महाभारत · अध्याय 8.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.11.1
श्रुतकर्मा ततो राजंश्चित्रसेनं महीपतिम् ।
आजघ्ने समरे क्रुद्धः पञ्चाशद्भिः शिलीमुखैः ॥ ८.११.१ ॥
नंतर श्रुतकर्म्याने क्रुद्ध होऊन युद्धात राजा चित्रसेनावर पन्नास बाणांनी प्रहार केला.
8.11.2
चित्रसेनस्तु तं राजन्नवभिर्नतपर्वभिः ।
श्रुतकर्माणमाहत्य सूतं विव्याध पञ्चभिः ॥ ८.११.२ ॥
पण चित्रसेनाने, हे राजा, वाकलेल्या गाठींच्या नऊ बाणांनी श्रुतकर्म्याला घायाळ करून पाच बाणांनी त्याच्या सारथ्याला विंधले.
8.11.3
श्रुतकर्मा ततः क्रुद्धश्चित्रसेनं चमूमुखे ।
नाराचेन सुतीक्ष्णेन मर्मदेशे समार्पयत् ॥ ८.११.३ ॥
मग क्रुद्ध झालेल्या श्रुतकर्म्याने सेनेच्या अग्रभागी चित्रसेनाच्या मर्मस्थानी अत्यंत तीक्ष्ण नाराचाने खोल प्रहार केला.
8.11.4
सोऽतिविद्धो महाराज नाराचेन महात्मना ।
मूर्च्छामभिययौ वीरः कश्मलं चाविवेश ह ॥ ८.११.४ ॥
हे महाराजा, त्या महात्म्याच्या नाराचाने अतिशय विद्ध झालेला तो वीर मूर्च्छित होऊन मोहात बुडाला.
8.11.5
एतस्मिन्नन्तरे चैनं श्रुतकीर्तिर्महायशाः ।
नवत्या जगतीपालं छादयामास पत्रिभिः ॥ ८.११.५ ॥
याच दरम्यान महायशस्वी श्रुतकीर्तीने नव्वद बाणांनी त्या भूपालाला झाकून टाकले.
8.11.6
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां चित्रसेनो महारथः ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन तं च विव्याध सप्तभिः ॥ ८.११.६ ॥
मग शुद्धीवर येऊन महारथी चित्रसेनाने भल्लाने त्याचे धनुष्य तोडले आणि सात बाणांनी त्याला विंधले.
8.11.7
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय वेगघ्नं रुक्मभूषितम् ।
चित्ररूपधरं चक्रे चित्रसेनं शरोर्मिभिः ॥ ८.११.७ ॥
त्याने वेग रोखणारे, सोन्याने सजवलेले दुसरे धनुष्य घेऊन बाणांच्या लाटांनी चित्रसेनाला विचित्र रूपाचा केले.
8.11.8
स शरैश्चित्रितो राजा चित्रमाल्यधरो युवा ।
अशोभत महारङ्गे श्वाविच्छललो यथा ॥ ८.११.८ ॥
बाणांनी चित्रित झालेला तो तरुण राजा विचित्र माळा धारण करून महारंगात साळिंदरासारखा शोभला.
8.11.9
श्रुतकर्माणमथ वै नाराचेन स्तनान्तरे ।
बिभेद तरसा शूरस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.११.९ ॥
मग त्या शूराने श्रुतकर्म्याला लोखंडी बाणाने छातीच्या मध्यभागी वेगाने भेदले आणि म्हणाला, 'थांब, थांब!'
8.11.10
श्रुतकर्माणि समरे नाराचेन समर्पितः ।
सुस्राव रुधिरं तत्र गैरिकाम्बु यथाऽचलः ॥ ८.११.१० ॥
युद्धात लोखंडी बाणाने घायल झालेला श्रुतकर्मा तेथे, पर्वतावरून वाहणाऱ्या गेरूमिश्रित पाण्याप्रमाणे रक्त वाहू लागला.
