Mahābhārata · Adhyāya 8.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.101.1
हते वैकर्तने कर्णे कुरवो भयपीडिताः ।
वीक्षमाणा दिशः सर्वाः पलायन्त सहस्रशः ॥ ८.१०१.१ ॥
Cuando fue muerto Karṇa, hijo de Vikartana, los kurus, afligidos por el temor, mirando en todas direcciones, huyeron por miles.
8.101.2
रावणं निहतं दृष्ट्वा राक्षसा राघवेण वा ।
दिशो भीता द्रवन्नेव तावका भयपीडिताः ॥ ८.१०१.२ ॥
Así como los rākṣasas, al ver a Rāvaṇa muerto a manos de Rāghava, huían aterrados en todas direcciones, así huían tus hombres, afligidos por el temor.
8.101.3
ततो महारवं चक्रुर्योधा राजन्समन्ततः ।
वार्यमाणा भृशोद्विग्नास्तव पुत्रेण भारत ॥ ८.१०१.३ ॥
Entonces, oh rey, los guerreros lanzaron un gran clamor por todas partes, siendo contenidos por tu hijo y profundamente agitados, oh descendiente de Bharata.
8.101.4
तेषां तु मतमाज्ञाय पुत्रस्ते भरतर्षभ ।
अवहारं ततश्चक्रे शल्यस्यानुमतेन च ॥ ८.१०१.४ ॥
Comprendiendo su intención, oh toro de los bharatas, tu hijo, con el consentimiento de Śalya, decidió entonces retirarse.
8.101.5
कृतवर्मा रणे तूर्णं वृतो भारत तावकैः ।
नारायणावशिष्टैश्च शिबिरायैव दुद्रुवे ॥ ८.१०१.५ ॥
Kṛtavarman, oh descendiente de Bharata, rápidamente rodeado en la batalla por tus hombres y los supervivientes del ejército de Nārāyaṇa, corrió hacia el campamento.
8.101.6
अश्वत्थामा ततः शूरो विनिश्वस्य मुहुर्मुहुः ।
पाण्डवानां जयं दृष्ट्वा शिबिरायैव दुद्रुवे ॥ ८.१०१.६ ॥
Entonces el heroico Aśvatthāman, suspirando una y otra vez, al ver la victoria de los pāṇḍavas, corrió hacia el campamento.
8.101.7
कृपः शारद्वतो राजन्नागानीकेन भारत ।
महता मेघकल्पेन शिबिरायैव दुद्रुवे ॥ ८.१०१.७ ॥
Oh rey, oh descendiente de Bharata, Kṛpa, hijo de Śāradvata, huyó hacia el campamento con un gran ejército de elefantes, semejante a una nube.
8.101.8
गान्धाराणां सहस्रेण शकुनिः परिवारितः ।
सुशर्मा च ययौ राजन्वीक्षमाणो भयार्दितः ॥ ८.१०१.८ ॥
Oh rey, Śakuni, rodeado por mil gandharas, y Suśarman se marcharon, atormentados por el miedo, mirando a su alrededor.
8.101.9
दुर्योधनोऽपि स ययौ ह्वतसर्वस्व आतुरः ।
ज्ञातिशोकसमापन्नश्चिन्तयित्वा मुहुर्मुहुः ॥ ८.१०१.९ ॥
También Duryodhana se marchó, despojado de todo, afligido, abrumado por el dolor por sus parientes, reflexionando una y otra vez.
8.101.10
छिन्नध्वजेन शल्यस्तु रथेन रथिनां वरः ।
प्रययौ शिबिरायैव वीक्षमाणो दिशो दश ॥ ८.१०१.१० ॥
Śalya, el mejor de los aurigas, en un carro con el estandarte roto, marchó hacia el campamento mirando en las diez direcciones.
8.101.11
ततोऽपरे सुबहुशो भारतानां महारथाः ।
व्यद्रवन्त दिशो भीता भयविह्वलचेतसः ॥ ८.१०१.११ ॥
Entonces muchos otros grandes guerreros de carro de los bharatas, aterrorizados, con la mente turbada por el miedo, huyeron en todas direcciones.
8.101.12
अश्रूपूर्णा भयोद्विग्ना वेपमाना भयातुराः ।
कुरवः प्राद्रवन्सर्वे दृष्ट्वा कर्णं निपातितम् ॥ ८.१०१.१२ ॥
Todos los kurus, llenos de lágrimas, agitados por el miedo, temblando y angustiados por el terror, huyeron al ver a Karṇa derribado.
