ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.23.1
एवमुक्तो महाराज तव पुत्रः प्रतापवान् ।
मद्रेश्वरं प्रति रणे सुरसैन्यभयङ्करम्।
सर्वं तथाऽकरोत्तूर्णं राधेयस्तद्यथाऽब्रवीत् ॥ ८.२३.१ ॥
ମହାରାଜ, ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ଆପଣଙ୍କ ପରାକ୍ରମୀ ପୁତ୍ର ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ, ରଣରେ ଦେବସେନାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ମଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତି, ସେ ଯାହା କହିଥିଲେ ସେସବୁ ଶୀଘ୍ର କଲେ।
8.23.2
मद्राजं च समरे प्रणम्य च महारथम् ।
विनयेनोपसङ्गम्य प्रणयाद्वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.२३.२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମଦ୍ରରାଜ ଓ ସେଇ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିନୟ ସହିତ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସ୍ନେହରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
8.23.3
सत्यव्रत महाभाग द्विषतां तापवर्धन ।
मद्रेश्वर रणेशूर परसैन्यभयङ्कर ॥ ८.२३.३ ॥
ସତ୍ୟବ୍ରତ, ମହାଭାଗ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସନ୍ତାପ ବଢ଼ାଉଥିବା, ମଦ୍ରେଶ୍ୱର, ରଣଶୂର, ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା!
8.23.4
मत्प्रियार्थं हितार्थं च तथा पार्थवधाय च ।
श्रुतवानसि कर्णस्य ब्रुवतो वदतां वर।
यथा नृपतिसिंहानां मध्ये त्वां वरये स्वयम् ॥ ८.२३.४ ॥
ମୋ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତ ପାଇଁ, ଏବଂ ପାର୍ଥଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ, ହେ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଛ; ନୃପସିଂହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ନିଜେ ତୁମକୁ ବରଣ କରୁଛି।
8.23.5
तत्त्वामप्रतिवीर्याद्य शत्रुपक्षक्षयावह ।
मद्रेश्वर प्रयाचेऽहं शिरसा विनयेन च ॥ ८.२३.५ ॥
ଅପ୍ରତିମ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ, ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର କ୍ଷୟକାରୀ, ମଦ୍ରେଶ୍ୱର, ମୁଁ ମସ୍ତକ ନତ କରି ବିନୟ ସହିତ ତୁମକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି।
8.23.6
तस्मात्पार्थविनाशार्थं हितार्थं मम चैव हि ।
त्वं पाहि सर्वतः कर्णं भवं ब्रह्मेव सुव्रत ॥ ८.२३.६ ॥
ତେଣୁ ପାର୍ଥଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଏବଂ ମୋ ହିତ ପାଇଁ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ତୁମେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର।
8.23.7
सारथ्यं रथिनां श्रेष्ठ प्रणयात्कर्तुमर्हसि ।
त्वयि यन्तरि राधेयो विद्विषो मे विजेष्यते ॥ ८.२३.७ ॥
ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେ, ସ୍ନେହବଶତଃ ଆପଣ ସାରଥ୍ୟ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଆପଣ ସାରଥି ହେଲେ ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବେ।
8.23.8
अभीषूणां हि कर्णस्य ग्रहीतान्यो न विद्यते ।
ऋते हि त्वां महाभाग वासुदेवसमं युधि ॥ ८.२३.८ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇବାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସମାନ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
8.23.9
