महाभारत · अध्याय 8.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.43.1
युक्तं प्रविश्य पार्थानां सैन्यं कुर्वञ्जनक्षयम् ।
कर्णो राजानमभ्येत्य तन्ममाचक्ष्व स़ञ्जय ॥ ८.४३.१ ॥
पांडवांच्या सैन्यात योग्य रीतीने प्रवेश करून, जनक्षय करीत कर्ण राजाजवळ आला — हे संजया, ते मला सांग.
8.43.2
के च प्रवीराः पार्थानां युधि कर्णमवारयन् ।
कांश्च प्रमथ्याधिरथिर्युधिष्ठिरमपीडयत् ॥ ८.४३.२ ॥
युद्धात कर्णाला अडवणारे पांडवांचे कोणते वीर होते, आणि अधिरथपुत्राने कोणांना मारून युधिष्ठिराला पीडा दिली?
8.43.3
धृष्टद्युम्नमुखान्पार्थान्दृष्ट्वा कर्णो व्यवस्थितान् ।
समभ्यधावत्त्वरितः पाञ्चालाञ्छत्रुकर्शनः ॥ ८.४३.३ ॥
धृष्टद्युम्नाला पुढे करून उभ्या असलेल्या पांडवांना पाहून शत्रूंना पीडा देणारा कर्ण वेगाने पांचालांवर धावून गेला.
8.43.4
तं तूर्णमभिधावन्तं पाञ्चाला जितकाशिनः ।
प्रत्युद्ययुर्महात्मानं हंसाः सर इवोष्णगे ॥ ८.४३.४ ॥
वेगाने चालून आलेल्या त्या महात्म्याला, स्वतःला विजयी समजणारे पांचाल पुढे जाऊन भेटले—उन्हाळ्यात हंस सरोवराकडे जातात तसे.
8.43.5
ततः शङ्खसहस्राणां निःस्वनो हृदयङ्गमः ।
प्रादुरासीदुभयतो भेरीशब्दश्च दारुणः ॥ ८.४३.५ ॥
तेव्हा दोन्ही बाजूंनी हजारो शंखांचा हृदयाला भिडणारा नाद आणि भेरींचा भयंकर आवाज उठला.
8.43.6
नानाबाणनिनादश्च द्विपाश्वरथनिःस्वनः ।
सिंहनादश्च वीराणामभवद्दारुणस्तदा ॥ ८.४३.६ ॥
विविध बाणांचा टणत्कार, हत्ती-घोडे-रथांचा कोलाहल आणि वीरांचा सिंहनाद—तेव्हा ते सर्व भयंकर झाले.
8.43.7
साद्रिद्रुमार्णवा भूमिः सवाताम्बुदमम्बरम् ।
सार्केन्दुग्रहनक्षत्रा द्यौश्च व्यक्तं विघूर्णिता ॥ ८.४३.७ ॥
पर्वत, वृक्ष आणि समुद्रांसह पृथ्वी, वारा व मेघांसह आकाश, सूर्य-चंद्र-ग्रह-नक्षत्रांसह द्युलोक — सर्व स्पष्टपणे फिरत होते.
8.43.8
इति भूतानि तं शब्दं मेनिरे ते च विव्यथुः ।
यानि चाप्यल्पसत्वानि प्रायस्तानि मृतानि वै ॥ ८.४३.८ ॥
असा विचार करून प्राणी त्या शब्दाला (प्रलयाचा) मानू लागले व व्याकूळ झाले; अल्पसत्त्व असलेले बहुधा मरण पावले.
8.43.9
अथ कर्णो भृशं क्रुद्धः शीघ्रमस्त्रमुदीरयन् ।
जघान पाण्डवीं सेनामासुरीं मघवानिव ॥ ८.४३.९ ॥
तेव्हा अत्यंत क्रुद्ध झालेल्या कर्णाने वेगाने अस्त्रे सोडत, इंद्र असुरसेनेवर जसा प्रहार करतो तसा पाण्डवसेनेवर प्रहार केला.
8.43.10
स पाण्डवबलं कर्णः प्रविश्य विसृजञ्छरान् ।
प्रभद्रकाणां प्रवरानहनत्सप्तसप्ततिम् ॥ ८.४३.१० ॥
त्या कर्णाने पाण्डवसेनेत शिरून बाणांचा वर्षाव करत प्रभद्रकांतील श्रेष्ठ सत्याहत्तर वीरांना ठार केले.