8.101.13
प्रशंसन्तोऽर्जुनं केचित्केचित्कर्णं महारथाः ।
प्राद्रवन्त रणे भीताः कुरवः कुरुसत्तम ॥ ८.१०१.१३ ॥
Unos alabando a Arjuna y otros a Karṇa, los grandes guerreros de carro, los Kurus huyeron aterrorizados en la batalla, oh mejor de los Kurus.
8.101.14
तेषां योधसहस्राणां तावकानां महामृधे ।
नासीत्तत्र पुमान्कश्चिद्यस्तु युद्धे मनो दधे ॥ ८.१०१.१४ ॥
De aquellos miles de guerreros de los tuyos, en aquella gran batalla, no quedó allí ni un solo hombre que pusiera su mente en el combate.
8.101.15
कर्णे हते महाराज निराशाः कुरवोऽभवन् ।
जीवनेषु च राज्येषु दारेषु च धनेषु च ॥ ८.१०१.१५ ॥
Oh gran rey, al ser muerto Karṇa, los Kurus quedaron desesperados respecto a la vida, los reinos, las esposas y las riquezas.
8.101.16
तान्समानीय पुत्रस्ते यत्नेन महता विभो ।
निवेशाय मनो दध्रे दुःखशोकसमन्वितः ॥ ८.१०१.१६ ॥
Oh señor, tu hijo, con gran esfuerzo, los reunió y, lleno de pesar y dolor, resolvió acampar.
8.101.17
तस्याज्ञां शिरसा दीनाः प्रतिगृह्य विशाम्पते ।
विषण्णमनसो भीत्या न्यविशन्त महारथाः ॥ ८.१०१.१७ ॥
Oh señor de los hombres, recibiendo su orden con la cabeza inclinada, los grandes guerreros de carro, desdichados y de ánimo abatido, entraron allí por temor.
8.101.18
चिन्तयन्तो वधं घोरं सूतपुत्रस्य संयुगे ।
अर्जुनस्य जयं युद्धे चिन्तयानाः पुनःपुनः ॥ ८.१०१.१८ ॥
Pensando en la terrible muerte del hijo del cochero (Karṇa) en la batalla, y reflexionando una y otra vez sobre la victoria de Arjuna en el combate.
8.101.19
पाण्डवाश्च महेष्वासा न्यविशन्त परन्तपाः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे जित्वा शत्रुं महारथाः ॥ ८.१०१.१९ ॥
Los Pāṇḍavas, grandes arqueros y atormentadores de enemigos, y todos los grandes guerreros de carro, con la mente alegre por haber vencido al enemigo, se sentaron allí.
8.101.20
ततो युधिष्ठिरं तत्र निविष्टं वै मुदान्वितम् ।
समेत्य सर्वे पाञ्चाला वर्धयन्तो यथाविधि ॥ ८.१०१.२० ॥
Entonces todos los Pāñcālas se acercaron a Yudhiṣṭhira, que estaba sentado allí lleno de alegría, y lo honraron como corresponde.
8.101.21
अर्जुनस्तु रथात्तूर्णमवरुह्य महायशाः ।
धर्मराजस्य चरणौ पीडयामास हृष्टवत् ॥ ८.१०१.२१ ॥
Pero Arjuna, de gran fama, descendió rápidamente de su carro y, lleno de alegría, oprimió los pies del rey del dharma.
8.101.22
तमुत्थाप्य महाराज धर्मपुत्रः प्रतापवान् ।
सस्वजे भरतश्रेष्ठमुपजिघ्रन्नुपस्पृशन् ॥ ८.१०१.२२ ॥
¡Oh gran rey! El poderoso hijo de Dharma lo levantó, abrazó al mejor de los Bharatas, le olió la cabeza y lo tocó.
8.101.23
नकुलः सहदेवश्च पाण्डवश्च वृकोदरः ।
अभिवाद्य महाराजमस्वजन्त स्म फल्गुनम् ॥ ८.१०१.२३ ॥
Nakula, Sahadeva y el Pāṇḍava Vṛkodara, tras saludar al gran rey, abrazaron a Phalguna (Arjuna).
8.101.24
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाण्डवानां च ये रथाः ।
वर्धयन्ते स्म राजानं निहते सूतनन्दने ॥ ८.१०१.२४ ॥
Dhṛṣṭadyumna, Śikhaṇḍin y los aurigas de los Pāṇḍavas honraron al rey, habiendo sido muerto el hijo del auriga.
8.101.25
ततः कृष्णो महाराज सात्यकिश्चापि सात्वतः ।
वर्धयन्ते स्म राजानं निहते सूतनन्दने ॥ ८.१०१.२५ ॥
Entonces, oh gran rey, Kṛṣṇa y el Sātvata Sātyaki también alabaron al rey cuando el hijo del cochero fue abatido.
