Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 8.32

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

8.32.1

प्रयत्नेन तदा कर्णो हर्षयन्वाहिनीं तव ।
एकैकं समरे दृष्ट्वा पाण्डवं पर्यपृच्छत ॥ ८.३२.१ ॥

तब कर्ण ने प्रयत्नपूर्वक आपकी सेना को उत्साहित करते हुए युद्ध में एक-एक पाण्डव को देखकर पूछा।

8.32.2

यो ममाद्य महात्मानं दर्शयेच्छ्वेतवाहनम् ।
तस्मै दद्यामभिप्रेतं धनं यन्मनसेच्छति ॥ ८.३२.२ ॥

जो आज मुझे उस महात्मा श्वेतवाहन (अर्जुन) को दिखाएगा, उसे मैं वह धन दूँगा जो उसके मन में इच्छित हो।

8.32.3

न चेत्तदभिमन्येत तस्मै दद्यामहं पुनः ।
शकटं रत्नसम्पूर्णं यो मे ब्रूयाद्वनञ्जयम् ॥ ८.३२.३ ॥

यदि वह उसे स्वीकार न करे, तो मैं उसे फिर से रत्नों से भरा रथ दूँगा, जो मुझसे वनञ्जय (अर्जुन) का नाम ले।

8.32.4

न चेत्तदभिमन्येत पुरुषोऽर्जुनदर्शिवान् ।
शतं दद्यां गवां तस्मै नैत्यकं कांस्यदोहनम् ॥ ८.३२.४ ॥

यदि वह पुरुष, जिसने अर्जुन को देखा है, उसे स्वीकार न करे, तो मैं उसे सौ गायें दूँगा, जो नित्य कांस्यपात्रों में दुही जाएँ।

8.32.5

शतं ग्रामवरांश्चैव दद्यामर्जुनदर्शिने ।
तथा तस्मै पुनर्दद्यां श्वेतमश्वतरीरथम्।
युक्तमञ्जनकेशीभिर्यो मे ब्रूयाद्वनञ्जयम् ॥ ८.३२.५ ॥

अर्जुन को दिखाने वाले को मैं सौ श्रेष्ठ गाँव दूँगा। और फिर उसे श्वेत खच्चरों से जुता हुआ रथ भी दूँगा, जिसकी खच्चरियाँ काले अयाल वाली हों, जो मुझे वनञ्जय (अर्जुन) का नाम बताए।

8.32.6

न चेत्तदभिमन्येत पुरुषोऽर्जुनदर्शिवान् ।
अन्यं वाऽस्मै पुनर्दद्यां सौवर्णं हस्तिषङ्गवम् ॥ ८.३२.६ ॥

यदि अर्जुन को देखने वाला वह पुरुष इससे सहमत न हो, तो उसे मैं फिर से कोई दूसरी वस्तु दूँगा — एक स्वर्णमय श्रेष्ठ हाथी।

8.32.7

तथाप्यस्मै पुनर्दद्यां स्त्रीणां शतमलङ्कृतम् ।
श्यामानां निष्ककण्ठीनां गीतवाद्यविपश्चिताम् ॥ ८.३२.७ ॥

फिर भी मैं उसे सुसज्जित सौ स्त्रियाँ दूँगा — श्यामा, निष्क-हार पहने हुए, गीत और वाद्य में निपुण।

8.32.8

न चेत्तदभिमन्येत पुरुषोऽर्जुनदर्शिवान् ।
तस्मै दद्यां शतं नागाञ्शतं ग्रामाञ्शतं रथान् ॥ ८.३२.८ ॥

यदि वह पुरुष, जिसने अर्जुन को देखा है, उससे संतुष्ट न हो, तो मैं उसे सौ हाथी, सौ गाँव और सौ रथ दूँगा।

8.32.9

सुवर्णस्य च मुख्यस्य हयाग्र्याणां शतं शतान् ।
ऋद्व्या गुणैः सुदान्तांश्च धुर्यवाहान्सुशिक्षितान् ॥ ८.३२.९ ॥

