મહાભારત · અધ્યાય 8.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.37.1
ततः पुनर्महाराज मद्रराजमरिन्दमः ।
अभ्यभाषत राधेयः सन्निवार्योत्तरं वचः ॥ ८.३७.१ ॥
ત્યારે, હે મહારાજ, શત્રુઓનું દમન કરનાર રાધાપુત્ર કર્ણે પોતાને રોકીને મદ્રરાજને ફરી ઉત્તરમાં આ વચનો કહ્યાં.
8.37.2
निर्भर्त्सनार्थं शल्य त्वं यत्तु जल्पितवानसि ।
नाहं शक्यस्त्वया वाचा विभीषयितुमाहवे ॥ ८.३७.२ ॥
હે શલ્ય, મને ડરાવવા માટે તેં જે કહ્યું છે, તે શબ્દોથી યુદ્ધમાં મને ડરાવી શકાય તેમ નથી.
8.37.3
यदि मां देवताः सर्वा योधयेयुः सवासवाः ।
तथापि मे भयं न स्यात्किमु पार्थात्सकेशवात् ॥ ८.३७.३ ॥
ઇન્દ્ર સહિત સર્વ દેવતાઓ મારી સાથે યુદ્ધ કરે તો પણ મને ભય નહીં થાય; કેશવ સહિત પાર્થ (અર્જુન) વિશે તો શું કહેવું!
8.37.4
नाहं भीषयितुं शक्यः शुद्धकर्णा महाहवे ।
अभिजानीहि शक्तस्त्वमन्यं भीषयितुं रणे ॥ ८.३७.४ ॥
મહાયુદ્ધમાં મને ડરાવી શકાય નહીં. જાણી લે, તું યુદ્ધમાં બીજા કોઈને ડરાવવા સમર્થ છે.
8.37.5
नीचस्य बलमेतावत्पारुष्यं यतत्त्वमात्थ माम् ।
अशक्तो हि गुणान्वक्तुं वल्गसे बहु दुर्मते ॥ ८.३७.५ ॥
નીચનું બળ આટલું જ છે—તું મારી સાથે જે કઠોર વચનો બોલે છે તે. ગુણો વર્ણવવા અસમર્થ હોવા છતાં, હે દુર્મતિ, તું ઘણી બડાઈ હાંકે છે.
8.37.6
न हि कर्णः समुद्भूतो भयार्थमिह मद्रक ।
विक्रमार्थमहं जातो यशोर्थं च तथाऽऽत्मनः ॥ ८.३७.६ ॥
હે મદ્રક, ભય ઉત્પન્ન કરવા માટે કર્ણ અહીં જન્મ્યો નથી. પરાક્રમ માટે અને મારી પોતાની કીર્તિ માટે જ હું જન્મ્યો છું.
8.37.7
सखिभावेन सौहार्दान्मितत्रभावेन चैव हि ।
कारणैस्त्रिभिरेतैस्त्वं शल्य जीवसि साम्प्रतम् ॥ ८.३७.७ ॥
મૈત્રીભાવ, સૌહાર્દ અને મિત્રભાવ — આ ત્રણ કારણોથી જ, હે શલ્ય, તું અત્યારે જીવિત છે.
8.37.8
राज्ञश्च धार्तराष्ट्रस्य कार्यं सुमहदुद्यतम् ।
मयि तच्चाहितं शल्य तेन जीवसि मे क्षणम् ॥ ८.३७.८ ॥
રાજા અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રનું અત્યંત મહાન કાર્ય આરંભાયું છે; તે મારા પર મૂકાયું છે. હે શલ્ય, તેથી જ મારા દ્વારા તું એક ક્ષણ જીવિત છે.
8.37.9
कृतश्च समयः पूर्वं क्षन्तव्यं विप्रियं तव ।
समयः परिपाल्यो मे तेन जीवसि साम्प्रतम् ॥ ८.३७.९ ॥
પહેલાં એક કરાર થયો હતો, અને તારું અપ્રિય વર્તન ક્ષમા કરવું જોઈએ. તે કરાર મારે પાળવો છે; તેથી જ તું અત્યારે જીવિત છે.
