มหาภารตะ · อัธยายะ 8.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.56.1
प्रोक्तस्त्वया पूर्वमेव प्रवीरो लोकविश्रुतः ।
न त्वस्य कर्म सङ्ग्रामे त्वया सञ्जय कीर्तितम् ॥ ८.५६.१ ॥
ธฤตราษฎร์ตรัสว่า สัญชัย ท่านได้กล่าวถึงวีรบุรุษผู้ป่าวประกาศชื่อเสียงไปทั่วโลกมาก่อนแล้ว แต่ท่านมิได้เล่าถึงการกระทำของเขาในสงคราม
8.56.2
तस्य विस्तरशो ब्रूहि प्रवीरस्याद्य विक्रमम् ।
शिक्षां प्रभावं वीर्यं च प्रमाणं दर्पमेव च ॥ ८.५६.२ ॥
บัดนี้จงเล่าให้ละเอียดถึงความกล้าหาญ การฝึกฝน อำนาจ พลัง ฐานะ และความทะนงของวีรบุรุษผู้นั้น
8.56.3
भीष्मद्रोणकृपद्रौणिकर्णार्जुनजनार्दनान् ।
समाप्तविद्यान्धनुषि श्रेष्ठान्यान्सप्त मन्यसे ॥ ८.५६.३ ॥
ท่านเห็นว่าผู้ที่เป็นเลิศในศิลปะการยิงธนูและจบการศึกษาแล้วมีเจ็ดคนนี้ คือ ภีษมะ โทรณะ กฤปะ บุตรของโทรณะ กรรณะ อรชุน และชนารทนะ
8.56.4
यो ह्याक्षिपति वीर्येण सर्वानेतान्महारथान् ।
न मेने चात्मना तुल्यं कञ्चिदेव नरेश्वरम् ॥ ८.५६.४ ॥
ผู้ที่ด้วยพลังของตนดูหมิ่นมหารถทั้งหมดนี้ และมิได้เห็นกษัตริย์องค์ใดเสมอเหมือนตน
8.56.5
तुल्यतांद्रोणभीष्माभ्यामात्मनो यो न मृष्यते ।
वासुदेवार्जुनाभ्यां च न्यूनतां नैच्छतात्मनि ॥ ८.५६.५ ॥
ผู้ที่ไม่อาจยอมรับแม้เพียงความเสมอกับโทรณะและภีษมะ และไม่ปรารถนาจะเห็นตนต่ำกว่าวาสุเทพและอรชุน
8.56.6
स पाण्ड्योऽर्थपतिश्रेष्ठः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
कर्णस्यानीकमहनत्पाशहस्त इवान्तकः ॥ ८.५६.६ ॥
กษัตริย์ปาณฑยะผู้นั้น ผู้เป็นเลิศในบรรดาเจ้าแห่งทรัพย์ และยอดเยี่ยมที่สุดในบรรดาผู้ถืออาวุธ ได้ทำลายกองทัพของกรรณะ ดุจยมราชถือบ่วงอยู่ในมือ
8.56.7
तदुदीर्णरथाश्वेभं पत्तिप्रवरसङ्कुलम् ।
कुलालचक्रवद्धान्तं पाण्ड्येनाभ्याहतं बलात् ॥ ८.५६.७ ॥
กองทัพนั้น ที่มีรถศึก ม้า และช้างกระจัดกระจายอยู่ และแน่นขนัดด้วยทหารราบชั้นเยี่ยม หมุนวนดุจจักรของช่างหม้อ ถูกปาณฑยะโจมตีด้วยกำลัง
8.56.8
व्यश्वसूतध्वजरथान्विप्रयुक्तयुगान्रथान् ।
सम्यगस्तैः शरैः पाण्ड्यो वायुर्मेघानिवाक्षिपत् ॥ ८.५६.८ ॥
ปาณฑยะได้ซัดรถศึกที่ม้า สารถี และธงหายไป และแอกเทียมถูกปลดออก กระจายไปด้วยลูกศรและอาวุธของตนอย่างทั่วถึง ดุจลมพัดกระจายเมฆ
8.56.9
द्विरदान्प्रवरारोहान्विपताकायुधध्वजान् ।
स पादरक्षानहनद्वज्रेणाद्रीनिवाद्रिहा ॥ ८.५६.९ ॥
