महाभारत · अध्याय 8.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.40.1
दुर्योधनस्ततः कर्णमुपेत्य भरतर्षभ ।
अब्रवीन्मद्रराजं च तथैवान्यान्महारथान् ॥ ८.४०.१ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, नंतर दुर्योधन कर्णाजवळ जाऊन मद्रराज आणि इतर महारथींना म्हणाला.
8.40.2
यदृच्छयाऽयमव्यग्रो धर्मः परमकः सखा ।
सुखिनः क्षत्रियाः कर्ण लभन्ते युद्धमीदृशम् ॥ ८.४०.२ ॥
हे कर्णा, आपोआप प्राप्त झालेला हा धर्म, निश्चिंत असा परमश्रेष्ठ मित्र आहे; असे युद्ध मिळाल्यावर क्षत्रिय सुखी होतात.
8.40.3
यादृशं क्षत्रियैः शूरैः शूराणां दीव्यतां युधि ।
इष्टं भवति राधेय तदिदं समुपस्थितम् ॥ ८.४०.३ ॥
हे राधेया, शूर क्षत्रिय युद्धात शूरांमध्ये जे इच्छितात, तेच आता समोर आले आहे.
8.40.4
हत्वा तु पाण्डवान्युद्धे स्थिरामुर्वीं प्रशासथ ।
निहता वा परैर्युद्धे वीरलोकानवाप्स्यथ ॥ ८.४०.४ ॥
युद्धात पांडवांना मारून स्थिर पृथ्वीवर राज्य कराल; किंवा शत्रूंकडून युद्धात मारले जाऊन वीरलोक प्राप्त कराल.
8.40.5
दुर्योधनस्य वचनं श्रुत्वा तत्क्षत्रियर्षभाः ।
सिंहनादानुदक्रोशन्वादित्राणि च जघ्निरे ॥ ८.४०.५ ॥
दुर्योधनाचे बोल ऐकून त्या क्षत्रियश्रेष्ठांनी सिंहनाद केला आणि वाद्ये वाजवली.
8.40.6
तस्मिन्प्रमुदिते सैन्ये त्वदीये भरतर्षभ ।
हर्षयंस्तावकान्योधान्द्रौणिर्विचनमब्रवीत् ॥ ८.४०.६ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, तुमच्या त्या हर्षित सैन्यात तुमच्या योद्ध्यांना आनंदित करत द्रोणपुत्र हे वचन बोलला.
8.40.7
प्रत्यक्षं सर्वसैन्यानां भवतां चापि पश्यताम् ।
न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः ॥ ८.४०.७ ॥
सर्व सैन्यांसमोर, तुम्ही सर्व पाहत असताना, शस्त्र खाली ठेवलेल्या माझ्या पित्याला धृष्टद्युम्नाने पाडले.
8.40.8
स तेनाहममर्षेण पित्रर्थे चापि भारत ।
धृष्टद्युम्नमहत्वाऽहं न विमोक्ष्यामि दंशनम् ॥ ८.४०.८ ॥
हे भरतवंशा, त्या क्रोधाने आणि पित्यासाठी, धृष्टद्युम्नाला मारल्याशिवाय मी कवच उतरवणार नाही.
8.40.9
कृत्वाऽनृतां प्रतिज्ञां वो नास्मि प्राप्ता महत्फलम् ।
अर्जुनं भीमसेनं च यश्च मां प्रतियोत्स्यति।
सर्वांस्तान्प्रमथिष्यामि इति मे निश्चिता मतिः ॥ ८.४०.९ ॥
तुम्हाला दिलेल्या खोट्या प्रतिज्ञेमुळे मला मोठे फळ मिळाले नाही. अर्जुन, भीमसेन आणि जो कोणी माझ्याशी लढेल त्या सर्वांना मी चिरडून टाकीन, हा माझा निश्चय आहे.
8.40.10
एवमुक्ते ततः सर्वा हर्षिता भारती चमूः ।
अभ्यवर्तत कौन्तेयांस्तथा तां चापि पाण्डवाः ॥ ८.४०.१० ॥
असे बोलले गेल्यावर भरतांचे सर्व सैन्य हर्षित होऊन कौंतेयांवर चालून गेले, आणि पांडवही त्यावर चालून गेले.
