ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.54.1
अथोत्तरेण पाण्डूनां सेनायां ध्वनिरुत्थितः ।
रथनागाश्वपत्तीनां दण्डधारेण वध्यताम् ॥ ८.५४.१ ॥
ଏତେବେଳେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନାରେ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା; ଦଣ୍ଡଧାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିକ ବଧ ହେଉଥିଲେ।
8.54.2
निवर्तयित्वा तु रथं केशवोऽर्जुनमब्रवीत् ।
वाहयन्नेव तुरगान्गरुडानिलरंहसः ॥ ८.५४.२ ॥
ରଥ ଫେରାଇ କେଶବ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ; ଗରୁଡ଼ ବା ପବନ ପରି ବେଗବାନ ଘୋଡ଼ା ଚଳାଉଥିବା ବେଳେ।
8.54.3
मागधोऽसावतिक्रान्तो द्विरदेन प्रमाथिना ।
भगदत्तादनवमः शिक्षया च बलेन च ॥ ८.५४.३ ॥
ସେ ମାଗଧ, ଧ୍ୱଂସକାରୀ ହାତୀ ଉପରେ ଥିଲେ; ଶିକ୍ଷା ଓ ବଳରେ ଭଗଦତ୍ତଙ୍କଠାରୁ ସେ କମ୍ ନଥିଲେ।
8.54.4
एनं हत्वा निहन्ताऽसि पुनः संशप्तकानिति ।
वाक्यान्ते प्रापयत्पार्थं दण्डधारगजं प्रति ॥ ८.५४.४ ॥
"ଏହାକୁ ବଧ କରି ତୁମେ ପୁଣି ସଂଶପ୍ତକଙ୍କୁ ବଧ କରିବ" ଏହି କଥାର ଶେଷରେ ସେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡଧାରଙ୍କ ହାତୀ ଆଡ଼କୁ ନେଇଗଲେ।
8.54.5
स मागधानां प्रवरो महाबलोऽ… ।
शुभग्रहो योधगणैः समन्वितः।
सपत्नसेनां प्रममाथ दारुणो ।
भीमं समग्रां बलवानिव ग्रहम् ॥ ८.५४.५ ॥
ସେ ମାଗଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାବଳୀ … ଶୁଭ ଗ୍ରହ ପରି ଯୋଦ୍ଧାଗଣଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ; ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ମଥିଲେ, ଯେପରି ବଳବାନ ଗ୍ରହ ଭୟଙ୍କର ଜଗତକୁ ମଥେ।
8.54.6
सुकल्पितं दानवनागसन्निभं ।
महाभ्रनिर्हादसमस्वनं रणे।
समास्थितो नागवरं नरेश्वरो ।
रथाश्वमातङ्गनरप्रमाथिनम् ॥ ८.५४.६ ॥
ସୁସଜ୍ଜିତ, ଦାନବମାନଙ୍କ ହାତୀ ପରି, ମହାମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦଯୁକ୍ତ; ରଣରେ ସେ ନରେଶ୍ବର ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ମଣିଷଙ୍କ ବିନାଶକାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ହେଲେ।
8.54.7
स नागयन्तॄन्समरे महारथा… ।
न्सपत्तिसङ्घांस्तुरगान्ससादिनः।
द्विपांश्च बाणैर्निजघान वीर्यवा… ।
न्समन्ततो घ्नन्निव कालचक्रवत् ॥ ८.५४.७ ॥
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାରଥୀ, ହସ୍ତୀ-ଚାଳକ, ପଦାତିକ ଦଳ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସେମାନଙ୍କ ଆରୋହୀ, ଏବଂ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ବାଣରେ ବଧ କଲା; ସବୁଆଡେ କାଳଚକ୍ର ପରି ପ୍ରହାର କଲା।
8.54.8
नरांस्तु कांस्यायसवर्मभूषणा… ।
न्निपात्य साश्वानपि पत्तिभिः सह।
व्यपोथयद्दन्तिवरेण शुष्मिणा ।
सशब्दवत्स्थूलनलं यथा तथा ॥ ८.५४.८ ॥