सोने से सजे सर्वश्रेष्ठ अश्वों के सौ-सौ, वैभव और गुणों में उत्तम, भली-भाँति प्रशिक्षित और रथ खींचने वाले घोड़े भी दूँगा।

8.32.10

तथा सुवर्णशृङ्गीणां गोधेनूनां चतुःशतम् ।
दद्यां तस्मै सवत्सानां यो मे ब्रूयाद्वनञ्जयम् ॥ ८.३२.१० ॥

इसी प्रकार स्वर्ण-सींगों वाली चार सौ दुधारू गायें और उनके बछड़े भी उसे दूँगा, जो मुझसे धनंजय (अर्जुन) की बात कहे।

8.32.11

न चेत्तदभिमन्येत पुरुषोऽर्जुनदर्शिवान् ।
अन्यदस्मै वरं दद्यां श्वेतान्पञ्चशतान्हयान् ॥ ८.३२.११ ॥

यदि वह पुरुष, जिसने अर्जुन को देखा है, उससे भी संतुष्ट न हो, तो मैं उसे कोई और वर दूँगा — पाँच सौ श्वेत अश्व।

8.32.12

हेमभाण्डपरिच्छन्नान्सुमृष्टमणिभूषणान् ।
सुदान्तानपि चैवाहं दद्यामष्टादशापरान् ॥ ८.३२.१२ ॥

स्वर्ण-आभूषणों से ढके, भली-भाँति चमकाए मणि-भूषणों से सजे, भली-भाँति प्रशिक्षित, और अठारह अन्य घोड़े भी मैं स्वयं दूँगा।

8.32.13

रथं च शुभ्रं सौवर्णं दद्यां तस्मै स्वलङ्कृतम् ।
युक्तं परमकाम्भोजैर्यो मे ब्रूयाद्वनञ्जयम् ॥ ८.३२.१३ ॥

जो मुझसे धनञ्जय (अर्जुन) का समाचार कहेगा, उसे मैं सुसज्जित, उज्ज्वल, स्वर्णमय रथ दूँगा, जो उत्तम कम्बोज अश्वों से जुता होगा।

8.32.14

न चेत्तदभिमन्येत पुरुषोऽर्जुनदर्शिवान् ।
अन्यदस्मै वरं दद्यां कुञ्जराणां शतानि षट् ॥ ८.३२.१४ ॥

यदि कोई पुरुष, जिसने अर्जुन को देखा हो, उस बात पर विश्वास न करे, तो मैं उसे दूसरा वर दूँगा — छः सौ हाथी।

8.32.15

काञ्चनैर्विविधैर्भाण्डैराच्छन्नान्हेममालिनः ।
उत्पन्नानपरान्तेषु विनीतान्हस्तिशिक्षकैः ॥ ८.३२.१५ ॥

स्वर्ण के विविध पात्रों से आच्छादित, स्वर्णमाला धारण किए हुए, पश्चिमी सीमाओं में उत्पन्न, हस्ति-प्रशिक्षकों द्वारा सुशिक्षित (हाथी)।

8.32.16

न चेत्तदभिमन्येत पुरुषोऽर्जुनदर्शिवान् ।
अन्यदस्मै वरं दद्यां वैश्यग्रामांश्चतुर्दश ॥ ८.३२.१६ ॥

यदि अर्जुन को देखने वाला कोई पुरुष इस बात पर विश्वास न करे, तो उसे दूसरा वर दूँगा — चौदह वैश्य-ग्राम।

8.32.17

सुस्फीतान्धनसंयुक्तान्प्रत्यासन्नवनोदकान् ।
अकुतोभयान्सुसम्पन्नान्राजभोज्यांश्चतुर्दश ॥ ८.३२.१७ ॥

अत्यन्त समृद्ध, धन से युक्त, निकट वन और जल वाले, भयरहित, भली प्रकार सम्पन्न, राजभोग्य चौदह (ग्राम)।

