మహాభారతం · అధ్యాయం 8.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.57.1
पाण्ड्ये हते किमकरोदर्जुनो जयतांवरः ।
एकवीरेण कर्णेन द्राविते च युधिष्ठिरे ॥ ८.५७.१ ॥
పాండ్య రాజు చంపబడినప్పుడు, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు ఏమి చేశాడు? ఒంటరి వీరుడైన కర్ణుడు యుధిష్ఠిరుని తరిమినప్పుడు అతడు ఏమి చేశాడు?
8.57.2
समाप्तविद्यो बलवान्युक्तो वीरश्च पाण्डवः ।
सर्वभूतेष्वनुज्ञातः शङ्करेण महात्मना ॥ ८.५७.२ ॥
విద్యను సంపూర్ణంగా పొందిన, బలవంతుడు, నిగ్రహం కలిగిన, వీరుడైన ఆ పాండవుడు, మహాత్ముడైన శంకరుని వలన సర్వ ప్రాణులపై ప్రయోగించుటకు అనుమతి పొందినవాడు.
8.57.3
तस्मान्महद्भयं तीव्रममित्रघ्नाद्धनञ्जयात् ।
स यत्तत्राकरोत्पार्थस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.५७.३ ॥
అందువల్ల శత్రువులను సంహరించే ధనంజయుని నుండి నాకు గొప్ప, తీవ్రమైన భయం ఉంది. సంజయా, అక్కడ పార్థుడు ఏమి చేశాడో నాకు చెప్పు.
8.57.4
हते पाण्ड्येऽर्जुनं कृष्णस्त्वरन्नाह वचो हितम् ।
हतं पश्य स्वराजानमपयातांश्च पाण्डवान् ॥ ८.५७.४ ॥
పాండ్యుడు చంపబడినప్పుడు కృష్ణుడు త్వరగా అర్జునునితో హితవచనం పలికాడు: చూడు, నీ స్వరాజు చంపబడ్డాడు, పాండవులు పారిపోయారు.
8.57.5
कर्णं पश्य महारङ्गे ज्वलन्तमिव पावकम् ।
असौ भीमो महेष्वासः प्रतिवृत्तो रणं प्रति ॥ ८.५७.५ ॥
మహా రణరంగంలో అగ్నివలె ప్రజ్వలిస్తున్న కర్ణుని చూడు. ఆ మహాధనుర్ధరుడు భీముడు యుద్ధం వైపు తిరిగి వచ్చాడు.
8.57.6
त इमे नानुवर्तन्ते धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव पाण्डवानां चमूमुखम् ॥ ८.५७.६ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుని నాయకత్వంలోని ఈ పాంచాలులు, సృంజయులు పాండవ సైన్య ముందు భాగాన్ని అనుసరించడం లేదు.
8.57.7
निवृत्तैश्च पुनः पार्थैर्भग्नं शत्रुबलं महत् ।
कौरवान्द्रवतो ह्येष कर्णो वारयते भृशम् ॥ ८.५७.७ ॥
పాండవులు తిరిగి వచ్చి మళ్ళీ శత్రువుల గొప్ప సైన్యాన్ని చిందరవందర చేశారు. పారిపోతున్న కౌరవులను ఈ కర్ణుడే గట్టిగా అడ్డుకుంటున్నాడు.
8.57.8
अन्तकप्रतिमो वेगे शक्रतुल्यपराक्रमः ।
असौ गच्छति कौन्तेय द्रौणिः शस्त्रभृतां वरः ॥ ८.५७.८ ॥
వేగంలో యముడితో సమానుడు, పరాక్రమంలో ఇంద్రునితో సమానుడు, ఓ కుంతీపుత్రా, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణపుత్రుడు ముందుకు వెళ్తున్నాడు.
8.57.9
तमेष प्रद्रुतः सङ्ख्ये धृष्टद्युम्नो महारथः ।
अश्वत्थाम्ना हताः सङ्ख्ये सर्वे कौन्तेय सृञ्जयाः ॥ ८.५७.९ ॥
అతని వైపు ఈ మహారథుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు పరుగెత్తుతున్నాడు. ఓ కుంతీపుత్రా, యుద్ధంలో అశ్వత్థామ చేత సృంజయులందరూ హతమయ్యారు.
