Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 8.14

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

8.14.1

सहदेवं तथा क्रुद्धं निघ्नन्तं तव वाहिनीम् ।
दुःशासनो महाराज भ्राता भ्रातरमभ्ययात् ॥ ८.१४.१ ॥

महाराज, क्रोधित सहदेव को भी, जो आपकी सेना का संहार कर रहा था, उसके भाई दुःशासन ने भाई के सामने जाकर ललकारा।

8.14.2

तौ समेतौ महाराज दृष्ट्वा तत्र महारथाः ।
सिंहनादरवांश्चक्रुर्वासांस्यादुधुवुश्च ह ॥ ८.१४.२ ॥

महाराज, वहाँ उन दोनों महारथियों को मिलते देखकर उन्होंने सिंहनाद किया और अपने वस्त्र हिलाए।

8.14.3

ततो भारत रुष्टेन तव पुत्रेण धन्विना ।
पाण्डुपुत्रस्त्रिभिर्बाणैर्वक्षस्यभिहतो बली ॥ ८.१४.३ ॥

हे भारत, तब आपके क्रुद्ध पुत्र धनुर्धर ने पाण्डुपुत्र सहदेव की छाती पर तीन बाणों से प्रहार किया, और वह बलवान वीर घायल हो गया।

8.14.4

सहदेवस्ततो राजन्नाराचेन तवात्मजम् ।
विद्व्वा विव्याध सप्तत्या सारथिं च त्रिभिः शरैः ॥ ८.१४.४ ॥

राजन, तब सहदेव ने नाराच बाण से आपके पुत्र को बेधकर सत्तर बाणों से प्रहार किया और तीन बाणों से उसके सारथी को भी घायल किया।

8.14.5

दुःशासनस्ततश्चापं छित्त्वा राजन्महाहवे ।
सहदेवं त्रिसप्तत्या बाहोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.१४.५ ॥

राजन, तब दुःशासन ने महायुद्ध में सहदेव का धनुष काटकर तिहत्तर बाणों से उसकी भुजा और छाती पर प्रहार किया।

8.14.6

सहदेवस्तु सङ्क्रुद्धः खङ्गं गृह्य महाहवे ।
आविध्य प्रासृजत्तूर्णं तव पुत्रथं प्रति ॥ ८.१४.६ ॥

परन्तु सहदेव अत्यन्त क्रुद्ध होकर महायुद्ध में तलवार उठाकर उसे घुमाते हुए शीघ्र ही आपके पुत्र की ओर फेंका।

8.14.7

समार्गणगुणं चापं छित्त्वा तस्य महानसिः ।
निपपात ततो भूमौ च्युतः सर्प इवाम्बरात् ॥ ८.१४.७ ॥

उसका बाण-डोरी सहित धनुष काटकर उसकी महान तलवार आकाश से गिरे सर्प की भाँति भूमि पर गिर पड़ी।

8.14.8

अथान्यद्धनुरादाय सहदेवः प्रतापवान् ।
दुःशासनाय चिक्षेप बाणमन्तकरं ततः ॥ ८.१४.८ ॥

फिर दूसरा धनुष लेकर प्रतापी सहदेव ने दुःशासन पर मृत्युकारी बाण चलाया।

8.14.9

तमापतन्तं विशिखं यमदण्डोपमत्विषम् ।
खङ्गेन शितधारेण द्विधा चिच्छेद कौरवः ॥ ८.१४.९ ॥

यमदण्ड के समान कांति वाले उस बाण को आते देख कौरव ने तीखी धार वाली तलवार से उसे दो टुकड़े कर दिए।

8.14.10

ततस्तं निशितं खङ्गमाविध्य युधि सत्वरः ।
धनुश्चान्यत्समादाय शरं जग्राह वीर्यवान् ॥ ८.१४.१० ॥

फिर युद्ध में शीघ्र ही उस तीखी तलवार को घुमाकर पराक्रमी वीर ने दूसरा धनुष लेकर बाण थाम लिया।

8.14.11

तमापतन्तं सहसा निस्त्रिंशं निशितैः शरैः ।
पातयामास समरे सहदेवो हसन्निव ॥ ८.१४.११ ॥

युद्ध में अचानक धावा करते उस खड्गधारी को सहदेव ने तीखे बाणों से गिरा दिया, मानो हँसते हुए।

