మహాభారతం · అధ్యాయం 8.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.23.1
एवमुक्तो महाराज तव पुत्रः प्रतापवान् ।
मद्रेश्वरं प्रति रणे सुरसैन्यभयङ्करम्।
सर्वं तथाऽकरोत्तूर्णं राधेयस्तद्यथाऽब्रवीत् ॥ ८.२३.१ ॥
మహారాజా, ఇలా చెప్పబడగా, మీ ప్రతాపవంతుడైన కుమారుడు రాధేయుడు కర్ణుడు, యుద్ధంలో దేవసేనను సైతం భయపెట్టే మద్రేశ్వరునితో, అతడు చెప్పినట్లే అంతా వెంటనే చేశాడు.
8.23.2
मद्राजं च समरे प्रणम्य च महारथम् ।
विनयेनोपसङ्गम्य प्रणयाद्वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.२३.२ ॥
యుద్ధంలో మద్రరాజుకు, ఆ మహారథునికి నమస్కరించి, వినయంతో సమీపించి, ప్రేమతో ఈ మాటలు పలికాడు.
8.23.3
सत्यव्रत महाभाग द्विषतां तापवर्धन ।
मद्रेश्वर रणेशूर परसैन्यभयङ्कर ॥ ८.२३.३ ॥
సత్యవ్రతుడా, మహాభాగుడా, శత్రువుల తాపాన్ని పెంచేవాడా, మద్రేశ్వరా, రణశూరుడా, శత్రుసేనను భయపెట్టేవాడా!
8.23.4
मत्प्रियार्थं हितार्थं च तथा पार्थवधाय च ।
श्रुतवानसि कर्णस्य ब्रुवतो वदतां वर।
यथा नृपतिसिंहानां मध्ये त्वां वरये स्वयम् ॥ ८.२३.४ ॥
నా ప్రియార్థంగా, హితార్థంగా, పార్థుని వధ కోసం కూడా, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, కర్ణుడు చెప్పినది నీవు విన్నావు; రాజసింహుల మధ్య నేనే నిన్ను స్వయంగా వరిస్తున్నాను.
8.23.5
तत्त्वामप्रतिवीर्याद्य शत्रुपक्षक्षयावह ।
मद्रेश्वर प्रयाचेऽहं शिरसा विनयेन च ॥ ८.२३.५ ॥
అప్రతివీర్యుడా, శత్రుపక్షాన్ని నాశనం చేసేవాడా, మద్రేశ్వరా, నేను తల వంచి వినయంతో నిన్ను వేడుకుంటున్నాను.
8.23.6
तस्मात्पार्थविनाशार्थं हितार्थं मम चैव हि ।
त्वं पाहि सर्वतः कर्णं भवं ब्रह्मेव सुव्रत ॥ ८.२३.६ ॥
అందుచేత, పార్థుని వినాశం కోసం, నా హితం కోసం, సుబ్రతుడా, బ్రహ్మదేవునిలా కర్ణుని అన్ని వైపుల నుండి నీవు రక్షించు.
8.23.7
सारथ्यं रथिनां श्रेष्ठ प्रणयात्कर्तुमर्हसि ।
त्वयि यन्तरि राधेयो विद्विषो मे विजेष्यते ॥ ८.२३.७ ॥
రథికులలో శ్రేష్ఠుడా, ప్రేమతో మీరు సారథ్యం చేయడానికి అర్హులు. మీరు సారథిగా ఉంటే రాధేయుడు కర్ణుడు నా శత్రువులను జయిస్తాడు.
8.23.8
अभीषूणां हि कर्णस्य ग्रहीतान्यो न विद्यते ।
ऋते हि त्वां महाभाग वासुदेवसमं युधि ॥ ८.२३.८ ॥
మహాభాగా, కర్ణుని గుర్రాలను నడిపేవాడు యుద్ధంలో వాసుదేవునితో సమానమైన నిన్ను తప్ప మరెవరూ లేరు.
8.23.9
स पाहि सर्वथा कर्णं यथा ब्रह्मा महेश्वरम् ।
यथा च सर्वथाऽऽपत्सु वार्ष्णेयः पाति पाण्डवम्।
तथा मद्रेश्वराद्य त्वं राधेयं प्रतिपालय ॥ ८.२३.९ ॥
బ్రహ్మ మహేశ్వరుని రక్షించినట్లు, వార్ష్ణేయుడు ఆపదలలో పాండవుని రక్షించినట్లు, మద్రేశ్వరా, నీవు కర్ణుని అన్ని విధాలుగా కాపాడు. ఈ రోజు రాధేయుని రక్షించు.
