మహాభారతం · అధ్యాయం 8.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.54.1
अथोत्तरेण पाण्डूनां सेनायां ध्वनिरुत्थितः ।
रथनागाश्वपत्तीनां दण्डधारेण वध्यताम् ॥ ८.५४.१ ॥
అప్పుడు ఉత్తర దిశలో పాండవుల సేనలో ధ్వని లేచింది; దండధారుని చేత రథములు, ఏనుగులు, గుఱ్ఱములు, కాల్బలము హతమవుతుండగా.
8.54.2
निवर्तयित्वा तु रथं केशवोऽर्जुनमब्रवीत् ।
वाहयन्नेव तुरगान्गरुडानिलरंहसः ॥ ८.५४.२ ॥
రథాన్ని వెనుకకు తిప్పి కేశవుడు అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు; గరుడుని లేదా వాయువు వేగంతో ఉన్న గుర్రాలను నడుపుతూ.
8.54.3
मागधोऽसावतिक्रान्तो द्विरदेन प्रमाथिना ।
भगदत्तादनवमः शिक्षया च बलेन च ॥ ८.५४.३ ॥
ఆ మాగధుడు, నాశకరమైన ఏనుగుపై ఉన్నవాడు, భగదత్తునికి తక్కువ కాదు—విద్యలోనూ బలంలోనూ.
8.54.4
एनं हत्वा निहन्ताऽसि पुनः संशप्तकानिति ।
वाक्यान्ते प्रापयत्पार्थं दण्डधारगजं प्रति ॥ ८.५४.४ ॥
"దీనిని చంపిన తరువాత నీవు మళ్లీ సంశప్తకులను చంపుతావు" అని మాటలు ముగించి, దండధారుని ఏనుగు వైపు పార్థుని తీసుకువెళ్ళాడు.
8.54.5
स मागधानां प्रवरो महाबलोऽ… ।
शुभग्रहो योधगणैः समन्वितः।
सपत्नसेनां प्रममाथ दारुणो ।
भीमं समग्रां बलवानिव ग्रहम् ॥ ८.५४.५ ॥
ఆ మాగధులలో శ్రేష్ఠుడు, మహాబలుడు … శుభగ్రహం వంటివాడు, యోధగణాలతో కూడినవాడు; భయంకరుడై శత్రుసేనను మథించాడు, బలవంతమైన గ్రహం భయంకర జగత్తును మథించినట్లు.
8.54.6
सुकल्पितं दानवनागसन्निभं ।
महाभ्रनिर्हादसमस्वनं रणे।
समास्थितो नागवरं नरेश्वरो ।
रथाश्वमातङ्गनरप्रमाथिनम् ॥ ८.५४.६ ॥
బాగా అలంకరించబడిన, దానవుల ఏనుగులా, మహామేఘ గర్జనలా ధ్వనించే, యుద్ధంలో ఆ నరేశ్వరుడు రథాలను, గుఱ్ఱాలను, ఏనుగులను, మనుషులను నాశనం చేసే శ్రేష్ఠ గజంపై ఎక్కాడు.
8.54.7
स नागयन्तॄन्समरे महारथा… ।
न्सपत्तिसङ्घांस्तुरगान्ससादिनः।
द्विपांश्च बाणैर्निजघान वीर्यवा… ।
न्समन्ततो घ्नन्निव कालचक्रवत् ॥ ८.५४.७ ॥
అతడు యుద్ధంలో మహారథులను, ఏనుగు సారథులను, పదాతి సమూహాలను, గుర్రాలను, వాటి స్వారీదారులను, ఏనుగులను బాణాలతో చంపాడు; నలుదిక్కులా కాలచక్రంలా కొట్టాడు.
8.54.8
नरांस्तु कांस्यायसवर्मभूषणा… ।
न्निपात्य साश्वानपि पत्तिभिः सह।
व्यपोथयद्दन्तिवरेण शुष्मिणा ।
सशब्दवत्स्थूलनलं यथा तथा ॥ ८.५४.८ ॥
కంచు, ఇనుప కవచాలు ఆభరణాలు ధరించిన వీరులను, గుర్రాలతో పాటు పదాతులను కూడా కూల్చి, ఆ బలమైన శ్రేష్ఠ ఏనుగు వారిని తొక్కి నలిపింది; పెద్ద రెల్లును ధ్వనితో నలిపినట్లు.
