มหาภารตะ · อัธยายะ 8.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.23.1
एवमुक्तो महाराज तव पुत्रः प्रतापवान् ।
मद्रेश्वरं प्रति रणे सुरसैन्यभयङ्करम्।
सर्वं तथाऽकरोत्तूर्णं राधेयस्तद्यथाऽब्रवीत् ॥ ८.२३.१ ॥
มหาราช เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น โอรสของพระองค์ผู้มีอานุภาพ คือกรรณะ ก็รีบทำทุกสิ่งตามที่ได้กล่าวไว้ เกี่ยวกับเจ้าผู้ปกครองแคว้นมัทระ ผู้ทำให้แม้กองทัพเทพเจ้าต้องหวาดหวั่นในการรบ
8.23.2
मद्राजं च समरे प्रणम्य च महारथम् ।
विनयेनोपसङ्गम्य प्रणयाद्वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.२३.२ ॥
เขาถวายความเคารพแด่กษัตริย์แห่งมัทระและแด่มหารถีผู้นั้นในสนามรบ แล้วเข้าไปหาอย่างนอบน้อม ด้วยความรักใคร่จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
8.23.3
सत्यव्रत महाभाग द्विषतां तापवर्धन ।
मद्रेश्वर रणेशूर परसैन्यभयङ्कर ॥ ८.२३.३ ॥
ท่านผู้ยึดมั่นในสัจจะ ผู้โชคดียิ่ง ผู้ทำให้ความทุกข์ของศัตรูเพิ่มพูน เจ้าผู้ปกครองแคว้นมัทระ วีรบุรุษในสนามรบ ผู้ทำให้กองทัพของข้าศึกหวาดกลัว
8.23.4
मत्प्रियार्थं हितार्थं च तथा पार्थवधाय च ।
श्रुतवानसि कर्णस्य ब्रुवतो वदतां वर।
यथा नृपतिसिंहानां मध्ये त्वां वरये स्वयम् ॥ ८.२३.४ ॥
เพื่อความพอใจและประโยชน์ของข้าพเจ้า และเพื่อสังหารปารถะ ท่านได้ฟังสิ่งที่กรรณะกล่าวแล้ว โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้พูด ข้าพเจ้าเองเลือกท่านไว้เหนือบรรดาราชสีห์ทั้งหลาย
8.23.5
तत्त्वामप्रतिवीर्याद्य शत्रुपक्षक्षयावह ।
मद्रेश्वर प्रयाचेऽहं शिरसा विनयेन च ॥ ८.२३.५ ॥
ท่านผู้มีวีรภาพหาใครเทียบมิได้ ผู้ทำให้ฝ่ายข้าศึกพินาศ เจ้าผู้ปกครองแคว้นมัทระ ข้าพเจ้าขอร้องท่านด้วยศีรษะที่น้อมลงและด้วยความถ่อมตน
8.23.6
तस्मात्पार्थविनाशार्थं हितार्थं मम चैव हि ।
त्वं पाहि सर्वतः कर्णं भवं ब्रह्मेव सुव्रत ॥ ८.२३.६ ॥
เพราะฉะนั้น เพื่อทำลายปารถะและเพื่อประโยชน์ของข้าพเจ้าเอง ขอท่านโปรดคุ้มครองกรรณะจากทุกด้าน โอ ผู้มีวัตรอันดีงาม เหมือนพระพรหมที่คุ้มครองทุกสิ่ง
8.23.7
सारथ्यं रथिनां श्रेष्ठ प्रणयात्कर्तुमर्हसि ।
त्वयि यन्तरि राधेयो विद्विषो मे विजेष्यते ॥ ८.२३.७ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ขับรถศึก ขอท่านโปรดด้วยความรักใคร่ ทำหน้าที่เป็นสารถีเถิด เมื่อท่านเป็นผู้บังคับรถ กรรณะ บุตรของราธา จะเอาชนะศัตรูของข้าพเจ้าได้
8.23.8
अभीषूणां हि कर्णस्य ग्रहीतान्यो न विद्यते ।
ऋते हि त्वां महाभाग वासुदेवसमं युधि ॥ ८.२३.८ ॥
