Mahābhārata · Adhyāya 8.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.57.1
पाण्ड्ये हते किमकरोदर्जुनो जयतांवरः ।
एकवीरेण कर्णेन द्राविते च युधिष्ठिरे ॥ ८.५७.१ ॥
Cuando el Pāṇḍya fue muerto, ¿qué hizo Arjuna, el mejor de los vencedores, y qué hizo cuando Yudhiṣṭhira fue puesto en fuga por Karṇa, el héroe único?
8.57.2
समाप्तविद्यो बलवान्युक्तो वीरश्च पाण्डवः ।
सर्वभूतेष्वनुज्ञातः शङ्करेण महात्मना ॥ ८.५७.२ ॥
Ese Pāṇḍava, consumado en el conocimiento de las armas, poderoso, disciplinado y heroico, ha recibido permiso del magnánimo Śaṅkara para emplearlo contra todos los seres.
8.57.3
तस्मान्महद्भयं तीव्रममित्रघ्नाद्धनञ्जयात् ।
स यत्तत्राकरोत्पार्थस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.५७.३ ॥
Por eso tengo un gran y feroz temor de Dhanañjaya, el destructor de enemigos. Sañjaya, dime lo que hizo allí el hijo de Pṛthā.
8.57.4
हते पाण्ड्येऽर्जुनं कृष्णस्त्वरन्नाह वचो हितम् ।
हतं पश्य स्वराजानमपयातांश्च पाण्डवान् ॥ ८.५७.४ ॥
Cuando el Pāṇḍya fue muerto, Kṛṣṇa, apresurándose, dijo a Arjuna palabras beneficiosas: Mira, tu propio rey ha sido muerto, y los Pāṇḍavas han huido.
8.57.5
कर्णं पश्य महारङ्गे ज्वलन्तमिव पावकम् ।
असौ भीमो महेष्वासः प्रतिवृत्तो रणं प्रति ॥ ८.५७.५ ॥
Mira a Karṇa ardiendo como el fuego en el gran campo de batalla. Aquel gran arquero Bhīma ha vuelto hacia la batalla.
8.57.6
त इमे नानुवर्तन्ते धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव पाण्डवानां चमूमुखम् ॥ ८.५७.६ ॥
Estos Pāñcālas y Sṛñjayas, guiados por Dhṛṣṭadyumna, no siguen la vanguardia del ejército de los Pāṇḍavas.
8.57.7
निवृत्तैश्च पुनः पार्थैर्भग्नं शत्रुबलं महत् ।
कौरवान्द्रवतो ह्येष कर्णो वारयते भृशम् ॥ ८.५७.७ ॥
Los hijos de Pṛthā volvieron a la carga y destrozaron el gran ejército enemigo. Es Karṇa quien con fuerza contiene a los Kauravas que huyen.
8.57.8
अन्तकप्रतिमो वेगे शक्रतुल्यपराक्रमः ।
असौ गच्छति कौन्तेय द्रौणिः शस्त्रभृतां वरः ॥ ८.५७.८ ॥
Semejante a la Muerte en su rapidez, igual a Indra en valor, aquel hijo de Droṇa, el mejor de los portadores de armas, oh hijo de Kuntī, avanza.
8.57.9
तमेष प्रद्रुतः सङ्ख्ये धृष्टद्युम्नो महारथः ।
अश्वत्थाम्ना हताः सङ्ख्ये सर्वे कौन्तेय सृञ्जयाः ॥ ८.५७.९ ॥
Hacia él corre ahora Dhṛṣṭadyumna, el gran guerrero de carro. Oh hijo de Kuntī, todos los Sṛñjaya fueron derribados en la batalla por Aśvatthāman.
8.57.10
रथाश्वनरनागानां कृतं च कदनं महत् ।
इत्येतत्सर्वमाचष्ट वासुदेवः किरीटिने ॥ ८.५७.१० ॥
Se ha producido una gran matanza de carros, caballos, hombres y elefantes. Vāsudeva relató todo esto al portador de la diadema.
8.57.11
एतच्छ्रुत्वा च दृष्ट्वा च भ्रातृणां व्यसनं महत् ।
वाहयाश्वान्हृषीकेश क्षिप्रमित्याह पाण्डवः ॥ ८.५७.११ ॥
Habiendo oído esto y visto la gran desgracia de sus hermanos, el Pāṇḍava dijo: "Oh Hṛṣīkeśa, conduce los caballos con rapidez."