କାଂସ୍ୟ ଓ ଲୌହ କବଚ ଓ ଅଳଙ୍କାରଧାରୀ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ପଦାତିକମାନଙ୍କୁ ପାତି ସେହି ବଳବାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହସ୍ତୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଚାପି ଦେଲା; ଯେପରି ବଡ଼ ନଳ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଭାଙ୍ଗେ ସେପରି।
8.54.9
अथार्जुनो ज्यातलनेमिनिःस्वने ।
मृदङ्गभेरीबहुशङ्खनादिते।
रथाश्वमातङ्गसहस्रनादिते ।
रथोत्तमेनाभ्यपतद्द्विपोत्तमम् ॥ ८.५४.९ ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ଧନୁ-ଦଉଡ଼ି ଓ ରଥଚକ୍ରର ଶବ୍ଦ, ମୃଦଙ୍ଗ-ଭେରୀ ଓ ଅନେକ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି, ହଜାର ରଥ-ଘୋଡ଼ା-ହାତୀର ଗର୍ଜନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ, ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ସହିତ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଉପରେ ଝାମ୍ପି ପଡ଼ିଲା।
8.54.10
ततोऽर्जुनं द्वादशभिः शरोत्तमै… ।
र्जनार्दनं षोडशभिः समार्पयत्।
स दण्डधारस्तुरगांस्त्रिभिस्त्रिभि… ।
स्ततो ननाद प्रजहास चासकृत् ॥ ८.५४.१० ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣରେ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଷୋହଳ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲା; ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ତିନି ତିନି ବାଣରେ ମାରିଲା; ତାପରେ ଗର୍ଜନ କରି ବାରମ୍ବାର ହସିଲା।
8.54.11
ततोऽस्य पार्थः सगुणेषुकार्मुकं ।
चकर्त भल्लैर्ध्वजमप्यलङ्कृतम्।
पुनर्नियन्तॄन्सहपादगोप्तृभि… ।
स्ततः स चुक्रोध गिरिव्रजेश्वरः ॥ ८.५४.११ ॥
ତା'ପରେ ପାର୍ଥ ତା'ର ଗୁଣ ଓ ଶରସହ ଧନୁ ଏବଂ ଅଳଙ୍କୃତ ଧ୍ୱଜକୁ ଭଲ୍ଲରେ କାଟିଦେଲେ। ପୁଣି ସାରଥିମାନଙ୍କୁ ପାଦରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ସହ କାଟିଦେଲେ। ତେବେ ଗିରିବ୍ରଜର ଅଧିପତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
8.54.12
ततोऽर्जुनं भिन्नकटेन दन्तिना ।
घनाघनेनानिलतुल्यरंहसा।
अतीव चुक्रोधयिषुर्जनार्दनं ।
घनञ्जयं चाभिजघान तोमरैः ॥ ८.५४.१२ ॥
ତା'ପରେ ମଦଜଳ ଝରୁଥିବା, ମେଘ ପରି କଳା, ପବନ ପରି ବେଗବାନ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୋମର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲା।
8.54.13
अथास्य बाहू द्विपहस्तसन्निभौ ।
शिरश्च पूर्णेन्दुनिभाननं त्रिभिः।
क्षुरैः प्रचिच्छेद सहैव पाण्डव… ।
स्ततो द्विपं बाणशतैः समर्पयत् ॥ ८.५४.१३ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବ ତା'ର ହାତୀ-ଶୁଣ୍ଢ ପରି ଦୁଇ ବାହୁ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ ମସ୍ତକ ତିନି କ୍ଷୁରରେ ଏକାସଙ୍ଗେ କାଟିଦେଲେ। ତା'ପରେ ହାତୀକୁ ଶହ ଶହ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
8.54.14
स पार्थबाणैस्तपनीयभूषणैः ।
समावृतः काञ्चनवर्मभृद्द्विपः।
भृशं चकाशे निशि पर्वतो यथा ।
दावाग्निना प्रज्वलितौषधिद्रुमः ॥ ८.५४.१४ ॥