เขาฟาดช้างพร้อมคนขี่ชั้นเยี่ยม ที่ธง ธนู และผ้าประดับหายไป รวมทั้งเกราะป้องกันเท้า ดุจอินทร์ผู้ทำลายภูเขาฟาดภูเขาด้วยสายฟ้า
8.56.10
स शक्तिप्रासतूणीरानश्वारोहान्हयानपि ।
पुलिन्दखसबाह्लीकनिषादान्ध्रककुन्तलान् ॥ ८.५६.१० ॥
เขาฟาดพลม้าพร้อมหอ ทวน และแล่งธนู รวมทั้งม้าด้วย และเหล่าปุลินทะ ขสะ พาห์ลีกะ นิษาทะ อานธระ และกุนตละ
8.56.11
दाक्षिणात्यांश्च भोजांश्च शूरान्सङ्ग्रामकर्कशान् ।
विशस्त्रकवचान्बाणैः कृत्वा पाण्ड्योऽकरोद्व्यसून् ॥ ८.५६.११ ॥
ปาณฑยะได้ใช้ลูกศรสังหารชาวทักษิณและชาวโภชะ ผู้กล้าหาญและดุดันในสงคราม เมื่อพวกเขาถูกปลดอาวุธและเกราะแล้ว
8.56.12
चतुरङ्गं बलं बाणैर्निघ्नन्तं पाण्डयमाहवे ।
दृष्ट्वा द्रौणिरसम्भ्रान्तमसम्भ्रान्तस्ततोऽभ्ययात् ॥ ८.५६.१२ ॥
โอรสของโทรณะเห็นปาณฑยะกำลังฟาดกองทัพสี่เหล่าด้วยลูกศรในการรบ จึงรุกเข้าหาเขาโดยไม่หวั่นไหว
8.56.13
आभाष्य चैनं मधुरमभीतं तमभीतवत् ।
प्राह प्रहरतां श्रेष्ठः स्मितपूर्वं समाह्वयत् ॥ ८.५६.१३ ॥
ผู้ไม่หวาดกลัวเอ่ยวาจาอันไพเราะกับผู้ไม่หวาดกลัวนั้น ซึ่งตนเองก็ไม่หวั่นเกรงเช่นกัน ผู้เป็นยอดในบรรดาผู้ฟาดฟัน กล่าวขึ้นก่อนพร้อมรอยยิ้ม และท้าทายเขา
8.56.14
राजन्कमलपत्राक्ष प्रधानायुधवाहन ।
वज्रसंहननप्रख्य प्रख्यातबलपौरुष ॥ ८.५६.१४ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ ผู้มีดวงตาดุจกลีบบัว ผู้ถืออาวุธหลัก ผู้มีรูปร่างเหมือนสายฟ้า ผู้มีชื่อเสียงในความแข็งแรงและความกล้าหาญ
8.56.15
मुष्टिक्लिष्टाङ्गुलिभ्यां च व्यायताभ्यां महद्धनुः ।
दोर्भ्यां विस्फारयन्भासि महाजलदवद्भृशम् ॥ ८.५६.१५ ॥
ด้วยนิ้วมือที่บอบช้ำจากการกำหมัด และด้วยแขนทั้งสองที่กางออกกว้าง ท่านดึงธนูใหญ่ให้ตึง และส่องแสงอย่างยิ่งดุจเมฆฝนอันยิ่งใหญ่
8.56.16
शरवर्षैर्महावेगैरमित्रानभिवर्षतः ।
मदन्यं नानुपश्यामि प्रतिवीरं तवाहवे ॥ ८.५६.१६ ॥
ข้าเห็นว่าในการรบนี้ไม่มีวีรบุรุษคนใดเสมอท่าน นอกจากตัวข้าเอง ผู้ที่โปรยลูกศรที่มีความเร็วยิ่งใหญ่ใส่ศัตรูของท่าน
8.56.17
रथद्विरदपत्त्यश्वानेकः प्रमथसे बहून् ।
मृगसङ्घानिवारण्ये विभीर्भीमबलो हरिः ॥ ८.५६.१७ ॥
ท่านผู้เดียวย่ำยีกองรถศึก ช้าง ทหารราบ และม้าจำนวนมาก ดุจสิงโตผู้ไม่หวาดกลัวและมีกำลังน่าสะพรึงกลัว ย่ำยีฝูงกวางในป่า
8.56.18
महता रथघोषेण दिवं भूमिं च नादयन् ।
वर्षान्ते सस्यां सूर्यो भाभिरादीपयन्निव ॥ ८.५६.१८ ॥
ท่านทำให้ฟ้าและแผ่นดินกึกก้องด้วยเสียงกึกก้องอันยิ่งใหญ่ของรถศึก ดุจดวงอาทิตย์เมื่อสิ้นฤดูฝนที่ทำให้พืชผลลุกโชนด้วยรัศมี