8.11.11
ततः स रुधिराक्ताङ्गो रुधिरेण कृतच्छविः ।
रराज समरे वीरः सपुष्प इव किंशुकः ॥ ८.११.११ ॥
मग रक्ताने माखलेल्या अंगांचा तो वीर, रक्तानेच कांती प्राप्त झालेला, युद्धात फुललेल्या पळसाप्रमाणे शोभला.
8.11.12
श्रुतकर्मा ततो राजञ्शत्रुणा समभिद्रुतः ।
शत्रुसंवारणं क्रुद्धो द्विधा चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ८.११.१२ ॥
मग, हे राजा, शत्रूने आक्रमिलेल्या श्रुतकर्म्याने क्रुद्ध होऊन शत्रूचे संरक्षक धनुष्य दोन तुकडे केले.
8.11.13
अथैनं छिन्नधन्वानं नाराचानां शतैस्त्रिभिः ।
छादयन्समरे राजन्विव्याध च सुपत्रिभिः ॥ ८.११.१३ ॥
नंतर, राजा, धनुष्य तुटलेल्या त्याला त्याने युद्धात तीनशे लोखंडी बाणांनी झाकून सुंदर पंखांच्या बाणांनी विंधले.
8.11.14
ततोऽपरेण भल्लेन तीक्ष्णेन निशितेन च ।
जहार सशिरस्त्राणं शिरस्तस्य महात्मनः ॥ ८.११.१४ ॥
नंतर त्याने दुसऱ्या तीक्ष्ण, धारदार भल्ल बाणाने त्या महात्म्याचे शिरस्त्राणासह मस्तक तोडले.
8.11.15
तच्छिरो न्यपतद्भूमौ चित्रसेनस्य दीप्तिमत् ।
यदृच्छया यथा चन्द्रश्च्युतः स्वर्गान्महीतलम् ॥ ८.११.१५ ॥
चित्रसेनाचे ते तेजस्वी मस्तक भूमीवर पडले; स्वर्गातून अनायासे ढळलेल्या चंद्राप्रमाणे.
8.11.16
राजानं निहतं दृष्ट्वा तेऽभिसारं तु मारिष ।
अभ्यद्रवन्त वेगेन चित्रसेनस्य सैनिकाः ॥ ८.११.१६ ॥
हे मारिष, राजाला मारलेले पाहून चित्रसेनाचे सैनिक वेगाने हल्ला करण्यासाठी त्यांच्यावर धावून गेले.
8.11.17
ततः क्रुद्धो महेष्वासस्तत्सैन्यं प्राद्रवच्छरैः ।
अन्तकाले यथा क्रुद्धः सर्वभूतानि प्रेतराट् ॥ ८.११.१७ ॥
मग क्रुद्ध झालेल्या त्या महाधनुर्धराने बाणांनी ते सैन्य पळवून लावले; अंतकाळी क्रुद्ध झालेला यम सर्व प्राण्यांना पळवतो तसे.
8.11.18
ते वध्यमानाः समरे तव पौत्रेण धन्विना ।
व्यद्रवन्त दिशस्तूर्णं दावदग्धा इव द्विपाः ॥ ८.११.१८ ॥
तुमच्या नातवाच्या त्या धनुर्धराकडून युद्धात मारले जात असताना ते लवकरच दिशांकडे पळाले; वणव्याने होरपळलेल्या हत्तींप्रमाणे.
8.11.19
तांस्तु विद्रवतो दृष्ट्वा निरुत्साहान्द्विषज्जये ।
द्रावयन्निषुभिस्तीक्ष्णैः श्रुतकर्मा व्यरोचत ॥ ८.११.१९ ॥
ते पळताना आणि शत्रूंवर विजय मिळवण्याचा उत्साह गमावलेले पाहून, तीक्ष्ण बाणांनी त्यांना आणखी पळवत श्रुतकर्मा शोभून दिसला.
8.11.20
प्रतिविन्ध्यस्ततश्चित्रं भित्त्वा पञ्चभिराशुगैः ।
सारथिं च त्रिभिर्विद्व्वा ध्वजमेकेषुणापि च ॥ ८.११.२० ॥
नंतर प्रतिविन्ध्याने चित्राला पाच वेगवान बाणांनी भेदले, सारथ्याला तीन बाणांनी आणि ध्वजालाही एका बाणाने प्रहार केला.