8.43.11
ततः सुपुङ्खैर्निशितैरथ श्रष्ठो रथेषुभिः ।
अवधीत्पञ्चविंशत्या पाञ्चालान्पञ्चविंशतिम् ॥ ८.४३.११ ॥
मग श्रेष्ठ (कर्ण) सुंदर पंख असलेल्या तीक्ष्ण रथबाणांनी पंचवीस पांचालांना ठार करता झाला.
8.43.12
सुवर्णपुङ्खैर्नाराचैः परकायविदारणैः ।
चेदिकानवधीद्वीरः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.४३.१२ ॥
त्या वीराने सोनेरी पंखांच्या, शत्रुदेह भेदणाऱ्या नाराच बाणांनी चेदींना शेकड्यांनी व हजारांनी ठार केले.
8.43.13
तं तथा समरे कर्म कुर्वाणमतिमानुषम् ।
परिवव्रुर्महाराज पाञ्चालानां रथव्रजाः ॥ ८.४३.१३ ॥
महाराज, युद्धात तो असे अतिमानुष कर्म करत असताना पांचालांच्या रथसमूहांनी त्याला वेढले.
8.43.14
ततः सन्धाय विशिखान्पञ्च भारत दुःसहान् ।
पाञ्चालानवधीत्पञ्च कर्णो वैकर्तनो वृषः ॥ ८.४३.१४ ॥
भारता, मग असह्य पाच बाण सांधून वैकर्तन कर्ण या वृषभाने पाच पांचालांना ठार केले.
8.43.15
भानुदेवं चित्रसेनं सेनाबिन्दुं च भारत ।
तपनं शूरसेनं च पाञ्चालानहनद्रणे ॥ ८.४३.१५ ॥
भारता, युद्धात त्याने भानुदेव, चित्रसेन, सेनाबिन्दु, तपन आणि शूरसेन या पांचालांना ठार केले.
8.43.16
पाञ्चालेषु च शूरेषु वध्यमानेषु सायकैः ।
हाहाकारो महानासीत्पाञ्चालानां महाहवे ॥ ८.४३.१६ ॥
पांचालांचे शूर बाणांनी मारले जात असताना, त्या महायुद्धात पांचालांमध्ये मोठा हाहाकार उठला.
8.43.17
तेषां सह्क्रीडमानानां हाहाकारं प्रकुर्वताम् ।
पुनरेव च तान्कर्णो जघानाशु पतत्त्रिभिः ॥ ८.४३.१७ ॥
ते सर्व एकत्र हाहाकार करीत असताना, कर्णाने पुन्हा त्वरेने बाणांनी त्यांना ठार केले.
8.43.18
चक्ररक्षौ तु कर्णस्य पुत्रौ मारिष दुर्जयौ ।
सुषेणः सत्यसेनश्च त्यक्त्वा प्राणानयुध्यताम् ॥ ८.४३.१८ ॥
मारिष, कर्णाचे चक्ररक्षक दोन पुत्र सुषेण आणि सत्यसेन हे अजिंक्य होते; प्राणांचा त्याग करून त्यांनी युद्ध केले.
8.43.19
पृष्ठगोप्ता तु कर्णस्य ज्येष्ठः पुत्रो महारथः ।
वृषसेनोऽन्वयात्कर्णं पृष्ठतः परिपालयन् ॥ ८.४३.१९ ॥
कर्णाचा ज्येष्ठ पुत्र महारथी वृषसेन पाठीमागचा रक्षक होऊन मागून कर्णाला अनुसरत त्याचे रक्षण करत होता.
8.43.20
धृष्टद्युम्नः सात्यकिश्च द्रौपदेया वृकोदरः ।
जनमेजयः शिखण्डी च प्रवीराश्च प्रभद्रकाः ॥ ८.४३.२० ॥
धृष्टद्युम्न, सात्यकी, द्रौपदीचे पुत्र, वृकोदर (भीम), जनमेजय, शिखंडी आणि प्रभद्रक नावाचे श्रेष्ठ वीर.
8.43.21
चेदिकेकयपाञ्चाला यमौ मात्स्याश्च दंशिताः ।
समभ्यधावन्राधेयं जिघांसन्तः प्रहारिणम् ॥ ८.४३.२१ ॥
चेदी, केकय, पांचाल, यमळ बंधू आणि सज्ज झालेले मत्स्य, मारण्याच्या इच्छेने प्रहार करणाऱ्या राधेयावर (कर्णावर) एकत्र धावून गेले.