8.56.19
संस्पृशानः शरैः पूर्णौ तूणी चाशीविषोपमैः ।
मयैवैकेन युध्यस्व त्र्यम्बकेनान्धको यथा ॥ ८.५६.१९ ॥
จงจับต้องแล่งธนูทั้งสองที่เต็มไปด้วยลูกศรดุจงูพิษ และสู้กับข้าเพียงผู้เดียว ดุจอันธกะสู้กับตรยัมพกะ
8.56.20
एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा प्रमथ्यैनं स पार्थिवः ।
कर्णिना द्रोणतनयं विव्याध मलयध्वजः ॥ ८.५६.२० ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น กษัตริย์ผู้มีธงเป็นมลยะ ตรัสว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วจึงโจมตีเขาและยิงโอรสของโทรณะด้วยลูกศรมีเงี่ยง
8.56.21
मर्मभेदिभिरत्युग्रैर्बाणैरग्निशिखोपमैः ।
मर्मस्वभ्यहनद्द्रौणिः पाण्ड्यमाचार्यनन्दनः ॥ ८.५६.२१ ॥
ทวิชาทา บุตรของอาจารย์ ผู้เป็นดรเอาณี ได้ยิงปาณฑยะด้วยลูกศรที่ทิ่มแทงจุดสำคัญ ดุร้ายยิ่ง ดุจเปลวไฟ ทิ่มแทงลงที่จุดสำคัญทั้งหลาย
8.56.22
ततोऽपरान्नवांस्तूर्णं नाराचान्कङ्कवाससः ।
गत्या दशम्या संयुक्तानश्वत्थामाऽप्यवासृजत् ॥ ८.५६.२२ ॥
จากนั้น อัศวัตถามา ก็ปล่อยลูกศรเหล็กใหม่อื่นๆ อย่างรวดเร็ว มีขนนกกังกะ ประกอบด้วยการพุ่งไปครั้งที่สิบ
8.56.23
तानच्छिनत्तदा पाण्ड्यश्चतुर्भिरपरैः शरैः ।
चतुरोऽभ्याहनच्चाश्वानाशु ते व्यसवोऽभवन् ॥ ८.५६.२३ ॥
ปาณฑยะได้ตัดลูกศรเหล่านั้นด้วยลูกศรอื่นสี่ดอก และยิงม้าสี่ตัว ม้าเหล่านั้นก็รีบสิ้นชีพไป
8.56.24
अथ द्रोणसुतस्येषूंस्ताञ्छित्त्वा निशितैः शरैः ।
धनुर्ज्यां विततां पाण्ड्यश्चिच्छेदादित्यतेजसः ॥ ८.५६.२४ ॥
จากนั้น ปาณฑยะผู้รุ่งเรืองดุจดวงอาทิตย์ ตัดลูกศรของบุตรโทรณะด้วยลูกศรคมกล้า แล้วตัดสายธนูที่ตึงอยู่
8.56.25
दिव्यं धनुरथाधिज्यं कृत्वा द्रौणिरमित्रहा ।
प्रेक्ष्य चाशु रथे युक्तान्नरैरन्यान्हयोत्तमान् ॥ ८.५६.२५ ॥
จากนั้น อัศวัตถามา บุตรโทรณะ ผู้สังหารศัตรู ขึงธนูทิพย์ของตน แล้วรีบมองดูม้าชั้นเลิศตัวอื่นที่คนประกอบเข้ากับรถศึก
8.56.26
ततः शरसहस्राणि प्रेषयामास वै द्विजः ।
इषुसम्बाधमाकाशमकरोद्दिश एव च ॥ ८.५६.२६ ॥
จากนั้น พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งได้ส่งลูกศรนับพันออกไป ทำให้ท้องฟ้าและทิศทั้งหลายเต็มไปด้วยลูกศร
8.56.27
ततस्तानस्यतः सर्वान्द्रौणेर्बाणान्महात्मनः ।
जानानोप्यक्षयान्पाण्ड्यो शातयत्पुरुषर्षभः ॥ ८.५६.२७ ॥