8.37.10
ऋते शल्यसहस्रेण विजयेयमहं परान् ।
मित्रद्रोहस्तु पापीयानिति जीवसि साम्प्रतम् ॥ ८.३७.१० ॥
શલ્યો હજાર ન હોય તોપણ હું શત્રુઓને જીતી શકું; પરંતુ મિત્રદ્રોહ મહાપાપ છે — તેથી તું અત્યારે જીવિત છે.
8.37.11
आर्तप्रलापांस्त्वं कर्ण यान्ब्रवीषि परान्प्रति ।
न ते कर्णसहस्रेण शक्या जेतुं परे युधि ॥ ८.३७.११ ॥
હે કર્ણ, શત્રુઓ વિરુદ્ધ તું જે આર્ત પ્રલાપ કરે છે — હજાર કર્ણો પણ યુદ્ધમાં શત્રુઓને જીતી શકે નહીં.
8.37.12
तथा ब्रुवन्तं परुषं कर्णो मद्राधिपं तदा ।
परुषं द्विगुणं भूयः प्रोवाचाप्रियदर्शनम् ॥ ८.३७.१२ ॥
મદ્રરાજ આ રીતે કઠોર વચનો કહેતા હતા ત્યારે, કર્ણે તેમના કરતાં બમણાં કઠોર અને અપ્રિય વચનો ફરી કહ્યાં.
8.37.13
इदं त्वमेकाग्रमनाः शृणु मद्रजनाधिप ।
सन्निधौ धृतराष्ट्रस्य प्रोच्यमानं मया श्रुतम् ॥ ८.३७.१३ ॥
હે મદ્રરાજ, એકાગ્ર મનથી સાંભળો; ધૃતરાષ્ટ્રની સમીપે કહેવાતું જે મેં સાંભળ્યું.
8.37.14
देशांश्च विविधांश्चित्रान्पूर्ववृत्तांश्च पार्थिवान् ।
ब्राह्मणाः कथयन्ति स्म धृतराष्ट्रनिवेशने ॥ ८.३७.१४ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના ભવનમાં બ્રાહ્મણો વિવિધ અને વિચિત્ર દેશો તથા પૂર્વકાળના રાજાઓના વૃત્તાંત કહેતા.
8.37.15
तत्र वृद्धः पुरावृत्ताः कथाः कश्चिद्द्विजोत्तमः ।
बाह्लीकदेशं मद्रांश्च कुत्सयन्वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.३७.१५ ॥
ત્યાં એક વૃદ્ધ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે પ્રાચીન કથાઓ કહેતાં બાહ્લીક દેશ અને મદ્રોની નિંદા કરીને આ વચન કહ્યું.
8.37.16
बहिष्कृता हिमवतता गङ्गया च तिरस्कृताः ।
सरस्वत्या यमुनया कुरुक्षेत्रेण चापि ये ॥ ८.३७.१६ ॥
હિમાલય, ગંગા, સરસ્વતી, યમુના અને કુરુક્ષેત્રથી જેઓ બહિષ્કૃત તથા તિરસ્કૃત છે.
8.37.17
पञ्चानां सिन्धुषष्ठानां नदीनां येऽन्तराश्रिताः ।
तान्धर्मबाह्यानशुचीन्बाह्लीकानपि वर्जयेत् ॥ ८.३७.१७ ॥
પાંચ નદીઓ અને છઠ્ઠી સિંધુની વચ્ચે વસતા ધર્મબાહ્ય અને અશુદ્ધ બાહ્લીકોને પણ વર્જવા જોઈએ.
8.37.18
गोवर्धनो नाम वटः सुभाण्डं नाम पत्तनम् ।
एतद्राजन्कलिद्वारमाकुमारात्स्मराम्यहम् ॥ ८.३७.१८ ॥
ગોવર્ધન નામનો વડ અને સુભાંડ નામનું નગર — હે રાજન, એ જ કલિનું દ્વાર છે; બાળપણથી હું આ સ્મરું છું.
8.37.19
कार्येणात्यर्थगूढेन बाह्लीकेषूषितं मया ।
तत एषां समाचारः संवासाद्विदितो मया ॥ ८.३७.१९ ॥
અત્યંત ગુપ્ત કાર્ય માટે હું બાહ્લીકોની વચ્ચે રહ્યો હતો. તેમની સાથે રહેવાથી મેં તેમનું આચરણ જાણ્યું.