8.57.10
रथाश्वनरनागानां कृतं च कदनं महत् ।
इत्येतत्सर्वमाचष्ट वासुदेवः किरीटिने ॥ ८.५७.१० ॥
రథాలు, గుర్రాలు, మనుషులు, ఏనుగులు—వీటిపై జరిగిన గొప్ప వధ ఇది. ఈ సమస్తాన్ని వాసుదేవుడు కిరీటధారికి తెలిపాడు.
8.57.11
एतच्छ्रुत्वा च दृष्ट्वा च भ्रातृणां व्यसनं महत् ।
वाहयाश्वान्हृषीकेश क्षिप्रमित्याह पाण्डवः ॥ ८.५७.११ ॥
ఇది విని, సోదరుల గొప్ప ఆపదను చూసి పాండవుడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ హృషీకేశా, గుర్రాలను త్వరగా నడుపు."
8.57.12
ततः प्रायाद्धृषीकेशो रथेनाप्रतिमो युधि ।
ततो रेणुः समभवत्पुनस्तत्र महारणे ॥ ८.५७.१२ ॥
అప్పుడు సాటిలేని హృషీకేశుడు యుద్ధంలో రథంతో ముందుకు సాగాడు. అప్పుడు ఆ మహా యుద్ధంలో మళ్ళీ దుమ్ము లేచింది.
8.57.13
ततो राजन्महानासीत्सङ्गामो रोमहर्षणः ।
सिंहनादरवाश्चात्र प्रादुरासन्समागमे।
उभयोः सेनयो राजन्मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ८.५७.१३ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు అక్కడ రోమాలు నిక్కబొడిచే మహా సంగ్రామం జరిగింది. కలయిక స్థలంలో సింహగర్జనల ధ్వనులు కూడా చెలరేగాయి. ఓ రాజా, రెండు సేనలు మరణానికి సిద్ధపడి వెనుతిరగకుండా నిలిచాయి.
8.57.14
ततः हुनः समाजग्मुरभीताः कुरुसृञ्जयाः ।
युधिषरमुखाः पार्था वैकर्तनमुखा वयम् ॥ ८.५७.१४ ॥
తరువాత భయంలేని కురు-సృంజయులు మళ్లీ కలిసారు. యుధిష్ఠిరుని ముందుంచుకున్న పార్థులు, కర్ణుని ముందుంచుకున్న మేము.
8.57.15
ततः प्रववृते यूद्धं घोररूपं विशाम्पते ।
कर्णस्य पाण्डवानां च यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ८.५७.१५ ॥
తరువాత, ఓ ప్రజాపతీ, కర్ణునికి పాండవులకు మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది; అది యముని రాజ్యాన్ని పెంచేదిగా ఉంది.
8.57.16
तस्मिन्प्रवृत्ते सङ्ग्रामे तुमुले रोमहर्षणे ।
संशप्तकेषु वीरेषु किञ्चिच्छेषेषु भारत ॥ ८.५७.१६ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా, ఆ కల్లోలమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే సంగ్రామంలో, సంశప్తక వీరులలో కొద్దిమందే మిగిలి ఉండగా.
8.57.17
धृष्टद्युम्नो महाराज सहितः सर्वराजभिः ।
कर्णमेवाभिदुद्राव पाण्डवाश्च महारथाः ॥ ८.५७.१७ ॥
ఓ మహారాజా, ధృష్టద్యుమ్నుడు సర్వరాజులతో కలిసి కర్ణునిపైనే దూకాడు; పాండవ మహారథులు కూడా.
8.57.18
आगच्छमानांस्तान्दृष्ट्वा सङ्ग्रमे विजयैषिणः ।
दधारैको रणे कार्णो जलौघानिव पर्वतः ॥ ८.५७.१८ ॥
యుద్ధంలో విజయాన్ని కోరుతూ వస్తున్న వారిని చూసి, కర్ణుడు ఒక్కడే రణంలో వరదప్రవాహాన్ని పర్వతం ఆపినట్లు వారిని ఆపాడు.