8.32.18

दासीनां निष्ककण्ठीनां मागधीनां शतं तथा ।
प्रत्यग्रवयसां दद्यां यो मे ब्रूयाद्धनञ्जयम् ॥ ८.३२.१८ ॥

निष्क-कण्ठी (स्वर्णमुद्रा-हार पहनी), मागधी दासियों के सौ; नवयौवना, जो मुझसे धनञ्जय का समाचार कहेगा, उसे मैं दूँगा।

8.32.19

न चेत्तदभिमन्येत पुरुषोऽर्जुनदर्शिवान् ।
अन्यं तस्मै वरं दद्यां यमसौ कामयेत्स्वयम् ॥ ८.३२.१९ ॥

यदि कोई पुरुष, जिसने अर्जुन को देखा हो, यह स्वीकार न करे, तो मैं उसे कोई और वर दूँगा, जो वह स्वयं चाहे।

8.32.20

पुत्रदारान्विहायैव यदन्यद्वित्तमस्ति मे ।
तच्च तस्मै पुनर्दद्यां यद्यच्च मनसेच्छति ॥ ८.३२.२० ॥

पुत्र और पत्नियों को छोड़कर मेरे पास जो और धन है, और जो भी वह मन से चाहे, वह सब भी मैं उसे फिर से दूँगा।

8.32.21

हत्वा च सहितौ कृष्णौ तयोर्वित्तानि सर्वशः ।
तस्मै दद्यामहं यो मे प्रब्रूयात्केशवार्जुनौ ॥ ८.३२.२१ ॥

दोनों कृष्णों को, उन दोनों के समस्त धन सहित, मार डालने के बाद, मैं उसे दूँगा जो मुझसे कहे कि केशव और अर्जुन (मारे गए)।

8.32.22

एता वाचः सुबहुशः कर्ण उच्चारयन्युधि ।
दध्मौ सागरसम्भूतं सुस्वरं शङ्खमुत्तमम् ॥ ८.३२.२२ ॥

युद्ध में कर्ण ये बातें बार-बार कहते हुए सागर से उत्पन्न, सुन्दर स्वर वाला उत्तम शंख बजाने लगा।

8.32.23

ता वाचः सूतपुत्रस्य तथा युक्ता निशम्य तु ।
दुर्योधनो महाराज संहृष्टः सानुजोऽभवत् ॥ ८.३२.२३ ॥

हे महाराज, सूतपुत्र कर्ण की उन उचित बातों को सुनकर दुर्योधन अपने छोटे भाइयों सहित अत्यंत हर्षित हो गया।

8.32.24

ततो दुन्दुभिनिर्घोषो मृदङ्गानां च सर्वशा ।
सिंहनादः सवादित्रः कुञ्चराणां च निःस्वनः ॥ ८.३२.२४ ॥

तब चारों ओर दुंदुभियों का घोष, मृदंगों का नाद, सिंहनाद, वाद्यों सहित, और हाथियों की चिंघाड़ गूँज उठी।

8.32.25

प्रादुरासीत्तदा राजंस्त्वत्सैन्ये पुरुषर्षभ ।
योधानां सम्प्रहृष्टानां तथा समभवत्स्वनः ॥ ८.३२.२५ ॥

हे राजन्, हे पुरुषश्रेष्ठ, तब आपकी सेना में तब एक ध्वनि उठी; हर्षित योद्धाओं का भी वैसा ही घोष हुआ।

8.32.26

तथा प्रहृष्टे सैन्ये तं प्लुवमानं महारथम् ।
विकत्थमानं च तदा राधेयमरिकर्शनम्।
मद्रराजः प्रहस्येदं वचनं प्रत्यभाषत ॥ ८.३२.२६ ॥

इस प्रकार सेना के हर्षित होने पर, उछलते और डींग हाँकते हुए उस महारथी, शत्रुओं को पीड़ित करने वाले राधापुत्र (कर्ण) से तब मद्रराज (शल्य) ने हँसकर यह वचन कहा।