महाभारत · अध्याय 8.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.37.1
ततः पुनर्महाराज मद्रराजमरिन्दमः ।
अभ्यभाषत राधेयः सन्निवार्योत्तरं वचः ॥ ८.३७.१ ॥
तेव्हा, हे महाराज, शत्रूंचे दमन करणारा राधेचा पुत्र कर्ण आपला राग आवरत मद्रराजाला पुन्हा उत्तरादाखल हे शब्द बोलला.
8.37.2
निर्भर्त्सनार्थं शल्य त्वं यत्तु जल्पितवानसि ।
नाहं शक्यस्त्वया वाचा विभीषयितुमाहवे ॥ ८.३७.२ ॥
हे शल्या, मला धमकावण्यासाठी तू जे बोललास, त्या शब्दांनी युद्धात मला घाबरवता येणार नाही.
8.37.3
यदि मां देवताः सर्वा योधयेयुः सवासवाः ।
तथापि मे भयं न स्यात्किमु पार्थात्सकेशवात् ॥ ८.३७.३ ॥
इंद्रासह सर्व देवता माझ्याशी लढले तरी मला भय वाटणार नाही; मग केशवासह पार्थाबद्दल तर बोलायलाच नको!
8.37.4
नाहं भीषयितुं शक्यः शुद्धकर्णा महाहवे ।
अभिजानीहि शक्तस्त्वमन्यं भीषयितुं रणे ॥ ८.३७.४ ॥
महायुद्धात मला घाबरवता येणार नाही. जाणून घे, तू युद्धात दुसऱ्या कुणालातरी घाबरवण्यास समर्थ आहेस.
8.37.5
नीचस्य बलमेतावत्पारुष्यं यतत्त्वमात्थ माम् ।
अशक्तो हि गुणान्वक्तुं वल्गसे बहु दुर्मते ॥ ८.३७.५ ॥
नीचाचे बळ इतकेच आहे—तू माझ्याशी बोलत असलेली ही कठोरता. गुणांचे वर्णन करण्यास असमर्थ असून, हे दुर्बुद्धे, तू फार बढाया मारत आहेस.
8.37.6
न हि कर्णः समुद्भूतो भयार्थमिह मद्रक ।
विक्रमार्थमहं जातो यशोर्थं च तथाऽऽत्मनः ॥ ८.३७.६ ॥
हे मद्रका, भय निर्माण करण्यासाठी कर्ण येथे जन्मलेला नाही. पराक्रमासाठी आणि माझ्या स्वतःच्या कीर्तीसाठीच मी जन्मलो आहे.
8.37.7
सखिभावेन सौहार्दान्मितत्रभावेन चैव हि ।
कारणैस्त्रिभिरेतैस्त्वं शल्य जीवसि साम्प्रतम् ॥ ८.३७.७ ॥
मैत्रीभाव, सौहार्द आणि मित्रत्वभाव — या तीन कारणांमुळेच, हे शल्या, तू आता जिवंत आहेस.
8.37.8
राज्ञश्च धार्तराष्ट्रस्य कार्यं सुमहदुद्यतम् ।
मयि तच्चाहितं शल्य तेन जीवसि मे क्षणम् ॥ ८.३७.८ ॥
राजाचे आणि धृतराष्ट्राच्या पुत्राचे अत्यंत मोठे कार्य आरंभले आहे; ते माझ्यावर सोपविले आहे. हे शल्या, त्यामुळेच माझ्याकडून तू क्षणभर जिवंत आहेस.
8.37.9
कृतश्च समयः पूर्वं क्षन्तव्यं विप्रियं तव ।
समयः परिपाल्यो मे तेन जीवसि साम्प्रतम् ॥ ८.३७.९ ॥
पूर्वी एक करार झाला होता, आणि तुझे अप्रिय वर्तन क्षमा करायचे आहे. तो करार मला पाळायचा आहे; त्यामुळेच तू आता जिवंत आहेस.
