून, हे भारता, त्यांना रोखू लागला.
8.10.15
वार्यमाणौ ततस्तौ हि शैनेयशरवृष्टिभिः ।
शैनेयस्य रथं तूर्णं छादयामासतुः शरैः ॥ ८.१०.१५ ॥
शैनेयाच्या बाणवर्षावाने रोखले जात असतानाही त्या दोघांनी लगेच शैनेयाचा रथ बाणांनी झाकला.
8.10.16
तयोस्तु धनुषी चित्रे छित्त्वा शौरिर्महायशाः ।
अथ तौ सायकैस्तीक्ष्णैर्वारयामास सात्यकिः ॥ ८.१०.१६ ॥
त्यांची सुंदर धनुष्ये तोडून महायशस्वी शौरी (कृष्ण); मग सात्यकीने तीक्ष्ण बाणांनी त्या दोघांना रोखले.
8.10.17
अथान्ये धनुषी चित्रे प्रगृह्य च महाशरान् ।
सात्यकिं छादयन्तौ तौ चेरतुर्लघु सुष्ठु च ॥ ८.१०.१७ ॥
मग त्या दोघांनी दुसरी सुंदर धनुष्ये घेऊन, मोठ्या बाणांनी सात्यकीला झाकत अतिशय चपळाईने संचार केला.
8.10.18
ताभ्यां मुक्ता महाबाणाः कङ्कबर्हिणवाससः ।
द्योतयन्तो दिशः सर्वाः सम्पेतुः स्वर्णभूषणाः ॥ ८.१०.१८ ॥
त्या दोघांनी सोडलेले, बगळे आणि मोराच्या पिसांनी सजवलेले, सोन्याच्या अलंकारांचे मोठे बाण सर्व दिशा उजळवत एकत्र धावले.
8.10.19
बाणान्धकारमभवत्तयो राजन्महामृधे ।
अन्योन्यस्य धनुश्चैव चिच्छिदुस्ते महारथाः ॥ ८.१०.१९ ॥
हे राजा, त्या महायुद्धात त्या दोघांच्या बाणांनी अंधार पसरला. त्या महारथींनी एकमेकांची धनुष्येही तोडली.
8.10.20
ततः क्रुद्धो महाराज सात्वतो युद्धदुर्मदः ।
धनुरन्यत्समादाय सज्यं कृत्वा च संयुगे ॥ ८.१०.२० ॥
तेव्हा हे महाराजा, युद्धमदाने उन्मत्त झालेला सात्वत (सात्यकी) क्रोधित झाला. त्याने दुसरे धनुष्य घेऊन त्यावर प्रत्यंचा चढवली.
8.10.21
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन ह्यनुविन्दशिरोऽहरत् ।
अपतत्तच्छिरो राजन्कुण्डलोपचितं महत् ॥ ८.१०.२१ ॥
अतितीक्ष्ण क्षुरप्र बाणाने त्याने अनुविंदाचे मस्तक छाटले. हे राजा, कुंडलांनी शोभणारे ते मोठे मस्तक खाली पडले.
8.10.22
शम्बरस्य शिरो यद्वन्निहतस्य महारणे ।
शोचयन्केकयान्सर्वाञ्जगामाशु वसुन्धराम् ॥ ८.१०.२२ ॥
महायुद्धात मारल्या गेलेल्या शंबराचे मस्तक जसे पडले होते, तसेच ते मस्तक सर्व केकयांना शोकात बुडवत लगेच भूमीवर कोसळले.
8.10.23
तं दृष्ट्वा निहतं शूरं भ्राता तस्य महारथः ।
सज्यमन्यद्धनुः कृत्वा शैनेयं पर्यवारयत् ॥ ८.१०.२३ ॥
त्या वीराला मारलेले पाहून त्याचा भाऊ महारथी दुसरे धनुष्य सज्ज करून शैनेयाला (सात्यकीला) वेढा घालून उभा राहिला.
8.10.24
स षष्ट्या सात्यकिं विद्व्वा स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ।
ननाद बलवन्नादं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.१०.२४ ॥
दगडावर धार लावलेल्या, सोन्याच्या पिसांच्या साठ बाणांनी सात्यकीला विंधून तो जोरदार गर्जना करून म्हणाला, 'थांब, थांब!'
8.10.25
सात्यकिं च ततस्तूर्णं केकयानां महारथः ।
शरैरनेकसाहस्रैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.१०.२५ ॥
मग केकयांच्या महारथाने त्वरित सात्यकीला हजारो बाणांनी त्याच्या बाहूंवर आणि छातीवर प्रहार केला.
8.10.26
स शरैः क्षतसर्वाङ्गः सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
रराज समरे राजन्सपुष्प इव किंशुकः ॥ ८.१०.२६ ॥
हे राजा, बाणांनी सर्वांग जखमी होऊनही सत्यपराक्रमी सात्यकी युद्धात फुललेल्या किंशुक वृक्षासारखा शोभला.