स पाहि सर्वथा कर्णं यथा ब्रह्मा महेश्वरम् ।
यथा च सर्वथाऽऽपत्सु वार्ष्णेयः पाति पाण्डवम्।
तथा मद्रेश्वराद्य त्वं राधेयं प्रतिपालय ॥ ८.२३.९ ॥
ବ୍ରହ୍ମା ମହେଶ୍ବରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ପରି, ଏବଂ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ ବିପଦରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ପରି, ଆପଣ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସର୍ବଥା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ହେ ମଦ୍ରେଶ୍ବର, ଆଜି ଆପଣ ରାଧେୟଙ୍କୁ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।
8.23.10
भीष्मो द्रोणः कृपः कर्णो भवान्भोजश्च वीर्यवान् ।
शकुनिः सौबलो द्रौणिरहमेव च नो बलम् ॥ ८.२३.१० ॥
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଆପଣ, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଭୋଜ, ସୌବଳ ଶକୁନି, ଦ୍ରୌଣି ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଏବଂ ମୁଁ ନିଜେ ହିଁ ଆମର ବଳ।
8.23.11
एवमेष कृतो भागो नवधा पृथिवीपते ।
न च भागोऽत्र भीष्मस्य द्रोणस्य च महात्मनः ॥ ८.२३.११ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପତି, ଏହିପରି ଏହି ଭାଗ ନଅ ଭାଗରେ କରାଯାଇଛି; ଏଥିରେ ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କର କୌଣସି ଭାଗ ନାହିଁ।
8.23.12
ताभ्यामतीत्य तौ भागौ निहता मम शत्रवः ।
वृद्वौ हि तौ महेष्वासौ छलेन निहतौ युधि ॥ ८.२३.१२ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦୁହିଁଙ୍କ ଭାଗ ଅତିକ୍ରମ କରି ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେ ନିହତ ହେଲେ। ସେହି ଦୁଇ ବୃଦ୍ଧ ମହାଧନୁର୍ଧର ଯୁଦ୍ଧରେ ଛଳରେ ନିହତ ହେଲେ।
8.23.13
कृत्वा चासुकरं कर्म गतौ स्वर्गमितोऽनघ ।
तथान्ये पुरुषव्याघ्राः परैर्विनिहता युधि ॥ ८.२३.१३ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଅସାଧାରଣ କର୍ମ କରି ସେ ଦୁଇଜଣ ଏଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ।
8.23.14
अस्मदीयाश्च बहवः स्वर्गाय गमिताः परैः ।
त्यक्त्वा प्राणानय्थाशक्ति चेष्टां कृत्वा च पुष्कलाम्। ॥ ८.२३.१४ ॥
ଆମ ପକ୍ଷର ଅନେକେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପଠାଗଲେ। ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟା କରି।
8.23.15
तदिदं हतभूयिष्ठं बलं मम नराधिप ।
पूर्वमप्यल्पकैः पार्थैर्हतं किमुत साम्प्रतम् ॥ ८.२३.१५ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ମୋ ଏହି ସେନା ଅଧିକାଂଶ ହତ ହୋଇଛି। ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପ କେତେଜଣ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହା ହତ ହୋଇଥିଲା; ଏବେ ଆଉ କଣ କହିବି।
8.23.16
बलवन्तो महात्मानः कौन्तेयाः सत्यविक्रमाः ।
बलं शेषं न हन्युर्मे यथा तत्कुरु पार्थिव ॥ ८.२३.१६ ॥
ବଳବନ୍ତ, ମହାତ୍ମା, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ କୌନ୍ତେୟମାନେ ମୋ ଅବଶିଷ୍ଟ ସେନାକୁ ନ ମାରନ୍ତୁ, ହେ ପାର୍ଥିବ, ସେପରି କର।
8.23.17
हतवीरमिदं सैन्यं पाण्डवैः समरे विभो ।
कर्णो ह्येको महाबाहुरस्मत्प्रियहिते रतः ॥ ८.२३.१७ ॥
ହେ ବିଭୋ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ସେନାର ବୀରମାନଙ୍କୁ ହତ କରିଛନ୍ତି। କେବଳ ମହାବାହୁ କର୍ଣ୍ଣ ଆମର ପ୍ରିୟ ଓ ହିତରେ ରତ ଅଛନ୍ତି।
8.23.18
भवांश्च पुरुषव्याघ्र सर्वलोकमहारथः ।