โอ ผู้โชคดียิ่ง เพราะสำหรับม้าของกรรณะ ไม่มีผู้ถือบังเหียนคนอื่นในการรบ นอกจากท่าน ผู้เทียบเท่าวาสุเทพ
8.23.9
स पाहि सर्वथा कर्णं यथा ब्रह्मा महेश्वरम् ।
यथा च सर्वथाऽऽपत्सु वार्ष्णेयः पाति पाण्डवम्।
तथा मद्रेश्वराद्य त्वं राधेयं प्रतिपालय ॥ ८.२३.९ ॥
ขอท่านโปรดคุ้มครองกรรณะในทุกวิถีทาง เหมือนพระพรหมคุ้มครองพระมเหศวร และเหมือนผู้สืบเชื้อสายวฤษณีคุ้มครองปาณฑพในทุกภัยพิบัติ เพราะฉะนั้น บัดนี้ เจ้าผู้ปกครองแคว้นมัทระ ขอท่านโปรดดูแลบุตรของราธา
8.23.10
भीष्मो द्रोणः कृपः कर्णो भवान्भोजश्च वीर्यवान् ।
शकुनिः सौबलो द्रौणिरहमेव च नो बलम् ॥ ८.२३.१० ॥
ภีษมะ โทรณะ กฤปะ กรรณะ ท่านเอง โภชผู้กล้าหาญ ศกุนิ บุตรของสุพละ อัศวัตถามา บุตรของโทรณะ และข้าพเจ้าเอง คือกำลังของพวกเรา
8.23.11
एवमेष कृतो भागो नवधा पृथिवीपते ।
न च भागोऽत्र भीष्मस्य द्रोणस्य च महात्मनः ॥ ८.२३.११ ॥
โอ เจ้าแห่งแผ่นดิน การแบ่งนี้ได้ถูกทำขึ้นเป็นเก้าส่วนดังนี้ แต่ไม่มีส่วนแบ่งสำหรับภีษมะและโทรณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ในที่นี้
8.23.12
ताभ्यामतीत्य तौ भागौ निहता मम शत्रवः ।
वृद्वौ हि तौ महेष्वासौ छलेन निहतौ युधि ॥ ८.२३.१२ ॥
เมื่อล่วงเลยส่วนแบ่งทั้งสองนั้นไปแล้ว ศัตรูของข้าพเจ้าก็ถูกสังหาร ทั้งสองผู้ชรา ผู้เป็นนักธนูยิ่งใหญ่ ถูกสังหารในการรบด้วยอุบาย
8.23.13
कृत्वा चासुकरं कर्म गतौ स्वर्गमितोऽनघ ।
तथान्ये पुरुषव्याघ्राः परैर्विनिहता युधि ॥ ८.२३.१३ ॥
โอ ผู้ไร้บาป เมื่อได้กระทำกิจที่ทำได้ยากแล้ว ทั้งสองได้ไปสู่สวรรค์จากที่นี่ ทำนองเดียวกัน ราชสีห์แห่งมนุษย์เหล่าอื่นก็ถูกฝ่ายศัตรูสังหารในการรบ
8.23.14
अस्मदीयाश्च बहवः स्वर्गाय गमिताः परैः ।
त्यक्त्वा प्राणानय्थाशक्ति चेष्टां कृत्वा च पुष्कलाम्। ॥ ८.२३.१४ ॥
ผู้คนของเราจำนวนมากก็ถูกศัตรูส่งไปสู่สวรรค์เช่นกัน เมื่อสละชีวิตและได้พยายามอย่างเต็มกำลังตามความสามารถ
8.23.15
तदिदं हतभूयिष्ठं बलं मम नराधिप ।
पूर्वमप्यल्पकैः पार्थैर्हतं किमुत साम्प्रतम् ॥ ८.२३.१५ ॥
โอ เจ้าแห่งมนุษย์ กองทัพนี้ของข้าพเจ้าถูกสังหารไปเป็นส่วนใหญ่แล้ว แม้แต่ก่อนหน้านี้ก็ถูกปารถะเพียงไม่กี่คนสังหาร ป่วยการที่จะกล่าวถึงบัดนี้
8.23.16
बलवन्तो महात्मानः कौन्तेयाः सत्यविक्रमाः ।
बलं शेषं न हन्युर्मे यथा तत्कुरु पार्थिव ॥ ८.२३.१६ ॥
ขอให้บุตรของกุนตีผู้มีกำลัง มีจิตใจยิ่งใหญ่ และมีวีรภาพอันแท้จริง อย่าสังหารกองทัพที่เหลืออยู่ของข้าพเจ้าเลย โอ กษัตริย์ ขอท่านโปรดทำเช่นนั้นเถิด
8.23.17
हतवीरमिदं सैन्यं पाण्डवैः समरे विभो ।
कर्णो ह्येको महाबाहुरस्मत्प्रियहिते रतः ॥ ८.२३.१७ ॥