8.43.22
त एनं विविधैः शस्त्रैः शरधाराभिरेव च ।
अभ्यवर्षन्विमर्दन्तं प्रावृषीवाम्बुदा गिरिम् ॥ ८.४३.२२ ॥
त्यांनी विविध शस्त्रांनी आणि बाणांच्या धारांनी त्याच्यावर वर्षाव केला; पावसाळ्यातील ढग पर्वतावर वर्षाव करतात तसे, मर्दन करणाऱ्या त्याला झाकून टाकले.
8.43.23
पितरं तु परीप्सन्तः कर्णपुत्राः प्रहारिणः ।
त्वदीयाश्चापरे राजन्वीरा वीरानवारयन् ॥ ८.४३.२३ ॥
हे राजा, पित्याचे रक्षण करण्याच्या इच्छेने प्रहार करणारे कर्णाचे पुत्र पुढे सरसावले; आणि तुमच्या पक्षातील इतर वीरांनी वीरांना अडवले.
8.43.24
सुषेणो भीमसेनस्य च्छित्त्वा भल्लेन कार्मुकम् ।
नाराचैः सप्तबिर्विद्ध्वा हृदि भीमं ननाद ह ॥ ८.४३.२४ ॥
सुषेणाने भल्लाने भीमसेनाचे धनुष्य तोडले, सात नाराचांनी त्याच्या छातीत भेदून भीमावर गर्जना केली.
8.43.25
अथान्यद्वनुरादाय सुदृढं भीमविक्रमः ।
सज्यं वृकोदरः कृत्वा सुषेणस्याच्छिनद्वनुः ॥ ८.४३.२५ ॥
नंतर भीमपराक्रमी वृकोदराने दुसरे अत्यंत दृढ धनुष्य घेऊन, त्याला प्रत्यंचा लावून, सुषेणाचे धनुष्य तोडले.
8.43.26
विव्याध चैनं दशभिः क्रुद्धो नृत्यन्निवेषुभिः ।
कर्णं च तूर्णं विव्याध त्रिसप्तत्या शितैः शरैः ॥ ८.४३.२६ ॥
क्रोधाने नाचल्यासारखे करून त्याने याला दहा बाणांनी विंधले; आणि कर्णालाही तत्काळ त्र्याहत्तर तीक्ष्ण बाणांनी विंधले.
8.43.27
सत्यसेनं च दशभिः साश्वसूतायुधध्वजम् ।
पश्यतां सुहृदां मध्ये कर्णपुत्रमपातयत् ॥ ८.४३.२७ ॥
सत्यसेनाला, त्याचे घोडे, सारथी, आयुधे व ध्वजासह दहा बाणांनी, मित्रांसमोरच कर्णपुत्राला पाडले.
8.43.28
क्षुरप्रणुन्नं तत्तस्य शिरश्चन्द्रनिभाननम् ।
शुभदर्शनमेवासीन्नालभ्रष्टमिवाम्बुजम् ॥ ८.४३.२८ ॥
क्षुरप्राने ताडलेले त्याचे मस्तक, चंद्रासारखे मुख असलेले शुभदर्शन, देठापासून तुटलेल्या कमळासारखे झाले.
8.43.29
हत्वा कर्णसुतं भीमस्तावकान्पुनरार्दयत् ।
कृपहार्दिक्ययोश्छित्त्वा चापौ तावप्यथार्दयत् ॥ ८.४३.२९ ॥
कर्णपुत्राला मारून भीमाने पुन्हा तुमच्या योद्ध्यांवर प्रहार केला; कृप आणि हार्दिक्य यांची दोन्ही धनुष्ये तोडून त्यांनाही घायाळ केले.
8.43.30
दुःशासनं त्रिभिर्विद्ध्वा शकुनिं षड्भिरायसैः ।
उलूकं च पतत्रिं च चकार विरथावुभौ ॥ ८.४३.३० ॥
दुःशासनाला तीन बाणांनी विंधून, शकुनीला सहा लोखंडी बाणांनी, उलूक आणि पतत्रि या दोघांनाही रथहीन केले.