8.101.26
वासुदेवश्च कौन्तेयं प्रणयादिदमब्रवीत् ।
अद्य राजन्हताः सर्वे धार्तराष्ट्राः सराजकाः।
हते वैकर्तने कर्णे रथानां प्रवरे रथे ॥ ८.१०१.२६ ॥
Vāsudeva habló con afecto al hijo de Kuntī: "Hoy, oh rey, todos los hijos de Dhṛtarāṣṭra han sido abatidos junto con sus reyes, ahora que Karṇa, hijo de Vikartana, el primero de los guerreros en carro, ha sido abatido."
8.101.27
यदि लोकास्त्रयः सर्वे योधयेयुः सवासवाः ।
तथापि दुर्जयः सूतस्तव कोपात्तु सूदितः ॥ ८.१०१.२७ ॥
Aunque los tres mundos, junto con Vāsava, combatieran, el invencible auriga (Karṇa) habría sido abatido por la cólera de ti.
8.101.28
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो जनार्दनम् ॥ ८.१०१.२८ ॥
Así interpelado, el rey del dharma (Yudhiṣṭhira) respondió a Janārdana (Kṛṣṇa).
8.101.29
तव प्रसादाद्ग्रोविन्द हतः कर्णो महायशाः ।
पाण्डवाश्च जयं प्राप्या नाशिताश्चापि शत्रवः ॥ ८.१०१.२९ ॥
Por tu gracia, oh Govinda, el de gran fama Karṇa ha sido abatido; y los Pāṇḍavas, habiendo obtenido la victoria, también han destruido a sus enemigos.
8.101.30
त्वं हि शक्तो भयात्त्रातुं यस्य कस्यचिदाहवे ।
त्वमस्य जगतो गोप्ता पाण्डवानां च सर्वदा ॥ ८.१०१.३० ॥
Solo tú eres capaz de proteger a cualquiera en la batalla del miedo; tú eres el protector de este mundo y siempre de los Pāṇḍavas.
8.101.31
त्वां समासाद्य शक्रोऽपि मोदते दिवि नित्यशः ।
त्वं पाता पाण्डुपुत्राणां यथैव जगतस्तथा ॥ ८.१०१.३१ ॥
Habiéndote obtenido, incluso Śakra se regocija en el cielo, siempre. Así como eres protector del mundo, lo eres también de los hijos de Pāṇḍu.
8.101.32
अनाश्चर्यो जयस्तेषां भक्तिर्येषां त्वयि प्रभो ॥ ८.१०१.३२ ॥
No es asombroso su triunfo, oh señor, cuya devoción está en ti.
8.101.33
त्वया नाथेन गोविन्द नाथवन्तो वयं युधि ।
यथेन्द्रेण पुरा देवास्त्वया चापि जनार्दन ॥ ८.१०१.३३ ॥
Con tú como nuestro señor, oh Govinda, tenemos un señor en la batalla; como los dioses tuvieron a Indra en otro tiempo, así también nosotros te tenemos a ti, oh Janārdana.
8.101.34
स्वप्स्याम्यद्य सुखं कृष्णनिद्रां लप्स्ये त्वहं क्षपाम् ।
विगतं हि भयं मेऽद्य त्वत्प्रसादान्न संशयः ॥ ८.१०१.३४ ॥
Hoy dormiré felizmente, oh Kṛṣṇa, y obtendré el sueño durante la noche. Hoy mi miedo se ha disipado; por tu gracia, no hay duda.
8.101.35
एवमुक्तस्तु पार्थेन केशवः प्राह पाण्डवम् ।
निमित्तमात्रं हि वयं तवाप्यस्मिन्मुदागमे ॥ ८.१०१.३५ ॥
Así interpelado por el hijo de Pṛthā, Keśava dijo al Pāṇḍava: «En esta llegada de alegría, somos meros instrumentos».
8.101.36
यस्य ते भ्रातरः शूरा भीमसेनादयो नृप ।
सम्बन्धिनश्चेन्द्रवीर्याः पार्षतप्रमुखास्तथा ॥ ८.१०१.३६ ॥
Oh rey, tú cuyos valientes hermanos encabeza Bhīmasena, y cuyos parientes de valor semejante al de Indra, y los principales guerreros encabezados por Pārṣata, también están contigo.
