മഹാഭാരതം · അധ്യായം 8.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.101.1
हते वैकर्तने कर्णे कुरवो भयपीडिताः ।
वीक्षमाणा दिशः सर्वाः पलायन्त सहस्रशः ॥ ८.१०१.१ ॥
വൈകർത്തനനായ കർണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ഭയപീഡിതരായ കൗരവർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കിക്കൊണ്ട് ആയിരക്കണക്കിന് പേരായി ഓടിപ്പോയി.
8.101.2
रावणं निहतं दृष्ट्वा राक्षसा राघवेण वा ।
दिशो भीता द्रवन्नेव तावका भयपीडिताः ॥ ८.१०१.२ ॥
രാവണൻ രാഘവനാൽ (രാമനാൽ) കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ട രാക്ഷസർ ഭയന്ന് ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടിയതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ സൈനികരും ഭയപീഡിതരായി ഓടി.
8.101.3
ततो महारवं चक्रुर्योधा राजन्समन्ततः ।
वार्यमाणा भृशोद्विग्नास्तव पुत्रेण भारत ॥ ८.१०१.३ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, യോദ്ധാക്കൾ എല്ലായിടത്തും വലിയ ആരവം മുഴക്കി. ഭാരതാ, നിങ്ങളുടെ പുത്രനാൽ തടയപ്പെട്ട് അവർ അത്യധികം ഉലഞ്ഞിരുന്നു.
8.101.4
तेषां तु मतमाज्ञाय पुत्रस्ते भरतर्षभ ।
अवहारं ततश्चक्रे शल्यस्यानुमतेन च ॥ ८.१०१.४ ॥
അവരുടെ അഭിപ്രായം മനസ്സിലാക്കി, ഭരതർഷഭാ, നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ ശല്യന്റെ അനുമതിയോടെ പിൻവാങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചു.
8.101.5
कृतवर्मा रणे तूर्णं वृतो भारत तावकैः ।
नारायणावशिष्टैश्च शिबिरायैव दुद्रुवे ॥ ८.१०१.५ ॥
ഭാരതാ, കൃതവർമ്മൻ യുദ്ധത്തിൽ വേഗം നിങ്ങളുടെ സൈനികരാൽ വളയപ്പെട്ട്, നാരായണസേനയിൽ അവശേഷിച്ചവരോടൊപ്പം പാളയത്തിലേക്ക് ഓടി.
8.101.6
अश्वत्थामा ततः शूरो विनिश्वस्य मुहुर्मुहुः ।
पाण्डवानां जयं दृष्ट्वा शिबिरायैव दुद्रुवे ॥ ८.१०१.६ ॥
അപ്പോൾ ശൂരനായ അശ്വത്ഥാമാവ് വീണ്ടും വീണ്ടും നെടുവീർപ്പിട്ടുകൊണ്ട്, പാണ്ഡവരുടെ വിജയം കണ്ട് പാളയത്തിലേക്ക് ഓടി.
8.101.7
कृपः शारद्वतो राजन्नागानीकेन भारत ।
महता मेघकल्पेन शिबिरायैव दुद्रुवे ॥ ८.१०१.७ ॥
ഓ രാജാവേ, ഓ ഭരതവംശജാ, ശരദ്വാന്റെ പുത്രനായ കൃപൻ മേഘസദൃശമായ വലിയ ആനപ്പടയോടെ പാളയത്തിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി.
8.101.8
गान्धाराणां सहस्रेण शकुनिः परिवारितः ।
सुशर्मा च ययौ राजन्वीक्षमाणो भयार्दितः ॥ ८.१०१.८ ॥
ഓ രാജാവേ, ഗാന്ധാരരുടെ ആയിരം സൈനികരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ശകുനിയും സുശർമനും ഭയത്താൽ പീഡിതരായി ചുറ്റും നോക്കിക്കൊണ്ട് പോയി.