8.43.31
हे सुषेण हतोऽसीति ब्रुवन्नादत्त सायकम् ।
तमस्य कर्णश्चिच्छेद त्रिभिश्चैनमताडयत् ॥ ८.४३.३१ ॥
अरे सुषेणा, तू मारला गेलास! असे म्हणत त्याने एक बाण उचलला. कर्णाने तो तोडला आणि तीन बाणांनी त्याच्यावर प्रहार केला.
8.43.32
अथान्यं परिजग्राह सुपर्वाणं सुतेजनम् ।
सुषेणायासृजद्भीमस्तमप्यस्याच्छिनद्वृषः ॥ ८.४३.३२ ॥
मग त्याने दुसरा, चांगल्या पेरांचा व तीक्ष्ण बाण उचलला. भीमाने तो सुषेणावर सोडला; वृषभासारख्या कर्णाने तोही तोडला.
8.43.33
पुनः कर्णस्त्रिसप्तत्या भीमसेनमथेषुभिः ।
पुत्रं परीप्सन्विव्याध क्रुद्धः शत्रुजिघांसया ॥ ८.४३.३३ ॥
पुन्हा कर्णाने, पुत्राचे रक्षण करू इच्छिणारा, क्रोधाने, शत्रूला मारण्याच्या इच्छेने, त्र्याहत्तर बाणांनी भीमसेनाला विद्ध केले.
8.43.34
सुषेणस्तु धनुर्गृह्य भारसाधनमुत्तमम् ।
नकुलंपञ्चभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.४३.३४ ॥
परंतु सुषेणाने उत्तम, भार सहन करणारे धनुष्य घेऊन नकुलाला पाच बाणांनी त्याच्या बाहूंवर व छातीवर प्रहार केला.
8.43.35
नकुलस्तं तु विंशत्या विद्व्वा भारसहैर्दृढैः ।
ननाद बलवन्नादं कर्णस्य भयमादधत् ॥ ८.४३.३५ ॥
परंतु नकुलाने त्याला वीस दृढ, भार सहन करणाऱ्या बाणांनी विद्ध करून, कर्णाच्या मनात भय उत्पन्न करत मोठा गर्जना केली.
8.43.36
तं सुषेणो महाराज विद्ध्वा दशभिराशुगैः ।
चिच्छेद च धनुः शीघ्रं क्षुरप्रेण महारथः ॥ ८.४३.३६ ॥
हे महाराजा! सुषेणाने त्याला दहा वेगवान बाणांनी विद्ध करून, क्षुरप्र बाणाने तत्काळ त्याचे धनुष्य तोडले; तो महारथी होता.
8.43.37
अथान्यद्वनुरादाय नकुलः क्रोधमूर्च्छितः ।
सुषेणं नवभिर्बाणैर्वारयामास संयुगे ॥ ८.४३.३७ ॥
मग दुसरे धनुष्य घेऊन, क्रोधाने मूर्च्छित झालेल्या नकुलाने युद्धात नऊ बाणांनी सुषेणाला रोखले.
8.43.38
स तु बाणैर्दिशो राजन्नाच्छाद्य परवीरहा ।
आजघ्ने सारथिं चास्य सुषेणं च ततस्त्रिभिः।
चिच्छेद चास्य सुदृढं धनुर्भल्लैस्त्रिभिस्त्रिधा ॥ ८.४३.३८ ॥
हे राजा, शत्रुवीरांचा संहार करणाऱ्या त्याने बाणांनी दिशा झाकून सारथ्याला व सुषेणाला मारले; मग तीन भल्लांनी त्याचे बळकट धनुष्य तीन तुकडे करून तोडले.
8.43.39
अथान्यद्वनुरादाय सुषेणः क्रोधमूर्च्छितः ।
आविध्यन्नकुलं षष्ट्या सहदेवं च सप्तभिः ॥ ८.४३.३९ ॥
मग दुसरे धनुष्य घेऊन, क्रोधाने मूर्च्छित झालेल्या सुषेणाने साठ बाणांनी नकुलाला आणि सात बाणांनी सहदेवाला विंधले.
8.43.40
तद्युद्धं सुमहद्धोरमासीद्देवासुरोपमम् ।
निघ्नतां सायकैस्तूर्णमन्योन्यस्य वधं प्रति ॥ ८.४३.४० ॥
ते युद्ध अतिशय महान व भयंकर झाले, देवासुर युद्धासारखे; एकमेकांना ठार मारण्यासाठी ते वेगाने बाणांचा मारा करत होते.