8.23.10
भीष्मो द्रोणः कृपः कर्णो भवान्भोजश्च वीर्यवान् ।
शकुनिः सौबलो द्रौणिरहमेव च नो बलम् ॥ ८.२३.१० ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, కర్ణుడు, మీరు, పరాక్రమశాలి భోజుడు, సౌబలుడు శకుని, ద్రోణి అశ్వత్థామ, నేనూ మన బలం.
8.23.11
एवमेष कृतो भागो नवधा पृथिवीपते ।
न च भागोऽत्र भीष्मस्य द्रोणस्य च महात्मनः ॥ ८.२३.११ ॥
భూపతీ, ఈ విధంగా ఈ విభజన తొమ్మిది భాగాలుగా చేయబడింది; ఇందులో మహాత్ముడైన భీష్మునికి, ద్రోణునికి భాగం లేదు.
8.23.12
ताभ्यामतीत्य तौ भागौ निहता मम शत्रवः ।
वृद्वौ हि तौ महेष्वासौ छलेन निहतौ युधि ॥ ८.२३.१२ ॥
ఆ రెండు భాగాలను దాటి నా శత్రువులు హతులయ్యారు. ఆ ఇద్దరు వృద్ధులు, మహాధనుర్ధారులు, యుద్ధంలో మోసంతో వధించబడ్డారు.
8.23.13
कृत्वा चासुकरं कर्म गतौ स्वर्गमितोऽनघ ।
तथान्ये पुरुषव्याघ्राः परैर्विनिहता युधि ॥ ८.२३.१३ ॥
కష్టమైన కార్యం చేసి, ఓ పాపరహితుడా, వారిద్దరూ ఇక్కడి నుండి స్వర్గానికి వెళ్లారు. అలాగే ఇతర పురుషవ్యాఘ్రులు కూడా యుద్ధంలో శత్రువులచే చంపబడ్డారు.
8.23.14
अस्मदीयाश्च बहवः स्वर्गाय गमिताः परैः ।
त्यक्त्वा प्राणानय्थाशक्ति चेष्टां कृत्वा च पुष्कलाम्। ॥ ८.२३.१४ ॥
మా వారిలో అనేకులు కూడా శత్రువులచే స్వర్గానికి పంపబడ్డారు. ప్రాణాలను త్యజించి, శక్తికొద్దీ పూర్తి ప్రయత్నం చేసి.
8.23.15
तदिदं हतभूयिष्ठं बलं मम नराधिप ।
पूर्वमप्यल्पकैः पार्थैर्हतं किमुत साम्प्रतम् ॥ ८.२३.१५ ॥
నరాధిపా, నా ఈ సైన్యం చాలావరకు హతమైంది. మునుపు కొద్దిమంది పార్థులచేత కూడా ఇది చంపబడింది; ఇప్పుడైతే ఇంకా చెప్పేదేముంది?
8.23.16
बलवन्तो महात्मानः कौन्तेयाः सत्यविक्रमाः ।
बलं शेषं न हन्युर्मे यथा तत्कुरु पार्थिव ॥ ८.२३.१६ ॥
బలవంతులు, మహాత్ములు, సత్యపరాక్రమం కలవారైన కౌంతేయులు నా మిగిలిన సైన్యాన్ని చంపకుండేలా, ఓ రాజా, అలా చేయి.
8.23.17
हतवीरमिदं सैन्यं पाण्डवैः समरे विभो ।
कर्णो ह्येको महाबाहुरस्मत्प्रियहिते रतः ॥ ८.२३.१७ ॥
ఓ విభూ, పాండవులు యుద్ధంలో ఈ సైన్యంలోని వీరులను చంపారు. మహాబాహుడైన కర్ణుడు ఒక్కడే మా ప్రియహితాలలో నిమగ్నుడై ఉన్నాడు.