8.101.37
अर्हते च भवान्नित्यं प्रियं नित्यं च मद्वितम् ।
प्रियो हि मे त्वमेतेन वचनेन नरोत्तम ॥ ८.१०१.३७ ॥
Siempre eres digno, y siempre haces lo que me es grato. Oh mejor de los hombres, por estas mismas palabras me eres querido.
8.101.38
इत्युक्तो धर्मराजस्तु स्वरथं हेमभूपितम् ।
दन्तवर्णैर्हयैर्युक्तं कालवालैर्महीपतिः ॥ ८.१०१.३८ ॥
Así interpelado, el rey Dharma, señor de la tierra, subió a su carro adornado de oro, uncido a caballos color marfil de cola negra.
8.101.39
आस्थाय पुरुषव्याघ्रः स्वबलेनापि संवृतः ।
प्रययौ बहुवृत्तान्तं द्रष्टुमायोधनं प्रति ॥ ८.१०१.३९ ॥
Ese tigre entre los hombres, montado y rodeado de su propio ejército, partió hacia el campo de batalla para ver los muchos sucesos que allí ocurrían.
8.101.40
सम्भाषमाणौ तौ वीर उभौ माधवपाण्डवौ ॥ ८.१०१.४० ॥
Aquellos dos héroes, Mādhava y el Pāṇḍava, conversaban.
8.101.41
स ददर्श रणे कर्णं शयानं पुरुषर्षभम् ।
गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैः सर्वतः सन्निपीडितम् ॥ ८.१०१.४१ ॥
En la batalla vio a Karṇa tendido, aquel toro entre los hombres, atravesado por todas partes por flechas disparadas desde el Gāṇḍīva.
8.101.42
सपुत्रं निहतं दृष्ट्वा कर्णं राजा युधिष्ठिरः ।
प्रशशंस नरव्याघ्रावुभौ माधवपाण्डवौ ॥ ८.१०१.४२ ॥
Al ver a Karṇa muerto junto con su hijo, el rey Yudhiṣṭhira alabó a los dos tigres entre los hombres, Mādhava y el Pāṇḍava.
8.101.43
अद्य राजाऽस्मि सर्वस्यां पृथिव्यां मधुसूदन ।
दिष्ट्या जयसि गोविन्द दिष्ट्याशत्रुर्निपातितः ॥ ८.१०१.४३ ॥
Hoy soy rey de toda la tierra, oh Madhusūdana. Por fortuna triunfas, oh Govinda; por fortuna el enemigo ha sido derribado.
8.101.44
एवं सुबहुशो राजन्प्रशशंस जनार्दनम् ।
अर्जुनं च कुरुश्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ८.१०१.४४ ॥
Así, oh rey, Yudhiṣṭhira, rey del dharma, el mejor de los Kuru, alabó muchas veces a Janārdana y a Arjuna.
8.101.45
दृष्ट्वा च निहतं कर्णं स पुत्रं पार्थसायकैः ।
पुनर्जातमिवात्मानं मेने कुरुकुलोद्वहः ॥ ८.१०१.४५ ॥
Al ver a Karṇa muerto con sus hijos por las flechas de Pārtha, aquel que sostiene la carga del linaje kuru se creyó renacido.
8.101.46
समेत्य च कुरुश्रेष्ठं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
वर्धयन्ति स्म राजानो हर्षयुक्ता महारथाः ॥ ८.१०१.४६ ॥
Acercándose a Yudhiṣṭhira, el mejor de los Kuru e hijo de Kuntī, los reyes, grandes guerreros en carro y llenos de alegría, lo honraron.
8.101.47
एवमेष क्षयो वृत्तः सुमहान्रोमहर्षणः ।
तव दुर्मन्त्रिते राजन्दिष्ट्या त्वमनुशोचसि ॥ ८.१०१.४७ ॥
Así se produjo esta gran destrucción que eriza los cabellos, oh rey, por tu consejo perverso; y ahora, por fortuna, te lamentas.
8.101.48
श्रुत्वैतदप्रियं राजा धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
पपात भूमौ निश्चेष्टः कौरव्यः परमासनात्।
तथा सत्यव्रता देवी गान्धारी दिव्यदर्शना ॥ ८.१०१.४८ ॥
Al oír esta noticia desagradable, el rey Dhṛtarāṣṭra, señor de la tierra, el Kaurava, cayó inmóvil al suelo desde su alto asiento; igualmente la diosa Gāndhārī, fiel a la verdad, de visión divina, también cayó.
8.101.49
ततस्तूर्णं तु विदुरस्तं नृपं सञ्जयस्तथा ।
पर्याश्वासयतां चैतावुभावेव तु भूमिपम् ॥ ८.१०१.४९ ॥
Entonces Vidura y Sañjaya consolaron rápidamente a aquel rey, señor de la tierra; ambos lo consolaron.