8.54.9
अथार्जुनो ज्यातलनेमिनिःस्वने ।
मृदङ्गभेरीबहुशङ्खनादिते।
रथाश्वमातङ्गसहस्रनादिते ।
रथोत्तमेनाभ्यपतद्द्विपोत्तमम् ॥ ८.५४.९ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు, వింటినారి, రథచక్రాల ధ్వనితో, మృదంగ, భేరీ, అనేక శంఖ నాదాలతో, రథాలు, గుర్రాలు, వేలాది ఏనుగుల గర్జనతో నిండిన యుద్ధంలో, తన ఉత్తమ రథంతో ఆ ఉత్తమ ఏనుగుపై దూకాడు.
8.54.10
ततोऽर्जुनं द्वादशभिः शरोत्तमै… ।
र्जनार्दनं षोडशभिः समार्पयत्।
स दण्डधारस्तुरगांस्त्रिभिस्त्रिभि… ।
स्ततो ननाद प्रजहास चासकृत् ॥ ८.५४.१० ॥
అప్పుడు ఆ దండధారి అర్జునుడిని పన్నెండు ఉత్తమ బాణాలతో, అర్జునుడిని జనార్దనుడిని పదహారు బాణాలతో కొట్టాడు; గుర్రాలను మూడేసి బాణాలతో కొట్టాడు; తరువాత గర్జించి మళ్లీ మళ్లీ నవ్వాడు.
8.54.11
ततोऽस्य पार्थः सगुणेषुकार्मुकं ।
चकर्त भल्लैर्ध्वजमप्यलङ्कृतम्।
पुनर्नियन्तॄन्सहपादगोप्तृभि… ।
स्ततः स चुक्रोध गिरिव्रजेश्वरः ॥ ८.५४.११ ॥
అప్పుడు పార్థుడు అతని వింటినీ, బాణాలతో కూడిన ధనువును, అలంకృతమైన ధ్వజాన్ని భల్లాలతో ఛేదించాడు. మళ్లీ సారథులను, పాదరక్షకులతో సహా ఛేదించాడు. అప్పుడు గిరివ్రజ ప్రభువు కోపించాడు.
8.54.12
ततोऽर्जुनं भिन्नकटेन दन्तिना ।
घनाघनेनानिलतुल्यरंहसा।
अतीव चुक्रोधयिषुर्जनार्दनं ।
घनञ्जयं चाभिजघान तोमरैः ॥ ८.५४.१२ ॥
అప్పుడు మదజలం స్రవించే, మేఘంలా నల్లని, గాలి వేగంగల ఏనుగుతో అర్జునుని దాడి చేశాడు. జనార్దనుని కోపింపజేయాలని ధనంజయుని కూడా తోమరాలతో కొట్టాడు.
8.54.13
अथास्य बाहू द्विपहस्तसन्निभौ ।
शिरश्च पूर्णेन्दुनिभाननं त्रिभिः।
क्षुरैः प्रचिच्छेद सहैव पाण्डव… ।
स्ततो द्विपं बाणशतैः समर्पयत् ॥ ८.५४.१३ ॥
అప్పుడు పాండవుడు అతని ఏనుగు తొండం వంటి రెండు బాహువులను, పూర్ణచంద్రునిలాంటి ముఖంగల తలను మూడు క్షురప్రాలతో ఏకకాలంలో ఛేదించాడు. తరువాత ఏనుగును వందలాది బాణాలతో గుచ్చాడు.
