મહાભારત · અધ્યાય 8.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.58.1
एवमुक्तः प्रत्युवाच धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ।
आशिषं तां प्रवक्तव्यां मामको दास्यते तव ॥ ८.५८.१ ॥
આમ કહેવાતાં પ્રતાપી ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ઉત્તર આપ્યો: જે આશીર્વાદ કહેવા યોગ્ય છે તે મારું (અસ્ત્ર) તને આપશે.
8.58.2
येनैव ते पितुर्दत्ता यतमानस्य संयुगे ।
एष ते प्रतिवाक्यं वै असिर्दास्यति मामकः।
येन कृत्तं तव पितुर्यतमानस्य तच्छिरः ॥ ८.५८.२ ॥
યુદ્ધમાં લડતા તારા પિતાને જેનાથી આપવામાં આવ્યું હતું, એ જ આ મારી તલવાર તને જવાબરૂપે આપશે; જેનાથી લડતા તારા પિતાનું તે મસ્તક કાપવામાં આવ્યું હતું.
8.58.3
यदि तावन्मया द्रोणो निहतो ब्राह्मणब्रुवः ।
त्वामिदानीं कथं युद्धे न हनिष्यामि किल्बिषम् ॥ ८.५८.३ ॥
બ્રાહ્મણ હોવાનો દાવો કરનાર દ્રોણને જો મેં માર્યો હોય, તો હવે યુદ્ધમાં તને, હે પાપી, હું કેમ ન મારું?
8.58.4
एवमुक्त्वा महातेजाः सेनापतिररिन्दमः ।
सुतीक्ष्णेनाथ भल्लेन द्रौणिं विव्याध पार्षतः ॥ ८.५८.४ ॥
આમ કહીને મહાતેજસ્વી, શત્રુઓનું દમન કરનાર સેનાપતિ પાર્ષતે અતિ તીક્ષ્ણ ભલ્લથી દ્રૌણિ (અશ્વત્થામા)ને વીંધ્યો.
8.58.5
ततो द्रौणिः सुसङ्क्रुद्धः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
आच्छादयद्दिशो राजन्धृष्टद्युम्नस्य संयुगे ॥ ८.५८.५ ॥
ત્યારે, હે રાજન, અત્યંત ક્રોધે ભરાયેલા દ્રૌણિએ યુદ્ધમાં ધૃષ્ટદ્યુમ્નની દિશાઓ વાંકા ગાંઠવાળા બાણોથી ઢાંકી દીધી.
8.58.6
नैवान्तरिक्षं न दिशो नापि योधाः सहस्रशः ।
दृश्यन्ते वै महाराज शरैश्छन्नाः समन्ततः।
एकः सन्वारयामास प्रेक्षणीयः समन्ततः ॥ ८.५८.६ ॥
આકાશ દેખાતું નહોતું, દિશાઓ પણ નહોતી, હજારો યોદ્ધાઓ પણ નહોતા દેખાતા; હે મહારાજ, ચારેય બાજુ બાણોથી ઢંકાઈને. એકલો ઊભો રહીને, ચારેય બાજુ દેખાતો (તે) રોકી રહ્યો હતો.
8.58.7
तथैव पार्षतो राजन्द्रौणिमाहवशोभिनम् ।
शरैः सञ्छादयामास सूतपुत्रस्य पश्यतः ॥ ८.५८.७ ॥
રાજન, એ જ રીતે પાર્ષતે યુદ્ધશોભી દ્રૌણિને સૂતપુત્ર જોતો હતો ત્યારે બાણોથી ઢાંકી દીધો.
8.58.8
राधेयोऽपि महाराज पाञ्चालान्सह पाण्डवैः ।
द्रौपदेया युधामन्युमुत्तमौजसमेव च ॥ ८.५८.८ ॥
મહારાજ, રાધેયે પણ પાંચાલોને પાંડવો સાથે, તેમજ દ્રૌપદીના પુત્રોને, યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજસને પણ આક્રમણનું લક્ષ્ય બનાવ્યા.
8.58.9
सात्यकिश्च महाराज योधांश्चान्यान्सहस्रशः ।
एकस्तान्वारयामास प्रेक्षणीयः समन्ततः ॥ ८.५८.९ ॥
મહારાજ, સાત્યકિએ એકલા હાથે હજારો અન્ય યોદ્ધાઓને ચારેય બાજુથી રોકી રાખ્યા; તે જોવા જેવો હતો.
