મહાભારત · અધ્યાય 8.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.23.1
एवमुक्तो महाराज तव पुत्रः प्रतापवान् ।
मद्रेश्वरं प्रति रणे सुरसैन्यभयङ्करम्।
सर्वं तथाऽकरोत्तूर्णं राधेयस्तद्यथाऽब्रवीत् ॥ ८.२३.१ ॥
મહારાજ, આમ કહેવાયા પછી તમારા પરાક્રમી પુત્ર રાધેય કર્ણે, યુદ્ધમાં દેવસેનાને પણ ભયભીત કરનાર મદ્રેશ્વર પ્રત્યે, જેમ તેમણે કહ્યું હતું તે બધું તરત કર્યું.
8.23.2
मद्राजं च समरे प्रणम्य च महारथम् ।
विनयेनोपसङ्गम्य प्रणयाद्वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.२३.२ ॥
યુદ્ધમાં મદ્રરાજ અને તે મહારથીને પ્રણામ કરીને, વિનયપૂર્વક નજીક જઈને, સ્નેહથી તેમણે આ વચનો કહ્યાં.
8.23.3
सत्यव्रत महाभाग द्विषतां तापवर्धन ।
मद्रेश्वर रणेशूर परसैन्यभयङ्कर ॥ ८.२३.३ ॥
સત્યવ્રત, મહાભાગ, શત્રુઓનો સંતાપ વધારનાર, મદ્રેશ્વર, રણશૂર, શત્રુસેનાને ભયભીત કરનાર!
8.23.4
मत्प्रियार्थं हितार्थं च तथा पार्थवधाय च ।
श्रुतवानसि कर्णस्य ब्रुवतो वदतां वर।
यथा नृपतिसिंहानां मध्ये त्वां वरये स्वयम् ॥ ८.२३.४ ॥
મારા પ્રિય અને હિત માટે, તથા પાર્થના વધ માટે, હે વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ, કર્ણે જે કહ્યું તે તમે સાંભળ્યું છે; નૃપસિંહોમાં હું પોતે તમને પસંદ કરું છું.
8.23.5
तत्त्वामप्रतिवीर्याद्य शत्रुपक्षक्षयावह ।
मद्रेश्वर प्रयाचेऽहं शिरसा विनयेन च ॥ ८.२३.५ ॥
અપ્રતિમ વીર્યવાન, શત્રુપક્ષનો ક્ષય કરનાર, મદ્રેશ્વર, હું મસ્તક નમાવીને વિનયપૂર્વક તમારી યાચના કરું છું.
8.23.6
तस्मात्पार्थविनाशार्थं हितार्थं मम चैव हि ।
त्वं पाहि सर्वतः कर्णं भवं ब्रह्मेव सुव्रत ॥ ८.२३.६ ॥
તેથી પાર્થના વિનાશ માટે અને મારા હિત માટે, હે સુવ્રત, બ્રહ્માની જેમ તમે કર્ણનું સર્વ બાજુથી રક્ષણ કરો.
8.23.7
सारथ्यं रथिनां श्रेष्ठ प्रणयात्कर्तुमर्हसि ।
त्वयि यन्तरि राधेयो विद्विषो मे विजेष्यते ॥ ८.२३.७ ॥
હે રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, સ્નેહથી તમે સારથ્ય કરવા યોગ્ય છો. તમે સારથિ હશો તો રાધેય કર્ણ મારા શત્રુઓને જીતશે.
8.23.8
अभीषूणां हि कर्णस्य ग्रहीतान्यो न विद्यते ।
ऋते हि त्वां महाभाग वासुदेवसमं युधि ॥ ८.२३.८ ॥
હે મહાભાગ, કર્ણના ઘોડાનો સારથિ યુદ્ધમાં વાસુદેવ સમાન તમારા સિવાય બીજો કોઈ નથી.
8.23.9
स पाहि सर्वथा कर्णं यथा ब्रह्मा महेश्वरम् ।
यथा च सर्वथाऽऽपत्सु वार्ष्णेयः पाति पाण्डवम्।
तथा मद्रेश्वराद्य त्वं राधेयं प्रतिपालय ॥ ८.२३.९ ॥
બ્રહ્મા જેમ મહેશ્વરનું રક્ષણ કરે, અને વાર્ષ્ણેય જેમ આપત્તિમાં પાંડવનું રક્ષણ કરે, તેમ તમે કર્ણનું સર્વથા રક્ષણ કરો. હે મદ્રેશ્વર, આજે તમે રાધેયનું પાલન કરો.