8.43.41
सात्यकिर्वृषसेनं तु विद्ध्वा सप्तभिरायसैः ।
पुनर्विव्याध सप्तत्या सारथिं च त्रिभिः शितैः ॥ ८.४३.४१ ॥
सात्यकीने वृषसेनाला सात लोखंडी बाणांनी विंधले; मग सत्तर बाणांनी त्याला आणि तीन धारदार बाणांनी त्याच्या सारथ्याला पुन्हा विंधले.
8.43.42
वृषसेनस्तु शैनेयं शरेणानतपर्वणा ।
आजघान महाराज शङ्खदेशे महारथम् ॥ ८.४३.४२ ॥
पण वृषसेनाने, हे महाराजा, वाकलेल्या पेराच्या बाणाने शैनेय सात्यकीला, त्याच्या शंखप्रदेशावर, त्या महारथीला मारले.
8.43.43
शैनेयो वृषसेनेन पत्रिणा परिपीडितः ।
कोपं चक्रे महाराज क्रुद्धो वेगं च दारुणम् ॥ ८.४३.४३ ॥
वृषसेनाच्या बाणाने अत्यंत पीडित झालेला शैनेय, हे महाराज, क्रुद्ध झाला आणि भयंकर वेग धारण केला.
8.43.44
जग्राहेषुवरान्वीरः शीघ्रं वै दश पञ्च च ।
सात्यकिर्वृषसेनस्य सूतं हत्वा त्रिभिः शरैः ॥ ८.४३.४४ ॥
वीर सात्यकीने तत्काळ पंधरा उत्तम बाण घेतले आणि तीन बाणांनी वृषसेनाच्या सारथ्याला मारून पाडले.
8.43.45
धनुश्चिच्छेद भल्लेन जघानाश्वांश्च सप्तभिः ।
ध्वजमेकेषुणोन्मथ्य त्रिभिश्तं हृद्यताडयत् ॥ ८.४३.४५ ॥
त्याने एका भल्लाने धनुष्य तोडले, सात बाणांनी घोडे मारले, एका बाणाने ध्वज उखडला आणि तीन बाणांनी त्याच्या छातीवर प्रहार केला.
8.43.46
अथावसन्नः स्वरथे मुहूर्तात्पुनरुत्थितः ।
स रणे युयुधानेन विसूताश्वरथध्वजः।
कृतो जिघांसुः शैनेयं खङ्गचर्मधृगभ्ययात् ॥ ८.४३.४६ ॥
मग तो आपल्या रथात क्षणभर खचला, पुन्हा उठला. युयुधानाने त्याचे घोडे, रथ आणि ध्वज नष्ट केल्यावर, शैनेयाला मारण्याच्या इच्छेने तलवार व ढाल घेऊन तो त्याच्याकडे चालून गेला.
8.43.47
तस्य चापततः शीघ्रं वृषसेनस्य सात्यकिः ।
वाराहकर्णैर्दशभिरविध्यदसिचर्मणी ॥ ८.४३.४७ ॥
वृषसेन वेगाने पुढे सरसावला असता, सात्यकीने दहा वराहकर्ण बाणांनी त्याची तलवार व ढाल भेदली.
8.43.48
दुःशासनस्तु तं दृष्ट्वा विरथं व्यायुधं कृतम् ।
आरोप्य स्वरथं तूर्णमपोवाह रथान्तरम् ॥ ८.४३.४८ ॥
पण दुःशासनाने त्याला रथहीन आणि शस्त्रहीन पाहून, तत्काळ त्याला आपल्या रथावर चढवले आणि दुसऱ्या रथाकडे घेऊन गेला.
8.43.49
अथान्यं रथमास्थाय वृषसेनो महारथः ।
द्रौपदेयांस्त्रिसप्तत्या युयुधानं च पञ्चभिः ॥ ८.४३.४९ ॥
नंतर दुसऱ्या रथावर आरूढ झालेल्या महारथी वृषसेनाने द्रौपदीच्या पुत्रांना त्र्याहत्तर बाणांनी आणि युयुधानाला पाच बाणांनी घायाळ केले.