8.57.12
ततः प्रायाद्धृषीकेशो रथेनाप्रतिमो युधि ।
ततो रेणुः समभवत्पुनस्तत्र महारणे ॥ ८.५७.१२ ॥
Entonces el incomparable Hṛṣīkeśa avanzó con el carro en la batalla. Entonces volvió a levantarse el polvo allí, en aquella gran guerra.
8.57.13
ततो राजन्महानासीत्सङ्गामो रोमहर्षणः ।
सिंहनादरवाश्चात्र प्रादुरासन्समागमे।
उभयोः सेनयो राजन्मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ८.५७.१३ ॥
Oh rey, entonces surgió allí una gran batalla que erizaba el cabello, y en aquel encuentro también se alzaron los rugidos de leones. Oh rey, ambos ejércitos, decididos a enfrentar la muerte, se mantuvieron firmes sin retroceder.
8.57.14
ततः हुनः समाजग्मुरभीताः कुरुसृञ्जयाः ।
युधिषरमुखाः पार्था वैकर्तनमुखा वयम् ॥ ८.५७.१४ ॥
Entonces los kurus y sṛñjayas, sin temor, volvieron a reunirse: los hijos de Pṛthā con Yudhiṣṭhira al frente, y nosotros con Karṇa al frente.
8.57.15
ततः प्रववृते यूद्धं घोररूपं विशाम्पते ।
कर्णस्य पाण्डवानां च यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ८.५७.१५ ॥
Entonces, oh señor de los hombres, comenzó un terrible combate entre Karṇa y los Pāṇḍavas, uno que engrandecía el reino de Yama.
8.57.16
तस्मिन्प्रवृत्ते सङ्ग्रामे तुमुले रोमहर्षणे ।
संशप्तकेषु वीरेषु किञ्चिच्छेषेषु भारत ॥ ८.५७.१६ ॥
Oh descendiente de Bharata, en aquella batalla tumultuosa y que erizaba el cabello, cuando solo quedaban algunos de los héroes saṃśaptakas.
8.57.17
धृष्टद्युम्नो महाराज सहितः सर्वराजभिः ।
कर्णमेवाभिदुद्राव पाण्डवाश्च महारथाः ॥ ८.५७.१७ ॥
Oh gran rey, Dhṛṣṭadyumna, junto con todos los reyes, arremetió contra Karṇa, y lo mismo hicieron los grandes guerreros de carro de los Pāṇḍavas.
8.57.18
आगच्छमानांस्तान्दृष्ट्वा सङ्ग्रमे विजयैषिणः ।
दधारैको रणे कार्णो जलौघानिव पर्वतः ॥ ८.५७.१८ ॥
Al verlos avanzar, ansiosos de victoria en la batalla, Karṇa solo los contuvo en el campo de batalla, como una montaña contiene la embestida de un torrente de aguas.
8.57.19
समासाद्य तु ते कर्णं व्यशीर्यन्त महारथाः ।
यथाऽचलं समासाद्य वार्योधाः सर्वतोदिशम् ॥ ८.५७.१९ ॥
Al llegar junto a Karṇa, aquellos grandes aurigas se dispersaron, como las corrientes de agua al alcanzar una montaña se esparcen en todas direcciones.
8.57.20
तयोरासीन्महाराज सङ्ग्रामो घोरदर्शनः ।
प्रवृद्धयोर्महारङ्गे बलिनोर्विजिगीषतोः ॥ ८.५७.२० ॥
Gran rey, entre aquellos dos poderosos que ansiaban la victoria se desató un combate terrible en aquel vasto campo.
8.57.21
धृष्टद्युम्नस्तु राधेयं शरेणानतपर्वणा ।
छादयामास सङ्क्रुद्धस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.५७.२१ ॥
Pero Dhṛṣṭadyumna, encolerizado, cubrió al hijo de Rādhā con una flecha de juntas curvadas, y exclamó: «¡Detente, detente!».
8.57.22
विजयं तु धनुः श्रेष्ठं विधृन्वानो महारथः ।
पार्षतस्य धनुश्छित्त्वा शरांश्चाशीविषोपमान् ॥ ८.५७.२२ ॥
Entonces el gran auriga Karṇa, blandiendo su excelente arco Vijaya, cortó el arco del hijo de Pṛṣata y sus flechas, semejantes a serpientes venenosas.