8.101.9
दुर्योधनोऽपि स ययौ ह्वतसर्वस्व आतुरः ।
ज्ञातिशोकसमापन्नश्चिन्तयित्वा मुहुर्मुहुः ॥ ८.१०१.९ ॥
ദുര്യോധനനും സർവ്വസ്വവും നഷ്ടപ്പെട്ട്, വ്യസനിതനായി, ബന്ധുക്കളുടെ ശോകത്തിൽ മുങ്ങി, വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് പോയി.
8.101.10
छिन्नध्वजेन शल्यस्तु रथेन रथिनां वरः ।
प्रययौ शिबिरायैव वीक्षमाणो दिशो दश ॥ ८.१०१.१० ॥
ഒടിഞ്ഞ കൊടിയുള്ള രഥത്തിൽ രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശല്യൻ പത്തു ദിശകളും നോക്കിക്കൊണ്ട് പാളയത്തിലേക്ക് പോയി.
8.101.11
ततोऽपरे सुबहुशो भारतानां महारथाः ।
व्यद्रवन्त दिशो भीता भयविह्वलचेतसः ॥ ८.१०१.११ ॥
പിന്നീട് ഭരതന്മാരിലെ മറ്റ് പല മഹാരഥന്മാരും ഭയന്ന്, ഭയത്താൽ വിഹ്വലമനസ്സോടെ, ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി.
8.101.12
अश्रूपूर्णा भयोद्विग्ना वेपमाना भयातुराः ।
कुरवः प्राद्रवन्सर्वे दृष्ट्वा कर्णं निपातितम् ॥ ८.१०१.१२ ॥
കണ്ണീർ നിറഞ്ഞവരും, ഭയത്താൽ വിറച്ചവരും, വിറയ്ക്കുന്നവരും, ഭയാർത്തരുമായ എല്ലാ കൗരവരും കർണൻ വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ട് ഓടിപ്പോയി.
8.101.13
प्रशंसन्तोऽर्जुनं केचित्केचित्कर्णं महारथाः ।
प्राद्रवन्त रणे भीताः कुरवः कुरुसत्तम ॥ ८.१०१.१३ ॥
ചിലർ അർജുനനെയും ചിലർ കർണനെയും പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ട്, മഹാരഥന്മാരായ കൗരവർ യുദ്ധത്തിൽ ഭയന്ന് ഓടി, ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠാ.
8.101.14
तेषां योधसहस्राणां तावकानां महामृधे ।
नासीत्तत्र पुमान्कश्चिद्यस्तु युद्धे मनो दधे ॥ ८.१०१.१४ ॥
ആ ആയിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കളിൽ, നിങ്ങളുടെ പക്ഷക്കാരിൽ, ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച ഒരാൾ പോലും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
8.101.15
कर्णे हते महाराज निराशाः कुरवोऽभवन् ।
जीवनेषु च राज्येषु दारेषु च धनेषु च ॥ ८.१०१.१५ ॥
മഹാരാജാവേ, കർണൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ കൗരവർ ജീവിതത്തിലും രാജ്യത്തിലും ഭാര്യമാരിലും സമ്പത്തിലും നിരാശരായി.
8.101.16
तान्समानीय पुत्रस्ते यत्नेन महता विभो ।
निवेशाय मनो दध्रे दुःखशोकसमन्वितः ॥ ८.१०१.१६ ॥
പ്രഭോ, നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ അവരെ വലിയ പരിശ്രമത്താൽ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടി, ദുഃഖശോകങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനായി പാളയമടിക്കാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
8.101.17
तस्याज्ञां शिरसा दीनाः प्रतिगृह्य विशाम्पते ।
विषण्णमनसो भीत्या न्यविशन्त महारथाः ॥ ८.१०१.१७ ॥
പ്രജാപതേ, അവന്റെ ആജ്ഞ ശിരസ്സാ വഹിച്ച്, ദീനരും വിഷണ്ണമനസ്കരുമായ മഹാരഥന്മാർ ഭയത്താൽ അവിടെ പ്രവേശിച്ചു.