8.40.11
स सन्निपातो रथयूथपानां ।
महाहवे भारत लोभनीये।
जनक्षयः कालयुगान्तकल्पः ।
प्रावर्तताग्रे कुरुसृञ्जयानाम् ॥ ८.४०.११ ॥
हे भरता, त्या महायुद्धात रथयूथपांची टक्कर झाली — भयंकर आणि मोहक; युगांतासारखा जनक्षय कुरु-सृंजयांच्या अग्रभागी सुरू झाला.
8.40.12
ततः प्रवृत्ते युधि सम्प्रहारे ।
भूतानि सर्वाणि सदैवतानि।
आसन्समेतानि सहाप्सरोभि… ।
निरीक्षतीभिर्युधि वीरसङ्घान् ॥ ८.४०.१२ ॥
नंतर युद्धात भीषण संघर्ष सुरू झाला असता, देवांसह सर्व प्राणी अप्सरांसह एकत्र जमले आणि युद्धातील वीरसमूहांकडे पाहू लागले.
8.40.13
दिव्यैश्च गन्धैः परमैश्च पुष्पै… ।
रन्यैश्च रत्नैर्विविधैर्नराग्र्याः।
रणेषु कर्मोद्वहताः प्रहृष्टा-
ननन्दयन्नप्सरसः प्रहृष्टाः ॥ ८.४०.१३ ॥
दिव्य सुगंध, उत्तम फुले आणि इतर विविध रत्नांनी, युद्धांत श्रेष्ठ नरांच्या पराक्रमाचे कौतुक करत हर्षित झालेल्या अप्सरांनी त्यांना आनंदित केले.
8.40.14
समीरणस्तांस्तु निषेव्य गन्धा… ।
न्निषेवते तानपि योधमुख्यान्।
निषेव्यमाणास्त्वनिलेन योधाः ।
परस्परं चुक्रुशुराजिमध्ये ॥ ८.४०.१४ ॥
वारा ते सुगंध घेऊन त्या प्रमुख योद्ध्यांची सेवा करतो; वार्‍याने सेवा केलेले ते योद्धे युद्धाच्या मध्यभागी एकमेकांवर ओरडू लागले.
8.40.15
तथा तु तस्मिंस्तुमुले प्रवृत्ते ।
दुर्योधनः क्रोधममृष्यमाणः।
अवेभ्य भीमं बलमध्यसंस्थः ।
समार्पयत्क्षुद्रकाणां शतेन ॥ ८.४०.१५ ॥
त्या भीषण गोंधळास सुरुवात झाली असता, दुर्योधन क्रोध सहन न होऊन सैन्याच्या मध्यभागी उभा राहिला, उतरला आणि शंभर क्षुद्रांसह भीमावर चालून गेला.
8.40.16
दुःशासनश्चित्रसेनश्च वीर… ।
स्तथोलूकः कितवः सौबलश्च।
गजानीकैः सर्वतो भीमसेनं ।
तथाविषक्तं सहसैवाभ्यगच्छन् ॥ ८.४०.१६ ॥
दुःशासन, चित्रसेन, वीर उलूक आणि द्यूतप्रिय सौबल (शकुनी) हत्तींच्या तुकड्यांसह सर्व बाजूंनी भीमसेनाला वेढून, अडकलेल्या त्याच्यावर अचानक चालून गेले.
8.40.17
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य गजानीकं वृकोदरः ।
दुर्योधनं महाबाहुः शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ८.४०.१७ ॥
ते आक्रमण करत येत असलेले पाहून महाबाहू वृकोदराने दुर्योधनाला बाणांच्या वर्षावाने झाकून टाकले.
8.40.18
दुर्योधनं ततो भीमः सायकैर्वज्रसन्निभैः ।
पाण्डवो विमुखीकृत्य गजानभ्यद्रवद्बली ॥ ८.४०.१८ ॥
मग वज्रासारख्या बाणांनी दुर्योधनाला माघारी लावून बलवान पांडुपुत्र भीम हत्तींवर चालून गेला.