8.57.23
ववर्ष शरवर्षाणि तोयवर्षानिवाम्बुदः ।
छादयामास सङ्क्रुद्धः पार्षतं नवभिः शरैः ॥ ८.५७.२३ ॥
Como una nube derrama lluvia, el enfurecido Karṇa llovió una tormenta de flechas y cubrió a Dhṛṣṭadyumna con nueve flechas.
8.57.24
ते हेमविकृतं वर्म भित्त्वा तस्य महात्मनः ।
शोणिताक्ता व्यराजन्त शक्रगोपा इवानघ ॥ ८.५७.२४ ॥
Oh sin mancha, aquellas flechas, tras atravesar la armadura dorada de aquel magnánimo, relucieron teñidas de sangre como los escarabajos indragopa.
8.57.25
तदपास्य धनुश्छिन्नं धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ।
ततोऽन्यद्धनुरादाय सारवद्भारसाधनम्।
कर्णं विव्याध सप्तत्या शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.५७.२५ ॥
Entonces el poderoso Dhṛṣṭadyumna, arrojando su arco roto, tomó otro arco robusto capaz de soportar la tensión, e hirió a Karṇa con setenta flechas de nudos encorvados.
8.57.26
तथैव राजन्कर्णोऽपि पार्षतं शत्रुतापनम् ।
द्रोणशत्रुं महेष्वासो विव्याध निशितैः शरैः ॥ ८.५७.२६ ॥
Asimismo, oh rey, el gran arquero Karṇa hirió con agudas flechas al hijo de Pṛṣata, atormentador de enemigos y enemigo de Droṇa.
8.57.27
पुनरन्यं महाराज शरं कनकभूषणम् ।
प्रेषयामास समरे मृत्युदण्डमिवापरम् ॥ ८.५७.२७ ॥
De nuevo, oh gran rey, en la batalla Karṇa lanzó otra flecha adornada de oro, como otra vara de la Muerte.
8.57.28
तमापतन्तं सहसा घोररूपं विशाम्पते ।
चिच्छेद शतधा राजन्पार्षतः कृतहस्तवत् ॥ ८.५७.२८ ॥
Aquella flecha de aspecto terrible, que se precipitaba de pronto contra él, oh señor de los hombres, el hijo de Pṛṣata la cortó en cien pedazos con mano diestra.
8.57.29
दृष्टवान्पतितं भूमौ शरं कर्णो विशाम्पते ॥ ८.५७.२९ ॥
Karṇa vio aquella flecha caída en el suelo, oh señor de los hombres.
8.57.30
पार्षतः शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयत् ।
विव्याध चैनं त्वरितो नाराचैः सप्तभिस्तदा ॥ ८.५७.३० ॥
El hijo de Pṛṣata lo rodeó por todos lados con una lluvia de flechas y luego lo hirió rápidamente con siete flechas de hierro.
8.57.31
तं प्रत्यविध्यद्दशभिः शरैर्हेमविभूषितैः ।
तयोर्युद्धं समभवद्दृष्टिश्रोत्रमनोहरम् ॥ ८.५७.३१ ॥
Lo hirió con diez flechas adornadas con oro. El combate entre ambos resultó deleitable a la vista y al oído.
8.57.32
आसीद्धोरं च चित्रं च प्रेक्षणीयं च सर्वशः ॥ ८.५७.३२ ॥
Aquel combate fue terrible, maravilloso y digno de contemplarse en todos los sentidos.
8.57.33
सर्वेषां तत्र भूतानां रोमहर्षो व्यजायत ।
दृष्ट्वा तत्समरे कर्म कर्णपार्षतयोर्नृप ॥ ८.५७.३३ ॥
Oh rey, a todos los seres allí presentes se les erizó el vello al ver aquella hazaña de Karṇa y Pārṣata en la batalla.
8.57.34
एतस्मिन्नन्तरे द्रौणिरभ्ययात्तं महारथम् ।
पार्षतं शत्रुदमनं शत्रुवीर्यासुनाशनम् ॥ ८.५७.३४ ॥
Mientras tanto, el hijo de Droṇa, Aśvatthāman, avanzó contra aquel gran guerrero Pārṣata, domador de enemigos y destructor veloz del valor enemigo.
8.57.35
स दृष्ट्वा समरे यान्तमभीतं च महारथम् ।
अभ्यभाषत सङ्क्रुद्धः पार्षतं शत्रुतापनम् ॥ ८.५७.३५ ॥
Al ver avanzar en la batalla a aquel gran guerrero intrépido, enfurecido, habló al Pārṣata, atormentador de enemigos.