शल्य कर्णोऽर्जुनेनाद्य योद्वुमिच्छति संयुगे ॥ ८.२३.१८ ॥
ଆପଣ ମଧ୍ୟ, ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ସର୍ବଲୋକ ମହାରଥୀ, ହେ ଶଲ୍ୟ, ଆଜି କର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି।
8.23.19
तस्मिञ्जयाशा विपुला मद्रराज नराधिप ।
तस्याभीषुग्रहवरो नान्योऽस्ति भुवि कश्चन ॥ ८.२३.१९ ॥
ହେ ମଦ୍ରରାଜ, ହେ ନରାଧିପ! ତାଙ୍କଠାରେ ବିଜୟର ବଡ଼ ଆଶା ଅଛି। ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ଛଡ଼ା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭୀଷୁଗ୍ରହ (ସାରଥି) ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
8.23.20
पार्थस्य समरे कृष्णो यथाऽभीषुग्रहो वरः ।
तथा त्वमपि कर्णस्य रथेऽभीषुग्रहो भव ॥ ८.२३.२० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାରଥି ଯେପରି କୃଷ୍ଣ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରଥରେ ସାରଥି ହୁଅ।
8.23.21
तेन युक्तो रणे पार्थो रक्ष्यमाणश्च पार्थिव ।
यानि कर्माणि कुरुते प्रत्यक्षाणि तथैव तत् ॥ ८.२३.२१ ॥
ହେ ପାର୍ଥିବ! ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଓ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେସବୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ।
8.23.22
पूर्वं नः समरे ह्येवमधीदर्जुनो रिपून् ।
इदानीं विक्रमो ह्यस्य कृष्णेन सहितस्य च ॥ ८.२३.२२ ॥
ପୂର୍ବରେ ଆମ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ ଏହିପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ। ଏବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଆହୁରି ବଢ଼ିଛି।
8.23.23
कृष्णेन सहितः पार्थो धार्तराष्ट्रीं महाचमूम् ।
अहन्यहनि मद्रेश द्रावयन्दृश्यते युधि ॥ ८.२३.२३ ॥
ହେ ମଦ୍ରେଶ! କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦିନକୁ ଦିନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମହାସେନାକୁ ଭଗାଉଥିବା ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
8.23.24
भागोऽवशिष्टः कर्णस्य तव चैव महाद्युते ।
तं भागं सह कर्णेन युगपन्नाशयाद्य हि ॥ ८.२३.२४ ॥
ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି! କର୍ଣ୍ଣ ଓ ତୁମର ଯେଉଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଅଛି, ସେହି ଭାଗକୁ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଆଜି ଏକାସାଙ୍ଗରେ ବିନାଶ କର।
8.23.25
अरुणेन यथा सार्धं तमः सूर्यो व्यपोहति ।
तथा कर्णेन सहितो जहि पार्थं महाहवे ॥ ८.२३.२५ ॥
ଅରୁଣ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରନ୍ତି, ସେହିପରି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବଧ କର।
8.23.26
उद्यन्तौ च यथा सूर्यौ बालसूर्यसमप्रभौ ।
कर्णशल्यौ रणे दृष्ट्वा विद्रवन्तु महारथाः ॥ ८.२३.२६ ॥
ଉଦୟ ହେଉଥିବା ଦୁଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ବାଳସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶଲ୍ଯଙ୍କୁ ରଣରେ ଦେଖି ମହାରଥୀମାନେ ପଳାଉନ୍ତୁ।
8.23.27
सूर्यारुषौ यथा दृष्ट्वा तमो नश्यति मारिष ।
तथा नश्यन्तु कौन्तेयाः सपाञ्चालाः ससृञ्जयाः ॥ ८.२३.२७ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅରୁଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଅନ୍ଧକାର ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେହିପରି ହେ ମାରିଷ, କୌନ୍ତେୟମାନେ ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ସହିତ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତୁ।