8.37.20
शाकलं नाम नगरमापगानामनिम्नगा ।
चण्डाला नाम बाह्लीकास्तेषां वृत्तं सुनिन्दितम् ॥ ८.३७.२० ॥
શાકલ નામનું નગર — નદી વિનાનું. ચાંડાલ નામના બાહ્લીકોનું આચરણ અત્યંત નિંદનીય છે.
8.37.21
पानं गुडासवं पीत्वा गोमांसं लशुनैः सह ।
अपूपसक्तुमद्यानामाशिताः शीलवर्जिताः ॥ ८.३७.२१ ॥
ગોળનો દારૂ પીને, લસણ સાથે ગોમાંસ ખાઈને, અપૂપ, સત્તુ અને મદ્ય ખાઈને — શીલરહિત.
8.37.22
गायन्त्यथ च नृत्यन्ति स्त्रियो मत्ता विवाससः ।
नगरापणवेशेषु बहिर्माल्यानुलेपनाः ॥ ८.३७.२२ ॥
નગરના બજારના દ્વારો પર, બહાર, મદમસ્ત સ્ત્રીઓ માળા અને લેપ ધરીને નગ્ન થઈ ગાય છે અને નાચે છે.
8.37.23
मत्ताः प्रगीतविरुतैः खरोष्ट्रनिनदोपमैः ।
अनावृता मैथुने ताः कामचाराश्च सर्वशः ॥ ८.३७.२३ ॥
મદમસ્ત તેઓ ગધેડા અને ઊંટના રડવા જેવા ઊંચા ગીત અને ચીસોથી; મૈથુનમાં આવરણ વિનાની, સર્વ રીતે ઇચ્છાનુસાર આચરનારી.
8.37.24
आहुरन्योन्यसूक्तानि प्रब्रुवाणा मदोत्क…ः ।
हेहतेहेहतेत्येवं स्वामिभर्तृहतेति च ॥ ८.३७.२४ ॥
મદોન્મત્તતામાં એકબીજાને અપશબ્દ કહેતી તેઓ કહે છે — "હે હતા, હે હતા", અને "સ્વામી અને પતિ દ્વારા હણાયેલી".
8.37.25
आक्रोशन्त्यः प्रनृत्यन्ति व्रात्याः पर्वस्वसंयताः ।
तासां किलावलिप्तानां निवसन्कुरुजाङ्गले ॥ ८.३७.२५ ॥
પર્વોના દિવસોમાં અસંયમી વ્રાત્યો બૂમો પાડીને નાચે છે; એ અભિમાનીઓ વચ્ચે કુરુજાંગલમાં વસતાં.
8.37.26
कश्चिद्बाह्लीकदुष्टानां नातिहृष्टमना जगौ ।
सा नूनं बृहती गौरी सूक्ष्मकम्बलवासिनी ॥ ८.३७.२६ ॥
બાહ્લીક દુષ્ટોમાંથી કોઈ બહુ ખુશ મનથી ગાતો ન હતો; એ ચોક્કસ મોટા નિતંબવાળી, ગોરી, બારીક ધાબળો પહેરનારી હતી.
8.37.27
मामनुस्मरती शेते बाह्लीकं कुरुवासिनम् ।
शतद्रुं नु कदा तीर्त्वा तां च रम्यामिरावतीम्।
गत्वा स्वदेशं द्रक्ष्यामि स्थूलजङ्घाः शुभाः स्त्रियः ॥ ८.३७.२७ ॥
મને યાદ કરતી એ કુરુવાસી બાહ્લીકના વિચારમાં સૂએ છે. શતદ્રુ અને એ રમણીય ઇરાવતીને ક્યારે પાર કરીને, મારા દેશમાં જઈને જાડી જાંઘોવાળી શુભ સ્ત્રીઓને જોઈશ?
8.37.28
मनःशिलोज्ज्वलापाङ्ग्यो गौर्यस्ताः काकुकूजिताः ।
कम्बलाजिनसंवीता रुदन्त्यः प्रियदर्शनाः ॥ ८.३७.२८ ॥
મનઃશિલા જેવા ઉજ્જવળ કટાક્ષવાળી એ ગોરી સ્ત્રીઓ કરુણ સ્વરે ગુંજે છે; ધાબળો અને મૃગચર્મ ઓઢેલી, રડતી, જોવામાં પ્રિય.