8.23.10
भीष्मो द्रोणः कृपः कर्णो भवान्भोजश्च वीर्यवान् ।
शकुनिः सौबलो द्रौणिरहमेव च नो बलम् ॥ ८.२३.१० ॥
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ, તમે, પરાક્રમી ભોજ, સૌબલ શકુનિ, દ્રૌણિ અશ્વત્થામા અને હું પોતે—એ જ આપણું બળ.
8.23.11
एवमेष कृतो भागो नवधा पृथिवीपते ।
न च भागोऽत्र भीष्मस्य द्रोणस्य च महात्मनः ॥ ८.२३.११ ॥
હે પૃથ્વીપતિ, આ રીતે આ ભાગ નવ ભાગમાં વહેંચાયો છે; એમાં મહાત્મા ભીષ્મ અને દ્રોણનો ભાગ નથી.
8.23.12
ताभ्यामतीत्य तौ भागौ निहता मम शत्रवः ।
वृद्वौ हि तौ महेष्वासौ छलेन निहतौ युधि ॥ ८.२३.१२ ॥
તે બંનેનો ભાગ વટાવીને મારા શત્રુઓ હણાયા. તે બંને વૃદ્ધ મહાધનુર્ધર યુદ્ધમાં છળથી હણાયા.
8.23.13
कृत्वा चासुकरं कर्म गतौ स्वर्गमितोऽनघ ।
तथान्ये पुरुषव्याघ्राः परैर्विनिहता युधि ॥ ८.२३.१३ ॥
હે નિષ્પાપ, અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને તેઓ બંને અહીંથી સ્વર્ગે ગયા. તેવી જ રીતે અન્ય પુરુષવ્યાઘ્રો પણ યુદ્ધમાં શત્રુઓ દ્વારા માર્યા ગયા.
8.23.14
अस्मदीयाश्च बहवः स्वर्गाय गमिताः परैः ।
त्यक्त्वा प्राणानय्थाशक्ति चेष्टां कृत्वा च पुष्कलाम्। ॥ ८.२३.१४ ॥
આપણા ઘણા લોકો પણ શત્રુઓ દ્વારા સ્વર્ગે મોકલાયા. પ્રાણોનો ત્યાગ કરીને, શક્તિ અનુસાર પૂરો પ્રયત્ન કરીને.
8.23.15
तदिदं हतभूयिष्ठं बलं मम नराधिप ।
पूर्वमप्यल्पकैः पार्थैर्हतं किमुत साम्प्रतम् ॥ ८.२३.१५ ॥
હે નરાધિપ, મારું આ સૈન્ય મોટા ભાગે હણાઈ ગયું છે. પહેલાં પણ થોડા પાર્થોએ તેને માર્યું હતું; હવે તો કહેવાનું જ શું?
8.23.16
बलवन्तो महात्मानः कौन्तेयाः सत्यविक्रमाः ।
बलं शेषं न हन्युर्मे यथा तत्कुरु पार्थिव ॥ ८.२३.१६ ॥
બળવાન, મહાત્મા, સત્ય પરાક્રમી કૌંતેયો મારી શેષ સેનાને ન હણે, હે પાર્થિવ, તેમ કરો.
8.23.17
हतवीरमिदं सैन्यं पाण्डवैः समरे विभो ।
कर्णो ह्येको महाबाहुरस्मत्प्रियहिते रतः ॥ ८.२३.१७ ॥
હે વિભો, પાંડવોએ યુદ્ધમાં આ સૈન્યના વીરોને હણી નાખ્યા છે. એકલો મહાબાહુ કર્ણ જ આપણા પ્રિય અને હિતમાં રત છે.
8.23.18
भवांश्च पुरुषव्याघ्र सर्वलोकमहारथः ।
शल्य कर्णोऽर्जुनेनाद्य योद्वुमिच्छति संयुगे ॥ ८.२३.१८ ॥
તમે પણ, હે પુરુષવ્યાઘ્ર, સર્વલોકના મહારથી, હે શલ્ય, આજે કર્ણ યુદ્ધમાં અર્જુન સાથે લડવા ઇચ્છે છે.