8.37.10
ऋते शल्यसहस्रेण विजयेयमहं परान् ।
मित्रद्रोहस्तु पापीयानिति जीवसि साम्प्रतम् ॥ ८.३७.१० ॥
शल्य हजार नसतानाही मी शत्रूंना जिंकू शकलो असतो; पण मित्रद्रोह हे महापाप आहे — म्हणूनच तू आता जिवंत आहेस.
8.37.11
आर्तप्रलापांस्त्वं कर्ण यान्ब्रवीषि परान्प्रति ।
न ते कर्णसहस्रेण शक्या जेतुं परे युधि ॥ ८.३७.११ ॥
हे कर्णा, शत्रूंविरुद्ध तू जे आर्त प्रलाप करतोस — हजार कर्णांनाही युद्धात शत्रूंना जिंकता येणार नाही.
8.37.12
तथा ब्रुवन्तं परुषं कर्णो मद्राधिपं तदा ।
परुषं द्विगुणं भूयः प्रोवाचाप्रियदर्शनम् ॥ ८.३७.१२ ॥
मद्रराज असे कठोर बोलत असताना, कर्णाने त्याच्याहूनही दुप्पट कठोर आणि अप्रिय शब्द पुन्हा उच्चारले.
8.37.13
इदं त्वमेकाग्रमनाः शृणु मद्रजनाधिप ।
सन्निधौ धृतराष्ट्रस्य प्रोच्यमानं मया श्रुतम् ॥ ८.३७.१३ ॥
हे मद्रराजा, एकाग्र मनाने ऐक; धृतराष्ट्राच्या सान्निध्यात सांगितले जात असताना मी जे ऐकले ते.
8.37.14
देशांश्च विविधांश्चित्रान्पूर्ववृत्तांश्च पार्थिवान् ।
ब्राह्मणाः कथयन्ति स्म धृतराष्ट्रनिवेशने ॥ ८.३७.१४ ॥
धृतराष्ट्राच्या निवासात ब्राह्मण विविध आणि विचित्र देश आणि पूर्वकाळीच्या राजांचे वृत्तान्त सांगत असत.
8.37.15
तत्र वृद्धः पुरावृत्ताः कथाः कश्चिद्द्विजोत्तमः ।
बाह्लीकदेशं मद्रांश्च कुत्सयन्वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.३७.१५ ॥
तेथे एका वृद्ध श्रेष्ठ ब्राह्मणाने पुरातन कथा सांगताना बाह्लीक देश आणि मद्रांची निंदा करत हे वचन सांगितले.
8.37.16
बहिष्कृता हिमवतता गङ्गया च तिरस्कृताः ।
सरस्वत्या यमुनया कुरुक्षेत्रेण चापि ये ॥ ८.३७.१६ ॥
हिमालय, गंगा, सरस्वती, यमुना आणि कुरुक्षेत्र यांनी बहिष्कृत व तिरस्कृत केलेले.
8.37.17
पञ्चानां सिन्धुषष्ठानां नदीनां येऽन्तराश्रिताः ।
तान्धर्मबाह्यानशुचीन्बाह्लीकानपि वर्जयेत् ॥ ८.३७.१७ ॥
पाच नद्या आणि सहावी सिंधू यांच्या मध्ये राहणाऱ्या धर्मबाह्य, अशुद्ध बाह्लीकांचाही त्याग करावा.
8.37.18
गोवर्धनो नाम वटः सुभाण्डं नाम पत्तनम् ।
एतद्राजन्कलिद्वारमाकुमारात्स्मराम्यहम् ॥ ८.३७.१८ ॥
गोवर्धन नावाचा वड आणि सुभाण्ड नावाचे नगर — हे राजा, हेच कलीचे द्वार; बालपणापासून मला हे आठवते.
8.37.19
कार्येणात्यर्थगूढेन बाह्लीकेषूषितं मया ।
तत एषां समाचारः संवासाद्विदितो मया ॥ ८.३७.१९ ॥
अत्यंत गुप्त कार्यासाठी मी बाह्लीकांमध्ये वास्तव्य केले होते. त्यांच्या सहवासाने मला त्यांचे आचरण कळले.