8.23.28
रथिनां प्रवरः कर्णो यन्तॄणां प्रवरो भवान् ।
संयोगो युवयोर्लोके नाभून्न च भविष्यति ॥ ८.२३.२८ ॥
ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ଣ୍ଣ, ସାରଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆପଣ। ଆପଣ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଏପରି ସଂଯୋଗ ଜଗତରେ ପୂର୍ବେ ହୋଇନାହିଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ ନାହିଁ।
8.23.29
यथा सर्वास्ववस्थासु वार्ष्मेयः पाति पाण्डवम् ।
तथा भवान्परित्रातु कर्णं वैकर्तनं रणे।
सारथ्यं क्रियतां तस्य युध्यमानस्य संयुगे ॥ ८.२३.२९ ॥
ବାର୍ଷ୍ଣେୟ (କୃଷ୍ଣ) ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଆପଣ ରଣରେ ବୈକର୍ତନ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ସାରଥ୍ୟ କରାଯାଉ।
8.23.30
यथा च समरे कृष्णो रक्षते सर्वतोऽर्जुनम् ।
तथा त्वमपि राधेयं रक्षस्व च महारणे ॥ ८.२३.३० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କୃଷ୍ଣ ଚାରିଦିଗରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଆପଣ ମଧ୍ୟ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
8.23.31
त्वया सारथिना ह्येष अप्रधृष्यो भविष्यति ।
देवतानामपि रणे सशक्राणां महीपते।
किं पुनः पाण्डवेयानां मा विशङ्कीर्वचो मम ॥ ८.२३.३१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ସାରଥି ହେଲେ ଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ ହେବ। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ କଥା କଣ କହିବି! ମୋ କଥାରେ ସନ୍ଦେହ କର ନାହିଁ।
8.23.32
दुर्योधनवचः श्रुत्वा शल्यः क्रोधसमन्वितः ।
धार्तराष्ट्रमथोवाच सृक्विणी परिलेलिहन् ॥ ८.२३.३२ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶଲ୍ୟ ଓଠର କୋଣ ଚାଟି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
8.23.33
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा धुन्वन्हस्तौ पुनःपुनः ।
क्रोधरक्ते महानेत्रे परिवृत्य महाभुजः।
कुलैश्वर्यश्रुतबलैर्दृप्तः शल्योऽब्रवीदिदम् ॥ ८.२३.३३ ॥
ତିନି ରେଖାଯୁକ୍ତ ଭ୍ରୁ କୁଞ୍ଚି, ବାରମ୍ବାର ହାତ ହଲାଇ, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବଡ଼ ଆଖି ଘୂରାଇ, କୁଳ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ବିଦ୍ୟା ଓ ବଳର ଗର୍ବରେ ମହାବାହୁ ଶଲ୍ୟ ଏହା କହିଲେ।
8.23.34
न मामर्हसि राजेद्र नियोक्तुं कर्मणीदृशे ।
न हि पापीयसः श्रेयान्प्रेष्यत्वं कर्तुमर्हति ॥ ८.२३.३४ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ନୀଚର ଦାସ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
8.23.35
यो ह्यभ्युपगतं मित्रं गरीयांसं विशेषतः ।
वशे पापीयसो धत्ते तत्कार्यमधरोत्तरम् ॥ ८.२३.३५ ॥
ଯେ ସ୍ୱୀକୃତ, ବିଶେଷ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ନୀଚର ବଶରେ ରଖେ, ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ଓଲଟି ଯାଏ।
8.23.36
ब्रह्मणा ब्राह्मणाः सृष्टा मुखात्क्षत्रं च बाहुतः ।