ପାର୍ଥଙ୍କ ସୁନାଅଳଙ୍କାରିତ ଶରରେ ଆବୃତ, ସୁନା କବଚଧାରୀ ସେ ହାତୀ ରାତିରେ ଦାବାନଳରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଔଷଧି-ବୃକ୍ଷ ଥିବା ପର୍ବତ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଝଲସି ଉଠିଲା।
8.54.15
स वेदनार्तोऽम्बुदनिस्वनो नदं… ।
श्चरन्भ्रमन्प्रस्स्वलितान्तरोऽद्रवत्।
पपात रुग्णः सनियन्तृकस्तथा ।
यथा गिरिर्वज्रविदारितस्तथा ॥ ८.५४.१५ ॥
ବେଦନାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମେଘ-ଗର୍ଜନ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, … ଏଣେତେଣେ ବୁଲି, ଘୂରି, ଡଗମଗ ହୋଇ ଦୌଡ଼ିଲା। ଆହତ ହୋଇ ମାହୁତ ସହିତ ବଜ୍ରରେ ବିଦାରିତ ପର୍ବତ ପରି ପଡ଼ିଗଲା।
8.54.16
हिमावदानेन सुवर्णमालिना ।
हिमाद्रिकूटप्रतिमेन दन्तिना।
हते रणे भ्रातरि दण्ड आव्रज… ।
ज्जिघांसुरिन्द्रावरजं धनञ्जयम् ॥ ८.५४.१६ ॥
ତୁଷାର ପରି ଧଳା, ସୁନାମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ହିମାଳୟ ଶିଖର ସଦୃଶ ହାତୀ ଉପରେ ଥିବା ଦଣ୍ଡ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାଇ ହତ ହେବାରୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
8.54.17
सतोमरैरर्करप्रभैस्त्रिभि… ।
र्जनार्दनं पञ्चभिरर्जुनं शितैः।
समर्पयित्वा विननाद चार्दयं… ।
स्ततोऽस्य बाहू निचकर्त पाण्डवः ॥ ८.५४.१७ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ ତୋମର ସହିତ ତିନୋଟି ବାଣରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଏବଂ ପାଞ୍ଚୋଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କରି, ଗର୍ଜନ କରି ଓ ପୀଡ଼ା ଦେଇ, ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ ତା'ର ବାହୁ ଦୁଇଟି କାଟିଦେଲେ।
8.54.18
क्षुरप्रकृत्तौ विपुलौ सतोमरौ ।
शुभाङ्गदौ चन्दनरूषितौ भुजौ।
गजात्पतन्तौ युगपद्विरेजतु… ।
र्यथोरगौ पर्वतशृङ्गवन्महीम् ॥ ८.५४.१८ ॥
କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣରେ କଟା ଯାଇଥିବା, ବିଶାଳ, ତୋମର ସହିତ, ସୁନ୍ଦର ବାଜୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ବାହୁ ହାତୀରୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ପଡ଼ିଲା ବେଳେ ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ଦୁଇ ସର୍ପ ପରି ଶୋଭିଲା।
8.54.19
अथाऽर्धचन्द्रेण हतं किरीटिना ।
पपात दण्डस्य शिरः क्षितिं द्विपात्।
स शोणितार्द्रो निपतन्विरेजे ।
दिवाकरोऽस्तादिव पश्चिमां दिशम् ॥ ८.५४.१९ ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ବାଣରେ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଦ୍ୱାରା ଆହତ ଦଣ୍ଡର ମସ୍ତକ ହାତୀରୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ରକ୍ତରେ ଭିଜି ପଡ଼ୁଥିବା ସେ ଅସ୍ତ ଯାଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଶୋଭିଲା।
8.54.20
अथ द्विपं श्वेतनगाग्रसन्निभं ।
दिवाकरांशुप्रतिमैः शरोत्तमैः।
बिभेद पार्थः स पपात नादयन् ।