8.23.19
तस्मिञ्जयाशा विपुला मद्रराज नराधिप ।
तस्याभीषुग्रहवरो नान्योऽस्ति भुवि कश्चन ॥ ८.२३.१९ ॥
હે મદ્રરાજ, હે નરાધિપ! તેનામાં વિજયની મોટી આશા છે. તેના માટે પૃથ્વી પર તારા સિવાય બીજો શ્રેષ્ઠ અભીષુગ્રહ (સારથિ) કોઈ નથી.
8.23.20
पार्थस्य समरे कृष्णो यथाऽभीषुग्रहो वरः ।
तथा त्वमपि कर्णस्य रथेऽभीषुग्रहो भव ॥ ८.२३.२० ॥
યુદ્ધમાં પાર્થનો શ્રેષ્ઠ સારથિ જેમ કૃષ્ણ છે, તેમ તું પણ કર્ણના રથ પર સારથિ થા.
8.23.21
तेन युक्तो रणे पार्थो रक्ष्यमाणश्च पार्थिव ।
यानि कर्माणि कुरुते प्रत्यक्षाणि तथैव तत् ॥ ८.२३.२१ ॥
હે પાર્થિવ! તેની સાથે યુક્ત અને તેના વડે રક્ષિત થઈને પાર્થ યુદ્ધમાં જે કર્મો કરે છે, તે સર્વ પ્રત્યક્ષ જ છે.
8.23.22
पूर्वं नः समरे ह्येवमधीदर्जुनो रिपून् ।
इदानीं विक्रमो ह्यस्य कृष्णेन सहितस्य च ॥ ८.२३.२२ ॥
પહેલાં અમારી સાથેના યુદ્ધમાં અર્જુને આ રીતે જ શત્રુઓને જીત્યા હતા. હવે કૃષ્ણ સાથે મળીને તેનો પરાક્રમ વધુ વધ્યો છે.
8.23.23
कृष्णेन सहितः पार्थो धार्तराष्ट्रीं महाचमूम् ।
अहन्यहनि मद्रेश द्रावयन्दृश्यते युधि ॥ ८.२३.२३ ॥
હે મદ્રેશ! કૃષ્ણ સાથે રહેલો પાર્થ યુદ્ધમાં દિવસેદિવસ ધૃતરાષ્ટ્ર-પુત્રોની મહાસેનાને ભગાડતો દેખાય છે.
8.23.24
भागोऽवशिष्टः कर्णस्य तव चैव महाद्युते ।
तं भागं सह कर्णेन युगपन्नाशयाद्य हि ॥ ८.२३.२४ ॥
હે મહાદ્યુતિ! કર્ણનો અને તારો જે બાકી ભાગ છે, તે ભાગને કર્ણ સાથે આજે જ એકસાથે નષ્ટ કર.
8.23.25
अरुणेन यथा सार्धं तमः सूर्यो व्यपोहति ।
तथा कर्णेन सहितो जहि पार्थं महाहवे ॥ ८.२३.२५ ॥
અરુણ સાથે સૂર્ય જેમ અંધકાર દૂર કરે છે, તેમ કર્ણ સાથે મળીને મહાયુદ્ધમાં પાર્થને હણ.
8.23.26
उद्यन्तौ च यथा सूर्यौ बालसूर्यसमप्रभौ ।
कर्णशल्यौ रणे दृष्ट्वा विद्रवन्तु महारथाः ॥ ८.२३.२६ ॥
ઉદય પામતા બે સૂર્યોની જેમ, બાલસૂર્ય સમાન પ્રભાવાળા કર્ણ-શલ્યને રણમાં જોઈને મહારથીઓ ભાગી જાઓ.
8.23.27
सूर्यारुषौ यथा दृष्ट्वा तमो नश्यति मारिष ।
तथा नश्यन्तु कौन्तेयाः सपाञ्चालाः ससृञ्जयाः ॥ ८.२३.२७ ॥
સૂર્ય અને અરુણને જોતાં અંધકાર નાશ પામે છે, તેમ હે મારિષ, કૌંતેયો પાંચાલો અને સૃંજયો સહિત નાશ પામો.