8.43.50
भीमसेनं चतुःषष्ट्या सहदेवं च पञ्चभिः ।
नकुलं त्रिंशता बाणैः शतानीकं च सप्तभिः ॥ ८.४३.५० ॥
त्याने भीमसेनाला चौसष्ट बाणांनी, सहदेवाला पाच बाणांनी, नकुलाला तीस बाणांनी आणि शतानीकाला सात बाणांनी घायाळ केले.
8.43.51
शिखण्डिनं च दशभिर्धर्मराजं शतेन च ।
एतांश्चान्यांश्च राजेन्द्र प्रवीराञ्चयगृद्धिनः ॥ ८.४३.५१ ॥
त्याने शिखंडीला दहा बाणांनी आणि धर्मराजाला शंभर बाणांनी घायाळ केले. हे राजेंद्रा, विजयाची इच्छा धरणाऱ्या या वीरांना व इतरांनाही त्याने घायाळ केले.
8.43.52
अभ्यर्दयन्महेष्वासः कर्णपुत्रो विशाम्पते ।
कर्णस्य युधि दुर्धर्षस्ततः पृष्ठमपालयत् ॥ ८.४३.५२ ॥
हे प्रजापते, महाधनुर्धर कर्णाच्या पुत्राने शत्रूंना पीडत युद्धात अजेय असलेल्या कर्णाच्या पाठीचे रक्षण केले.
8.43.53
युयुधानं च राधेयो नवैर्नवभिरायसैः ।
विसूताश्वरथं कृत्वा ललाटे त्रिभिरार्पयत् ॥ ८.४३.५३ ॥
राधेचा पुत्र कर्णाने युयुधानाला नऊ नव्या लोखंडी बाणांनी घेरले, त्याचा सारथी व घोडे पाडून रथ निकामी केला आणि मग तीन बाणांनी त्याचे कपाळ भेदले.
8.43.54
स त्वन्यं रथमास्थाय विधिवत्कल्पितं पुनः ।
युयुधे पाण्डुभिः सार्धं कर्णस्य व्यधमद्बलम् ॥ ८.४३.५४ ॥
त्याने पुन्हा विधिवत सजवलेल्या दुसऱ्या रथावर आरूढ होऊन पांडवांबरोबर युद्ध केले आणि कर्णाच्या सेनेला चिरडून टाकले.
8.43.55
धृष्टद्युम्नस्ततः कर्णमविध्यद्दशभिः शरैः ।
द्रौपदेयास्त्रिसप्तत्या युयुधानस्तु सप्तभिः ॥ ८.४३.५५ ॥
नंतर धृष्टद्युम्नाने कर्णाला दहा बाणांनी विंधले; द्रौपदीच्या पुत्रांनी त्र्याहत्तर बाणांनी, आणि युयुधानाने सात बाणांनी.
8.43.56
भीमसेनश्चतुःषष्ट्या सहदेवश्च सप्तिभिः ।
नकुलस्त्रिंशता बाणैः शतानीकस्तु सप्तभिः ॥ ८.४३.५६ ॥
भीमसेनाने चौसष्ठ बाणांनी, सहदेवाने भाल्यांनी, नकुलाने तीस बाणांनी, आणि शतानीकाने सात बाणांनी.
8.43.57
शिखण्डी दशभिर्वीरो धर्मराजः शतेन तु ।
एते चान्ये च राजेन्द्र प्रवीरा जयगृद्विनः।
अभ्यर्दयन्महेष्वासं सूतपुत्रं महामृधे ॥ ८.४३.५७ ॥
शिखंडी दहाने, वीर धर्मराज शंभराने. हे राजेंद्रा, हे आणि इतर श्रेष्ठ वीर, विजयेच्छू होऊन, त्या महाधनुर्धर सूतपुत्राला त्या महायुद्धात पीडू लागले.
8.43.58
तान्सूतपुत्रो विशिखैर्दशभिर्दशभिः शरैः ।
रथेनानुचरन्वीरः प्रत्यविध्यदरिन्दमः। ॥ ८.४३.५८ ॥
त्या सर्वांना सूतपुत्राने — रथात फिरणाऱ्या, शत्रूंचे दमन करणाऱ्या त्या वीराने — प्रत्येकाला दहा दहा बाणांनी प्रत्युत्तर देऊन विंधले.