हिमाद्रिकूटं कुलिशाहतं यथा ॥ ८.५४.२० ॥
ତା'ପରେ ପାର୍ଥ ଧଳା ପର୍ବତ ଶିଖର ସଦୃଶ ସେହି ହାତୀକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ଉତ୍ତମ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ସେ ଗର୍ଜନ କରି ବଜ୍ରାହତ ହିମାଦ୍ରି ଶିଖର ପରି ପଡ଼ିଗଲା।
8.54.21
ततोऽपरं तत्प्रतिमा गजोत्तमा ।
जिगीषवः संयति सव्यसाचिना।
तथा कृतास्तेऽपि यथैव तौ द्विपौ ।
ततः प्रभग्नं सुमहद्रिपोर्बलम् ॥ ८.५४.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଦୁଇ ହାତୀ ପରି ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟେଚ୍ଛୁ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହିପରି କରାଗଲେ। ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁର ବିଶାଳ ସେନା ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା।
8.54.22
गजा रथाश्वाः पुरुषाश्च सङ्घशः ।
परस्परघ्नाः परिपेतुराहवे।
परस्परं प्रस्खलिताः समाहता ।
भृशं च तत्तद्बहुभाषिणो हताः ॥ ८.५४.२२ ॥
ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପୁରୁଷମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ମାରି ପଡ଼ିଲେ। ପରସ୍ପର ସହ ଧକ୍କା ଖାଇ, ଠୋକର ଖାଇ, ଆହତ ହୋଇ, ବହୁତ ଚିତ୍କାର କରି ସେମାନେ ନିହତ ହେଲେ।
8.54.23
अथार्जुनं स्वे परिवार्य सैनिकाः ।
पुरन्दरं देवगणा इवाब्रुवन्।
अभैष्म यस्मान्मरणादिव प्रजाः ।
स वीर दिष्ट्या निहतस्त्वया रिपुः ॥ ८.५४.२३ ॥
ତା'ପରେ ଆମ ସୈନିକମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଘେରି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲା ପରି କହିଲେ: 'ହେ ବୀର, ପ୍ରଜା ମୃତ୍ୟୁରୁ ଭୟ କରିବା ପରି ଆମେ ଭୟ କରୁଥିଲୁ; ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ସେ ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କଲ।'
8.54.24
न चेत्परित्रास्यदिमाञ्जनान्भया… ।
द्द्विषद्भिरेवं बलिभिः प्रपीडितान्।
तथाऽभविष्यद्द्विषतां प्रमोदनं ।
यथा हतेष्वेष्विह नोऽरिसूदन ॥ ८.५४.२४ ॥
ତୁମେ ଯଦି ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭୟରୁ … ରକ୍ଷା ନ କରିଥାନ୍ତ, ତେବେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବଳବାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଏଠାରେ ଆମ ଲୋକମାନେ ନିହତ ହେଲେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ ହୁଅନ୍ତା, ସେପରି ଆନନ୍ଦ ହୁଅନ୍ତା, ହେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ!
8.54.25
इतीव भूयश्च सुहृद्भिरीडिता ।
निशम्य वाचः सुमनास्तदाऽर्जुनः।
यथाऽनुरूपं प्रतिपूज्य तं जनं ।
जगाम संशप्तकसङ्घहा पुनः ॥ ८.५४.२५ ॥
ଏହିପରି ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଅର୍ଜୁନ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସଂଶପ୍ତକ ସେନାର ସଂହାରକାରୀ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ଚାଲିଗଲେ।