8.23.18
भवांश्च पुरुषव्याघ्र सर्वलोकमहारथः ।
शल्य कर्णोऽर्जुनेनाद्य योद्वुमिच्छति संयुगे ॥ ८.२३.१८ ॥
నీవు కూడా, పురుషవ్యాఘ్రుడా, సర్వలోక మహారథుడా, శల్యా, నేడు కర్ణుడు యుద్ధంలో అర్జునునితో పోరాడ కోరుతున్నాడు.
8.23.19
तस्मिञ्जयाशा विपुला मद्रराज नराधिप ।
तस्याभीषुग्रहवरो नान्योऽस्ति भुवि कश्चन ॥ ८.२३.१९ ॥
ఓ మద్రరాజా, నరాధిపా! అతనిలో విజయంపై గొప్ప ఆశ ఉంది. అతనికి ఈ భూమిపై నీకంటే శ్రేష్ఠమైన అభీషుగ్రహుడు (సారథి) మరొకరు లేరు.
8.23.20
पार्थस्य समरे कृष्णो यथाऽभीषुग्रहो वरः ।
तथा त्वमपि कर्णस्य रथेऽभीषुग्रहो भव ॥ ८.२३.२० ॥
యుద్ధంలో పార్థునికి కృష్ణుడు శ్రేష్ఠమైన అభీషుగ్రహుడో, అలాగే నీవు కూడా కర్ణుని రథంపై అభీషుగ్రహుడివి కావాలి.
8.23.21
तेन युक्तो रणे पार्थो रक्ष्यमाणश्च पार्थिव ।
यानि कर्माणि कुरुते प्रत्यक्षाणि तथैव तत् ॥ ८.२३.२१ ॥
ఓ పార్థివా! అతనితో కూడి, అతనిచే రక్షింపబడుతూ అర్జునుడు యుద్ధంలో చేసే కర్మలు అన్నీ ప్రత్యక్షమే.
8.23.22
पूर्वं नः समरे ह्येवमधीदर्जुनो रिपून् ।
इदानीं विक्रमो ह्यस्य कृष्णेन सहितस्य च ॥ ८.२३.२२ ॥
ఇంతకు ముందు మాతో యుద్ధంలో అర్జునుడు ఇలాగే శత్రువులను జయించాడు. ఇప్పుడు కృష్ణునితో కూడి అతని పరాక్రమం మరింత పెరిగింది.
8.23.23
कृष्णेन सहितः पार्थो धार्तराष्ट्रीं महाचमूम् ।
अहन्यहनि मद्रेश द्रावयन्दृश्यते युधि ॥ ८.२३.२३ ॥
ఓ మద్రేశా! కృష్ణునితో కూడిన పార్థుడు యుద్ధంలో రోజురోజుకు ధార్తరాష్ట్రుల మహాసేనను తరిమివేస్తూ కనిపిస్తున్నాడు.
8.23.24
भागोऽवशिष्टः कर्णस्य तव चैव महाद्युते ।
तं भागं सह कर्णेन युगपन्नाशयाद्य हि ॥ ८.२३.२४ ॥
ఓ మహాద్యుతీ! కర్ణునికి, నీకు మిగిలిన భాగాన్ని కర్ణునితో కలిపి నేడే ఒకేసారి నాశనం చేయి.
8.23.25
अरुणेन यथा सार्धं तमः सूर्यो व्यपोहति ।
तथा कर्णेन सहितो जहि पार्थं महाहवे ॥ ८.२३.२५ ॥
అరుణునితో కలిసి సూర్యుడు చీకటిని తొలగించినట్లు, కర్ణునితో కలిసి మహాయుద్धంలో పార్థుడిని సంహరించు.
8.23.26
उद्यन्तौ च यथा सूर्यौ बालसूर्यसमप्रभौ ।
कर्णशल्यौ रणे दृष्ट्वा विद्रवन्तु महारथाः ॥ ८.२३.२६ ॥
ఉదయించే రెండు సూర్యుల్లా, బాల సూర్యుని కాంతితో ఉన్న కర్ణ-శల్యులను యుద్धంలో చూసి మహారథులు పారిపోవుదురు గాక.
8.23.27
सूर्यारुषौ यथा दृष्ट्वा तमो नश्यति मारिष ।
तथा नश्यन्तु कौन्तेयाः सपाञ्चालाः ससृञ्जयाः ॥ ८.२३.२७ ॥
సూర్యుని, అరుణుని చూడగానే చీకటి నశించినట్లు, ఓ మారిష, కుంతీపుత్రులు పాంచాలురు, సృంజయులతో నశించుదురు గాక.