8.23.28
रथिनां प्रवरः कर्णो यन्तॄणां प्रवरो भवान् ।
संयोगो युवयोर्लोके नाभून्न च भविष्यति ॥ ८.२३.२८ ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ કર્ણ છે, સારથિઓમાં શ્રેષ્ઠ આપ છો. તમારા બન્નેનો આવો સંયોગ જગતમાં પહેલાં થયો નથી અને થશે પણ નહીં.
8.23.29
यथा सर्वास्ववस्थासु वार्ष्मेयः पाति पाण्डवम् ।
तथा भवान्परित्रातु कर्णं वैकर्तनं रणे।
सारथ्यं क्रियतां तस्य युध्यमानस्य संयुगे ॥ ८.२३.२९ ॥
વાર્ષ્ણેય (કૃષ્ણ) સર્વ અવસ્થાઓમાં પાંડવની રક્ષા કરે છે, તેમ આપે રણમાં વૈકર્તન કર્ણની સારી રીતે રક્ષા કરવી. યુદ્ધ કરતા તેમનું સારથ્ય કરાય.
8.23.30
यथा च समरे कृष्णो रक्षते सर्वतोऽर्जुनम् ।
तथा त्वमपि राधेयं रक्षस्व च महारणे ॥ ८.२३.३० ॥
યુદ્ધમાં કૃષ્ણ ચારેય બાજુથી અર્જુનની રક્ષા કરે છે, તેમ આપ પણ મહાયુદ્ધમાં રાધેય કર્ણની રક્ષા કરો.
8.23.31
त्वया सारथिना ह्येष अप्रधृष्यो भविष्यति ।
देवतानामपि रणे सशक्राणां महीपते।
किं पुनः पाण्डवेयानां मा विशङ्कीर्वचो मम ॥ ८.२३.३१ ॥
હે રાજન, તું સારથિ હોય તો આ યુદ્ધમાં ઇન્દ્ર સહિત દેવોથી પણ અજેય થશે. પાંડવોની વાત તો શી! મારા વચનમાં શંકા ન કર.
8.23.32
दुर्योधनवचः श्रुत्वा शल्यः क्रोधसमन्वितः ।
धार्तराष्ट्रमथोवाच सृक्विणी परिलेलिहन् ॥ ८.२३.३२ ॥
દુર્યોધનના વચન સાંભળીને ક્રોધથી ભરાયેલો શલ્ય હોઠના ખૂણા ચાટતો ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રને બોલ્યો.
8.23.33
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा धुन्वन्हस्तौ पुनःपुनः ।
क्रोधरक्ते महानेत्रे परिवृत्य महाभुजः।
कुलैश्वर्यश्रुतबलैर्दृप्तः शल्योऽब्रवीदिदम् ॥ ८.२३.३३ ॥
ત્રણ રેખાવાળી ભ્રમર ચઢાવી, હાથ વારંવાર હલાવતો, ક્રોધથી લાલ મોટી આંખો ફેરવતો, કુળ, ઐશ્વર્ય, વિદ્યા અને બળના ગર્વમાં રહેલો મહાબાહુ શલ્ય આ બોલ્યો.
8.23.34
न मामर्हसि राजेद्र नियोक्तुं कर्मणीदृशे ।
न हि पापीयसः श्रेयान्प्रेष्यत्वं कर्तुमर्हति ॥ ८.२३.३४ ॥
હે રાજેન્દ્ર, આવા કામમાં મને નિયુક્ત કરવો તમને શોભતો નથી. શ્રેષ્ઠ માણસને નીચના સેવક થવું યોગ્ય નથી.
8.23.35
यो ह्यभ्युपगतं मित्रं गरीयांसं विशेषतः ।
वशे पापीयसो धत्ते तत्कार्यमधरोत्तरम् ॥ ८.२३.३५ ॥
જે સ્વીકારેલા, ખાસ કરીને આદરણીય મિત્રને નીચના વશમાં મૂકે છે, તેનું કાર્ય ઊંધું થાય છે.