จากนั้น ปาณฑยะ วีรบุรุษผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ ได้ตัดลูกศรทั้งหมดที่บุตรโทรณะผู้ยิ่งใหญ่ยิงออกมา แม้จะรู้ว่าลูกศรเหล่านั้นไม่มีวันหมดสิ้น
8.56.28
प्रयुक्तांस्तान्प्रयत्नेन छित्त्वा द्रौणेरिषूनरिः ।
चक्ररक्षौ रणे तस्य प्राणुदन्निशितैः शरैः ॥ ८.५६.२८ ॥
ศัตรูตัดลูกศรที่บุตรโทรณะยิงออกมาได้ด้วยความพยายามอย่างยิ่ง แล้วยิงทำลายผู้คุ้มล้อรถของเขาในสนามรบด้วยลูกศรคมกล้า
8.56.29
अथ तल्लाघवं दृष्ट्वा मण्डलीकृतकार्मुकः ।
प्रास्यद्द्रोणसुतो बाणान्वृष्टिं पूषानुजो यथा ॥ ८.५६.२९ ॥
ครั้นเห็นความว่องไวนั้น บุตรโทรณะก็ดึงธนูให้เป็นวงกลม แล้วระดมยิงลูกศรดุจห่าฝน เหมือนน้องชายของปูษัน (พระอินทร์) ทำ
8.56.30
अष्टावष्टगवान्यूहुः शकटानि यदायुधम् ।
अह्नस्तदष्टभागेन द्रौणिश्चिक्षेप मारिष ॥ ८.५६.३० ॥
มีอาวุธพอจะบรรทุกเกวียนแปดเล่ม เล่มละแปดตัวลากจูง ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ บุตรโทรณะขว้างอาวุธทั้งหมดนั้นออกไปในเวลาเพียงหนึ่งในแปดส่วนของวัน
8.56.31
तमन्तकमिव क्रुद्धमन्तकालान्तकोपमम् ।
ये ये ददृशिरे रूपं विसंज्ञाः प्रायशोऽभवन् ॥ ८.५६.३१ ॥
ดุจความตายที่โกรธเกรี้ยว ดุจผู้ทำลายล้างในวาระสิ้นยุค ผู้ที่ได้เห็นรูปของเขาส่วนมากก็หมดสติไป
8.56.32
आचार्यपुत्रस्तां सेनां बाणवृष्ट्या व्यवीवृषत् ।
पर्जन्य इव घर्मान्ते वृष्ट्या साद्रिद्रुमां महिम् ॥ ८.५६.३२ ॥
บุตรของอาจารย์ได้ท่วมกองทัพนั้นด้วยห่าลูกศร ดุจเมฆฝนในปลายฤดูร้อนที่ท่วมแผ่นดินพร้อมภูเขาและต้นไม้
8.56.33
द्रौणिपर्जन्यमुक्तां तां बाणवृष्टिं सुदुःसहाम् ।
वायव्यास्त्रेण स क्षिप्रं विद्ध्वा पाण्ड्यातिलोऽनदत् ॥ ८.५६.३३ ॥
ปาณฑยะผู้เป็นหัวหน้าได้ยิงทำลายห่าลูกศรอันทนได้ยากที่บุตรโทรณะปล่อยออกมาดุจเมฆ ด้วยอาวุธวายุอย่างรวดเร็ว แล้วก็คำรามลั่น
8.56.34
तस्य नानदतः केतुं चन्दनागुरुरूषितम् ।
मलयप्रतिमं द्रौणिश्छित्त्वाश्वांश्चतुरोऽहनत् ॥ ८.५६.३४ ॥
บุตรโทรณะตัดธงของผู้คำรามนั้น ซึ่งหอมด้วยจันทน์และอกร์ดุจภูเขามลัย แล้วสังหารม้าทั้งสี่ตัวของเขา
8.56.35
सूतमेकेषुणा हत्वा महाजलदनिःस्वनम् ।
धनुश्छित्त्वाऽर्धचन्द्रेण तिलशो व्यधमद्रथम् ॥ ८.५६.३५ ॥
เขาสังหารสารถีผู้มีเสียงดุจเมฆใหญ่ด้วยลูกศรดอกเดียว ตัดธนูด้วยลูกศรหัวจันทร์เสี้ยว แล้วทำรถศึกแหลกเป็นชิ้นเล็กดุจเมล็ดงา
8.56.36
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य छित्त्वा सर्वायुधानि च ।
प्राप्तमप्यहितं द्रौणिर्नाहनद्युद्धतृष्णया ॥ ८.५६.३६ ॥