8.37.20
शाकलं नाम नगरमापगानामनिम्नगा ।
चण्डाला नाम बाह्लीकास्तेषां वृत्तं सुनिन्दितम् ॥ ८.३७.२० ॥
शाकल नावाचे नगर — नद्या नसलेले. चांडाळ नावाच्या बाह्लीकांचे वर्तन अत्यंत निंद्य आहे.
8.37.21
पानं गुडासवं पीत्वा गोमांसं लशुनैः सह ।
अपूपसक्तुमद्यानामाशिताः शीलवर्जिताः ॥ ८.३७.२१ ॥
गूळाची दारू पिऊन, लसणासह गोमांस खाऊन, अपूप, सत्तू व मद्ये सेवन करून — शीलरहित.
8.37.22
गायन्त्यथ च नृत्यन्ति स्त्रियो मत्ता विवाससः ।
नगरापणवेशेषु बहिर्माल्यानुलेपनाः ॥ ८.३७.२२ ॥
नगराच्या बाजाराच्या द्वारांजवळ, बाहेर, मत्त स्त्रिया माळा व लेप लावून नग्न होऊन गाणे गातात व नाचतात.
8.37.23
मत्ताः प्रगीतविरुतैः खरोष्ट्रनिनदोपमैः ।
अनावृता मैथुने ताः कामचाराश्च सर्वशः ॥ ८.३७.२३ ॥
मत्त स्त्रिया गाढवे व उंटांच्या ओरडण्यासारख्या उंच गाण्यांनी व किंकाळ्यांनी; मैथुनात आवरणहीन, सर्व प्रकारे इच्छेनुसार वागणाऱ्या.
8.37.24
आहुरन्योन्यसूक्तानि प्रब्रुवाणा मदोत्क…ः ।
हेहतेहेहतेत्येवं स्वामिभर्तृहतेति च ॥ ८.३७.२४ ॥
मदोन्मत्ततेत एकमेकींना अपशब्द बोलत, "हे हते, हे हते" आणि "स्वामी व पती यांनी हतलेली" असे त्या म्हणतात.
8.37.25
आक्रोशन्त्यः प्रनृत्यन्ति व्रात्याः पर्वस्वसंयताः ।
तासां किलावलिप्तानां निवसन्कुरुजाङ्गले ॥ ८.३७.२५ ॥
सणांच्या दिवशी असंयमी व्रात्य ओरडत नाचतात; त्या गर्विष्ठांमध्ये कुरुजांगलात राहताना.
8.37.26
कश्चिद्बाह्लीकदुष्टानां नातिहृष्टमना जगौ ।
सा नूनं बृहती गौरी सूक्ष्मकम्बलवासिनी ॥ ८.३७.२६ ॥
बाह्लीक दुष्टांपैकी कोणीतरी फार आनंदी मनाने गायले नाही; ती नक्कीच मोठ्या नितंबांची, गोरी, बारीक लोकरी वस्त्र नेसणारी होती.
8.37.27
मामनुस्मरती शेते बाह्लीकं कुरुवासिनम् ।
शतद्रुं नु कदा तीर्त्वा तां च रम्यामिरावतीम्।
गत्वा स्वदेशं द्रक्ष्यामि स्थूलजङ्घाः शुभाः स्त्रियः ॥ ८.३७.२७ ॥
माझी आठवण करीत ती कुरुवासी बाह्लीकाबद्दल विचार करीत झोपते. शतद्रू आणि ती रमणीय इरावती कधी ओलांडून, स्वदेशी जाऊन जाड मांड्यांच्या शुभ स्त्रिया मी पाहीन?