โอ ท่านผู้ยิ่งใหญ่ กองทัพนี้ถูกปาณฑพสังหารวีรบุรุษในการรบแล้ว มีเพียงกรรณะผู้มีแขนทรงพลังเท่านั้นที่ยังมุ่งมั่นเพื่อประโยชน์และความพอใจของพวกเรา
8.23.18
भवांश्च पुरुषव्याघ्र सर्वलोकमहारथः ।
शल्य कर्णोऽर्जुनेनाद्य योद्वुमिच्छति संयुगे ॥ ८.२३.१८ ॥
และท่านด้วย โอ ราชสีห์แห่งมนุษย์ ผู้เป็นมหารถีของโลกทั้งปวง โอ ศัลยะ วันนี้กรรณะปรารถนาจะต่อสู้กับอรชุนในการรบ
8.23.19
तस्मिञ्जयाशा विपुला मद्रराज नराधिप ।
तस्याभीषुग्रहवरो नान्योऽस्ति भुवि कश्चन ॥ ८.२३.१९ ॥
โอ กษัตริย์แห่งมัทระ เจ้าแห่งมนุษย์ ความหวังในชัยชนะอันยิ่งใหญ่อยู่ที่เขา ไม่มีผู้ถือบังเหียนที่ดีกว่าท่านสำหรับเขาในโลกนี้
8.23.20
पार्थस्य समरे कृष्णो यथाऽभीषुग्रहो वरः ।
तथा त्वमपि कर्णस्य रथेऽभीषुग्रहो भव ॥ ८.२३.२० ॥
เหมือนกฤษณะเป็นผู้ถือบังเหียนที่ดีที่สุดของปารถะในการรบ ท่านก็ควรเป็นผู้ถือบังเหียนบนรถศึกของกรรณะฉันนั้น
8.23.21
तेन युक्तो रणे पार्थो रक्ष्यमाणश्च पार्थिव ।
यानि कर्माणि कुरुते प्रत्यक्षाणि तथैव तत् ॥ ८.२३.२१ ॥
ข้าแต่พระราชา อรชุนผู้เป็นพระปรัตถ์ได้รับการร่วมมือและการคุ้มครองจากพระกฤษณะในการรบ ย่อมกระทำกรรมอันปรากฏแจ่มแจ้งแก่ทุกคนฉันใด ก็เป็นเช่นนั้นฉันนั้น
8.23.22
पूर्वं नः समरे ह्येवमधीदर्जुनो रिपून् ।
इदानीं विक्रमो ह्यस्य कृष्णेन सहितस्य च ॥ ८.२३.२२ ॥
แต่ก่อน ในการรบกับพวกเรา อรชุนก็ได้ปราบศัตรูของตนด้วยวิธีนี้เช่นกัน แต่บัดนี้ความกล้าหาญของเขายิ่งกว่าเดิม เพราะเขาได้ร่วมกับพระกฤษณะ
8.23.23
कृष्णेन सहितः पार्थो धार्तराष्ट्रीं महाचमूम् ।
अहन्यहनि मद्रेश द्रावयन्दृश्यते युधि ॥ ८.२३.२३ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมัทรัส อรชุนซึ่งมีพระกฤษณะร่วมอยู่ด้วย ถูกเห็นว่าขับไล่กองทัพใหญ่ของบุตรธฤตราษฎร์ให้แตกพ่ายในการรบ วันแล้ววันเล่า
8.23.24
भागोऽवशिष्टः कर्णस्य तव चैव महाद्युते ।
तं भागं सह कर्णेन युगपन्नाशयाद्य हि ॥ ८.२३.२४ ॥
ข้าแต่ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ ส่วนที่เหลืออยู่ของกรรณะและของท่านเอง ขอท่านทำลายส่วนนั้นพร้อมกับกรรณะให้สิ้นไปพร้อมกันในวันนี้เถิด
8.23.25
अरुणेन यथा सार्धं तमः सूर्यो व्यपोहति ।
तथा कर्णेन सहितो जहि पार्थं महाहवे ॥ ८.२३.२५ ॥
เหมือนดวงอาทิตย์ขับไล่ความมืดพร้อมกับอรุณฉันใด ขอท่านผู้ร่วมกับกรรณะ จงสังหารปารถะในมหายุทธ์ฉันนั้น
8.23.26
उद्यन्तौ च यथा सूर्यौ बालसूर्यसमप्रभौ ।
कर्णशल्यौ रणे दृष्ट्वा विद्रवन्तु महारथाः ॥ ८.२३.२६ ॥