8.23.28
रथिनां प्रवरः कर्णो यन्तॄणां प्रवरो भवान् ।
संयोगो युवयोर्लोके नाभून्न च भविष्यति ॥ ८.२३.२८ ॥
రథికులలో శ్రేష్ఠుడు కర్ణుడు, సారథులలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు. మీ ఇద్దరి ఇలాంటి కలయిక లోకంలో ఇదివరకు జరగలేదు, ఇకపై జరగదు.
8.23.29
यथा सर्वास्ववस्थासु वार्ष्मेयः पाति पाण्डवम् ।
तथा भवान्परित्रातु कर्णं वैकर्तनं रणे।
सारथ्यं क्रियतां तस्य युध्यमानस्य संयुगे ॥ ८.२३.२९ ॥
వార్ష్ణేయుడు (కృష్ణుడు) అన్ని సందర్భాలలో పాండవుని రక్షించినట్లు, నీవు యుద్ధంలో వైకర్తనుడైన కర్ణుని బాగా కాపాడాలి. యుద్ధం చేస్తున్న అతనికి సారథ్యం చేయబడాలి.
8.23.30
यथा च समरे कृष्णो रक्षते सर्वतोऽर्जुनम् ।
तथा त्वमपि राधेयं रक्षस्व च महारणे ॥ ८.२३.३० ॥
యుద్धంలో కృష్ణుడు అన్ని వైపుల నుండి అర్జునుని రక్షించినట్లు, నీవు కూడా మహాయుద్ధంలో రాధేయుడైన కర్ణుని రక్షించు.
8.23.31
त्वया सारथिना ह्येष अप्रधृष्यो भविष्यति ।
देवतानामपि रणे सशक्राणां महीपते।
किं पुनः पाण्डवेयानां मा विशङ्कीर्वचो मम ॥ ८.२३.३१ ॥
ఓ రాజా, నీవు సారథిగా ఉంటే ఇతడు యుద్ధంలో ఇంద్రునితో సహా దేవతలకూ జయింపరానివాడవుతాడు. పాండవుల గురించి చెప్పేదేముంది! నా మాటను సందేహించకు.
8.23.32
दुर्योधनवचः श्रुत्वा शल्यः क्रोधसमन्वितः ।
धार्तराष्ट्रमथोवाच सृक्विणी परिलेलिहन् ॥ ८.२३.३२ ॥
దుర్యోధనుని మాటలు విని శల్యుడు కోపంతో నిండి, పెదవుల అంచులను నాలుకతో నాకుతూ ధృతరాష్ట్రుని కుమారునితో అన్నాడు.
8.23.33
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा धुन्वन्हस्तौ पुनःपुनः ।
क्रोधरक्ते महानेत्रे परिवृत्य महाभुजः।
कुलैश्वर्यश्रुतबलैर्दृप्तः शल्योऽब्रवीदिदम् ॥ ८.२३.३३ ॥
మూడు గీతల కనుబొమ్మలను ముడిచి, చేతులను మళ్ళీ మళ్ళీ ఊపుతూ, కోపంతో ఎర్రబడిన పెద్ద కళ్ళను తిప్పి, కులం, ఐశ్వర్యం, విద్య, బలాల గర్వంతో ఉన్న మహాబాహువైన శల్యుడు ఇలా అన్నాడు.
8.23.34
न मामर्हसि राजेद्र नियोक्तुं कर्मणीदृशे ।
न हि पापीयसः श्रेयान्प्रेष्यत्वं कर्तुमर्हति ॥ ८.२३.३४ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ఇటువంటి పనిలో నన్ను నియమించడం నీకు తగదు. ఉత్తముడు నీచుడికి సేవకుడుగా ఉండడం తగదు.
8.23.35
यो ह्यभ्युपगतं मित्रं गरीयांसं विशेषतः ।
वशे पापीयसो धत्ते तत्कार्यमधरोत्तरम् ॥ ८.२३.३५ ॥
అంగీకరించిన, ముఖ్యంగా గౌరవనీయుడైన మిత్రుడిని నీచుడి అధీనంలో ఉంచేవాడి పని తలకిందులవుతుంది.