บุตรโทรณะได้ป้องกันอาวุธด้วยอาวุธ และตัดอาวุธทั้งปวง แต่แม้ศัตรูผู้เข้ามาใกล้แล้ว เขาก็มิได้สังหาร เพราะความกระหายในการรบ
8.56.37
हतेश्वरो दन्तिवरः सुकल्पित… ।
सत्वराभिसृष्टः प्रतिशब्दगो बली।
तमाद्रवद्द्रौणिशराहतस्त्वरन् ।
जवेन कृत्वा प्रतिहस्तिगर्जितम् ॥ ८.५६.३७ ॥
ช้างตัวประเสริฐซึ่งนายของมันถูกฆ่าแล้ว ได้รับการประดับอย่างงดงาม… ถูกปล่อยมาอย่างรวดเร็ว เป็นเสียงสะท้อนอันทรงพลัง ถูกลูกศรของดรเอาณีต้องเข้า ก็รีบพุ่งเข้าหาเขา ด้วยความเร็ว ตอบเสียงคำรามของช้างฝ่ายตรงข้ามอย่างรวดเร็ว
8.56.38
तं वारणं वारणयुद्धकोविदो ।
द्विपोत्तमं पर्वतसानुसन्निभम्।
सम्भ्यतिष्ठन्मलयध्वजस्त्वर… ।
न्यथाऽद्रिशृङ्गं हरिरुन्नदंस्तथा ॥ ८.५६.३८ ॥
กษัตริย์ผู้มีธงมลัย เชี่ยวชาญการต่อสู้ด้วยช้าง ยืนหยัดต่อสู้กับช้างนั้น กับช้างชั้นเลิศที่ดุจสันเขาภูเขา รีบเร่งอยู่… เฉกเช่นราชสีห์คำรามบนยอดเขา ท่านก็เช่นนั้น
8.56.39
स तोमरं भास्कररश्मिवर्चसं ।
बलास्त्रसर्गोत्तमयत्नमन्युभिः।
ससर्ज शीघ्रं परिपीडयन्गजं ।
गुरोः सुताय द्रविडेश्वरो नदन् ॥ ८.५६.३९ ॥
เขาขว้างหอกที่รุ่งโรจน์ดุจรัศมีดวงอาทิตย์ ด้วยกำลัง ด้วยการปล่อยอาวุธ ด้วยความพยายามและความโกรธอันยิ่งใหญ่ กดดันช้างอย่างหนักไปยังบุตรของอาจารย์ ผู้เป็นจ้าวแห่งทราวิฑะคำรามลั่น
8.56.40
मणिप्रवेकोत्तमवज्रहाटकै… ।
रलङ्कृतं चांशुकमाल्यमौक्तिकैः।
हतो मयासीत्यसकृन्मुदा नद… ।
न्पराभिनद्द्रौणिवराङ्गभूषणम् ॥ ८.५६.४० ॥
ประดับด้วยอัญมณีชั้นเลิศ ปะการัง เพชร และทองคำ… และด้วยผ้าไหม พวงมาลัย และไข่มุก คำรามซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยความยินดีว่า 'เราได้สังหารเขาแล้ว' … เครื่องประดับอันงดงามบนร่างของบุตรโทรณะ
8.56.41
तदर्कचन्द्रग्रहपावकत्विषं ।
भृशाभिघातात्पतितं विघूर्णितम्।
महेन्द्रवज्राभिहतं महास्वनं ।
यथाऽद्रिशृङ्गं भरणीतले तथा ॥ ८.५६.४१ ॥
ร่างนั้นมีรัศมีดุจดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ ดาวเคราะห์ และไฟ ล้มลงเพราะการโจมตีอันรุนแรง โซเซอยู่ ถูกสายฟ้าอันยิ่งใหญ่ของพระมเหนทร์ฟาด เสียงดังกึกก้อง ดุจยอดเขาที่ล้มลงบนพื้นโลก ฉันใดก็ฉันนั้น
8.56.42
ततः प्रजज्वाल परेण मन्युना ।
पादाहतो नागपतिर्यथा तथा।
समाददे चान्तकदण्डसन्निभा… ।
निषूनमित्रान्तकरांश्चतुर्दश ॥ ८.५६.४२ ॥