เหมือนดวงอาทิตย์สองดวงที่กำลังขึ้น มีรัศมีเจิดจ้าดุจดวงอาทิตย์ยามเช้า เมื่อมหารถทั้งหลายเห็นกรรณะและศัลยะในการรบ ขอให้พวกเขาหนีไปเถิด
8.23.27
सूर्यारुषौ यथा दृष्ट्वा तमो नश्यति मारिष ।
तथा नश्यन्तु कौन्तेयाः सपाञ्चालाः ससृञ्जयाः ॥ ८.२३.२७ ॥
ข้าแต่ท่าน เหมือนความมืดพินาศเมื่อเห็นดวงอาทิตย์และอรุณฉันใด ขอให้บุตรแห่งกุนตีพินาศพร้อมกับปาญจาลและสฤญชัยฉันนั้น
8.23.28
रथिनां प्रवरः कर्णो यन्तॄणां प्रवरो भवान् ।
संयोगो युवयोर्लोके नाभून्न च भविष्यति ॥ ८.२३.२८ ॥
กรรณะเป็นยอดของนักรบรถศึก และท่านเป็นยอดของสารถี การที่ท่านทั้งสองร่วมกันเช่นนี้ ไม่เคยมีในโลกมาก่อน และจะไม่มีต่อไปอีกเลย
8.23.29
यथा सर्वास्ववस्थासु वार्ष्मेयः पाति पाण्डवम् ।
तथा भवान्परित्रातु कर्णं वैकर्तनं रणे।
सारथ्यं क्रियतां तस्य युध्यमानस्य संयुगे ॥ ८.२३.२९ ॥
เหมือนวาร์ษเณยะ (พระกฤษณะ) คุ้มครองปาณฑพในทุกสถานการณ์ฉันใด ท่านก็ควรคุ้มครองกรรณะบุตรของวิกรรตนะในการรบให้ทั่วถึงฉันนั้น ขอให้ท่านทำหน้าที่สารถีให้แก่เขาขณะที่เขาต่อสู้ในการประจัญบาน
8.23.30
यथा च समरे कृष्णो रक्षते सर्वतोऽर्जुनम् ।
तथा त्वमपि राधेयं रक्षस्व च महारणे ॥ ८.२३.३० ॥
เหมือนพระกฤษณะคุ้มครองอรชุนทุกด้านในการรบฉันใด ท่านก็ควรคุ้มครองราธเณยะ บุตรของราธา ในมหายุทธ์ฉันนั้น
8.23.31
त्वया सारथिना ह्येष अप्रधृष्यो भविष्यति ।
देवतानामपि रणे सशक्राणां महीपते।
किं पुनः पाण्डवेयानां मा विशङ्कीर्वचो मम ॥ ८.२३.३१ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน เมื่อท่านเป็นสารถีของเขา เขาจะไม่มีใครต่อต้านได้ในการรบ แม้แต่เหล่าเทพพร้อมด้วยศกระ ก่อนอื่นต้องพูดถึงบุตรแห่งปาณฑุ อย่าสงสัยในคำของเรา
8.23.32
दुर्योधनवचः श्रुत्वा शल्यः क्रोधसमन्वितः ।
धार्तराष्ट्रमथोवाच सृक्विणी परिलेलिहन् ॥ ८.२३.३२ ॥
ศัลยะได้ฟังคำของทุรโยธน์แล้ว เต็มไปด้วยความโกรธ ได้เลียมุมปากของตนและกล่าวกับบุตรแห่งธฤตราษฎร์
8.23.33
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा धुन्वन्हस्तौ पुनःपुनः ।
क्रोधरक्ते महानेत्रे परिवृत्य महाभुजः।
कुलैश्वर्यश्रुतबलैर्दृप्तः शल्योऽब्रवीदिदम् ॥ ८.२३.३३ ॥
ศัลยะขมวดคิ้วเป็นสามชั้น สั่นมือซ้ำแล้วซ้ำอีก กลอกตาใหญ่ที่แดงด้วยความโกรธ แขนใหญ่ผู้นี้ภูมิใจในตระกูล อำนาจ ความรู้ และกำลังของตน จึงได้กล่าวคำเหล่านี้
8.23.34
न मामर्हसि राजेद्र नियोक्तुं कर्मणीदृशे ।
न हि पापीयसः श्रेयान्प्रेष्यत्वं कर्तुमर्हति ॥ ८.२३.३४ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งกษัตริย์ ท่านไม่ควรแต่งตั้งเราให้ทำกรรมเช่นนี้ เพราะคนดีย่อมไม่เหมาะที่จะทำหน้าที่เป็นคนรับใช้ของคนชั่ว