8.101.18
चिन्तयन्तो वधं घोरं सूतपुत्रस्य संयुगे ।
अर्जुनस्य जयं युद्धे चिन्तयानाः पुनःपुनः ॥ ८.१०१.१८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ സൂതപുത്രന്റെ (കർണന്റെ) ഭീകരമായ വധത്തെ ചിന്തിച്ചും, യുദ്ധത്തിൽ അർജുനന്റെ വിജയത്തെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടും.
8.101.19
पाण्डवाश्च महेष्वासा न्यविशन्त परन्तपाः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे जित्वा शत्रुं महारथाः ॥ ८.१०१.१९ ॥
മഹാധനുർധരന്മാരും ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവരുമായ പാണ്ഡവരും എല്ലാ മഹാരഥന്മാരും ശത്രുവിനെ ജയിച്ച് സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ അവിടെ ഇരുന്നു.
8.101.20
ततो युधिष्ठिरं तत्र निविष्टं वै मुदान्वितम् ।
समेत्य सर्वे पाञ्चाला वर्धयन्तो यथाविधि ॥ ८.१०१.२० ॥
പിന്നീട് അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരുന്ന യുധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്ത് എല്ലാ പാഞ്ചാലന്മാരും എത്തി ചട്ടപ്രകാരം അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു.
8.101.21
अर्जुनस्तु रथात्तूर्णमवरुह्य महायशाः ।
धर्मराजस्य चरणौ पीडयामास हृष्टवत् ॥ ८.१०१.२१ ॥
മഹായശസ്വിയായ അർജ്ജുനൻ ഉടൻ രഥത്തിൽനിന്ന് ഇറങ്ങി സന്തോഷത്തോടെ ധർമ്മരാജന്റെ പാദങ്ങളെ തടവി.
8.101.22
तमुत्थाप्य महाराज धर्मपुत्रः प्रतापवान् ।
सस्वजे भरतश्रेष्ठमुपजिघ्रन्नुपस्पृशन् ॥ ८.१०१.२२ ॥
മഹാരാജാവേ, പ്രതാപശാലിയായ ധർമ്മപുത്രൻ അദ്ദേഹത്തെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് ഭരതശ്രേഷ്ഠനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, മണം പിടിച്ച്, സ്പർശിച്ചു.
8.101.23
नकुलः सहदेवश्च पाण्डवश्च वृकोदरः ।
अभिवाद्य महाराजमस्वजन्त स्म फल्गुनम् ॥ ८.१०१.२३ ॥
നകുലനും സഹദേവനും പാണ്ഡവനായ വൃകോദരനും മഹാരാജാവിനെ വന്ദിച്ച് ഫല്ഗുനനെ (അർജ്ജുനനെ) ആലിംഗനം ചെയ്തു.
8.101.24
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाण्डवानां च ये रथाः ।
वर्धयन्ते स्म राजानं निहते सूतनन्दने ॥ ८.१०१.२४ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും ശിഖണ്ഡിയും പാണ്ഡവരുടെ രഥികന്മാരും സൂതപുത്രൻ വധിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ രാജാവിനെ സ്തുതിച്ചു.
8.101.25
ततः कृष्णो महाराज सात्यकिश्चापि सात्वतः ।
वर्धयन्ते स्म राजानं निहते सूतनन्दने ॥ ८.१०१.२५ ॥
അപ്പോൾ മഹാരാജാവേ, കൃഷ്ണനും സാത്വതനായ സാത്യകിയും സൂതപുത്രൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ രാജാവിനെ പ്രശംസിച്ചു.
8.101.26
वासुदेवश्च कौन्तेयं प्रणयादिदमब्रवीत् ।
अद्य राजन्हताः सर्वे धार्तराष्ट्राः सराजकाः।
हते वैकर्तने कर्णे रथानां प्रवरे रथे ॥ ८.१०१.२६ ॥
വാസുദേവൻ സ്നേഹപൂർവ്വം കൗന്തേയനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇന്ന് രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വൈകർതനൻ കർണ്ണൻ വധിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെല്ലാം രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.101.27
यदि लोकास्त्रयः सर्वे योधयेयुः सवासवाः ।
तथापि दुर्जयः सूतस्तव कोपात्तु सूदितः ॥ ८.१०१.२७ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്താലും, ജയിക്കാനാവാത്ത സൂതൻ (കർണ്ണൻ) നിങ്ങളുടെ കോപത്താൽ തന്നെ വധിക്കപ്പെട്ടു.