8.57.19
समासाद्य तु ते कर्णं व्यशीर्यन्त महारथाः ।
यथाऽचलं समासाद्य वार्योधाः सर्वतोदिशम् ॥ ८.५७.१९ ॥
కర్ణుని చేరగానే ఆ మహారథులు చెల్లాచెదురయ్యారు; పర్వతాన్ని చేరిన జలప్రవాహాలు అన్ని దిక్కులకూ చిందినట్లు.
8.57.20
तयोरासीन्महाराज सङ्ग्रामो घोरदर्शनः ।
प्रवृद्धयोर्महारङ्गे बलिनोर्विजिगीषतोः ॥ ८.५७.२० ॥
ఓ మహారాజా, విజయాన్ని కోరిన ఆ ఇద్దరు బలవంతుల మధ్య ఆ మహారంగంలో భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
8.57.21
धृष्टद्युम्नस्तु राधेयं शरेणानतपर्वणा ।
छादयामास सङ्क्रुद्धस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ८.५७.२१ ॥
కానీ కోపోద్రిక్తుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు రాధేయుడిని వంగిన కణుపులుగల బాణంతో కప్పి, 'ఆగు, ఆగు!' అన్నాడు.
8.57.22
विजयं तु धनुः श्रेष्ठं विधृन्वानो महारथः ।
पार्षतस्य धनुश्छित्त्वा शरांश्चाशीविषोपमान् ॥ ८.५७.२२ ॥
మహారథుడు కర్ణుడు తన శ్రేష్ఠమైన 'విజయ' ధనుస్సును ఝళిపించి, పార్షతుని విల్లును, విషసర్పాల వంటి బాణాలను ఛేదించాడు.
8.57.23
ववर्ष शरवर्षाणि तोयवर्षानिवाम्बुदः ।
छादयामास सङ्क्रुद्धः पार्षतं नवभिः शरैः ॥ ८.५७.२३ ॥
మేఘం వర్షం కురిపించినట్లు, కోపోద్రిక్తుడైన కర్ణుడు బాణవర్షం కురిపించి తొమ్మిది బాణాలతో పార్షతుని కప్పాడు.
8.57.24
ते हेमविकृतं वर्म भित्त्वा तस्य महात्मनः ।
शोणिताक्ता व्यराजन्त शक्रगोपा इवानघ ॥ ८.५७.२४ ॥
ఓ నిష్కళంకుడా, ఆ మహాత్ముని బంగారు కవచాన్ని ఛేదించిన బాణాలు రక్తంతో తడిసి ఇంద్రగోప కీటకాల్లా మెరిశాయి.
8.57.25
तदपास्य धनुश्छिन्नं धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ।
ततोऽन्यद्धनुरादाय सारवद्भारसाधनम्।
कर्णं विव्याध सप्तत्या शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.५७.२५ ॥
అప్పుడు ప్రతాపవంతుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు విరిగిన విల్లును పక్కన పడేసి, భారాన్ని మోయగల దృఢమైన మరో విల్లును తీసుకుని, వంగిన కణుపులుగల డెబ్భై బాణాలతో కర్ణుని కొట్టాడు.
8.57.26
तथैव राजन्कर्णोऽपि पार्षतं शत्रुतापनम् ।
द्रोणशत्रुं महेष्वासो विव्याध निशितैः शरैः ॥ ८.५७.२६ ॥
రాజా, అలాగే మహావిలుకాడు కర్ణుడు కూడా ద్రోణుని శత్రువు, శత్రువులను దహించేవాడు అయిన పార్షతుని వాడి బాణాలతో కొట్టాడు.
8.57.27
पुनरन्यं महाराज शरं कनकभूषणम् ।
प्रेषयामास समरे मृत्युदण्डमिवापरम् ॥ ८.५७.२७ ॥
మహారాజా, యుద్ధంలో కర్ణుడు మళ్లీ బంగారు అలంకారాలతో కూడిన మరో బాణాన్ని ప్రయోగించాడు; అది మృత్యుదండంలా ఉంది.
8.57.28
तमापतन्तं सहसा घोररूपं विशाम्पते ।
चिच्छेद शतधा राजन्पार्षतः कृतहस्तवत् ॥ ८.५७.२८ ॥
ప్రజాపతీ, అకస్మాత్తుగా దూసుకువస్తున్న ఆ భయంకర బాణాన్ని, రాజా, పార్షతుడు నేర్పరి చేతితో వంద ముక్కలుగా తెగ్గొట్టాడు.