8.10.27
सात्यकिः समरे विद्वः कैकेयेन महात्मना ।
कैकेयं पञ्चविंशत्या विव्याध प्रहसन्निव ॥ ८.१०.२७ ॥
युद्धात सात्यकीने त्या महात्म्या कैकेयाला भेदले; जणू हसत हसत पंचवीस बाणांनी कैकेयाला विंधले.
8.10.28
तावन्योन्यस्य समरे सञ्छिद्य धनुषी शुभे ।
हत्वा च सारथी तूर्णं हयांश्च रथिनां वरौ ॥ ८.१०.२८ ॥
युद्धात त्या दोघांनी एकमेकांची सुंदर धनुष्ये तोडली, त्वरित सारथी आणि घोडे मारले; रथीश्रेष्ठ ते दोघे रथहीन झाले.
8.10.29
विरथावसियुद्धाय समाजग्मतुराहवे ।
शतचन्द्रचिते गृह्य चर्मणी सुभुजौ तथा ॥ ८.१०.२९ ॥
रथहीन झालेले ते दोघे तलवारीच्या युद्धासाठी रणांगणात एकत्र आले; शंभर चंद्रांनी सजवलेल्या ढाली घेऊन त्या सुंदर बाहूंच्या वीरांनीही तसेच केले.
8.10.30
विरोचेतां महारङ्गे निस्त्रिंशबरधारिणौ ।
यथा देवासुरे युद्धे जम्भशक्रौ महाबलौ ॥ ८.१०.३० ॥
ते दोघे महारंगात उत्तम खड्ग धारण करून शोभले, जसे देवासुर युद्धात महाबली जंभ आणि शक्र शोभले होते.
8.10.31
मण्डलानि ततस्तौ तु विचन्तौ महारणे ।
अन्योन्यमभितस्तूर्णं समाजग्मतुराहवे ॥ ८.१०.३१ ॥
नंतर ते दोघे त्या महायुद्धात वर्तुळाकार फिरत, वेगाने एकमेकांभोवती फिरून रणांगणात समोरासमोर आले.
8.10.32
अन्योन्यस्य वधे चैव चक्रतुर्यत्नमुत्तमम् ।
कैकेयस्य द्विधा चर्म ततश्चिच्छेद सात्वतः ॥ ८.१०.३२ ॥
एकमेकांना मारण्यासाठी दोघांनीही उत्तम प्रयत्न केले. मग सात्वत (सात्यकी) याने कैकेयाची ढाल दोन तुकडे केली.
8.10.33
सात्यकेस्तु तथैवासौ चर्म चिच्छेद पार्थिवः ।
चर्म च्छित्त्वा तु कैकेयस्तारागणशतैर्वृतम्।
चचार मण्डलान्येव गतप्रत्यागतानि च ॥ ८.१०.३३ ॥
त्या राजानेही तसेच सात्यकीची ढाल कापली. ढाल कापल्यानंतर कैकेय, तारकासमूहासारख्या शेकडो अलंकारांनी झाकलेल्या ढालीसह जाऊन येऊन वर्तुळाकार फिरत राहिला.
8.10.34
तं चरन्तं महारङ्गे निस्त्रिंशवरधारिणम् ।
अपहस्तेन चिच्छेद शैनेयस्त्वरयाऽन्वितः ॥ ८.१०.३४ ॥
त्या महारंगणात फिरणाऱ्या, उत्तम तलवार धारण करणाऱ्या त्याला शैनेयाने (सात्यकीने) त्वरेने, हात बाजूला करून छेदले.
8.10.35
सवर्मा केकयो राजन्द्विधा च्छिन्नो महारणे ।
निपपात महेष्वासो वज्राहत इवात्वलः ॥ ८.१०.३५ ॥
हे राजा! कवचासह केकय त्या महायुद्धात दोन तुकडे होऊन, वज्राने आदळलेल्या अत्वल पर्वताप्रमाणे कोसळला.
8.10.36
तं निहत्य रणे शूरः शैनेयो रथसत्तमः ।
युधामन्युरथं तूर्णमारुरोह परन्तपः ॥ ८.१०.३६ ॥
रणांगणात त्याला मारून शूर, श्रेष्ठ रथी, शत्रूंना तापविणारा शैनेय (सात्यकी) त्वरेने युधामन्युच्या रथावर चढला.
8.10.37
ततोऽन्यं रथमास्थाय विधिवत्कल्पितं पुनः ।
केकयानां महत्सैन्यं व्यधमत्सात्यकिः शरैः ॥ ८.१०.३७ ॥
मग विधिपूर्वक सज्ज केलेल्या दुसऱ्या रथावर चढून सात्यकीने आपल्या बाणांनी केकयांच्या महासेनेला पुन्हा विध्वंसले.
8.10.38
सा वध्यमाना समरे केकयानां महाचमूः ।
तमुत्सृज्य रणे शत्रुं प्रदुद्राव दिशो दश ॥ ८.१०.३८ ॥
युद्धात मारली जात असलेली केकयांची ती महासेना, त्या शत्रूला सोडून दहा दिशांना पळून गेली.