ऊरुभ्यामथ वैश्या वै शूद्राः पद्भ्यामिति श्रुतिः ॥ ८.२३.३६ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୁଖରୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବାହୁରୁ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ଊରୁରୁ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଦରୁ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ ଇତି ଶ୍ରୁତି କହେ।
8.23.37
तेभ्यो वर्णविशेषाश्च प्रतिलोमानुलोमजाः ।
अथान्योन्यस्य संयोगाच्चातुर्वर्ण्यस्य भारत ॥ ८.२३.३७ ॥
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବର୍ଣ୍ଣର ବିଶେଷ ଭେଦସବୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ପ୍ରତିଲୋମ ଓ ଅନୁଲୋମ ବିବାହରୁ ଜାତ ଲୋକମାନେ; ଏବଂ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ପରସ୍ପର ସଂଯୋଗରୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାରତ।
8.23.38
गोप्तारः सङ्गृहीतारो दातारः क्षत्रियाः स्मृताः ॥ ८.२३.३८ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରକ୍ଷକ, ସଂଗ୍ରାହକ ଏବଂ ଦାତା ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହୋଇଛନ୍ତି।
8.23.39
याजनाध्यापनैर्विप्रा विशुद्वैश्च प्रतिग्रहैः ।
लोकस्यानुग्रहार्थाय स्थापिता ब्राह्मणा भुवि ॥ ८.२३.३९ ॥
ଯଜ୍ଞ କରାଇବା ଓ ଅଧ୍ୟାପନା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଦାନ ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା, ଲୋକର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
8.23.40
कृषिश्च पाशुपाल्यं च विशां दानं च धर्मतः ।
ब्रह्मक्षत्रविशां शूद्रा विहिताः परिचारकाः ॥ ८.२३.४० ॥
କୃଷି, ପଶୁପାଳନ ଏବଂ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଦାନ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କର କର୍ମ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କର ସେବକ ରୂପେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ନିଯୁକ୍ତ।
8.23.41
ब्रह्मक्षत्रस्य विहिताः सूता वै परिचारकाः ।
न क्षत्रियो वै सूतानां शृणुयाच्च कथञ्चन ॥ ८.२३.४१ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ସେବକ ରୂପେ ସୂତମାନେ ନିଯୁକ୍ତ। କ୍ଷତ୍ରିୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସୂତମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
8.23.42
अहं मूर्धाभिषिक्तो हि राजर्षिकुलजो नृपः ।
महारथसमाख्यातः सेव्यः स्तुत्यश्च वन्दिनां ॥ ८.२३.४२ ॥
ମୁଁ ମସ୍ତକରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ରାଜା, ରାଜର୍ଷିକୁଳରେ ଜାତ, ମହାରଥ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ; ସେବା ଯୋଗ୍ୟ, ସ୍ତୁତି ଯୋଗ୍ୟ, ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ।
8.23.43
सोऽमहेतादृशो भूत्वा नेहारिबलसूदनः ।
सूतपुत्रस्य सङ्ग्रामे सारथ्यं कर्तुमुत्सहे ॥ ८.२३.४३ ॥
ସେପରି ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଶତ୍ରୁସେନା ସଂହାରକ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ସାରଥ୍ୟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହୀ।
8.23.44
अवमन्यसे मां गान्धारे ध्रुवं चाप्यतिशङ्कसे ।
यस्माद्ब्रवीषि विस्रब्धः सारथ्यं क्रियतामिति ॥ ८.२३.४४ ॥
ହେ ଗାନ୍ଧାର, ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରୁଛ ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ଅତ୍ୟଧିକ ସନ୍ଦେହ କରୁଛ, କାରଣ ବିଶ୍ୱାସ ସହ କହୁଛ 'ସାରଥ୍ୟ କରାଯାଉ'।