8.23.35
यो ह्यभ्युपगतं मित्रं गरीयांसं विशेषतः ।
वशे पापीयसो धत्ते तत्कार्यमधरोत्तरम् ॥ ८.२३.३५ ॥
ผู้ใดที่นำมิตรซึ่งยอมรับแล้วและเป็นที่เคารพเป็นพิเศษ ไปอยู่ใต้อำนาจของคนชั่ว กิจการของผู้นั้นย่อมพลิกคว่ำ
8.23.36
ब्रह्मणा ब्राह्मणाः सृष्टा मुखात्क्षत्रं च बाहुतः ।
ऊरुभ्यामथ वैश्या वै शूद्राः पद्भ्यामिति श्रुतिः ॥ ८.२३.३६ ॥
พระพรหมทรงสร้างพราหมณ์จากพระโอษฐ์ กษัตริย์จากพระพาหา แล้วไวศยะจากพระอูรุ และศูทรจากพระบาท ดังที่ศรุติกล่าวไว้
8.23.37
तेभ्यो वर्णविशेषाश्च प्रतिलोमानुलोमजाः ।
अथान्योन्यस्य संयोगाच्चातुर्वर्ण्यस्य भारत ॥ ८.२३.३७ ॥
จากพวกนั้นเกิดวรรณะต่างๆ คือผู้เกิดจากการสมรสผิดลำดับและถูกลำดับ และจากการผสมกันของวรรณะทั้งสี่ต่อกัน ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรต
8.23.38
गोप्तारः सङ्गृहीतारो दातारः क्षत्रियाः स्मृताः ॥ ८.२३.३८ ॥
กษัตริย์ถูกกล่าวว่าเป็นผู้คุ้มครอง ผู้รวบรวม และผู้ให้
8.23.39
याजनाध्यापनैर्विप्रा विशुद्वैश्च प्रतिग्रहैः ।
लोकस्यानुग्रहार्थाय स्थापिता ब्राह्मणा भुवि ॥ ८.२३.३९ ॥
พราหมณ์ถูกตั้งขึ้นบนโลกเพื่อประโยชน์แก่โลก ด้วยการประกอบพิธีให้ผู้อื่น การสอน และการรับทานอันบริสุทธิ์
8.23.40
कृषिश्च पाशुपाल्यं च विशां दानं च धर्मतः ।
ब्रह्मक्षत्रविशां शूद्रा विहिताः परिचारकाः ॥ ८.२३.४० ॥
การเกษตร การเลี้ยงสัตว์ และการให้ทานโดยชอบธรรม เป็นหน้าที่ของไวศยะ ส่วนศูทรถูกกำหนดให้เป็นผู้รับใช้ของพราหมณ์ กษัตริย์ และไวศยะ
8.23.41
ब्रह्मक्षत्रस्य विहिताः सूता वै परिचारकाः ।
न क्षत्रियो वै सूतानां शृणुयाच्च कथञ्चन ॥ ८.२३.४१ ॥
สูตทั้งหลายถูกกำหนดให้เป็นผู้รับใช้ของพราหมณ์และกษัตริย์ กษัตริย์ไม่ควรฟังคำของสูตเลยไม่ว่าด้วยเหตุใด
8.23.42
अहं मूर्धाभिषिक्तो हि राजर्षिकुलजो नृपः ।
महारथसमाख्यातः सेव्यः स्तुत्यश्च वन्दिनां ॥ ८.२३.४२ ॥
เราเป็นกษัตริย์ที่รับการอภิเษกที่พระเศียร เกิดในวงศ์ของราชฤๅษี เป็นที่รู้จักในนามผู้เป็นสารถีผู้ยิ่งใหญ่ เป็นผู้ควรรับใช้และสรรเสริญ และเป็นผู้ที่บรรดากวีผู้ขับร้องควรสดุดี
8.23.43
सोऽमहेतादृशो भूत्वा नेहारिबलसूदनः ।
सूतपुत्रस्य सङ्ग्रामे सारथ्यं कर्तुमुत्सहे ॥ ८.२३.४३ ॥
เรามิใช่ผู้เช่นนั้น แต่เราผู้ทำลายกำลังของศัตรูที่นี่ ยินดีจะทำหน้าที่สารถีให้แก่บุตรของสารถีในสนามรบ
8.23.44
अवमन्यसे मां गान्धारे ध्रुवं चाप्यतिशङ्कसे ।
यस्माद्ब्रवीषि विस्रब्धः सारथ्यं क्रियतामिति ॥ ८.२३.४४ ॥
ดูกรเจ้าแห่งคันธาระ ท่านดูหมิ่นเรา และแน่นอนว่าท่านระแวงเรามาก เพราะท่านพูดอย่างมั่นใจว่า ขอให้ทำหน้าที่สารถีเถิด