8.37.28
मनःशिलोज्ज्वलापाङ्ग्यो गौर्यस्ताः काकुकूजिताः ।
कम्बलाजिनसंवीता रुदन्त्यः प्रियदर्शनाः ॥ ८.३७.२८ ॥
मनःशिलेसारख्या तेजस्वी कटाक्षांच्या त्या गौरी स्त्रिया करुण स्वरात कूजतात; कांबळ आणि कातडे पांघरून, रडत, पाहण्यास प्रिय.
8.37.29
मृदङ्गानकशङ्खानां मर्दलानां च निःस्वनैः ।
खरोष्ट्राश्वतरैश्चैव मत्ता यास्यामहे सुखम् ॥ ८.३७.२९ ॥
मृदंग, आनक, शंख आणि मर्दलांच्या नादात, गाढव, उंट, घोडे व खेचरांवर धुंद होऊन आम्ही सुखाने जाऊ.
8.37.30
शमीपीलुकरीराणां वनेषु सुखवर्त्मसु ।
अपूपान्सक्तुपिण्डांश्च प्राश्नन्तो मथितान्वितान् ॥ ८.३७.३० ॥
शमी, पीलु, करीर वृक्षांच्या वनांत सुखकर वाटांवरून, दह्यात मिसळलेले अपूप व सत्तूचे गोळे खात.
8.37.31
पथिषु प्रबलो भूत्वा तथा सम्पततोऽध्वगान् ।
चेलापहारं कुर्वाणास्ताडयिष्याम भूयसः ॥ ८.३७.३१ ॥
मार्गांवर बलवान होऊन, तसेच वाटसरूंवर झेप घेऊन, त्यांची वस्त्रे हिसकावून, वारंवार त्यांना मारू.
8.37.32
एवंशीलेषु व्रात्येषु बाह्लीकेषु दुरात्मसु ।
कश्चेतयानो निवसेन्मुहूर्तमपि मानवः ॥ ८.३७.३२ ॥
अशा आचरणाच्या व्रात्य, बाह्लीक दुरात्म्यांमध्ये कोणता सुज्ञ मानव क्षणभरही राहील?
8.37.33
ईदृशा ब्राह्मणेनोक्ता बाह्लीका मोघचारिणः ।
येषां षड्भागहर्ता त्वमुभयोः पुण्यपापयोः ॥ ८.३७.३३ ॥
अशा बाह्लीकांविषयी ब्राह्मणाने सांगितले होते की ते व्यर्थ आचरण करणारे आहेत; त्यांच्या पुण्य व पाप दोन्हींचा षष्ठांश हरण करणारा तू आहेस.
8.37.34
इत्युक्त्वा ब्राह्मणः साधुरुत्तरं पुनरुक्तवान् ।
बाह्लीकेष्वविनीतेषु प्रोच्यमानं निबोध तत् ॥ ८.३७.३४ ॥
असे बोलून त्या साधू ब्राह्मणाने पुन्हा उत्तर दिले; अविनीत बाह्लीकांविषयी जे सांगितले जात आहे ते ऐक.
8.37.35
ततत्र स्म राक्षसी गाति कृष्णचतुर्दशीम् ।
नगरे शाकले स्फीते आहत्य निशि दुन्दुभिम् ॥ ८.३७.३५ ॥
तेथे समृद्ध शाकल नगरात रात्री दुंदुभी वाजवून राक्षसी कृष्ण चतुर्दशीला गाते.
8.37.36
कथं वस्तादृशो गाथाः पुनर्गास्यामि शाकले ।
गव्यस्य तृप्ता मांसस्य पीत्वा गौडं सुरासवम् ॥ ८.३७.३६ ॥
शाकलात असे असून मी पुन्हा गाथा कशा गाऊ? गोमांसाने तृप्त होऊन, गुळापासून बनलेले सुरा-आसव पिऊन.
8.37.37
गौरीभिः सह नारीभिर्बृहतीभिः स्वलङ्कृता ।
पलाण्डुगण्डूषयुताः खादन्तश्चेशिकान्बहून् ॥ ८.३७.३७ ॥
गोऱ्या स्त्रिया आणि भरदार नारींसह, सुंदर अलंकार घालून, लसणाचे घास तोंडात भरून, अनेक चेशिक खात.