8.37.29
मृदङ्गानकशङ्खानां मर्दलानां च निःस्वनैः ।
खरोष्ट्राश्वतरैश्चैव मत्ता यास्यामहे सुखम् ॥ ८.३७.२९ ॥
મૃદંગ, આનક, શંખ અને મર્દલના નાદ સાથે, ગધેડા, ઊંટ, ઘોડા અને ખચ્ચર પર મસ્ત થઈને આપણે સુખેથી જઈશું.
8.37.30
शमीपीलुकरीराणां वनेषु सुखवर्त्मसु ।
अपूपान्सक्तुपिण्डांश्च प्राश्नन्तो मथितान्वितान् ॥ ८.३७.३० ॥
શમી, પીલુ, કરીર વૃક્ષોવાળા વનોમાં સુખદ માર્ગો પર, દહીં ભેળવેલા અપૂપ અને સત્તુના પિંડ ખાતાં.
8.37.31
पथिषु प्रबलो भूत्वा तथा सम्पततोऽध्वगान् ।
चेलापहारं कुर्वाणास्ताडयिष्याम भूयसः ॥ ८.३७.३१ ॥
રસ્તાઓ પર બળવાન થઈને, એ રીતે મુસાફરો પર ધસી જઈને, તેમનાં વસ્ત્રો છીનવીને, વારંવાર તેમને મારીશું.
8.37.32
एवंशीलेषु व्रात्येषु बाह्लीकेषु दुरात्मसु ।
कश्चेतयानो निवसेन्मुहूर्तमपि मानवः ॥ ८.३७.३२ ॥
આવા આચરણવાળા વ્રાત્યો, બાહ્લીકો, દુરાત્માઓ વચ્ચે કયો સમજદાર માનવ એક ક્ષણ પણ રહેશે?
8.37.33
ईदृशा ब्राह्मणेनोक्ता बाह्लीका मोघचारिणः ।
येषां षड्भागहर्ता त्वमुभयोः पुण्यपापयोः ॥ ८.३७.३३ ॥
આવા બાહ્લીકો વિશે બ્રાહ્મણે કહ્યું હતું કે તેઓ નિરર્થક આચરણ કરનારા છે; તેમના પુણ્ય અને પાપ બંનેનો છઠ્ઠો ભાગ હરનાર તું છે.
8.37.34
इत्युक्त्वा ब्राह्मणः साधुरुत्तरं पुनरुक्तवान् ।
बाह्लीकेष्वविनीतेषु प्रोच्यमानं निबोध तत् ॥ ८.३७.३४ ॥
આમ કહીને તે સાધુ બ્રાહ્મણે ફરી ઉત્તર આપ્યો; અવિનીત બાહ્લીકો વિશે જે કહેવાઈ રહ્યું છે તે સાંભળ.
8.37.35
ततत्र स्म राक्षसी गाति कृष्णचतुर्दशीम् ।
नगरे शाकले स्फीते आहत्य निशि दुन्दुभिम् ॥ ८.३७.३५ ॥
ત્યાં સમૃદ્ધ શાકલ નગરમાં રાત્રે દુંદુભિ વગાડીને રાક્ષસી કૃષ્ણ ચતુર્દશીએ ગાય છે.
8.37.36
कथं वस्तादृशो गाथाः पुनर्गास्यामि शाकले ।
गव्यस्य तृप्ता मांसस्य पीत्वा गौडं सुरासवम् ॥ ८.३७.३६ ॥
શાકલમાં આવી હું ફરી ગાથાઓ કેવી રીતે ગાઈશ? ગાયના માંસથી તૃપ્ત થઈને, ગોળમાંથી બનેલો સુરાસવ પીને.
8.37.37
गौरीभिः सह नारीभिर्बृहतीभिः स्वलङ्कृता ।
पलाण्डुगण्डूषयुताः खादन्तश्चेशिकान्बहून् ॥ ८.३७.३७ ॥
ગોરી સ્ત્રીઓ અને ભરાવદાર નારીઓ સાથે, સુંદર શણગાર સજીને, લસણના કોગળા મુખમાં ભરીને, ઘણાં ચેશિક ખાતા.