ครั้งนั้น เขาลุกโชนด้วยความโกรธอย่างยิ่ง ดุจจ้าวแห่งช้างที่ถูกเท้าเตะ เขาหยิบยกสิ่งที่คล้ายคทาแห่งยมขึ้นมา … (ข้อความขาดหาย) แล้วหยิบลูกศรสิบสี่ดอกที่ทำลายศัตรูได้
8.56.43
द्विपस्य पादाग्रकरान्स पञ्चभि… ।
र्नृपस्य बाहू च शिरोऽथ च त्रिभिः।
जघान पड्भिः पडृतूपमत्विषः ।
स पाण्ड्यराजानुचरान्महारथान् ॥ ८.५६.४३ ॥
ด้วยลูกศรห้าดอกเขายิงไปที่เท้าและปลายงวงของช้าง … (ข้อความขาดหาย) ด้วยสามดอกเขาตัดแขนทั้งสองและศีรษะของพระราชา และด้วยลูกศรหกดอกที่รุ่งโรจน์ดุจฤดูทั้งหกเขาก็สังหารรถมหารถีผู้ติดตามพระราชาปาณฑยะ
8.56.44
सुदीर्घवृत्तौ वरचन्दनोक्षितौ ।
सुवर्णमुक्तामणिवज्रभूषणौ।
भुजौ धरायां पतितौ नृपस्य तौ ।
विचेष्टतुस्तार्क्ष्यहताविवोरगौ ॥ ८.५६.४४ ॥
แขนทั้งสองของพระราชาที่ยาวและกลม พรมด้วยจันทน์หอมอย่างดี ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทองคำ ไข่มุก อัญมณี และเพชร ตกลงบนพื้นดิน ดิ้นพล่านอยู่ ดุจงูที่ถูกครุฑโจมตี
8.56.45
शिरश्च तत्पूर्णशशिप्रभाननं ।
सरोषताम्रायतनेत्रमुन्नसम्।
क्षितावपि भ्राजति तत्सकुण्डलं ।
विशाखयोर्मध्यगतः शशी यथा ॥ ८.५६.४५ ॥
ศีรษะนั้นมีใบหน้าดุจพระจันทร์เต็มดวง ดวงตาสีแดงเรื่อกว้างด้วยความโกรธ จมูกสูง พร้อมต่างหู แม้อยู่บนพื้นดินก็ยังเรืองรอง ดุจพระจันทร์ที่อยู่ระหว่างดาววิศาขา
8.56.46
स तु द्विपः पञ्चभिरुत्तमेषुभिः ।
कृतः षडंशश्चतुरो नृपस्त्रिभिः।
कृतो दशांशः कुशलेन युध्यता ।
यथा हविस्तद्दश दैवतं तथा ॥ ८.५६.४६ ॥
ช้างนั้นถูกลูกศรชั้นเลิศห้าดอกตัดเป็นหกส่วน พระราชาและพาหนะถูกตัดเป็นสี่ส่วนด้วยลูกศรสี่ดอก และพระองค์นั้นถูกตัดเป็นสิบส่วนด้วยลูกศรสามดอกโดยนักรบผู้ชำนาญที่กำลังต่อสู้ ดุจเครื่องบูชาที่ถูกแบ่งให้เทวดาสิบองค์
8.56.47
स पादशो राक्षसभोजनान्बहून् ।
प्रदाय पाण्ड्योऽश्वमनुष्यकुञ्जरान्।
स्वधामिवाप्य ज्वलनः पितृप्रिय… ।
स्ततः प्रशान्तः सलिलप्रवाहतः ॥ ८.५६.४७ ॥
ทีละชิ้น หลังจากถวายอาหารแก่รากษสจำนวนมาก แก่ม้า มนุษย์ และช้าง พระปาณฑยะก็ดุจไฟที่เป็นที่รักของบรรพบุรุษซึ่งถึงที่อยู่ของตนแล้ว … แล้วพระองค์ก็สงบลงด้วยกระแสน้ำ
8.56.48
समाप्तविद्यं तु गुरोः सुतं नृपः ।
समाप्तकर्माणमुपेत्य ते सुतः।
सुहृद्वृतोऽत्यर्थमपूजयन्मुदा ।
जिते बलौ विष्णुमिवामरेश्वरः ॥ ८.५६.४८ ॥
บุตรของคุรุผู้ศึกษาวิชาจนสำเร็จและทำกิจเสร็จแล้ว บุตรของท่านพระราชาเข้าไปหาเขา แวดล้อมด้วยมิตรสหาย และบูชาด้วยความยินดีอย่างยิ่ง ดุจเจ้าแห่งเทวดาบูชาพระวิษณุเมื่อพระพลีถูกปราบแล้ว