8.23.36
ब्रह्मणा ब्राह्मणाः सृष्टा मुखात्क्षत्रं च बाहुतः ।
ऊरुभ्यामथ वैश्या वै शूद्राः पद्भ्यामिति श्रुतिः ॥ ८.२३.३६ ॥
બ્રહ્માથી બ્રાહ્મણો મુખમાંથી, ક્ષત્રિયો ભુજાઓમાંથી, વૈશ્યો જાંઘોમાંથી અને શૂદ્રો પગમાંથી સર્જાયા, એવું શ્રુતિ કહે છે.
8.23.37
तेभ्यो वर्णविशेषाश्च प्रतिलोमानुलोमजाः ।
अथान्योन्यस्य संयोगाच्चातुर्वर्ण्यस्य भारत ॥ ८.२३.३७ ॥
તેમનાથી વર્ણોના વિશેષ ભેદો ઉત્પન્ન થયા, પ્રતિલોમ અને અનુલોમ વિવાહોથી જન્મેલા; અને ચાતુર્વર્ણ્યના પરસ્પર સંયોગથી પણ, હે ભારત.
8.23.38
गोप्तारः सङ्गृहीतारो दातारः क्षत्रियाः स्मृताः ॥ ८.२३.३८ ॥
ક્ષત્રિયો રક્ષકો, સંગ્રાહકો અને દાતાઓ તરીકે સ્મરાયા છે.
8.23.39
याजनाध्यापनैर्विप्रा विशुद्वैश्च प्रतिग्रहैः ।
लोकस्यानुग्रहार्थाय स्थापिता ब्राह्मणा भुवि ॥ ८.२३.३९ ॥
યજ્ઞ કરાવવાથી, અધ્યાપનથી અને શુદ્ધ દાન સ્વીકારવાથી, લોકના અનુગ્રહ માટે બ્રાહ્મણો પૃથ્વી પર સ્થાપિત થયા.
8.23.40
कृषिश्च पाशुपाल्यं च विशां दानं च धर्मतः ।
ब्रह्मक्षत्रविशां शूद्रा विहिताः परिचारकाः ॥ ८.२३.४० ॥
ખેતી, પશુપાલન અને ધર્માનુસાર દાન વૈશ્યોના કર્મો છે; બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને વૈશ્યોના સેવકો તરીકે શૂદ્રો નિયુક્ત છે.
8.23.41
ब्रह्मक्षत्रस्य विहिताः सूता वै परिचारकाः ।
न क्षत्रियो वै सूतानां शृणुयाच्च कथञ्चन ॥ ८.२३.४१ ॥
બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિયના પરિચારકો તરીકે સૂતો નિયુક્ત છે. ક્ષત્રિયે સૂતોની વાત કોઈપણ રીતે સાંભળવી ન જોઈએ.
8.23.42
अहं मूर्धाभिषिक्तो हि राजर्षिकुलजो नृपः ।
महारथसमाख्यातः सेव्यः स्तुत्यश्च वन्दिनां ॥ ८.२३.४२ ॥
હું મસ્તક પર અભિષિક્ત રાજા છું, રાજર્ષિ કુળમાં જન્મેલો, મહારથી તરીકે વિખ્યાત; સેવવા યોગ્ય, સ્તુતિ યોગ્ય અને વંદીઓ વડે વખણાયેલો.
8.23.43
सोऽमहेतादृशो भूत्वा नेहारिबलसूदनः ।
सूतपुत्रस्य सङ्ग्रामे सारथ्यं कर्तुमुत्सहे ॥ ८.२३.४३ ॥
એવો ન હોવા છતાં, અહીં શત્રુબળનો સંહારક હું, યુદ્ધમાં સૂતપુત્રનું સારથ્ય કરવા ઉત્સાહિત છું.
8.23.44
अवमन्यसे मां गान्धारे ध्रुवं चाप्यतिशङ्कसे ।
यस्माद्ब्रवीषि विस्रब्धः सारथ्यं क्रियतामिति ॥ ८.२३.४४ ॥
હે ગાંધાર, તું મારો અપમાન કરે છે અને ખરેખર ઘણી શંકા કરે છે, કારણ કે વિશ્વાસપૂર્વક કહે છે કે 'સારથ્ય કરવામાં આવે'.