8.23.36
ब्रह्मणा ब्राह्मणाः सृष्टा मुखात्क्षत्रं च बाहुतः ।
ऊरुभ्यामथ वैश्या वै शूद्राः पद्भ्यामिति श्रुतिः ॥ ८.२३.३६ ॥
బ్రహ్మ నుండి బ్రాహ్మణులు ముఖం నుండి, క్షత్రియులు బాహువుల నుండి, వైశ్యులు తొడల నుండి, శూద్రులు పాదాల నుండి సృష్టించబడ్డారని శ్రుతి చెబుతుంది.
8.23.37
तेभ्यो वर्णविशेषाश्च प्रतिलोमानुलोमजाः ।
अथान्योन्यस्य संयोगाच्चातुर्वर्ण्यस्य भारत ॥ ८.२३.३७ ॥
వారి నుండి వర్ణాల ప్రత్యేక విభాగాలు, ప్రతిలోమ మరియు అనులోమ వివాహాల ద్వారా జన్మించినవారు ఏర్పడ్డారు. తరువాత చాతుర్వర్ణ్యంలోని పరస్పర సంయోగాల ద్వారా కూడా, ఓ భారతా.
8.23.38
गोप्तारः सङ्गृहीतारो दातारः क्षत्रियाः स्मृताः ॥ ८.२३.३८ ॥
క్షత్రియులు రక్షకులు, సేకరించేవారు, దాతలు అని స్మరింపబడ్డారు.
8.23.39
याजनाध्यापनैर्विप्रा विशुद्वैश्च प्रतिग्रहैः ।
लोकस्यानुग्रहार्थाय स्थापिता ब्राह्मणा भुवि ॥ ८.२३.३९ ॥
యజ్ఞాలు చేయించడం, బోధించడం, పవిత్ర దానాలు స్వీకరించడం ద్వారా, లోక అనుగ్రహం కోసం భూమిపై బ్రాహ్మణులు స్థాపించబడ్డారు.
8.23.40
कृषिश्च पाशुपाल्यं च विशां दानं च धर्मतः ।
ब्रह्मक्षत्रविशां शूद्रा विहिताः परिचारकाः ॥ ८.२३.४० ॥
వ్యవసాయం, పశుపోషణ, ధర్మానుసారం దానం వైశ్యుల విధులు; బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్యులకు సేవకులుగా శూద్రులు నియమించబడ్డారు.
8.23.41
ब्रह्मक्षत्रस्य विहिताः सूता वै परिचारकाः ।
न क्षत्रियो वै सूतानां शृणुयाच्च कथञ्चन ॥ ८.२३.४१ ॥
బ్రాహ్మణ, క్షత్రియులకు సూతులు సేవకులుగా నియమించబడ్డారు. క్షత్రియుడు సూతుల మాటలను ఏ విధంగానూ వినకూడదు.
8.23.42
अहं मूर्धाभिषिक्तो हि राजर्षिकुलजो नृपः ।
महारथसमाख्यातः सेव्यः स्तुत्यश्च वन्दिनां ॥ ८.२३.४२ ॥
నేను శిరస్సుపై అభిషేకించబడిన రాజును; రాజర్షి వంశంలో జన్మించినవాడిని; మహారథునిగా ప్రసిద్ధుడను; సేవింపదగినవాడను, స్తుతింపదగినవాడను, వందిల చేత పొగడబడేవాడను.
8.23.43
सोऽमहेतादृशो भूत्वा नेहारिबलसूदनः ।
सूतपुत्रस्य सङ्ग्रामे सारथ्यं कर्तुमुत्सहे ॥ ८.२३.४३ ॥
అలాంటివాడు కాని నేను, ఇక్కడ శత్రుసేనను నాశనం చేసేవాడను, యుద్ధంలో సూతపుత్రునికి సారథ్యం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను.
8.23.44
अवमन्यसे मां गान्धारे ध्रुवं चाप्यतिशङ्कसे ।
यस्माद्ब्रवीषि विस्रब्धः सारथ्यं क्रियतामिति ॥ ८.२३.४४ ॥
గాంధారీ, నీవు నన్ను అవమానిస్తున్నావు; నిశ్చయంగా చాలా సందేహిస్తున్నావు, ఎందుకంటే నమ్మకంగా 'సారథ్యం చేయాలి' అంటున్నావు.