8.37.38
वाराहं कौक्कुटं मांसं गव्यं गार्दभमौष्ट्रकम् ।
धानाश्च ये न खादन्ति तेषां जन्म निरर्थकम् ॥ ८.३७.३८ ॥
डुकराचे, कोंबडीचे मांस, गोमांस, गाढव व उंटाचे मांस; आणि भाजलेले धान्य न खाणाऱ्यांचा जन्म निरर्थक.
8.37.39
एवं गायन्ति ये मत्ताः शीधुना पीलुकावने ।
सबालवृद्धाः क्रन्दन्ति तेषां धर्मः कथं भवेत् ॥ ८.३७.३९ ॥
अशा प्रकारे, मद्याने धुंद होऊन पीलुवनात गाणारे, बालक-वृद्धांसह आक्रोश करणारे — त्यांचा धर्म कसा असेल?
8.37.40
यत्र लोकेश्वरः कृष्णो देवदेवो जनार्दनः ।
विस्मृतः पुरुषैरुग्रैस्तेषां धर्मः कथं भवेत् ॥ ८.३७.४० ॥
जेथे लोकेश्वर, देवांचा देव, जनार्दन कृष्णाला क्रूर पुरुषांनी विसरले आहे, तेथे त्यांचा धर्म कसा असेल?
8.37.41
इति शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि ते ।
यदन्योप्युक्तवानस्मान्ब्राह्मणः कुरुसंसदि ॥ ८.३७.४१ ॥
शल्या, हे जाण. अरेरे, पुन्हा तुला सांगतो — कुरुसभेत दुसऱ्या एका ब्राह्मणाने आम्हाला जे सांगितले होते.
8.37.42
पञ्चनद्यो वहन्त्येता यत्र पीलुवनान्युत ।
शतद्रुश्च विपाशा च तृतीयैरावती तथा ॥ ८.३७.४२ ॥
ह्या पाच नद्या वाहतात, जेथे पीलुवनेही आहेत — शतद्रू आणि विपाशा, आणि तिसरी ऐरावतीही.
8.37.43
चन्द्रभागा वितस्ता च सिन्धुषष्ठा महानदी ।
आरट्टा नाम बह्लीका एतेष्वार्यो हि नो वसेत् ॥ ८.३७.४३ ॥
चंद्रभागा, वितस्ता, सिंधू ज्यात सहावी आहे ती महानदी, आणि आरट्ट नावाचे बाह्लीक — यांच्यामध्ये आर्याने आमच्यासाठी वास करू नये.
8.37.44
व्रात्यानां दासमीयानां विदेहानामयज्वनाम् ।
न देवाः प्रतिगृह्णन्ति पितरो ब्राह्मणास्तथा ॥ ८.३७.४४ ॥
व्रात्य, दासमीय, विदेह आणि यज्ञ न करणारे — यांच्याकडून देव, पितर आणि ब्राह्मणही दान घेत नाहीत.
8.37.45
तेषां प्रनष्टधर्माणां बाह्लीकानामिति श्रुतिः ।
ब्राह्मणेन यथा प्रोक्तं विदुषा साधुसंसदि ॥ ८.३७.४५ ॥
धर्म नष्ट झालेल्या त्या बाह्लीकांविषयी असे ऐकले आहे — सज्जनांच्या सभेत एका विद्वान ब्राह्मणाने सांगितल्याप्रमाणे.
8.37.46
काष्ठकुण्डेषु बाह्लीका मृण्मयेषु च भुञ्जते ।
सक्तुमद्यावलिप्तेषु श्वावलीढेषु निर्घृणाः ॥ ८.३७.४६ ॥
बाह्लीक लाकडी वाटींत आणि मातीच्या भांड्यांत जेवतात; सातू आणि मद्याने माखलेल्या भांड्यांत, कुत्र्याने चाटलेल्या भांड्यांत — निर्दयपणे.