8.11.21
तं चित्रो नवभिर्भल्लैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ।
स्वर्णपुङ्खैः प्रसन्नाग्नैः कङ्कबर्हिणवाजितैः ॥ ८.११.२१ ॥
चित्राने त्याला सोन्याची पिसे, तेजस्वी टोके आणि कंक व मोराच्या पिसांनी सजलेल्या नऊ भल्ल बाणांनी बाहूंवर आणि छातीवर प्रहार केला.
8.11.22
प्रतिविन्ध्यो धनुश्छित्त्वा तस्य बारत सायकेः ।
पञ्चभिर्निशितैर्बाणैरथैनं स हि जघ्निवान् ॥ ८.११.२२ ॥
हे भारता, प्रतिविन्ध्याने त्याचे धनुष्य तोडून, नंतर पाच तीक्ष्ण बाणांनी त्याच्यावर प्रहार केला.
8.11.23
ततः शक्तिं महाराज स्वर्णघण्टां दुरासदाम् ।
प्राहिणोत्प्रतिविन्ध्याय विचिन्वन्तीमसूनिव ॥ ८.११.२३ ॥
नंतर, हे महाराजा, सोन्याच्या घंटा असलेली, दुर्धर्ष शक्ती नावाची भाला, जीव शोधत असल्यासारखी, प्रतिविन्ध्यावर फेकली.
8.11.24
तामापतन्ती सहसा शक्तिमुल्कामिवाम्बरे ।
द्विधा चिच्छेद समरे प्रतिविन्ध्यो हसन्निव ॥ ८.११.२४ ॥
आकाशात उल्केसारखा अचानक येणारा तो भाला प्रतिविन्ध्याने युद्धात हसतहसत दोन तुकड्यांत तोडला.
8.11.25
सा पपात द्विधा छिन्ना प्रतिविन्ध्यशरैः शितैः ।
युगान्ते सर्वभूतानि त्रासयन्ती यथाऽशनिः ॥ ८.११.२५ ॥
प्रतिविन्ध्याच्या तीक्ष्ण बाणांनी दोन तुकडे होऊन ती पडली; युगांती सर्व भूतांना त्रस्त करणाऱ्या वीजेसारखी.
8.11.26
शक्तिं तां प्रहतां दृष्ट्वा चित्रो गृह्य महागदाम् ।
प्रतिविन्ध्याय चिक्षेप रुक्मजालविभूषिताम् ॥ ८.११.२६ ॥
ती शक्ती प्रहारे पडलेली पाहून चित्राने मोठी गदा उचलली आणि सोन्याच्या जाळ्याने सजलेली ती प्रतिविन्ध्यावर फेकली.
8.11.27
सा जघान हयांस्तस्य सारथिं च महारणे ।
रथं प्रमृद्य वेगेन धरमीमन्वपद्यत ॥ ८.११.२७ ॥
ती गदा महायुद्धात त्याचे घोडे आणि सारथी यांना मारती झाली; वेगाने रथ चिरडून ती जमिनीवर पडली.
8.11.28
एतस्मिन्नेव काले तु रथादाप्लुत्य भारत ।
शक्तिं चिक्षेप चित्राय स्वर्णदण्डामलङ्कृताम् ॥ ८.११.२८ ॥
याच वेळी, हे भारता, त्याने रथावरून उडी मारून सोन्याच्या दांड्याने सजलेली शक्ती चित्रावर फेकली.
8.11.29
तामापतन्तीं जग्राह चित्रो राजन्महामनाः ।
ततस्तामेव चिक्षेप प्रतिविन्ध्याय पार्थिवः ॥ ८.११.२९ ॥
हे राजा, महामना चित्राने धावत येणारी ती पकडली; मग त्या राजाने तीच प्रतिविन्ध्यावर फेकली.