8.23.45
अस्मत्तोऽभ्यधिकं कर्णं मन्वानस्तं प्रशंससि ।
न चाहं युधि राधेयं गणये तुल्यमात्मनः ॥ ८.२३.४५ ॥
ମୋ ଅପେକ୍ଷା କର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକ ବୋଲି ଭାବି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ; କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଧେୟଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଜ ସମାନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରେ ନାହିଁ।
8.23.46
आदिश्यतामभ्यधिको ममांशः पृथिवीपते ।
तमहं समरे हत्वा गमिष्यामि यथागतम् ॥ ८.२३.४६ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପତି, ମୋ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ କେହି ଥିଲେ ତାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରି ମୁଁ ଯେପରି ଆସିଥିଲି ସେପରି ଫେରିଯିବି।
8.23.47
अथवाप्येक एवाहं योत्स्यामि तव शत्रुभिः ।
पश्य वीर्यं ममाद्य त्वं सङ्ग्रामे दहतो रिपून् ॥ ८.२३.४७ ॥
ଅଥବା ମୁଁ ଏକା ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦହନ କରୁଥିବା ମୋ ପରାକ୍ରମ ତୁମେ ଦେଖ।
8.23.48
न चापि कामान्कौरव्य निधाय हृदये पुमान् ।
अस्मद्विधः प्रवर्तेत मा मा त्वमतिशङ्किथाः ॥ ८.२३.४८ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, ମୋ ପରି ପୁରୁଷ ହୃଦୟରେ କାମନା ରଖି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୋ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ସନ୍ଦେହ କରନାହିଁ।
8.23.49
अपि चाप्यवमानो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ।
पश्य भीमौ मम भुजौ वज्रसंहननौ दृढौ ॥ ८.२३.४९ ॥
ଏବଂ ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ମୋର ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦେଖ, ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ଼ ମୋର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଇ ବାହୁ।
8.23.50
धनुः पश्य च मे चित्रं शरांश्चाशीविषपमान् ।
रथं च पश्य मे चित्रं सदश्वैर्वातवेगिभिः ॥ ८.२३.५० ॥
ମୋର ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁ ଦେଖ ଏବଂ ବିଷଧର ସାପ ପରି ମୋର ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଦେଖ। ପବନ ପରି ବେଗବାନ ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱ ଯୋଜିତ ମୋର ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ଦେଖ।
8.23.51
गदां च पश्य गान्धारे हेमपट्टविभूषिताम् ।
दारयेयं महीं क्रुद्धो विकिरेयं च पर्वतान्।
शोषयेयं समुद्रांश्च पातयेयं च भास्करम् ॥ ८.२३.५१ ॥
ହେ ଗାନ୍ଧାର, ସୁନା ପଟ୍ଟାରେ ବିଭୂଷିତ ମୋ ଗଦା ଦେଖ। କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ବିଦାରି ପାରେ, ପର୍ବତ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରିପାରେ, ସମୁଦ୍ର ଶୁଷ୍କ କରିପାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଡ଼ି ପାରେ।
8.23.52
तं मामेवंविधं राजन्समर्थमरिनिग्रहे ।
कस्माद्युनङ्क्षि सारथ्ये सूतस्याधिरथेस्तु माम् ॥ ८.२३.५२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଶତ୍ରୁନିଗ୍ରହରେ ସମର୍ଥ ମୋ ପରି ଲୋକକୁ, ଅଧିରଥର ସୂତପୁତ୍ର ମୋତେ, ତୁମେ କାହିଁକି ସାରଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଡ଼ୁଛ?