8.101.50
तथैवाश्वासयामासुर्गान्धारीं कुरुयोषितः ॥ ८.१०१.५० ॥
Del mismo modo, las mujeres de los Kuru consolaron a Gāndhārī.
8.101.51
स दैवं परमं मेने भवितव्यं च भारत ।
ताभ्यामाश्वासितो राजा तूष्णीमास्ते विशाम्पते ॥ ८.१०१.५१ ॥
Él consideró el destino como lo supremo y lo que debía ser; oh Bhārata, consolado por esos dos, el rey permaneció en silencio, oh señor de los pueblos.
8.101.52
एवमाख्याय राज्ञे च सञ्जयो राजसत्तम ।
जगाम शिबिरं भूयो हते कर्णे महात्मनि ॥ ८.१०१.५२ ॥
Así, oh mejor de los reyes, habiendo informado al rey, Sañjaya regresó de nuevo al campamento, una vez muerto el magnánimo Karṇa.
8.101.53
स दृष्ट्वा निहतं शल्यं राजानं च सुयोधनम् ।
शकुनिं सुबहून्राजन्सैनिकांश्च सहस्रशः ॥ ८.१०१.५३ ॥
Él vio muerto a Śalya, al rey Suyodhana, a Śakuni y, oh rey, a muchísimos soldados por miles.
8.101.54
तथैव पाण्डवीं सेनां निहतां प्रेक्ष्य सञ्जयः ।
सौप्तिके द्रौणिना राजन्हतवाजिनरद्विपाम् ॥ ८.१०१.५४ ॥
Asimismo, Sañjaya vio muerto el ejército de los Pāṇḍava; oh rey, en el ataque nocturno de Sauptika, por el hijo de Droṇa, caballos, hombres y elefantes habían sido muertos.
8.101.55
स हि दृष्ट्वा हतान्सर्वान्समन्ताद्युधि सञ्जयः ।
प्रयातो हास्तिनपुरं शोकार्तो भयविह्वलः ॥ ८.१०१.५५ ॥
Habiendo visto a todos muertos por todas partes en la batalla, Sañjaya, afligido de dolor y turbado de temor, partió hacia Hāstinapura.
8.101.56
हतेषु पुनरेतेषु प्रभूतगजवाजिषु ।
योधैश्च तैर्महाराज नानादेशसमुद्भवैः ॥ ८.१०१.५६ ॥
Cuando estos numerosos elefantes y caballos fueron muertos de nuevo, oh gran rey, y también aquellos guerreros nacidos en diversas tierras.
8.101.57
कुरुक्षेत्रं तु तत्सर्वं शून्यमासीद्विशाम्पते ।
निहतैः पाण्डवेयैश्च धार्तराष्ट्रैश्च संयुगे ॥ ८.१०१.५७ ॥
Y todo aquel Kurukṣetra quedó vacío, oh señor de los pueblos, por los hijos de Pāṇḍu y los hijos de Dhṛtarāṣṭra muertos en la batalla.
8.101.58
यथाहि विषयं वृत्तं धार्तराष्ट्रस्य संञ्जयः ।
निवेदयति तत्सर्वं यथावृत्तं यथाविधि ॥ ८.१०१.५८ ॥
Tal como Sañjaya informa al hijo de Dhṛtarāṣṭra de aquel asunto y de todo lo ocurrido, tal como sucedió, debidamente.
8.101.59
एवं महायुद्धमिदं महात्मनो ।
धनञ्जयस्याधिरथेश्च यः पठेत्।
स सम्यगिष्टस्य मखस्य यत्फलं ।
तदाप्नुयाद्यः शृणुयाच्च नित्यशः ॥ ८.१०१.५९ ॥
Quien recita esta gran batalla del magnánimo Dhanañjaya y del hijo de Adhiratha obtiene plenamente el fruto de un sacrificio bien ofrecido; y quien la escucha constantemente, asimismo.
8.101.60
मखो हि विष्णुर्भगवान्सनातनो ।
वहन्ति यं चाप्यनिलेन्दुभानवः।
अतोऽनसूयुः शृणुयात्पठेच्च यः ।
स सर्वलोकांश्च जयेत्सुखी भवेत् ॥ ८.१०१.६० ॥
El sacrificio es en verdad el eterno y bendito Viṣṇu, a quien también sostienen el viento, la luna y el sol; por eso quien lo escucha y recita sin envidia conquista todos los mundos y se vuelve feliz.