8.23.45
अस्मत्तोऽभ्यधिकं कर्णं मन्वानस्तं प्रशंससि ।
न चाहं युधि राधेयं गणये तुल्यमात्मनः ॥ ८.२३.४५ ॥
నాకంటే కర్ణుడు అధికుడని భావించి నీవు అతన్ని ప్రశంసిస్తున్నావు; కానీ యుద్ధంలో రాధేయుడిని నాతో సమానుడిగా కూడా నేను లెక్కించను.
8.23.46
आदिश्यतामभ्यधिको ममांशः पृथिवीपते ।
तमहं समरे हत्वा गमिष्यामि यथागतम् ॥ ८.२३.४६ ॥
ఓ భూపతీ, నాకంటే అధికుడెవరో ఉంటే అతన్ని చూపండి; యుద్ధంలో అతన్ని చంపి నేను వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్తాను.
8.23.47
अथवाप्येक एवाहं योत्स्यामि तव शत्रुभिः ।
पश्य वीर्यं ममाद्य त्वं सङ्ग्रामे दहतो रिपून् ॥ ८.२३.४७ ॥
లేదా నేనొక్కడినే నీ శత్రువులతో యుద్ధం చేస్తాను. ఈ రోజు యుద్ధంలో శత్రువులను దహించే నా పరాక్రమాన్ని నీవు చూడు.
8.23.48
न चापि कामान्कौरव्य निधाय हृदये पुमान् ।
अस्मद्विधः प्रवर्तेत मा मा त्वमतिशङ्किथाः ॥ ८.२३.४८ ॥
ఓ కౌరవ్యా, నా వంటి పురుషుడు హృదయంలో కోరికలు ఉంచుకొని కార్యం చేయడు. నాపై అతిగా సందేహించకు.
8.23.49
अपि चाप्यवमानो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ।
पश्य भीमौ मम भुजौ वज्रसंहननौ दृढौ ॥ ८.२३.४९ ॥
మరియు ఏ విధంగానూ నన్ను అవమానించకూడదు. వజ్రంలా దృఢమైన నా భయంకరమైన రెండు భుజాలను చూడు.
8.23.50
धनुः पश्य च मे चित्रं शरांश्चाशीविषपमान् ।
रथं च पश्य मे चित्रं सदश्वैर्वातवेगिभिः ॥ ८.२३.५० ॥
నా అద్భుతమైన ధనుస్సును, విషసర్పాల్లాంటి బాణాలను చూడు. వాయువేగంతో పరిగెత్తే మంచి గుర్రాలు పూన్చిన నా అద్భుత రథాన్ని చూడు.
8.23.51
गदां च पश्य गान्धारे हेमपट्टविभूषिताम् ।
दारयेयं महीं क्रुद्धो विकिरेयं च पर्वतान्।
शोषयेयं समुद्रांश्च पातयेयं च भास्करम् ॥ ८.२३.५१ ॥
గాంధారుడా, బంగారు పట్టీలతో అలంకరించిన నా గదను చూడు. కోపంతో భూమిని చీల్చగలను, పర్వతాలను చెదరగొట్టగలను, సముద్రాలను ఎండింపగలను, సూర్యుణ్ణి పడగొట్టగలను.
8.23.52
तं मामेवंविधं राजन्समर्थमरिनिग्रहे ।
कस्माद्युनङ्क्षि सारथ्ये सूतस्याधिरथेस्तु माम् ॥ ८.२३.५२ ॥
రాజా, శత్రువులను అణచడంలో సమర్థుడైన నన్ను, అధిరథుని సూత పుత్రుడనైన నన్ను, ఎందుకు సారథ్య పనిలో నియోగిస్తున్నావు?
8.23.53
न चापि मम राधेयः कलामर्हति षोडशीम् ॥ ८.२३.५३ ॥
రాధేయుడైన నా పదహారవ కళకు కూడా (నువ్వు) తగవు.
8.23.54
सकर्णा ये त्रयो लोकाः सार्जुनाः सजनार्दनाः ।
निबद्वांस्तन्त्रणे राजन्न गणेयं कथञ्चन ॥ ८.२३.५४ ॥
రాజా, కర్ణుడితో, అర్జునుడితో, జనార్దనుడితో కూడిన మూడు లోకాలనూ యుద్ధంలో బంధించబడినవిగా భావించి, నేను ఏ విధంగానూ లెక్కచేయను.