8.11.30
समासाद्य रणे शूरं प्रतिविन्ध्यं महाप्रभा ।
निर्भिद्य दक्षिणं बाहुं निपपात महीतले।
पतिताऽभासयश्चैव तं देशमशनिर्यथा ॥ ८.११.३० ॥
रणांगणात शूर प्रतिविन्ध्याजवळ पोहोचून त्या महाप्रभेने त्याचा उजवा बाहू भेदला आणि ती जमिनीवर पडली; पडून ती त्या ठिकाणाला विजेसारखी उजळून टाकती झाली.
8.11.31
प्रतिविन्ध्यस्ततो राजंस्तोमरं हेमभूषितम् ।
प्रेषयामास सङ्क्रुद्धश्चित्रस्य वधकाङ्क्षया ॥ ८.११.३१ ॥
हे राजा, तेव्हा संतप्त झालेल्या प्रतिविन्ध्याने चित्राचा वध करण्याच्या इच्छेने सोन्याने सजवलेला एक भाला सोडला.
8.11.32
स तस्य गात्रावरणं भित्त्वा हृदयमेव च ।
जगाम धरणीं तूर्णं महोरग इवाशयम् ॥ ८.११.३२ ॥
ते त्याचे कवच आणि हृदय भेदून, महासर्प जसा आपल्या बिळात शिरतो तसे लवकर पृथ्वीत शिरले.
8.11.33
स पपात तदा राजा तोमरेण समाहतः ।
प्रसार्य विपुलौ बाहू पीनौ पिघसन्निभौ ॥ ८.११.३३ ॥
तेव्हा तो राजा तोमराने आघात पावून पडला, आपले विशाल व पुष्ट बाहू लोखंडी परिघाप्रमाणे पसरून.
8.11.34
चित्रं सम्प्रेक्ष्य निहतं तावका रणशोभिनः ।
अभ्यद्रवन्त वेगेन प्रतिविन्ध्यं समन्ततः ॥ ८.११.३४ ॥
चित्र मारला गेलेला पाहून तुझे रणशोभी योद्धे वेगाने चहूकडून प्रतिविन्ध्यावर धावून आले.
8.11.35
सृजन्तो विविधान्बाणाञ्शतघ्नीश्च सकिङ्किणीः ।
तमवच्छादयामासुः सूर्यमभ्रगणा इव ॥ ८.११.३५ ॥
नाना प्रकारचे बाण आणि घंटांनी युक्त शतघ्नी सोडून त्यांनी त्याला झाकून टाकले, जसे मेघसमूह सूर्याला झाकतात.
8.11.36
तान्विधम्य महाबाहुः शरजालेन संयुगे ।
व्यद्रावयत्तव चमूं वज्रहस्त इवासुरीम् ॥ ८.११.३६ ॥
त्यांना शरजालाने नष्ट करून त्या महाबाहूने युद्धात तुझ्या सैन्याला पळवून लावले, जसा वज्रहस्त इंद्र असुरसेनेला पळवतो.
8.11.37
ते वध्यमानाः समरे तावकाः पाण्डवैर्नृप ।
विप्रकीर्यन्त सहसा वातनुन्ना घना इव ॥ ८.११.३७ ॥
हे राजा! युद्धात पाण्डवांकडून मारले जात असलेले तुमचे सैनिक अचानक वाऱ्याने विखुरलेल्या ढगांप्रमाणे पांगले.
8.11.38
विप्रद्रुते बले तस्मिन्वध्यमाने समन्ततः ।
द्रौणिरेकोऽभ्ययात्तूर्णं भीमसेनं महाबलम् ॥ ८.११.३८ ॥
ती सेना विखुरून चहूबाजूंनी मारली जात असताना द्रोणपुत्र एकटाच वेगाने महाबलवान भीमसेनाकडे चालून गेला.
8.11.39
तः समागमो घोरो बभूव सहसा तयोः ।
यथा दैवासुरे युद्धे वृत्रवासवयोरिव ॥ ८.११.३९ ॥
मग त्या दोघांची अचानक भयानक गाठ पडली, देवासुर युद्धात वृत्र आणि वासव (इंद्र) यांच्यात जशी झाली होती तशी.