8.40.19
ततः पावकसङ्काशैर्भीमबाणैरवक्रगैः ।
शलभैरिव नागांस्तानर्दयामास पाण्डवः ॥ ८.४०.१९ ॥
मग अग्नीसारखे तेजस्वी, सरळ जाणाऱ्या भीमाच्या बाणांनी टोळांप्रमाणे पांडवाने त्या हत्तींना पीडा दिली.
8.40.20
ततः कुञ्जरयूथानि भीमसेनो महाबलः ।
व्यधमन्निशितैर्बाणैर्महावातो घनानिव ॥ ८.४०.२० ॥
मग महाबलवान भीमसेनाने तीक्ष्ण बाणांनी हत्तींच्या कळपांना असे विखरून टाकले, जसे महावायू ढगांना विखरून टाकतो.
8.40.21
नित्यमत्ताश्च मातङ्गाः शूरैर्मत्तैरधिष्ठिताः ।
आरोहकैर्महामात्रैस्तोमराङ्कुरापाणिभिः ॥ ८.४०.२१ ॥
सदैव मदोन्मत्त हत्ती, ज्यावर शूर आणि उन्मत्त माहूत बसलेले होते, हातात तोमर आणि अंकुश घेऊन.
8.40.22
सुवर्णजालैः प्रच्छन्ना मणिजालैश्च कुञ्जराः ।
रूप्यजाम्बूनदाभासः क्षुरमालाभ्यलङ्कृताः ॥ ८.४०.२२ ॥
सोन्याच्या जाळ्यांनी आणि मण्यांच्या जाळ्यांनी झाकलेले हत्ती, चांदी आणि सोन्यासारखे चमकणारे, क्षुरमाळांनी सजवलेले.
8.40.23
वध्यमानाः शरै राजन्भीमसेनेन ते गजाः ।
विभिन्नहृदयाः केचित्तत्रैवाभ्यपतन्भुवि ॥ ८.४०.२३ ॥
हे राजा, भीमसेनाच्या बाणांनी विद्ध झालेले ते हत्ती, त्यांपैकी काहींचे हृदय फुटून तिथेच जमिनीवर कोसळले.
8.40.24
निपतद्भिर्महावेगैर्हेमभाण्डविभूषितैः ।
अशोभत महाराज धातुचित्रैरिवाचलैः ॥ ८.४०.२४ ॥
हे महाराज, कोसळणारे, महावेगवान, सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेले ते हत्ती धातुरंगांनी रंगवलेल्या पर्वतांसारखे शोभले.
8.40.25
दीप्ताभरणवद्भिश्च गजपृष्ठनिपातितैः ।
सङ्गरः शुशुभे राजन्क्षीणपुण्यैरिवामरैः ॥ ८.४०.२५ ॥
हे राजा, तेजस्वी अलंकार घातलेले, हत्तींच्या पाठीवरून पाडलेले योद्धे यांनी रणभूमी पुण्य संपलेल्या देवांप्रमाणे शोभली.
8.40.26
महापरिघसङ्काशौ चन्दनागरुरूषितौ ।
अपश्यं भीमसेनस्य धनुर्विक्षिपतो भुजौ ॥ ८.४०.२६ ॥
मोठ्या लोखंडी गदेसारखे, चंदन व अगरूने लेपलेले भीमसेनाचे दोन्ही बाहू धनुष्य फेकताना मी पाहिले.
8.40.27
तस्य ज्यातलनिर्घोषमस्यतः सव्यदक्षिणम् ।
तं श्रुत्वाऽभ्यद्रवन्नागा भीमसेनभयार्दिताः ॥ ८.४०.२७ ॥
तो डाव्या-उजव्या हातांनी बाण सोडताना धनुष्याची दोरी टणत्कारली, तो ऐकून भीमसेनाच्या भयाने पीडित हत्ती पळाले.
8.40.28
तस्य भीमस्य तत्कर्म राजन्नेकस्य धीमतः ।
अपश्याम महाराज तद्भूतमिवाभवत् ॥ ८.४०.२८ ॥
हे राजा, त्या एकट्या बुद्धिमान भीमाचे ते कर्म आम्ही पाहिले; हे महाराज, ते जणू अद्भुत घटना बनले.