8.57.29
दृष्टवान्पतितं भूमौ शरं कर्णो विशाम्पते ॥ ८.५७.२९ ॥
ప్రజాపతీ, నేలపై పడిన ఆ బాణాన్ని కర్ణుడు చూశాడు.
8.57.30
पार्षतः शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयत् ।
विव्याध चैनं त्वरितो नाराचैः सप्तभिस्तदा ॥ ८.५७.३० ॥
పార్షతుడు బాణ వర్షంతో అన్ని వైపులనుండి అతన్ని చుట్టుముట్టి, అప్పుడే వేగంగా ఏడు నారాచ బాణాలతో కొట్టాడు.
8.57.31
तं प्रत्यविध्यद्दशभिः शरैर्हेमविभूषितैः ।
तयोर्युद्धं समभवद्दृष्टिश्रोत्रमनोहरम् ॥ ८.५७.३१ ॥
అతడు అతన్ని బంగారంతో అలంకరించిన పది బాణాలతో గుచ్చాడు. వారిద్దరి యుద్ధం చూడటానికీ వినడానికీ మనసును ఆకర్షించేదిగా జరిగింది.
8.57.32
आसीद्धोरं च चित्रं च प्रेक्षणीयं च सर्वशः ॥ ८.५७.३२ ॥
ఆ యుద్ధం అన్ని విధాలుగా భయంకరంగా, అద్భుతంగా, చూడదగినదిగా ఉంది.
8.57.33
सर्वेषां तत्र भूतानां रोमहर्षो व्यजायत ।
दृष्ट्वा तत्समरे कर्म कर्णपार्षतयोर्नृप ॥ ८.५७.३३ ॥
రాజా, అక్కడ ఉన్న సమస్త ప్రాణులకు యుద్ధంలో కర్ణ-పార్షతుల ఆ కార్యాన్ని చూసి ఒళ్ళు గగుర్పొడిచింది.
8.57.34
एतस्मिन्नन्तरे द्रौणिरभ्ययात्तं महारथम् ।
पार्षतं शत्रुदमनं शत्रुवीर्यासुनाशनम् ॥ ८.५७.३४ ॥
ఇంతలో ద్రోణుని కుమారుడు అశ్వత్థామ, శత్రువులను అణచేవాడు, శత్రువుల పరాక్రమాన్ని వెంటనే నశింపజేసేవాడు అయిన ఆ మహారథుడు పార్షతుని మీదకు దూసుకొచ్చాడు.
8.57.35
स दृष्ट्वा समरे यान्तमभीतं च महारथम् ।
अभ्यभाषत सङ्क्रुद्धः पार्षतं शत्रुतापनम् ॥ ८.५७.३५ ॥
యుద్ధంలో ముందుకు సాగుతున్న భయం లేని ఆ మహారథుడిని చూసి, కోపంతో శత్రువులను బాధించే పార్షతునితో అతడు మాట్లాడాడు.
8.57.36
रथं रथेन सम्पीड्य पार्षतस्य तु ब्राह्मणः ॥ ८.५७.३६ ॥
బ్రాహ్మణుడైన అశ్వత్థాముడు పార్షతుని రథాన్ని తన రథంతో గట్టిగా నొక్కాడు.
8.57.37
तिष्ठतिष्ठेति ब्रह्मघ्न न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ।
इत्युक्त्वा सुभृशं वीरः शीघ्रकृन्निशितैः शरैः।
छादयामास समरे यतमानो महारथः ॥ ८.५७.३७ ॥
"ఆగు, ఆగు, బ్రహ్మఘాతకా! నేను బ్రతికి ఉండగా నీవు తప్పించుకోలేవు." అని అత్యంత గట్టిగా పలికి, యుద్ధంలో ప్రయత్నిస్తున్న ఆ వీర మహారథుడు వాడి బాణాలతో వేగంగా అతడిని కప్పివేశాడు.