8.23.53
न चापि मम राधेयः कलामर्हति षोडशीम् ॥ ८.२३.५३ ॥
ରାଧେୟ ମୋର ଷୋଳଶ କଳାର ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।
8.23.54
सकर्णा ये त्रयो लोकाः सार्जुनाः सजनार्दनाः ।
निबद्वांस्तन्त्रणे राजन्न गणेयं कथञ्चन ॥ ८.२३.५४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କର୍ଣ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସହିତ ଥିବା ତିନି ଲୋକକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଥିବା ଭାବି ମୁଁ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଗଣନା କରିବି ନାହିଁ।
8.23.55
न चाहं प्राकृतः कश्चिन्न चास्म्यधिगतः स्वयम् ।
अयं चाप्यवमानो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ॥ ८.२३.५५ ॥
ମୁଁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ନୁହେଁ, ନା ନିଜେ ନତ ହୋଇଥିବା ଲୋକ। ଏହି ଅପମାନ ମୋ ପ୍ରତି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
8.23.56
आपृच्छे त्वाद्य गान्धारे यास्यामि विषयं प्रति ।
न चाहं सूतपुत्रस्य सारथ्यमुपजग्मिवान् ॥ ८.२३.५६ ॥
ହେ ଗାନ୍ଧାର, ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ନିକଟରୁ ବିଦାୟ ନେଉଛି; ମୋ ଦେଶ ଆଡ଼କୁ ଯିବି। ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ସାରଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମୁଁ ଆସିନଥିଲି।
8.23.57
अवमानमहं प्राप्य न योत्स्यामि कथञ्चन ।
आपृच्छे त्वाऽद्य गान्धारे गमिष्यामि गृहाय वै ॥ ८.२३.५७ ॥
ଅପମାନ ପାଇ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ। ହେ ଗାନ୍ଧାର, ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ନିକଟରୁ ବିଦାୟ ନେଉଛି; ନିଶ୍ଚୟ ଘରକୁ ଯିବି।
8.23.58
एवमुक्त्वा महाराज शल्यः समितिशोभनः ।
उत्थाय प्रययौ तूर्णं राजमध्यादमर्षितः ॥ ८.२३.५८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଏହା କହି ସଭାର ଶୋଭା ଶଲ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଉଠି ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।
8.23.59
प्रणयाद्बहुमानाच्च तं निगृह्य सुतस्तव ।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं साम्ना सर्वार्थसाधकम् ॥ ८.२३.५९ ॥
ସ୍ନେହ ଓ ବହୁ ସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକି ତୁମ ପୁତ୍ର ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧକ ମଧୁର ବାକ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନାରେ କହିଲେ।
8.23.60
यथा शल्य त्वमात्थेदमेवमेतदसंशयम् ।
अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तं निबोध जनेश्वर ॥ ८.२३.६० ॥
ହେ ଶଲ୍ୟ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଲ, ତାହା ନିଃସନ୍ଦେହ ସେପରି। କିନ୍ତୁ ହେ ଜନେଶ୍ୱର, ମୋର ଏକ ଅଭିପ୍ରାୟ ଅଛି, ତାହା ବୁଝ।
8.23.61
न कर्णोऽभ्यधिकस्त्वत्तो न चान्ये चैव पार्थिवाः ।
न च मद्रेश्वर त्वां वै कृष्णः सोढुं च शक्ष्यति ॥ ८.२३.६१ ॥
କର୍ଣ୍ଣ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି। ହେ ମଦ୍ରେଶ୍ୱର, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ତୁମକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
8.23.62
ऋतमेव हि पूर्वास्ते वदन्ति पुरुषोत्तमाः ।
तस्मादार्तायनिः प्रोक्तो भवानिति मतिर्मम ॥ ८.२३.६२ ॥
ଏହା ସତ୍ୟ; ପୂର୍ବକାଳର ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ଏହିପରି କହନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମେ ଆର୍ତାୟନି ବୋଲି କଥିତ ହୁଅ ବୋଲି ମୋର ମତ।
8.23.63
शल्यबूतस्तु शत्रूणां यस्मात्त्वं युधि मानद ।