8.101.28
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो जनार्दनम् ॥ ८.१०१.२८ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ധർമ്മരാജൻ (യുധിഷ്ഠിരൻ) ജനാർദ്ദനനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
8.101.29
तव प्रसादाद्ग्रोविन्द हतः कर्णो महायशाः ।
पाण्डवाश्च जयं प्राप्या नाशिताश्चापि शत्रवः ॥ ८.१०१.२९ ॥
നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ, ഹേ ഗോവിന്ദാ, മഹായശസ്വിയായ കർണ്ണൻ വധിക്കപ്പെട്ടു; പാണ്ഡവർ ജയം നേടി ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിച്ചു.
8.101.30
त्वं हि शक्तो भयात्त्रातुं यस्य कस्यचिदाहवे ।
त्वमस्य जगतो गोप्ता पाण्डवानां च सर्वदा ॥ ८.१०१.३० ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആരെയെങ്കിലും ഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ നീ മാത്രമേ ശക്തൻ; ഈ ലോകത്തിന്റെയും പാണ്ഡവരുടെയും എപ്പോഴും രക്ഷകനും നീയാണ്.
8.101.31
त्वां समासाद्य शक्रोऽपि मोदते दिवि नित्यशः ।
त्वं पाता पाण्डुपुत्राणां यथैव जगतस्तथा ॥ ८.१०१.३१ ॥
നിങ്ങളെ പ്രാപിച്ച് ഇന്ദ്രനും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എന്നും സന്തോഷിക്കുന്നു. ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനായിരിക്കുന്നതുപോലെ പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെയും രക്ഷകനാണ് നിങ്ങൾ.
8.101.32
अनाश्चर्यो जयस्तेषां भक्तिर्येषां त्वयि प्रभो ॥ ८.१०१.३२ ॥
പ്രഭോ, ആരുടെ ഭക്തി നിങ്ങളിലാണോ അവരുടെ വിജയം അത്ഭുതമല്ല.
8.101.33
त्वया नाथेन गोविन्द नाथवन्तो वयं युधि ।
यथेन्द्रेण पुरा देवास्त्वया चापि जनार्दन ॥ ८.१०१.३३ ॥
ഗോവിന്ദാ, നിങ്ങൾ നാഥനായതിനാൽ യുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങൾ നാഥന്മാരുള്ളവരായി; പണ്ട് ഇന്ദ്രനാൽ ദേവന്മാരെപ്പോലെ, ജനാർദ്ദനാ, നിങ്ങളാലും ഞങ്ങൾ.
8.101.34
स्वप्स्याम्यद्य सुखं कृष्णनिद्रां लप्स्ये त्वहं क्षपाम् ।
विगतं हि भयं मेऽद्य त्वत्प्रसादान्न संशयः ॥ ८.१०१.३४ ॥
കൃഷ്ണാ, ഇന്ന് ഞാൻ സുഖമായി ഉറങ്ങും; രാത്രിയിൽ ഉറക്കം ലഭിക്കും. ഇന്ന് എന്റെ ഭയം നീങ്ങി; നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഇതിൽ സംശയമില്ല.
8.101.35
एवमुक्तस्तु पार्थेन केशवः प्राह पाण्डवम् ।
निमित्तमात्रं हि वयं तवाप्यस्मिन्मुदागमे ॥ ८.१०१.३५ ॥
പാർത്ഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കേശവൻ പാണ്ഡവനോട് പറഞ്ഞു — ഈ സന്തോഷകരമായ വരവിൽ ഞങ്ങൾ കേവലം നിമിത്തമാത്രർ.