8.57.38
यत्नतः परया शक्त्या धृष्टद्युम्नं महारथम् ।
योधयामास समरे क्रुद्धरूपो विशाम्पते ॥ ८.५७.३८ ॥
ప్రజాపతీ! కోపంతో నిండిన రూపంతో అతడు పరమ శక్తితో, ప్రయత్నంతో యుద్ధంలో మహారథుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడితో పోరాడాడు.
8.57.39
तयोस्तु सन्निपाते हि घोररूपो विशाम्पते ॥ ८.५७.३९ ॥
ప్రజాపతీ! వారిద్దరి ఆ ఘర్షణ నిజంగా భయంకర రూపం కలిగినదై ఉంది.
8.57.40
यथा हि समरे द्रौणिः पार्षतं दृश्यत मारिष ।
नातिहृष्टमना ह्यासीन्मन्वानो मृत्युमात्मनः ॥ ८.५७.४० ॥
పూజ్యా! యుద్ధంలో ద్రౌణి పార్షతుడిని చూసినప్పుడు అతడు అత్యంత సంతోషమైన మనస్సుతో లేడు; తన మరణాన్నే భావిస్తున్నాడు.
8.57.41
स ज्ञात्वा पितुरत्यन्तरैरिणं तु महाहवे ।
आत्मानं समरे ज्ञात्वाऽशस्त्रवध्यं महाबलः।
जवेनाभिययौ द्रौणिं कालः कालक्षये यथा ॥ ८.५७.४१ ॥
అతడు తండ్రి మహాయుద్ధభూమిని, యుద్ధంలో తాను ఆయుధాలతో చంపబడలేనని తెలుసుకొని, మహాబలుడై, ప్రళయకాలంలో కాలుడు వచ్చినట్లు వేగంగా ద్రౌణివైపు దూసుకెళ్లాడు.
8.57.42
द्रौणिस्तु दृष्ट्वा राजेन्द्र धृष्टद्युम्नमवस्थितम् ।
क्रोधेन निःश्वसन्वीरः पार्षदं समभिद्रवत् ॥ ८.५७.४२ ॥
రాజేంద్రా! ద్రౌణి ధృష్టద్యుమ్నుడు నిలబడి ఉండటం చూసి, కోపంతో దీర్ఘ నిట్టూర్పులు విడుస్తూ ఆ వీరుడైన పార్షతుడి మీదికి దూసుకెళ్లాడు.
8.57.43
तावन्योन्यं तु दृष्ट्वैव संरम्भं जग्मतुः परम् ।
प्रगृह्य महती चापे शरासनसमन्विते ॥ ८.५७.४३ ॥
వారిద్దరూ ఒకరినొకరు చూడగానే మహా ఆగ్రహంతో నిండిపోయారు; పెద్ద విల్లును, బాణాలతో కూడిన ధనుస్సును చేపట్టారు.
8.57.44
अथाब्रवीन्महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
धृष्टद्युम्नं समीपस्थं त्वरमाणो विशाम्पते ॥ ८.५७.४४ ॥
అప్పుడు, మహారాజా! ప్రతాపవంతుడైన ద్రోణపుత్రుడు త్వరగా సమీపంలో నిలిచిన ధృష్టద్యుమ్నునితో అన్నాడు — ఓ ప్రజాపతీ!
8.57.45
पाञ्चालापशदाद्य त्वां प्रेषयामि यमक्षयम् ।
पापं हि यत्त्वया कर्म कृतं तातं घ्नता रणे ॥ ८.५७.४५ ॥
పాంచాలుల అవమానమా! ఈ రోజు నిన్ను యమలోకానికి పంపుతున్నాను; యుద్ధంలో నా తండ్రిని చంపి నీవు పాపకర్మ చేశావు.
8.57.46
अद्य त्वं प्राप्स्यसे तद्वै यथा ह्यकुशलस्तथा ।
अरक्ष्यमाणः पार्थेन यदि तिष्ठसि संयुगे।
नापक्रामसि वा मोहात्सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ८.५७.४६ ॥
ఈ రోజు నీవు అదృష్టహీనునికి వచ్చే ఫలితాన్నే పొందుతావు; పార్థుని రక్షణ లేకుండా నీవు యుద్ధంలో నిలిచినా, లేదా మోహంతో పారిపోకపోయినా. ఇదే సత్యం, నీకు చెబుతున్నాను.