8.23.45
अस्मत्तोऽभ्यधिकं कर्णं मन्वानस्तं प्रशंससि ।
न चाहं युधि राधेयं गणये तुल्यमात्मनः ॥ ८.२३.४५ ॥
ท่านคิดว่ากรรณะยิ่งกว่าเรา จึงยกย่องเขา แต่ในการรบ เรามิได้นับบุตรของราธาว่าเทียบเท่าตนเองเลย
8.23.46
आदिश्यतामभ्यधिको ममांशः पृथिवीपते ।
तमहं समरे हत्वा गमिष्यामि यथागतम् ॥ ८.२३.४६ ॥
ดูกรเจ้าแห่งแผ่นดิน ขอให้ผู้ที่ยิ่งกว่าเรานั้นถูกสั่งให้ออกมาเถิด เมื่อเราสังหารเขาในสงครามแล้ว เราจะกลับไปตามทางที่มา
8.23.47
अथवाप्येक एवाहं योत्स्यामि तव शत्रुभिः ।
पश्य वीर्यं ममाद्य त्वं सङ्ग्रामे दहतो रिपून् ॥ ८.२३.४७ ॥
หรือมิฉะนั้น เราเพียงผู้เดียวจะต่อสู้กับศัตรูของท่าน วันนี้ท่านจงดูความกล้าหาญของเราเถิด ขณะที่เราเผาผลาญข้าศึกในสงคราม
8.23.48
न चापि कामान्कौरव्य निधाय हृदये पुमान् ।
अस्मद्विधः प्रवर्तेत मा मा त्वमतिशङ्किथाः ॥ ८.२३.४८ ॥
ดูกรผู้สืบสายกุรุ บุรุษเช่นเราย่อมไม่ดำเนินการโดยเก็บความปรารถนาไว้ในใจ ท่านอย่าระแวงเรามากเกินไปเลย
8.23.49
अपि चाप्यवमानो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ।
पश्य भीमौ मम भुजौ वज्रसंहननौ दृढौ ॥ ८.२३.४९ ॥
และเราไม่ควรถูกดูหมิ่นด้วยประการใดเลย จงดูแขนทั้งสองของเราที่น่าเกรงขาม มั่นคงดุจสายฟ้า
8.23.50
धनुः पश्य च मे चित्रं शरांश्चाशीविषपमान् ।
रथं च पश्य मे चित्रं सदश्वैर्वातवेगिभिः ॥ ८.२३.५० ॥
จงดูคันธนูอันวิจิตรของเรา และลูกศรของเราที่ดุจงูพิษ จงดูรถศึกอันวิจิตรของเรา ที่เทียมด้วยม้าชั้นดีเร็วดุจสายลม
8.23.51
गदां च पश्य गान्धारे हेमपट्टविभूषिताम् ।
दारयेयं महीं क्रुद्धो विकिरेयं च पर्वतान्।
शोषयेयं समुद्रांश्च पातयेयं च भास्करम् ॥ ८.२३.५१ ॥
ดูกรเจ้าแห่งคันธาระ จงดูตะบองของเราที่ประดับด้วยแถบทองคำ เมื่อโกรธแล้ว เราอาจแยกผืนแผ่นดิน กระจายภูเขา ทำให้มหาสมุทรแห้งเหือด และทำให้พระอาทิตย์เองตกลงมาได้
8.23.52
तं मामेवंविधं राजन्समर्थमरिनिग्रहे ।
कस्माद्युनङ्क्षि सारथ्ये सूतस्याधिरथेस्तु माम् ॥ ८.२३.५२ ॥
ดูกรพระราชา ไฉนพระองค์จึงเทียมเรา ผู้มีความสามารถในการปราบศัตรูเช่นนี้ ให้ทำหน้าที่สารถี เราเป็นบุตรของสารถีอธิรถ
8.23.53
न चापि मम राधेयः कलामर्हति षोडशीम् ॥ ८.२३.५३ ॥
แม้แต่หนึ่งในสิบหกส่วนของความเป็นราธัยะของเรา ท่านก็ยังไม่คู่ควร
8.23.54
सकर्णा ये त्रयो लोकाः सार्जुनाः सजनार्दनाः ।
निबद्वांस्तन्त्रणे राजन्न गणेयं कथञ्चन ॥ ८.२३.५४ ॥
ดูกรพระราชา แม้โลกทั้งสามพร้อมด้วยกรรณะ พร้อมด้วยอรชุนและพร้อมด้วยชนารทนะ ซึ่งถูกผูกมัดในการรบ เราก็ไม่นับเลยแม้แต่น้อย