8.101.36
यस्य ते भ्रातरः शूरा भीमसेनादयो नृप ।
सम्बन्धिनश्चेन्द्रवीर्याः पार्षतप्रमुखास्तथा ॥ ८.१०१.३६ ॥
രാജാവേ, ഭീമസേനൻ മുതലായ ശൂരന്മാരായ സഹോദരന്മാരുള്ള നിങ്ങൾക്ക്, ഇന്ദ്രസമാന വീര്യമുള്ള ബന്ധുക്കളും പാർഷതൻ മുതലായ പ്രധാനികളും ഉണ്ട്.
8.101.37
अर्हते च भवान्नित्यं प्रियं नित्यं च मद्वितम् ।
प्रियो हि मे त्वमेतेन वचनेन नरोत्तम ॥ ८.१०१.३७ ॥
നിങ്ങൾ എപ്പോഴും യോഗ്യനാണ്; എപ്പോഴും എനിക്കു പ്രിയമായത് ചെയ്യുന്നു. ഹേ നരോത്തമാ, ഈ വാക്കിനാൽത്തന്നെ നിങ്ങൾ എനിക്കു പ്രിയനാണ്.
8.101.38
इत्युक्तो धर्मराजस्तु स्वरथं हेमभूपितम् ।
दन्तवर्णैर्हयैर्युक्तं कालवालैर्महीपतिः ॥ ८.१०१.३८ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ധർമ്മരാജൻ, സ്വർണ്ണാലങ്കൃതമായ തന്റെ രഥത്തിൽ, ദന്തവർണ്ണവും കറുത്ത വാലുമുള്ള കുതിരകളെ പൂട്ടിയ അതിൽ, കയറി; അവൻ മഹീപതിയാണ്.
8.101.39
आस्थाय पुरुषव्याघ्रः स्वबलेनापि संवृतः ।
प्रययौ बहुवृत्तान्तं द्रष्टुमायोधनं प्रति ॥ ८.१०१.३९ ॥
ആ പുരുഷവ്യാഘ്രൻ തന്റെ സേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് കയറി, പല വർത്തമാനങ്ങൾ കാണാൻ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
8.101.40
सम्भाषमाणौ तौ वीर उभौ माधवपाण्डवौ ॥ ८.१०१.४० ॥
ആ രണ്ടു വീരന്മാർ, മാധവനും പാണ്ഡവനും, സംഭാഷണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു.
8.101.41
स ददर्श रणे कर्णं शयानं पुरुषर्षभम् ।
गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैः सर्वतः सन्निपीडितम् ॥ ८.१०१.४१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കർണ്ണൻ കിടക്കുന്നത് അവൻ കണ്ടു; ആ പുരുഷർഷഭൻ ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട അമ്പുകളാൽ എല്ലാ വശത്തും തുളയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
8.101.42
सपुत्रं निहतं दृष्ट्वा कर्णं राजा युधिष्ठिरः ।
प्रशशंस नरव्याघ्रावुभौ माधवपाण्डवौ ॥ ८.१०१.४२ ॥
പുത്രനോടൊപ്പം കൊല്ലപ്പെട്ട കർണ്ണനെ കണ്ട രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ ആ രണ്ടു നരവ്യാഘ്രന്മാരായ മാധവനെയും പാണ്ഡവനെയും പ്രശംസിച്ചു.
8.101.43
अद्य राजाऽस्मि सर्वस्यां पृथिव्यां मधुसूदन ।
दिष्ट्या जयसि गोविन्द दिष्ट्याशत्रुर्निपातितः ॥ ८.१०१.४३ ॥
ഇന്ന് ഞാൻ ഭൂമി മുഴുവന്റെയും രാജാവായിരിക്കുന്നു, ഓ മധുസൂദനാ. ഭാഗ്യവശാൽ നീ ജയിക്കുന്നു, ഓ ഗോവിന്ദാ; ഭാഗ്യവശാൽ ശത്രു വീഴ്ത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
8.101.44
एवं सुबहुशो राजन्प्रशशंस जनार्दनम् ।
अर्जुनं च कुरुश्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ८.१०१.४४ ॥
ഇങ്ങനെ, ഹേ രാജാവേ, കുരുശ്രേഷ്ഠനായ ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ജനാർദ്ദനനെയും അർജ്ജുനനെയും പലതവണ പ്രശംസിച്ചു.