8.54.14
स पार्थबाणैस्तपनीयभूषणैः ।
समावृतः काञ्चनवर्मभृद्द्विपः।
भृशं चकाशे निशि पर्वतो यथा ।
दावाग्निना प्रज्वलितौषधिद्रुमः ॥ ८.५४.१४ ॥
అర్జునుని బంగారు అలంకారపు బాణాలతో కప్పబడి, బంగారు కవచం ధరించిన ఆ ఏనుగు, అడవి మంటచే వెలిగే ఓషధి-వృక్షాలున్న పర్వతంలా రాత్రివేళ ఎంతో ప్రకాశించింది.
8.54.15
स वेदनार्तोऽम्बुदनिस्वनो नदं… ।
श्चरन्भ्रमन्प्रस्स्वलितान्तरोऽद्रवत्।
पपात रुग्णः सनियन्तृकस्तथा ।
यथा गिरिर्वज्रविदारितस्तथा ॥ ८.५४.१५ ॥
వేదనతో బాధపడుతూ మేఘగర్జనలా గర్జిస్తూ, … అటు ఇటు తిరుగుతూ, చుట్టుతిరుగుతూ, తడబడుతూ పరుగెత్తింది. గాయపడి సారథితో సహా అది వజ్రంతో చీల్చబడిన పర్వతంలా పడిపోయింది.
8.54.16
हिमावदानेन सुवर्णमालिना ।
हिमाद्रिकूटप्रतिमेन दन्तिना।
हते रणे भ्रातरि दण्ड आव्रज… ।
ज्जिघांसुरिन्द्रावरजं धनञ्जयम् ॥ ८.५४.१६ ॥
మంచువలె తెల్లనైన, బంగారు మాల ధరించిన, హిమాలయ శిఖరం వంటి ఏనుగుపై ఉన్న దండుడు, యుద్ధంలో తన సోదరుడు చంపబడగా, ఇంద్రుని తమ్ముడైన ధనంజయుణ్ణి చంపాలనే కోరికతో ముందుకు దూసుకొచ్చాడు.
8.54.17
सतोमरैरर्करप्रभैस्त्रिभि… ।
र्जनार्दनं पञ्चभिरर्जुनं शितैः।
समर्पयित्वा विननाद चार्दयं… ।
स्ततोऽस्य बाहू निचकर्त पाण्डवः ॥ ८.५४.१७ ॥
సూర్యకాంతివంటి తోమరాలతో మూడు బాణాలతో జనార్దనుణ్ణి, ఐదు వాడి బాణాలతో అర్జునుణ్ణి కొట్టి, గర్జిస్తూ బాధిస్తూ, అప్పుడు పాండవుడు అతని బాహువులను నరికాడు.
8.54.18
क्षुरप्रकृत्तौ विपुलौ सतोमरौ ।
शुभाङ्गदौ चन्दनरूषितौ भुजौ।
गजात्पतन्तौ युगपद्विरेजतु… ।
र्यथोरगौ पर्वतशृङ्गवन्महीम् ॥ ८.५४.१८ ॥
క్షురప్ర బాణాలచే ఖండించబడిన, విశాలమైన, తోమరంతో కూడిన, అందమైన భుజకీర్తులు ధరించిన, చందనం పూసుకున్న అతని రెండు బాహువులు ఏనుగు నుండి ఒకేసారి పడుతూ, పర్వత శిఖరాల నుండి పడే రెండు సర్పాల్లా భూమిపై ప్రకాశించాయి.
8.54.19
अथाऽर्धचन्द्रेण हतं किरीटिना ।
पपात दण्डस्य शिरः क्षितिं द्विपात्।
स शोणितार्द्रो निपतन्विरेजे ।
दिवाकरोऽस्तादिव पश्चिमां दिशम् ॥ ८.५४.१९ ॥
అప్పుడు అర్ధచంద్రాకార బాణంతో కిరీటి (అర్జునుడు) కొట్టగా, దండుని తల ఏనుగు నుండి నేలపై పడింది. రక్తంతో తడిసి పడిపోతూ అతడు, అస్తమిస్తున్న సూర్యుడు పశ్చిమ దిక్కులో ప్రకాశించినట్లు ప్రకాశించాడు.