8.23.55
न चाहं प्राकृतः कश्चिन्न चास्म्यधिगतः स्वयम् ।
अयं चाप्यवमानो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ॥ ८.२३.५५ ॥
เราไม่ใช่คนธรรมดาสามัญ และไม่ใช่ผู้ที่ยอมต่ำต้อยด้วยตนเอง ขออย่าให้การดูหมิ่นนี้กระทำต่อเราไม่ว่าด้วยประการใด
8.23.56
आपृच्छे त्वाद्य गान्धारे यास्यामि विषयं प्रति ।
न चाहं सूतपुत्रस्य सारथ्यमुपजग्मिवान् ॥ ८.२३.५६ ॥
ดูกรเจ้าแห่งคันธาระ วันนี้เราขอลาท่าน และจะไปยังแคว้นของเรา เรามิได้มาเพื่อรับหน้าที่สารถีของบุตรของสารถี
8.23.57
अवमानमहं प्राप्य न योत्स्यामि कथञ्चन ।
आपृच्छे त्वाऽद्य गान्धारे गमिष्यामि गृहाय वै ॥ ८.२३.५७ ॥
เมื่อได้รับการดูหมิ่นเช่นนี้แล้ว เราจะไม่รบไม่ว่าด้วยประการใด ดูกรเจ้าแห่งคันธาระ วันนี้เราขอลาท่าน เราจะกลับบ้านไปจริงๆ
8.23.58
एवमुक्त्वा महाराज शल्यः समितिशोभनः ।
उत्थाय प्रययौ तूर्णं राजमध्यादमर्षितः ॥ ८.२३.५८ ॥
ดูกรมหาราช เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ศัลยะผู้เป็นเครื่องประดับของที่ประชุม ลุกขึ้นด้วยความไม่พอใจ และรีบจากไปจากท่ามกลางบรรดากษัตริย์
8.23.59
प्रणयाद्बहुमानाच्च तं निगृह्य सुतस्तव ।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं साम्ना सर्वार्थसाधकम् ॥ ८.२३.५९ ॥
ด้วยความรักและความนับถืออย่างยิ่ง บุตรของท่านจึงรั้งเขาไว้ และกล่าวถ้อยคำอันอ่อนหวาน ด้วยการปลอบโยน ซึ่งทำให้ทุกจุดประสงค์สำเร็จ
8.23.60
यथा शल्य त्वमात्थेदमेवमेतदसंशयम् ।
अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तं निबोध जनेश्वर ॥ ८.२३.६० ॥
ดูกรศัลยะ เป็นดังที่ท่านได้กล่าวนั้น เป็นเช่นนั้นจริงโดยไม่ต้องสงสัย แต่ดูกรเจ้าแห่งมนุษย์ เรามีความประสงค์บางอย่าง ขอท่านโปรดเข้าใจเถิด
8.23.61
न कर्णोऽभ्यधिकस्त्वत्तो न चान्ये चैव पार्थिवाः ।
न च मद्रेश्वर त्वां वै कृष्णः सोढुं च शक्ष्यति ॥ ८.२३.६१ ॥
กรรณะไม่ยิ่งกว่าท่าน และกษัตริย์องค์อื่นก็ไม่ยิ่งกว่าท่านเช่นกัน ข้าแต่เจ้าแห่งมัทร พระกฤษณะเองก็แน่นอนว่าจะไม่อาจต้านทานท่านได้
8.23.62
ऋतमेव हि पूर्वास्ते वदन्ति पुरुषोत्तमाः ।
तस्मादार्तायनिः प्रोक्तो भवानिति मतिर्मम ॥ ८.२३.६२ ॥
ความจริงแล้ว บุรุษผู้สูงสุดในยุคก่อนกล่าวไว้เช่นนั้นจริง ดังนั้น ตามความเห็นของข้าพเจ้า ท่านจึงได้ชื่อว่าเป็นบุตรของอารตายนิ
8.23.63
शल्यबूतस्तु शत्रूणां यस्मात्त्वं युधि मानद ।
तस्माच्छल्येति ते नाम कथ्यते पृथिवीतले ॥ ८.२३.६३ ॥
ข้าแต่ผู้ให้เกียรติ เพราะท่านเป็นหนามทิ่มแทงศัตรูในสนามรบ ฉะนั้นบนพื้นพิภพจึงเรียกขานนามของท่านว่าศัลย
8.23.64