8.101.45
दृष्ट्वा च निहतं कर्णं स पुत्रं पार्थसायकैः ।
पुनर्जातमिवात्मानं मेने कुरुकुलोद्वहः ॥ ८.१०१.४५ ॥
പാർത്ഥന്റെ ശരങ്ങളാൽ പുത്രന്മാരോടുകൂടി വധിക്കപ്പെട്ട കർണ്ണനെ കണ്ട്, കുരുകുലത്തിന്റെ ഭാരം വഹിക്കുന്നവൻ താനെ പുനർജനിച്ചതുപോലെ കരുതി.
8.101.46
समेत्य च कुरुश्रेष्ठं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
वर्धयन्ति स्म राजानो हर्षयुक्ता महारथाः ॥ ८.१०१.४६ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠനായ കുന്തീപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്തെത്തി, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മഹാരഥരായ രാജാക്കന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ച് വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
8.101.47
एवमेष क्षयो वृत्तः सुमहान्रोमहर्षणः ।
तव दुर्मन्त्रिते राजन्दिष्ट्या त्वमनुशोचसि ॥ ८.१०१.४७ ॥
ഇങ്ങനെ ഈ മഹത്തായ, രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്ന നാശം സംഭവിച്ചു, ഹേ രാജാവേ, നിന്റെ ദുർമന്ത്രണത്താൽ. ഇപ്പോൾ ഭാഗ്യവശാൽ നീ ദുഃഖിക്കുന്നു.
8.101.48
श्रुत्वैतदप्रियं राजा धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
पपात भूमौ निश्चेष्टः कौरव्यः परमासनात्।
तथा सत्यव्रता देवी गान्धारी दिव्यदर्शना ॥ ८.१०१.४८ ॥
ഈ അപ്രിയവാർത്ത കേട്ട്, ഭൂപതിയായ കൗരവരാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഉന്നതാസനത്തിൽ നിന്ന് ചലനമറ്റ് നിലത്തു വീണു. അതുപോലെ സത്യവ്രതയായ ദേവി ഗാന്ധാരിയും, ദിവ്യദർശനമുള്ളവൾ, വീണു.
8.101.49
ततस्तूर्णं तु विदुरस्तं नृपं सञ्जयस्तथा ।
पर्याश्वासयतां चैतावुभावेव तु भूमिपम् ॥ ८.१०१.४९ ॥
പിന്നെ വിദുരനും സഞ്ജയനും വേഗത്തിൽ ആ രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; ഭൂമിപതിയെ ഇരുവരും ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
8.101.50
तथैवाश्वासयामासुर्गान्धारीं कुरुयोषितः ॥ ८.१०१.५० ॥
അതുപോലെ കുരുകുലത്തിലെ സ്ത്രീകൾ ഗാന്ധാരിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
8.101.51
स दैवं परमं मेने भवितव्यं च भारत ।
ताभ्यामाश्वासितो राजा तूष्णीमास्ते विशाम्पते ॥ ८.१०१.५१ ॥
ദൈവമാണ് പരമമെന്നും സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹം കരുതി; ഭാരതാ, അവർ ഇരുവരാലും ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെട്ട രാജാവ് മൗനമായി ഇരുന്നു, പ്രജാപതേ.
8.101.52
एवमाख्याय राज्ञे च सञ्जयो राजसत्तम ।
जगाम शिबिरं भूयो हते कर्णे महात्मनि ॥ ८.१०१.५२ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം സഞ്ജയൻ മഹാത്മാവായ കർണൻ വധിക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷം വീണ്ടും പാളയത്തിലേക്ക് പോയി.