8.23.45
अस्मत्तोऽभ्यधिकं कर्णं मन्वानस्तं प्रशंससि ।
न चाहं युधि राधेयं गणये तुल्यमात्मनः ॥ ८.२३.४५ ॥
મારા કરતાં કર્ણ વધુ છે એમ માનીને તું તેની પ્રશંસા કરે છે; પરંતુ યુદ્ધમાં હું રાધેયને મારા સમાન પણ ગણતો નથી.
8.23.46
आदिश्यतामभ्यधिको ममांशः पृथिवीपते ।
तमहं समरे हत्वा गमिष्यामि यथागतम् ॥ ८.२३.४६ ॥
હે પૃથ્વીપતિ, મારા કરતાં શ્રેષ્ઠ કોઈ હોય તો તેને આદેશ આપો; યુદ્ધમાં તેને મારીને હું આવ્યો તેમ જ પાછો જઈશ.
8.23.47
अथवाप्येक एवाहं योत्स्यामि तव शत्रुभिः ।
पश्य वीर्यं ममाद्य त्वं सङ्ग्रामे दहतो रिपून् ॥ ८.२३.४७ ॥
અથવા હું એકલો જ તારા શત્રુઓ સાથે લડીશ. આજે યુદ્ધમાં શત્રુઓને બાળતો મારો પરાક્રમ તું જો.
8.23.48
न चापि कामान्कौरव्य निधाय हृदये पुमान् ।
अस्मद्विधः प्रवर्तेत मा मा त्वमतिशङ्किथाः ॥ ८.२३.४८ ॥
હે કૌરવ્ય, મારા જેવો પુરુષ હૃદયમાં કામના રાખીને કાર્ય કરતો નથી. મારા પર અતિશય શંકા ન કર.
8.23.49
अपि चाप्यवमानो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ।
पश्य भीमौ मम भुजौ वज्रसंहननौ दृढौ ॥ ८.२३.४९ ॥
અને કોઈ પણ રીતે મારું અપમાન ન કરવું જોઈએ. જુઓ, વજ્ર જેવા દૃઢ મારા આ ભયંકર બે બાહુઓ.
8.23.50
धनुः पश्य च मे चित्रं शरांश्चाशीविषपमान् ।
रथं च पश्य मे चित्रं सदश्वैर्वातवेगिभिः ॥ ८.२३.५० ॥
મારું અદ્ભુત ધનુષ્ય જુઓ અને ઝેરી સર્પો જેવા મારા બાણો જુઓ. વાયુવેગી ઉત્તમ અશ્વો જોડેલો મારો અદ્ભુત રથ જુઓ.
8.23.51
गदां च पश्य गान्धारे हेमपट्टविभूषिताम् ।
दारयेयं महीं क्रुद्धो विकिरेयं च पर्वतान्।
शोषयेयं समुद्रांश्च पातयेयं च भास्करम् ॥ ८.२३.५१ ॥
હે ગાંધાર, સોનાની પટ્ટીઓથી શોભિત મારી ગદા જુઓ. ક્રોધે ભરાઉં તો હું પૃથ્વીને ફાડી શકું, પર્વતોને વિખેરી શકું, સમુદ્રોને સુકવી શકું અને સૂર્યને પાડી શકું.
8.23.52
तं मामेवंविधं राजन्समर्थमरिनिग्रहे ।
कस्माद्युनङ्क्षि सारथ्ये सूतस्याधिरथेस्तु माम् ॥ ८.२३.५२ ॥
હે રાજન, શત્રુનિગ્રહમાં સમર્થ એવા મને, અધિરથના સૂતપુત્ર એવા મને, તું સારથિના કાર્યમાં કેમ જોડે છે?
8.23.53
न चापि मम राधेयः कलामर्हति षोडशीम् ॥ ८.२३.५३ ॥
રાધેય એવા મારી સોળમી કળાને પણ (તું) યોગ્ય નથી.
8.23.54
सकर्णा ये त्रयो लोकाः सार्जुनाः सजनार्दनाः ।
निबद्वांस्तन्त्रणे राजन्न गणेयं कथञ्चन ॥ ८.२३.५४ ॥
હે રાજન, કર્ણ, અર્જુન અને જનાર્દન સહિતના ત્રણ લોકોને યુદ્ધમાં બંધાયેલા ગણીને હું કોઈ પણ રીતે ગણતરીમાં લેતો નથી.