8.54.20
अथ द्विपं श्वेतनगाग्रसन्निभं ।
दिवाकरांशुप्रतिमैः शरोत्तमैः।
बिभेद पार्थः स पपात नादयन् ।
हिमाद्रिकूटं कुलिशाहतं यथा ॥ ८.५४.२० ॥
అప్పుడు పార్థుడు తెల్లని పర్వతశిఖరంలా ఉన్న ఆ ఏనుగును సూర్యకిరణాల వంటి ఉత్తమ బాణాలతో గుచ్చాడు. అది గర్జిస్తూ, వజ్రంచే కొట్టబడిన హిమాలయ శిఖరంలా పడింది.
8.54.21
ततोऽपरं तत्प्रतिमा गजोत्तमा ।
जिगीषवः संयति सव्यसाचिना।
तथा कृतास्तेऽपि यथैव तौ द्विपौ ।
ततः प्रभग्नं सुमहद्रिपोर्बलम् ॥ ८.५४.२१ ॥
తరువాత అలాంటివే మరో ఉత్తమ ఏనుగులు, యుద్ధంలో జయించాలనుకున్న సవ్యసాచి చేత ఆ రెండు ఏనుగుల్లాగే చేయబడ్డాయి. అప్పుడు శత్రువుల గొప్ప సైన్యం చెదిరిపోయింది.
8.54.22
गजा रथाश्वाः पुरुषाश्च सङ्घशः ।
परस्परघ्नाः परिपेतुराहवे।
परस्परं प्रस्खलिताः समाहता ।
भृशं च तत्तद्बहुभाषिणो हताः ॥ ८.५४.२२ ॥
ఏనుగులు, రథాలు, గుర్రాలు, యోధులు గుంపులుగా యుద్ధంలో ఒకరినొకరు చంపుకుంటూ పడిపోయారు. ఒకరితో ఒకరు ఢీకొని తడబడి దెబ్బతిని, బిగ్గరగా అరుస్తూ మరణించారు.
8.54.23
अथार्जुनं स्वे परिवार्य सैनिकाः ।
पुरन्दरं देवगणा इवाब्रुवन्।
अभैष्म यस्मान्मरणादिव प्रजाः ।
स वीर दिष्ट्या निहतस्त्वया रिपुः ॥ ८.५४.२३ ॥
అప్పుడు మన సైనికులు అర్జునుని చుట్టుముట్టి, దేవతలు ఇంద్రునితో అన్నట్లుగా ఇలా అన్నారు: 'వీరుడా, ప్రజలు మరణానికి భయపడినట్లుగా మేము భయపడ్డాం; అదృష్టవశాత్తు నువ్వు శత్రువును చంపావు.'
8.54.24
न चेत्परित्रास्यदिमाञ्जनान्भया… ।
द्द्विषद्भिरेवं बलिभिः प्रपीडितान्।
तथाऽभविष्यद्द्विषतां प्रमोदनं ।
यथा हतेष्वेष्विह नोऽरिसूदन ॥ ८.५४.२४ ॥
నువ్వు ఈ ప్రజలను భయం నుండి … రక్షించకపోయి ఉంటే, శత్రువుల బలవంతులచే ఈ విధంగా పీడించబడినప్పుడు, ఇక్కడ మన వారు చంపబడినప్పుడు శత్రువులకు ఎంత ఆనందం కలిగేదో, అంత ఆనందం కలిగేది, ఓ శత్రుసంహారకుడా!
8.54.25
इतीव भूयश्च सुहृद्भिरीडिता ।
निशम्य वाचः सुमनास्तदाऽर्जुनः।
यथाऽनुरूपं प्रतिपूज्य तं जनं ।
जगाम संशप्तकसङ्घहा पुनः ॥ ८.५४.२५ ॥
ఇలా మిత్రులచే మళ్లీ మళ్లీ ప్రశంసించబడి, ఆ మాటలు విని సంతోషించిన అర్జునుడు, ఆ జనులను తగినట్లుగా గౌరవించి, సంశప్తక సేనను సంహరించినవాడై మళ్ళీ ముందుకు సాగాడు.