8.101.53
स दृष्ट्वा निहतं शल्यं राजानं च सुयोधनम् ।
शकुनिं सुबहून्राजन्सैनिकांश्च सहस्रशः ॥ ८.१०१.५३ ॥
വധിക്കപ്പെട്ട ശല്യനെയും രാജാവായ സുയോധനനെയും ശകുനിയെയും, രാജാവേ, ആയിരക്കണക്കിന് ഭടന്മാരെയും അദ്ദേഹം കണ്ടു.
8.101.54
तथैव पाण्डवीं सेनां निहतां प्रेक्ष्य सञ्जयः ।
सौप्तिके द्रौणिना राजन्हतवाजिनरद्विपाम् ॥ ८.१०१.५४ ॥
അതുപോലെ സഞ്ജയൻ പാണ്ഡവസേന വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ടു; രാജാവേ, സൗപ്തിക രാത്രിയാക്രമണത്തിൽ ദ്രോണപുത്രനാൽ കുതിരകളും മനുഷ്യരും ആനകളും വധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
8.101.55
स हि दृष्ट्वा हतान्सर्वान्समन्ताद्युधि सञ्जयः ।
प्रयातो हास्तिनपुरं शोकार्तो भयविह्वलः ॥ ८.१०१.५५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ എല്ലായിടത്തും വധിക്കപ്പെട്ട എല്ലാവരെയും കണ്ട സഞ്ജയൻ ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായി, ഭയത്താൽ വിഹ്വലനായി ഹസ്തിനാപുരത്തേക്ക് മടങ്ങി.
8.101.56
हतेषु पुनरेतेषु प्रभूतगजवाजिषु ।
योधैश्च तैर्महाराज नानादेशसमुद्भवैः ॥ ८.१०१.५६ ॥
മഹാരാജാവേ, അനേകം ആനകളും കുതിരകളും വീണ്ടും വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, നാനാദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആ യോദ്ധാക്കളും വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ.
8.101.57
कुरुक्षेत्रं तु तत्सर्वं शून्यमासीद्विशाम्पते ।
निहतैः पाण्डवेयैश्च धार्तराष्ट्रैश्च संयुगे ॥ ८.१०१.५७ ॥
പ്രജാപതേ, യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ട പാണ്ഡവരാലും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരാലും ആ കുരുക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ശൂന്യമായിത്തീർന്നു.
8.101.58
यथाहि विषयं वृत्तं धार्तराष्ट्रस्य संञ्जयः ।
निवेदयति तत्सर्वं यथावृत्तं यथाविधि ॥ ८.१०१.५८ ॥
സഞ്ജയൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനോട് ആ വിവരവും നടന്നതെല്ലാം നടന്നതുപോലെ, യഥാവിധി അറിയിച്ചു.
8.101.59
एवं महायुद्धमिदं महात्मनो ।
धनञ्जयस्याधिरथेश्च यः पठेत्।
स सम्यगिष्टस्य मखस्य यत्फलं ।
तदाप्नुयाद्यः शृणुयाच्च नित्यशः ॥ ८.१०१.५९ ॥
മഹാത്മാവായ ധനഞ്ജയന്റെയും അധിരഥപുത്രന്റെയും ഈ മഹായുദ്ധം ആരു പാരായണം ചെയ്യുന്നുവോ, അവൻ ഇഷ്ടമായ യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം തന്നെ നന്നായി പ്രാപിക്കും; നിത്യവും കേൾക്കുന്നവനും അങ്ങനെതന്നെ.
8.101.60
मखो हि विष्णुर्भगवान्सनातनो ।
वहन्ति यं चाप्यनिलेन्दुभानवः।
अतोऽनसूयुः शृणुयात्पठेच्च यः ।
स सर्वलोकांश्च जयेत्सुखी भवेत् ॥ ८.१०१.६० ॥
യജ്ഞമാണ് സനാതനനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു; വായുവും ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ആരെ വഹിക്കുന്നുവോ അവനും അതുതന്നെ. അതിനാൽ അസൂയയില്ലാതെ കേൾക്കുകയും പാരായണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവൻ സർവലോകങ്ങളെയും ജയിച്ച് സുഖിയാകും.