तस्माच्छल्येति ते नाम कथ्यते पृथिवीतले ॥ ८.२३.६३ ॥
ହେ ମାନଦ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟା ପରି, ତେଣୁ ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ନାମ 'ଶଲ୍ୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
8.23.64
यदेतद्व्याहृतं पूर्वं भवता भूरिदक्षिण ।
तदेव कुरु धर्मज्ञ मदर्थं यद्यदुच्यते ॥ ८.२३.६४ ॥
ହେ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣ, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କହିଥିଲ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୋ ପାଇଁ ଯାହା ଯାହା କୁହାଯିବ ତାହା ହିଁ କର।
8.23.65
न च त्वत्तो हि राधेयो न चाहमपि वीर्यवान् ।
वृणेऽहं त्वां हयाग्र्याणां यन्तारमिह संयुगे ॥ ८.२३.६५ ॥
ରାଧାପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ନୁହେଁ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ସାରଥି ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ହିଁ ବରଣ କରୁଛି।
8.23.66
मन्ये चाभ्यधिकं शल्य गुणैः कर्णं धनञ्जयात् ।
भवन्तं वासुदेवाच्च लोकोऽयमतिमन्यते ॥ ८.२३.६६ ॥
ହେ ଶଲ୍ୟ, ଗୁଣରେ ମୁଁ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଧନଞ୍ଜୟଠାରୁ ଏବଂ ତୁମକୁ ବାସୁଦେବଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମନେ କରେ; ଏହି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ସେପରି ମାନେ।
8.23.67
कर्णो ह्यभ्यधिकः पार्थादस्त्रैरेव नरर्षभ ।
भवानभ्यधिकः कृष्णादश्वज्ञाने बले तथा ॥ ८.२३.६७ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅସ୍ତ୍ରରେ କର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବଂ ଅଶ୍ୱଜ୍ଞାନ ଓ ବଳରେ ଆପଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
8.23.68
यथाऽश्वहृदयं वेद वासुदेवो महामनाः ।
द्विगुणं त्वं तथा वेत्सि मद्रराजेश्वरात्मज ॥ ८.२३.६८ ॥
ମହାମନା ବାସୁଦେବ ଯେପରି ଅଶ୍ୱହୃଦୟ (ରହସ୍ୟ) ଜାଣନ୍ତି, ସେହିପରି ହେ ମଦ୍ରରାଜପୁତ୍ର, ତୁମେ ତାହାର ଦୁଇଗୁଣ ଜାଣ।
8.23.69
यन्मां ब्रवीषि गान्धारे मध्ये सैन्यस्य कौरव ।
विशिष्टं देवकीपुत्रात्प्रीतिमानस्म्यहं त्वयि ॥ ८.२३.६९ ॥
ହେ କୌରବ, ଗାନ୍ଧାର, ସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା କହୁଛ — ମୁଁ ଦେବକୀପୁତ୍ର (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ — ତାହାରେ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ପ୍ରୀତ।
8.23.70
एष सारथ्यमातिष्ठे राधेयस्य यशस्विनः ।
युध्यतः पाण्डवाग्र्येण यथा त्वं वीर मन्यसे ॥ ८.२३.७० ॥
ହେ ବୀର, ତୁମେ ଯେପରି ମନେ କର, ଯଶସ୍ୱୀ ରାଧେୟ (କର୍ଣ୍ଣ)ଙ୍କ ସାରଥ୍ୟ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି — ପାଣ୍ଡବାଗ୍ରଣୀ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ସହ ସେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ।
8.23.71
समयश्च हि मे वीर कश्चिद्वैकर्तनं प्रति ।
उत्सृजेयं यथाश्रद्वमहं वाचोऽस्य सन्निधौ ॥ ८.२३.७१ ॥
ହେ ବୀର, ବୈକର୍ତନ (କର୍ଣ୍ଣ)ଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋର ଗୋଟିଏ ସର୍ତ୍ତ ଅଛି — ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କହିବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ମୋର ରହୁ।
8.23.72
तथेति राजन्पुत्रस्ते सह कर्णेन भारत ।
अब्रवीन्मद्रराजस्य मतं भरतस… ॥ ८.२३.७२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଭରତବଂଶୀ, ତୁମ ପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହ କହିଲା, "ସେପରି ହେଉ।" ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ମତ ଭରତ… (ପାଠର ଅନ୍ତର)