8.57.36
रथं रथेन सम्पीड्य पार्षतस्य तु ब्राह्मणः ॥ ८.५७.३६ ॥
El brahmán Aśvatthāman apretó con fuerza el carro de Pārṣata con el suyo propio.
8.57.37
तिष्ठतिष्ठेति ब्रह्मघ्न न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ।
इत्युक्त्वा सुभृशं वीरः शीघ्रकृन्निशितैः शरैः।
छादयामास समरे यतमानो महारथः ॥ ८.५७.३७ ॥
«¡Detente, detente, asesino de brahmanes! No escaparás mientras yo viva». Habiendo dicho esto con gran vehemencia, el héroe, gran auriga, esforzándose en la batalla, lo cubrió rápidamente con flechas afiladas.
8.57.38
यत्नतः परया शक्त्या धृष्टद्युम्नं महारथम् ।
योधयामास समरे क्रुद्धरूपो विशाम्पते ॥ ८.५७.३८ ॥
Oh señor de los pueblos, con semblante furioso, combatió en la batalla contra el gran auriga Dhṛṣṭadyumna, con el máximo poder y esfuerzo.
8.57.39
तयोस्तु सन्निपाते हि घोररूपो विशाम्पते ॥ ८.५७.३९ ॥
Oh señor de los pueblos, el encuentro de ambos fue ciertamente de aspecto terrible.
8.57.40
यथा हि समरे द्रौणिः पार्षतं दृश्यत मारिष ।
नातिहृष्टमना ह्यासीन्मन्वानो मृत्युमात्मनः ॥ ८.५७.४० ॥
Señor, como Aśvatthāman fue visto en la batalla frente a Dhṛṣṭadyumna, no estaba de ánimo alegre, pues pensaba en su propia muerte.
8.57.41
स ज्ञात्वा पितुरत्यन्तरैरिणं तु महाहवे ।
आत्मानं समरे ज्ञात्वाऽशस्त्रवध्यं महाबलः।
जवेनाभिययौ द्रौणिं कालः कालक्षये यथा ॥ ८.५७.४१ ॥
Sabiendo que el vasto campo de batalla de su padre y que él mismo no podía ser muerto por armas en la batalla, el poderoso se lanzó con rapidez hacia Aśvatthāman, como la Muerte (Kāla) al final de los tiempos.
8.57.42
द्रौणिस्तु दृष्ट्वा राजेन्द्र धृष्टद्युम्नमवस्थितम् ।
क्रोधेन निःश्वसन्वीरः पार्षदं समभिद्रवत् ॥ ८.५७.४२ ॥
Oh rey de reyes, al ver a Dhṛṣṭadyumna de pie, Aśvatthāman, el héroe, respirando con fuerza por la ira, se lanzó contra el hijo de Pṛṣata.
8.57.43
तावन्योन्यं तु दृष्ट्वैव संरम्भं जग्मतुः परम् ।
प्रगृह्य महती चापे शरासनसमन्विते ॥ ८.५७.४३ ॥
Apenas se vieron, ambos se llenaron de furia extrema y tomaron sus grandes arcos, equipados con flechas.
8.57.44
अथाब्रवीन्महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
धृष्टद्युम्नं समीपस्थं त्वरमाणो विशाम्पते ॥ ८.५७.४४ ॥
Entonces, gran rey, el poderoso hijo de Droṇa dijo con prisa a Dhṛṣṭadyumna, que estaba cerca — ¡Oh señor de los hombres!
8.57.45
पाञ्चालापशदाद्य त्वां प्रेषयामि यमक्षयम् ।
पापं हि यत्त्वया कर्म कृतं तातं घ्नता रणे ॥ ८.५७.४५ ॥
¡Oh vergüenza de los Pañcālas! Hoy te envío a la morada de Yama, pues cometiste un acto pecaminoso al matar a mi padre en la batalla.
8.57.46
अद्य त्वं प्राप्स्यसे तद्वै यथा ह्यकुशलस्तथा ।
अरक्ष्यमाणः पार्थेन यदि तिष्ठसि संयुगे।
नापक्रामसि वा मोहात्सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ८.५७.४६ ॥
Hoy obtendrás lo que obtiene el desdichado, si permaneces en la batalla sin la protección del hijo de Pṛthā, o si no huyes por ofuscación. Esta es la verdad que te digo.