8.37.47
आविकं चौष्ट्रिकं चैव क्षीरं गार्दभमेव च ।
तद्विकारांश्च बाह्लीकाः खादन्ति च पिबन्ति च ॥ ८.३७.४७ ॥
मेंढी, उंट आणि गाढवाचे दूध — आणि त्यांचे विकार (पदार्थ) — बाह्लीक खातात आणि पितात.
8.37.48
पात्रसङ्करिणो जाल्माः सर्वान्नक्षीरभोजनाः ।
आरट्टा नाम बाह्लीका वर्जनीया विपश्चिता ॥ ८.३७.४८ ॥
पात्रे मिसळणारे, हीन, सर्व प्रकारचे अन्न व दूध खाणारे — आरट्ट नावाच्या बाह्लीकांचा विद्वानाने त्याग करावा.
8.37.49
इति शल्य विजानीहि हन्त भूयो ब्रवीमि ते ।
यदन्योऽप्युक्तवान्मह्यं ब्राह्मणः कुरुसंसदि ॥ ८.३७.४९ ॥
हे शल्य, हे जाण. अरेरे, मी तुला पुन्हा सांगतो; कुरुसभेत दुसऱ्या एका ब्राह्मणाने मला जे म्हटले होते.
8.37.50
युगन्धरे पयः पीत्वा प्रोष्य चाप्यच्युतस्थले ।
तद्वद्भूतिलये स्नात्वा कथं स्वर्गं गमिष्यति ॥ ८.३७.५० ॥
युगंधरात पाणी पिऊन, अच्युतस्थळी राहून आणि तसेच भूतिलयात स्नान करूनही तो स्वर्गाला कसा जाईल?
8.37.51
पञ्चनद्यो वहन्त्येता यत्र निःसृत्य पर्वतात् ।
आरट्टा नाम बाह्लीका न तेष्वार्यो द्व्यहं वसेत् ॥ ८.३७.५१ ॥
ही पाच नद्या पर्वतातून निघून जिथे वाहतात, तिथे आरट्ट नावाचे बाह्लीक राहतात; त्या प्रदेशांत कोणत्याही आर्याने दोन दिवसही राहू नये.
8.37.52
बाह्लीका नाम हीकश्च विपाशायां पिशाचकौ ।
तयोरपत्यं बाह्लीका नैषा सृष्टिः प्रजापतेः ॥ ८.३७.५२ ॥
बाह्लीक आणि हीक नावाचे विपाशेवर दोन पिशाच होते; त्यांची संतती म्हणजे बाह्लीक. ही प्रजापतीची सृष्टी नाही.
8.37.53
ते कथं विविधान्धर्माञ्ज्ञास्यन्ते हीनयोनयः ॥ ८.३७.५३ ॥
हीनयोनी असलेले ते विविध धर्म कसे जाणतील?
8.37.54
कारस्करान्माहिषकान्करम्भान्कटकालिकान् ।
कर्करान्वीरकान्वीरा उन्मत्तांश्च विवर्जयेत् ॥ ८.३७.५४ ॥
कारस्कर, माहिषक, करंभ, कटकालिक, कर्कर, वीरक आणि उन्मत्त यांना वीरांनी टाळावे.
8.37.55
इति तीर्थानुसञ्चारी राक्षसी काचिदब्रवीत् ।
एकरात्रमुषित्वेह महोलूखलमेखला ॥ ८.३७.५५ ॥
अशा प्रकारे तीर्थांमधून फिरणारी एक राक्षसी बोलली; येथे एक रात्र राहिलेली, मोठा उखळ हीच जिची मेखला होती ती.
8.37.56
आरट्टा नाम ते देशा बाह्लीकं नाम तद्वनम् ।
वसातिसिन्धुसौवीरा इति प्रायोऽतिकुत्सिताः ॥ ८.३७.५६ ॥
आरट्ट नावाचे ते देश, बाह्लीक नावाचे ते वन, वसाति, सिंधु आणि सौवीर—हे सहसा अत्यंत निंदित आहेत.