8.37.38
वाराहं कौक्कुटं मांसं गव्यं गार्दभमौष्ट्रकम् ।
धानाश्च ये न खादन्ति तेषां जन्म निरर्थकम् ॥ ८.३७.३८ ॥
ભૂંડ, કૂકડાનું માંસ, ગોમાંસ, ગધેડા અને ઊંટનું માંસ, અને શેકેલા ધાન્ય ન ખાનારાઓનો જન્મ નિરર્થક.
8.37.39
एवं गायन्ति ये मत्ताः शीधुना पीलुकावने ।
सबालवृद्धाः क्रन्दन्ति तेषां धर्मः कथं भवेत् ॥ ८.३७.३९ ॥
આ રીતે, દારૂથી મદમસ્ત થઈને પીલુવનમાં ગાનારા, બાળકો-વૃદ્ધો સાથે રડનારા — તેમનો ધર્મ કેવી રીતે હોય?
8.37.40
यत्र लोकेश्वरः कृष्णो देवदेवो जनार्दनः ।
विस्मृतः पुरुषैरुग्रैस्तेषां धर्मः कथं भवेत् ॥ ८.३७.४० ॥
જ્યાં લોકેશ્વર, દેવોના દેવ, જનાર્દન કૃષ્ણને ક્રૂર પુરુષોએ ભુલાવી દીધા છે, ત્યાં તેમનો ધર્મ કેવી રીતે હોય?
8.37.41
इति शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि ते ।
यदन्योप्युक्तवानस्मान्ब्राह्मणः कुरुसंसदि ॥ ८.३७.४१ ॥
શલ્ય, આ જાણી લે. અરે, ફરી તને કહું છું — કુરુ સભામાં બીજા એક બ્રાહ્મણે અમને જે કહ્યું હતું.
8.37.42
पञ्चनद्यो वहन्त्येता यत्र पीलुवनान्युत ।
शतद्रुश्च विपाशा च तृतीयैरावती तथा ॥ ८.३७.४२ ॥
આ પાંચ નદીઓ વહે છે, જ્યાં પીલુવનો પણ છે — શતદ્રુ અને વિપાશા, અને ત્રીજી ઐરાવતી પણ.
8.37.43
चन्द्रभागा वितस्ता च सिन्धुषष्ठा महानदी ।
आरट्टा नाम बह्लीका एतेष्वार्यो हि नो वसेत् ॥ ८.३७.४३ ॥
ચંદ્રભાગા, વિતસ્તા, સિંધુ જેમાં છઠ્ઠી છે તે મહાનદી, અને આરટ્ટ નામના બાહ્લીકો — આમની વચ્ચે આર્યે આપણા માટે વસવું ન જોઈએ.
8.37.44
व्रात्यानां दासमीयानां विदेहानामयज्वनाम् ।
न देवाः प्रतिगृह्णन्ति पितरो ब्राह्मणास्तथा ॥ ८.३७.४४ ॥
વ્રાત્યો, દાસમીયો, વિદેહો અને યજ્ઞ ન કરનારા — તેમની પાસેથી દેવો, પિતૃઓ અને બ્રાહ્મણો પણ ગ્રહણ કરતા નથી.
8.37.45
तेषां प्रनष्टधर्माणां बाह्लीकानामिति श्रुतिः ।
ब्राह्मणेन यथा प्रोक्तं विदुषा साधुसंसदि ॥ ८.३७.४५ ॥
ધર્મ નષ્ટ થયેલા એ બાહ્લીકો વિશે એવું સાંભળ્યું છે — સજ્જનોની સભામાં એક વિદ્વાન બ્રાહ્મણે કહ્યું હતું તેમ.
8.37.46
काष्ठकुण्डेषु बाह्लीका मृण्मयेषु च भुञ्जते ।
सक्तुमद्यावलिप्तेषु श्वावलीढेषु निर्घृणाः ॥ ८.३७.४६ ॥
બાહ્લીકો લાકડાના કટોરામાં અને માટીના વાસણોમાં ભોજન કરે છે; સત્તુ અને મદિરાથી લેપાયેલા વાસણોમાં, કૂતરાએ ચાટેલા વાસણોમાં — નિર્દયતાથી.