8.23.55
न चाहं प्राकृतः कश्चिन्न चास्म्यधिगतः स्वयम् ।
अयं चाप्यवमानो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ॥ ८.२३.५५ ॥
నేను సామాన్యుడను కాను, స్వయంగా లొంగిపోయినవాడను కాను. ఈ అవమానం కూడా నాకు ఏ విధంగానూ చేయరాదు.
8.23.56
आपृच्छे त्वाद्य गान्धारे यास्यामि विषयं प्रति ।
न चाहं सूतपुत्रस्य सारथ्यमुपजग्मिवान् ॥ ८.२३.५६ ॥
ఓ గాంధారా, నేడు నీ వద్ద సెలవు తీసుకుంటాను; నా దేశానికి వెళ్తాను. సూతపుత్రుని సారథ్యం చేపట్టడానికి నేను రాలేదు.
8.23.57
अवमानमहं प्राप्य न योत्स्यामि कथञ्चन ।
आपृच्छे त्वाऽद्य गान्धारे गमिष्यामि गृहाय वै ॥ ८.२३.५७ ॥
అవమానం పొందిన నేను ఏ విధంగానూ యుద్ధం చేయను. ఓ గాంధారా, నేడు నీ వద్ద సెలవు తీసుకుంటాను; నిశ్చయంగా ఇంటికి వెళ్తాను.
8.23.58
एवमुक्त्वा महाराज शल्यः समितिशोभनः ।
उत्थाय प्रययौ तूर्णं राजमध्यादमर्षितः ॥ ८.२३.५८ ॥
మహారాజా, ఇలా చెప్పి, సభకు శోభ అయిన శల్యుడు కోపంతో లేచి రాజుల మధ్య నుండి వేగంగా వెళ్లిపోయాడు.
8.23.59
प्रणयाद्बहुमानाच्च तं निगृह्य सुतस्तव ।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं साम्ना सर्वार्थसाधकम् ॥ ८.२३.५९ ॥
ప్రేమతో, గౌరవంతో అతన్ని ఆపి, మీ కుమారుడు అన్ని ప్రయోజనాలను నెరవేర్చే మధురమైన మాటలను సామోపాయంగా పలికాడు.
8.23.60
यथा शल्य त्वमात्थेदमेवमेतदसंशयम् ।
अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तं निबोध जनेश्वर ॥ ८.२३.६० ॥
శల్యా, నీవు చెప్పినది నిజమే, సందేహం లేదు. కానీ ఓ జనేశ్వరా, నా ఒక అభిప్రాయం ఉంది; దానిని తెలుసుకో.
8.23.61
न कर्णोऽभ्यधिकस्त्वत्तो न चान्ये चैव पार्थिवाः ।
न च मद्रेश्वर त्वां वै कृष्णः सोढुं च शक्ष्यति ॥ ८.२३.६१ ॥
కర్ణుడు నీకంటే అధికుడు కాడు, ఇతర రాజులూ కారు. ఓ మద్రేశ్వరా, కృష్ణుడు కూడా నిన్ను నిజంగా ఎదుర్కోలేడు.
8.23.62
ऋतमेव हि पूर्वास्ते वदन्ति पुरुषोत्तमाः ।
तस्मादार्तायनिः प्रोक्तो भवानिति मतिर्मम ॥ ८.२३.६२ ॥
ఇది నిజమే, పూర్వులైన ఉత్తమ పురుషులు అలాగే చెబుతారు. కాబట్టి నిన్ను ఆర్తాయని అని పిలుస్తారని నా అభిప్రాయం.
8.23.63
शल्यबूतस्तु शत्रूणां यस्मात्त्वं युधि मानद ।
तस्माच्छल्येति ते नाम कथ्यते पृथिवीतले ॥ ८.२३.६३ ॥
ఓ మానదా, యుద్ధంలో నీవు శత్రువులకు ముల్లువంటివాడవు కాబట్టి, భూమిపై నీ పేరు 'శల్యుడు' అని చెప్పబడుతోంది.
8.23.64
यदेतद्व्याहृतं पूर्वं भवता भूरिदक्षिण ।
तदेव कुरु धर्मज्ञ मदर्थं यद्यदुच्यते ॥ ८.२३.६४ ॥
ఓ భూరిదక్షిణా, నీవు మునుపు చెప్పినదే, ధర్మజ్ఞా, నా కోసం ఏది ఏది చెప్పబడుతుందో అదంతా చేయి.