8.43.59
सात्यकिं भीमसेनं च धृष्टद्युम्नं शिखण्डिनम् ।
द्रौपदेयांश्च संरब्धान्यतमानान्महारथान् ॥ ८.४३.५९ ॥
सात्यकी, भीमसेन, धृष्टद्युम्न, शिखंडी, संतप्त द्रौपदीचे पुत्र आणि इतर महारथी यांना.
8.43.60
विरथान्रथिनः श्रेष्ठान्निमेषार्धाच्चकार ह ॥ ८.४३.६० ॥
श्रेष्ठ रथींना त्याने अर्ध निमिषात रथहीन केले.
8.43.61
अमोघत्वाच्च बाणानां भूतसङ्घा विसिप्मयुः ॥ ८.४३.६१ ॥
बाण अमोघ असल्यामुळे प्राणिसमूह विस्मित झाले.
8.43.62
तत्रास्त्रवीर्यं कर्णस्य लाघवं च महात्मनः ।
अपश्याम महाभाग तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.४३.६२ ॥
तेथे कर्णाचे अस्त्रवीर्य आणि त्या महात्म्याचे चपळपण आम्ही पाहिले; ते अद्भुतासारखे झाले, हे महाभाग.
8.43.63
न ह्याददानं ददृशुः सन्दधानं च सायकान् ।
विमुञ्चन्तं च संरम्भाद पश्यन्नैव तं जनाः ॥ ८.४३.६३ ॥
बाण घेताना, लावताना किंवा रागाने सोडताना लोकांना तो दिसला नाही; त्यांना तो स्वतःसुद्धा दिसला नाही.
8.43.64
प्रतीच्यां दिशि तं दृष्ट्वा प्राच्यां पश्याम लाघवात् ।
न च पश्याम राजेन्द्र क्व नु कर्णो व्यतिष्ठत ॥ ८.४३.६४ ॥
पश्चिम दिशेत त्याला पाहून चपळाईने पूर्व दिशेत पाहत होतो; हे राजेंद्रा, कर्ण कुठे उभा होता ते आम्हाला दिसत नव्हते.
8.43.65
इषूनेवास्य पश्यामो विनिकीर्णाऽन्समन्ततः ।
छादयानान्दिशो राजञ्शलभानामिव व्रजान् ॥ ८.४३.६५ ॥
त्याचे बाण चहूकडे विखुरलेले आणि दिशा झाकून टाकणारे आम्ही पाहिले, हे राजा, टोळांच्या थव्यांसारखे.
8.43.66
तस्य तैरिषुभिस्त्रीक्ष्णैः सम्पतद्भिः सहस्रशः ।
मरीचिभिरिवोष्णांशोः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.४३.६६ ॥
त्याच्या त्या तीक्ष्ण बाणांनी — हजारोंनी पडणारे, सूर्याच्या किरणांसारखे, वाकलेल्या पेरांचे बाण.
8.43.67
व्याप्ताः सर्वा दिशो राजन्योधाश्च ददृशुस्तदा ।
शरैः संवृतमाकाशं तत्राभ्रैरिव चाभवत् ॥ ८.४३.६७ ॥
हे राजा, तेव्हा सर्व दिशा व्यापल्या; योद्ध्यांनी पाहिले की बाणांनी आकाश झाकले गेले आणि तिथे जणू ढग दाटले.
8.43.68
द्यौर्वियद्भूर्दिशश्चैव प्रच्छन्ना निशितैः शरैः ।
अरुणाभ्रावृताकारं तस्मिन्देशे बभौ वियत् ॥ ८.४३.६८ ॥
आकाश, अंतरिक्ष, पृथ्वी आणि दिशाही तीक्ष्ण बाणांनी झाकल्या गेल्या; त्या ठिकाणी आकाश लाल ढगांनी वेढलेल्या रूपासारखे चमकले.
8.43.69
ततः पुनरमेयात्मा कर्णो राजा महारथः ।
न्यहनत्समरे योधान्योधवृत्तमनुष्ठितः ॥ ८.४३.६९ ॥
नंतर अमेय आत्मा असलेला, राजा, महारथी कर्ण युद्धात योद्ध्यांना मारू लागला; योद्धाधर्माचे पालन करीत.