8.37.47
आविकं चौष्ट्रिकं चैव क्षीरं गार्दभमेव च ।
तद्विकारांश्च बाह्लीकाः खादन्ति च पिबन्ति च ॥ ८.३७.४७ ॥
ઘેટાં, ઊંટ અને ગધેડાનું દૂધ — અને તેમના વિકારો (પદાર્થો) — બાહ્લીકો ખાય છે અને પીએ છે.
8.37.48
पात्रसङ्करिणो जाल्माः सर्वान्नक्षीरभोजनाः ।
आरट्टा नाम बाह्लीका वर्जनीया विपश्चिता ॥ ८.३७.४८ ॥
પાત્રો ભેળવનારા, નીચ, બધા પ્રકારનું અન્ન અને દૂધ ખાનારા — આરટ્ટ નામના બાહ્લીકોનો વિદ્વાને ત્યાગ કરવો.
8.37.49
इति शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि ते ।
यदन्योऽप्युक्तवान्मह्यं ब्राह्मणः कुरुसंसदि ॥ ८.३७.४९ ॥
હે શલ્ય, આ જાણ. અરે, હું તને ફરી કહું છું; કુરુસભામાં બીજા એક બ્રાહ્મણે મને જે કહ્યું હતું.
8.37.50
युगन्धरे पयः पीत्वा प्रोष्य चाप्यच्युतस्थले ।
तद्वद्भूतिलये स्नात्वा कथं स्वर्गं गमिष्यति ॥ ८.३७.५० ॥
યુગંધરમાં પાણી પીને, અચ્યુતસ્થળમાં રહીને, અને એ જ રીતે ભૂતિલયમાં સ્નાન કરીને પણ તે સ્વર્ગે કેવી રીતે જશે?
8.37.51
पञ्चनद्यो वहन्त्येता यत्र निःसृत्य पर्वतात् ।
आरट्टा नाम बाह्लीका न तेष्वार्यो द्व्यहं वसेत् ॥ ८.३७.५१ ॥
આ પાંચ નદીઓ પર્વતમાંથી નીકળીને જ્યાં વહે છે, ત્યાં આરટ્ટ નામના બાહ્લીકો રહે છે; તે દેશોમાં કોઈ આર્યે બે દિવસ પણ ન રહેવું.
8.37.52
बाह्लीका नाम हीकश्च विपाशायां पिशाचकौ ।
तयोरपत्यं बाह्लीका नैषा सृष्टिः प्रजापतेः ॥ ८.३७.५२ ॥
બાહ્લીક અને હીક નામના વિપાશા નદી પર બે પિશાચ હતા; તેમની સંતતિ તે બાહ્લીકો છે. આ પ્રજાપતિની સૃષ્ટિ નથી.
8.37.53
ते कथं विविधान्धर्माञ्ज्ञास्यन्ते हीनयोनयः ॥ ८.३७.५३ ॥
હીન યોનિવાળા તેઓ વિવિધ ધર્મોને કેવી રીતે જાણશે?
8.37.54
कारस्करान्माहिषकान्करम्भान्कटकालिकान् ।
कर्करान्वीरकान्वीरा उन्मत्तांश्च विवर्जयेत् ॥ ८.३७.५४ ॥
કારસ્કર, માહિષક, કરંભ, કટકાલિક, કર્કર, વીરક અને ઉન્મત્તોને વીરોએ તજવા જોઈએ.
8.37.55
इति तीर्थानुसञ्चारी राक्षसी काचिदब्रवीत् ।
एकरात्रमुषित्वेह महोलूखलमेखला ॥ ८.३७.५५ ॥
આ રીતે તીર્થોમાં ફરતી કોઈ રાક્ષસી બોલી; અહીં એક રાત રહેલી, મોટા ખાંડણિયાને જ મેખલા બનાવનારી.
8.37.56
आरट्टा नाम ते देशा बाह्लीकं नाम तद्वनम् ।
वसातिसिन्धुसौवीरा इति प्रायोऽतिकुत्सिताः ॥ ८.३७.५६ ॥
આરટ્ટ નામના તે દેશો, બાહ્લીક નામનું તે વન, વસાતિ, સિંધુ અને સૌવીર—એ મોટેભાગે અત્યંત નિંદિત છે.