8.23.65
न च त्वत्तो हि राधेयो न चाहमपि वीर्यवान् ।
वृणेऽहं त्वां हयाग्र्याणां यन्तारमिह संयुगे ॥ ८.२३.६५ ॥
రాధా కుమారుడైన కర్ణుడు నీకంటే గొప్పవాడు కాడు, నేను కూడా పరాక్రమవంతుడను కాను. ఈ యుద్ధంలో ఉత్తమ గుర్రాలకు సారథిగా నిన్నే ఎంచుకుంటున్నాను.
8.23.66
मन्ये चाभ्यधिकं शल्य गुणैः कर्णं धनञ्जयात् ।
भवन्तं वासुदेवाच्च लोकोऽयमतिमन्यते ॥ ८.२३.६६ ॥
ఓ శల్యా, గుణాలలో కర్ణుని ధనంజయుని కంటే, నిన్ను వాసుదేవుని కంటే కూడా అధికునిగా నేను భావిస్తున్నాను; ఈ లోకమూ అలాగే గౌరవిస్తోంది.
8.23.67
कर्णो ह्यभ्यधिकः पार्थादस्त्रैरेव नरर्षभ ।
भवानभ्यधिकः कृष्णादश्वज्ञाने बले तथा ॥ ८.२३.६७ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా, కర్ణుడు అస్త్రాలలో పార్థుడి (అర్జునుడి) కంటే అధికుడు; నీవు అశ్వజ్ఞానంలోనూ బలంలోనూ కృష్ణుడి కంటే అధికుడవు.
8.23.68
यथाऽश्वहृदयं वेद वासुदेवो महामनाः ।
द्विगुणं त्वं तथा वेत्सि मद्रराजेश्वरात्मज ॥ ८.२३.६८ ॥
మహామనస్కుడైన వాసుదేవుడు అశ్వహృదయాన్ని ఎలా తెలుసుకున్నాడో, ఓ మద్రరాజ పుత్రా, నీవు దానిని రెట్టింపుగా తెలుసుకున్నావు.
8.23.69
यन्मां ब्रवीषि गान्धारे मध्ये सैन्यस्य कौरव ।
विशिष्टं देवकीपुत्रात्प्रीतिमानस्म्यहं त्वयि ॥ ८.२३.६९ ॥
ఓ కౌరవా, గాంధారా, సైన్యం మధ్యలో నీవు నాతో చెప్పిన మాట — నేను దేవకీపుత్రుడి (కృష్ణుడి) కంటే అధికుడనని — దానితో నేను నీ పట్ల ప్రీతి చెందుతున్నాను.
8.23.70
एष सारथ्यमातिष्ठे राधेयस्य यशस्विनः ।
युध्यतः पाण्डवाग्र्येण यथा त्वं वीर मन्यसे ॥ ८.२३.७० ॥
ఓ వీరా, నీవు అనుకున్నట్లు, యశస్వి రాధేయుడి (కర్ణుడి) సారథ్యాన్ని నేను స్వీకరిస్తున్నాను — పాండవాగ్రణి (అర్జునుడు)తో అతడు యుద్ధం చేసేటప్పుడు.
8.23.71
समयश्च हि मे वीर कश्चिद्वैकर्तनं प्रति ।
उत्सृजेयं यथाश्रद्वमहं वाचोऽस्य सन्निधौ ॥ ८.२३.७१ ॥
ఓ వీరా, వైకర్తనుడి (కర్ణుడి) పట్ల నాకు ఒక షరతు ఉంది — అతని సమక్షంలో నా ఇష్టానుసారం మాట్లాడే స్వేచ్ఛ నాకు ఉండాలి.
8.23.72
तथेति राजन्पुत्रस्ते सह कर्णेन भारत ।
अब्रवीन्मद्रराजस्य मतं भरतस… ॥ ८.२३.७२ ॥
ఓ రాజా, ఓ భరతవంశీ, నీ కుమారుడు కర్ణునితో కలిసి, "అలాగే కానివ్వు" అన్నాడు. మద్రరాజు అభిప్రాయాన్ని భరతుడు… (పాఠంలో ఖాళీ)