8.43.70
नृत्यन्निव हि राधेयश्चापहस्तो रणाजिरे ।
यैर्विद्वः प्रत्यविद्व्यत्तानेकैकं त्रिगुणैः शरैः ॥ ८.४३.७० ॥
राधेचा पुत्र कर्ण हातात धनुष्य घेऊन रणभूमीवर जणू नाचत होता; ज्या ज्या योद्ध्यांनी त्याला जखमी केले, त्या प्रत्येकाला त्याने तिप्पट बाणांनी प्रत्युत्तर दिले.
8.43.71
शतैश्च दशभिश्चैतान्पुनर्विद्ध्वा ननाद च ।
साश्वसूतध्वजच्छत्रास्ततस्ते विवरं ददुः ॥ ८.४३.७१ ॥
शेकडो आणि दहा बाणांनी यांना पुन्हा विद्ध करून तो गर्जला; तेव्हा घोडे, सारथी, ध्वज आणि छत्रांसह ते मोकळी जागा देऊन पळाले.
8.43.72
ते हन्यमानाः कर्णेन पलायन्त दिशो दश ।
नादयन्तो दिशः सर्वाः कर्मत्रस्ता विचेतसः ॥ ८.४३.७२ ॥
कर्णाच्या प्रहाराने मारले जाणारे ते दहा दिशांना पळाले; सर्व दिशा दणदणवत, त्याच्या कृत्याने भयभीत व विवेकशून्य होऊन.
8.43.73
तान्प्रमथ्य महेष्वासान्राधेयः शरवृष्टिभिः ।
राजानीकमसम्बाधं प्राविशच्छत्रुकर्शनः ॥ ८.४३.७३ ॥
त्या महान धनुर्धरांना बाणांच्या वर्षावाने चिरडून शत्रूंना पीडा देणारा राधेय (कर्ण) अडथळ्याशिवाय राजसैन्यात शिरला.
8.43.74
स रथांस्त्रिशतं हत्वा चेदीनामनिवर्तिनाम् ।
राधेयो निशितैर्बाणैस्ततोऽभ्यागाद्युधिष्ठिरम् ॥ ८.४३.७४ ॥
मागे न फिरणाऱ्या चेदींचे तीनशे रथ मारून राधेय (कर्ण) तीक्ष्ण बाणांनी युधिष्ठिराकडे चालून गेला.
8.43.75
ततस्ते विरथाः शूरा रथानन्यान्समास्थिताः ।
परिवव्रुर्महाराज धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ८.४३.७५ ॥
तेव्हा रथ गमावलेले ते वीर इतर रथांवर चढून, हे महाराजा, धर्मपुत्र युधिष्ठिराभोवती उभे राहिले.
8.43.76
ततस्ते तु परे राजञ्छिखण्डी च ससात्यकिः ।
राधेयात्परिरक्षन्तो राजानं पर्यवारयन्।
मुञ्चन्तो विविधान्बाणान्स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान् ॥ ८.४३.७६ ॥
तेव्हा, राजा, इतर वीर आणि शिखंडी व सात्यकी राधेयापासून राजाचे रक्षण करत त्याभोवती उभे राहिले आणि सोन्याची पिसे असलेले, दगडावर धार लावलेले विविध बाण सोडू लागले.
8.43.77
तथैव तावकाः सर्वे कर्णं दुर्वारणं रणे ।
यत्ताः शूरा महेष्वासाः पर्यरक्षन्त सर्वशः ॥ ८.४३.७७ ॥
त्याचप्रमाणे आपले सर्व वीर, महान धनुर्धर, युद्धात अजेय असलेल्या कर्णाचे रक्षण करण्यास सिद्ध होऊन सर्व बाजूंनी त्याचे रक्षण करू लागले.
8.43.78
नानावादित्रघोषाश्च प्रादुरासन्विशाम्पते ।
सिंहनादश्च सञ्जज्ञे शूराणामभिगर्जताम् ॥ ८.४३.७८ ॥
हे प्रजापालका, विविध वाद्यांचे घोष प्रकट झाले; गर्जना करणाऱ्या वीरांचा सिंहनादही उठला.
8.43.79
ततः पुनः समाजग्मुरभीताः कुरुपाण्डवाः ।
युधिष्ठिरमुखाः पार्थाः सूतपुत्रमुखा वयम् ॥ ८.४३.७९ ॥
नंतर निर्भय कौरव आणि पांडव पुन्हा एकत्र आले. पृथेचे पुत्र युधिष्ठिराला पुढे ठेवून, आणि आम्ही सूतपुत्राला पुढे ठेवून.