8.14.12

ततो बाणांश्चतुः षष्टिं तव पुत्रो महारणे ।
सहदेवरथं तूर्णं प्रेषयामास भारत ॥ ८.१४.१२ ॥

तब हे भारत! आपके पुत्र ने उस महायुद्ध में शीघ्र ही चौंसठ बाण सहदेव के रथ की ओर भेजे।

8.14.13

ताच्छरान्समरे राजन्वेगेनापपतो बहून् ।
एकैकं पञ्चभिर्बाणैः सहदेवो न्यकृतन्तत ॥ ८.१४.१३ ॥

हे राजन्, युद्ध में वेग से गिरते हुए उन बहुत से बाणों में से सहदेव ने एक-एक को पाँच-पाँच बाणों से काट डाला।

8.14.14

सन्निवार्य महाबाणान्सहदेवः प्रतापवान् ।
अथास्मै सुबहून्बाणान्प्रेषयामास संयुगे ॥ ८.१४.१४ ॥

महापराक्रमी सहदेव ने महान बाणों को रोककर युद्ध में उस पर बहुत से बाण चलाए।

8.14.15

तान्वाणांस्तव पुत्रोऽपि छित्त्वैकैकं त्रिभिः शरैः ।
ननाद सुमहानादं नादयानो वसुंधराम् ॥ ८.१४.१५ ॥

आपके पुत्र ने भी उन बाणों में से प्रत्येक को तीन-तीन बाणों से काटकर अत्यंत महान गर्जना की, जिससे पृथ्वी गूँज उठी।

8.14.16

ततो दुःशासनो राजन्द्वाभ्यां पाण्डुसुतं रणे ।
सारथिं नवभिर्बाणैर्माद्रोयस्य समाचिनोत् ॥ ८.१४.१६ ॥

तब हे राजन्, दुःशासन ने युद्ध में पाण्डुपुत्र को दो बाणों से और माद्री-पुत्र के सारथी को नौ बाणों से बींध दिया।

8.14.17

ततः क्रुद्धो महाराज सदहेवः प्रतापवान् ।
समाधत्त शरं घोरं मृत्युकालान्तकोपमम् ॥ ८.१४.१७ ॥

तब, हे महाराज, क्रोधित होकर प्रतापी सहदेव ने मृत्यु, काल और अन्तक के समान एक भयंकर बाण चढ़ाया।

8.14.18

विकृष्य बलवच्चापं तव पुत्राय सोऽसृजत् ।
स तं निर्भिद्य वेगेन भित्त्वा च कवचं महत् ॥ ८.१४.१८ ॥

बलपूर्वक धनुष खींचकर उसने आपके पुत्र पर बाण छोड़ा, और वह बाण वेग से उसे भेदकर उसके विशाल कवच को भी चीर गया।

8.14.19

प्राविशद्वरणीं राजन्वल्मीकमिव पन्नगः ।
ततः सम्मुमुहे राजंस्तव पुत्रो महारथः ॥ ८.१४.१९ ॥

हे राजन्, जैसे सर्प बाँबी में घुस जाता है, वैसे ही वह वरणी में प्रविष्ट हुआ। तब हे राजन्, आपका महारथी पुत्र मूर्छित हो गया।

8.14.20

मूढं चैनं समालोक्य सारथिस्त्वरितो रथम् ।
अपोवाह भृशं त्रस्तो वध्यमानं शितैः शरैः ॥ ८.१४.२० ॥

उसे मूर्छित देखकर सारथी घबराकर शीघ्र ही रथ को ले भागा। तीखे बाणों से आहत होकर वह अत्यंत भयभीत था।

8.14.21

पराजित्य रणे तं तु कौरव्यं पाण्डुनन्दनः ।
दुर्योधनबलं दृष्ट्वा प्रममाथ समन्ततः ॥ ८.१४.२१ ॥

युद्ध में उस कौरव को पराजित करके पाण्डु के पुत्र ने दुर्योधन की सेना को देखा और चारों ओर से उसे रौंद डाला।

8.14.22

पिपीलिकपुटं राजन्यथा मृद्गन्नरो रुषा ।
तथा सा कौरवी सेना मृदिता तेन भारत ॥ ८.१४.२२ ॥

हे राजन्, जैसे क्रोध में कोई मनुष्य चींटियों के घोंसले को मिट्टी के ढेले से रौंद देता है, वैसे ही हे भरतवंशी, वह कौरव सेना उसके द्वारा रौंदी गई।