यदेतद्व्याहृतं पूर्वं भवता भूरिदक्षिण ।
तदेव कुरु धर्मज्ञ मदर्थं यद्यदुच्यते ॥ ८.२३.६४ ॥
ข้าแต่ผู้ให้ทักษิณามาก สิ่งที่ท่านกล่าวไว้ก่อนหน้านี้ ข้าแต่ผู้รู้ธรรม จงทำสิ่งนั้นเพื่อข้าพเจ้าเถิด คือสิ่งใดก็ตามที่ได้กล่าวไว้
8.23.65
न च त्वत्तो हि राधेयो न चाहमपि वीर्यवान् ।
वृणेऽहं त्वां हयाग्र्याणां यन्तारमिह संयुगे ॥ ८.२३.६५ ॥
กรรณะบุตรของราธาไม่เหนือกว่าท่าน และข้าพเจ้าเองก็ไม่ได้มีกำลังมากกว่า ในการรบครั้งนี้ข้าพเจ้าเลือกท่านให้เป็นสารถีของม้าชั้นเลิศ
8.23.66
मन्ये चाभ्यधिकं शल्य गुणैः कर्णं धनञ्जयात् ।
भवन्तं वासुदेवाच्च लोकोऽयमतिमन्यते ॥ ८.२३.६६ ॥
ข้าแต่ศัลย ข้าพเจ้าเห็นว่าในคุณธรรมกรรณะยิ่งกว่าธนัญชัย และท่านยิ่งกว่าวาสุเทพ โลกนี้ก็ยกย่องเช่นนั้นเช่นกัน
8.23.67
कर्णो ह्यभ्यधिकः पार्थादस्त्रैरेव नरर्षभ ।
भवानभ्यधिकः कृष्णादश्वज्ञाने बले तथा ॥ ८.२३.६७ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้เป็นดั่งวัวกระทิง กรรณะยิ่งกว่าปารถะหรืออรชุนในศาสตราวุธอย่างแน่นอน และท่านยิ่งกว่ากฤษณะในความรู้เรื่องม้าและในกำลัง
8.23.68
यथाऽश्वहृदयं वेद वासुदेवो महामनाः ।
द्विगुणं त्वं तथा वेत्सि मद्रराजेश्वरात्मज ॥ ८.२३.६८ ॥
วาสุเทพผู้มีใจยิ่งใหญ่รู้จิตใจของม้าฉันใด ท่านก็รู้มันเป็นสองเท่าฉันนั้น ข้าแต่บุตรของเจ้าแห่งมัทรราช
8.23.69
यन्मां ब्रवीषि गान्धारे मध्ये सैन्यस्य कौरव ।
विशिष्टं देवकीपुत्रात्प्रीतिमानस्म्यहं त्वयि ॥ ८.२३.६९ ॥
ข้าแต่กุรุผู้เป็นคนคันธาระ สิ่งที่ท่านกล่าวกับข้าพเจ้าท่ามกลางกองทัพว่าข้าพเจ้าเหนือกว่าบุตรของเทวกี ข้าพเจ้าพอใจในตัวท่านเพราะเหตุนั้น
8.23.70
एष सारथ्यमातिष्ठे राधेयस्य यशस्विनः ।
युध्यतः पाण्डवाग्र्येण यथा त्वं वीर मन्यसे ॥ ८.२३.७० ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ ดังที่ท่านเห็นสมควร ข้าพเจ้าจะรับหน้าที่สารถีของราธเยยะกรรณะผู้มีชื่อเสียง ขณะที่เขาต่อสู้กับผู้เลิศของปาณฑพ
8.23.71
समयश्च हि मे वीर कश्चिद्वैकर्तनं प्रति ।
उत्सृजेयं यथाश्रद्वमहं वाचोऽस्य सन्निधौ ॥ ८.२३.७१ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ ข้าพเจ้ามีข้อตกลงบางประการเกี่ยวกับไวกรรตนะ คือในที่ต่อหน้าเขา ข้าพเจ้าควรมีอิสระที่จะพูดตามที่ใจปรารถนา
8.23.72
तथेति राजन्पुत्रस्ते सह कर्णेन भारत ।
अब्रवीन्मद्रराजस्य मतं भरतस… ॥ ८.२३.७२ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ทายาทแห่งภรตะ บุตรของพระองค์พร้อมกับกรรณะตรัสว่า "ก็ตกลงตามนั้น" ความเห็นของกษัตริย์แห่งมัทรได้กล่าวว่า ภรตะ… (ข้อความขาดหาย)