8.23.55
न चाहं प्राकृतः कश्चिन्न चास्म्यधिगतः स्वयम् ।
अयं चाप्यवमानो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ॥ ८.२३.५५ ॥
હું સામાન્ય માણસ નથી, કે સ્વયં નમી પડેલો પણ નથી. આ અપમાન પણ મારી સાથે કોઈ પણ રીતે ન થવું જોઈએ.
8.23.56
आपृच्छे त्वाद्य गान्धारे यास्यामि विषयं प्रति ।
न चाहं सूतपुत्रस्य सारथ्यमुपजग्मिवान् ॥ ८.२३.५६ ॥
હે ગાંધાર, આજે હું તારી પાસેથી રજા લઉં છું; મારા દેશ તરફ જઈશ. સૂતપુત્રનું સારથ્ય સ્વીકારવા હું આવ્યો નહોતો.
8.23.57
अवमानमहं प्राप्य न योत्स्यामि कथञ्चन ।
आपृच्छे त्वाऽद्य गान्धारे गमिष्यामि गृहाय वै ॥ ८.२३.५७ ॥
અપમાન પામીને હું કોઈ પણ રીતે યુદ્ધ નહીં કરું. હે ગાંધાર, આજે હું તારી પાસેથી રજા લઉં છું; ચોક્કસ ઘરે જઈશ.
8.23.58
एवमुक्त्वा महाराज शल्यः समितिशोभनः ।
उत्थाय प्रययौ तूर्णं राजमध्यादमर्षितः ॥ ८.२३.५८ ॥
હે મહારાજ, આમ કહીને સભાનો શણગાર શલ્ય ક્રોધે ભરાઈ ઊઠ્યો અને રાજાઓની વચ્ચેથી ઝડપથી ચાલ્યો ગયો.
8.23.59
प्रणयाद्बहुमानाच्च तं निगृह्य सुतस्तव ।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं साम्ना सर्वार्थसाधकम् ॥ ८.२३.५९ ॥
સ્નેહ અને ઘણા સન્માનથી તેને રોકીને, તમારા પુત્રે સર્વ પ્રયોજનો સિદ્ધ કરનારાં મધુર વચનો શાંતિપૂર્વક કહ્યાં.
8.23.60
यथा शल्य त्वमात्थेदमेवमेतदसंशयम् ।
अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तं निबोध जनेश्वर ॥ ८.२३.६० ॥
હે શલ્ય, તેં કહ્યું તેમ જ તે નિઃસંદેહ છે. પણ હે જનેશ્વર, મારો એક અભિપ્રાય છે, તે સમજો.
8.23.61
न कर्णोऽभ्यधिकस्त्वत्तो न चान्ये चैव पार्थिवाः ।
न च मद्रेश्वर त्वां वै कृष्णः सोढुं च शक्ष्यति ॥ ८.२३.६१ ॥
કર્ણ તમારા કરતાં શ્રેષ્ઠ નથી, અન્ય રાજાઓ પણ નહીં. હે મદ્રેશ્વર, કૃષ્ણ પણ ખરેખર તમને સહન કરી શકશે નહીં.
8.23.62
ऋतमेव हि पूर्वास्ते वदन्ति पुरुषोत्तमाः ।
तस्मादार्तायनिः प्रोक्तो भवानिति मतिर्मम ॥ ८.२३.६२ ॥
આ સત્ય જ છે, પ્રાચીન શ્રેષ્ઠ પુરુષો એમ જ કહે છે. તેથી તમને આર્તાયનિ કહેવામાં આવ્યા છે, એવો મારો મત છે.
8.23.63
शल्यबूतस्तु शत्रूणां यस्मात्त्वं युधि मानद ।
तस्माच्छल्येति ते नाम कथ्यते पृथिवीतले ॥ ८.२३.६३ ॥
હે માનદ, યુદ્ધમાં તમે શત્રુઓ માટે કાંટા સમાન છો, તેથી પૃથ્વી પર તમારું નામ 'શલ્ય' કહેવાય છે.
8.23.64
यदेतद्व्याहृतं पूर्वं भवता भूरिदक्षिण ।
तदेव कुरु धर्मज्ञ मदर्थं यद्यदुच्यते ॥ ८.२३.६४ ॥
હે ભૂરિદક્ષિણ, તમે પહેલાં જે કહ્યું હતું, હે ધર્મજ્ઞ, મારા માટે જે જે કહેવામાં આવે તે જ કરો.
8.23.65
न च त्वत्तो हि राधेयो न चाहमपि वीर्यवान् ।
वृणेऽहं त्वां हयाग्र्याणां यन्तारमिह संयुगे ॥ ८.२३.६५ ॥
રાધાપુત્ર કર્ણ પણ તમારા કરતાં શ્રેષ્ઠ નથી, અને હું પણ પરાક્રમી નથી. આ યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ અશ્વોના સારથિ તરીકે હું તમને જ પસંદ કરું છું.
8.23.66
मन्ये चाभ्यधिकं शल्य गुणैः कर्णं धनञ्जयात् ।
भवन्तं वासुदेवाच्च लोकोऽयमतिमन्यते ॥ ८.२३.६६ ॥
હે શલ્ય, ગુણોમાં હું કર્ણને ધનંજય કરતાં અને તમને વાસુદેવ કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ માનું છું; આ લોક પણ એમ જ માને છે.
8.23.67
कर्णो ह्यभ्यधिकः पार्थादस्त्रैरेव नरर्षभ ।
भवानभ्यधिकः कृष्णादश्वज्ञाने बले तथा ॥ ८.२३.६७ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, શસ્ત્રોમાં કર્ણ પાર્થ (અર્જુન) કરતાં શ્રેષ્ઠ છે; અને અશ્વજ્ઞાન તથા બળમાં તમે કૃષ્ણ કરતાં શ્રેષ્ઠ છો.
8.23.68
यथाऽश्वहृदयं वेद वासुदेवो महामनाः ।
द्विगुणं त्वं तथा वेत्सि मद्रराजेश्वरात्मज ॥ ८.२३.६८ ॥
મહામના વાસુદેવ જેમ અશ્વોનું હૃદય (રહસ્ય) જાણે છે, તેમ હે મદ્રરાજપુત્ર, તમે તેનાથી બમણું જાણો છો.
8.23.69
यन्मां ब्रवीषि गान्धारे मध्ये सैन्यस्य कौरव ।
विशिष्टं देवकीपुत्रात्प्रीतिमानस्म्यहं त्वयि ॥ ८.२३.६९ ॥
હે કૌરવ, ગાંધાર, સૈન્યની મધ્યમાં તમે મને જે કહો છો — કે હું દેવકીપુત્ર (કૃષ્ણ) કરતાં શ્રેષ્ઠ છું — તેથી હું તમારા પર પ્રસન્ન છું.
8.23.70
एष सारथ्यमातिष्ठे राधेयस्य यशस्विनः ।
युध्यतः पाण्डवाग्र्येण यथा त्वं वीर मन्यसे ॥ ८.२३.७० ॥
હે વીર, તમે માનો છો તેમ, યશસ્વી રાધેય (કર્ણ)નું સારથ્ય હું સ્વીકારું છું — પાંડવોમાં અગ્રણી (અર્જુન) સાથે તે યુદ્ધ કરે ત્યારે.
8.23.71
समयश्च हि मे वीर कश्चिद्वैकर्तनं प्रति ।
उत्सृजेयं यथाश्रद्वमहं वाचोऽस्य सन्निधौ ॥ ८.२३.७१ ॥
હે વીર, વૈકર્તન (કર્ણ) વિશે મારી એક શરત છે — તેની હાજરીમાં મને મારી ઇચ્છા મુજબ બોલવાની સ્વતંત્રતા હોય.
8.23.72
तथेति राजन्पुत्रस्ते सह कर्णेन भारत ।
अब्रवीन्मद्रराजस्य मतं भरतस… ॥ ८.२३.७२ ॥
હે રાજન, હે ભરતવંશી, તમારા પુત્રે કર્ણ સાથે કહ્યું, "એમ જ થાઓ." મદ્રરાજનો મત ભરત… (પાઠનો અંતરાલ)