8.58.10
धृष्टद्युम्नस्तु समरे द्रौणेश्चिच्छेद कार्मुकम् ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन पश्यतां सर्वयोधिनाम् ॥ ८.५८.१० ॥
પરંતુ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને યુદ્ધમાં દ્રૌણિનું ધનુષ તીક્ષ્ણ ક્ષુરપ્ર બાણથી છેદ્યું, બધા યોદ્ધાઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે.
8.58.11
तदपास्य धनुश्छिन्नमन्यदादत्त कार्मुकम् ।
वेगवत्समरे घोरं शरांश्चाशीविषोपमान् ॥ ८.५८.११ ॥
પછી તૂટેલું ધનુષ ફેંકી તેણે બીજું ધનુષ લીધું; યુદ્ધમાં વેગવાન, ભયંકર, ઝેરી સર્પો જેવાં બાણો પણ લીધાં.
8.58.12
स पार्षतस्य राजेन्द्र धनुः शक्तिं गदां ध्वजम् ।
हयान्सूतं रथं चैव निमेषाद्व्यधमच्छरैः ॥ ८.५८.१२ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તેણે પાર્ષતનું ધનુષ, શક્તિ, ગદા, ધ્વજ, ઘોડા, સારથિ અને રથ એક ક્ષણમાં બાણોથી નષ્ટ કર્યા.
8.58.13
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
खङ्गमादत्त विपुलं शतचन्द्रं च भानुमत् ॥ ८.५८.१३ ॥
તેનું ધનુષ્ય તૂટ્યું, રથ વિનાનો, ઘોડા અને સારથિ મરાયા, ત્યારે તેણે સો ચંદ્રચિહ્નોવાળી મોટી ચમકતી તલવાર લીધી.
8.58.14
द्रौणिस्तदपि राजेन्द्र भल्लैः क्षिप्रं महारथः ।
चिच्छेद समरे वीरः क्षिप्रहस्तो दृढायुधः ॥ ८.५८.१४ ॥
હે રાજેન્દ્ર! દ્રોણપુત્ર એ મહારથીએ પણ ભલ્લ બાણોથી ઝડપથી યુદ્ધમાં, ઝડપી હાથવાળા અને દૃઢ આયુધવાળા એ વીરે તેને કાપી નાખ્યું.
8.58.15
रथादनवरूढस्य धन्विनो बाहुशालिनः ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.५८.१५ ॥
રથ પરથી ઊતર્યા વિના જ એ ધનુર્ધર, બાહુબળી વીરનું એ કાર્ય સર્વ સેનાઓ જોતી હતી ત્યારે અદ્ભુત જેવું થયું.
8.58.16
धृष्टद्युम्नं तु विरथं हताश्वरथसारथिम् ।
शस्त्रैश्च बहुधा विद्धमस्त्रैश्च शकलीकृतम्।
नातरद्भरतश्रेष्ठ यदमानो महारथः ॥ ८.५८.१६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! રથ વિનાના, ઘોડા-રથ-સારથિ નષ્ટ થયેલા, શસ્ત્રોથી ઘણી રીતે વીંધાયેલા અને અસ્ત્રોથી ટુકડા થયેલા ધૃષ્ટદ્યુમ્નને એ મહારથીએ પ્રયત્ન કરવા છતાં પાર ન કર્યા.
8.58.17
तस्यान्तमिषुभी राजन्यदा द्रौणिर्न गच्छति ।
अथ त्यक्त्वा रथं वीरः पार्षतं त्वरितोऽन्वगात्।
प्रगृह्य विपुलं खह्गं जातरूपपरिष्कृतम् ॥ ८.५८.१७ ॥
હે રાજન! દ્રોણપુત્ર બાણોથી જ્યારે તેના અંત સુધી ન પહોંચી શક્યો, ત્યારે એ વીરે રથ છોડીને ઝડપથી પાર્ષતનો પીછો કર્યો, સોનાથી શણગારેલી વિશાળ તલવાર ઉપાડીને.
8.58.18
तस्य सम्पततो राजन्वपुरासीन्महात्मनः ।
गरुडस्येव ततो जिघृक्षोः पन्नगोत्तमम् ॥ ८.५८.१८ ॥
હે રાજન! ઉત્તમ સર્પને પકડવા ઝપટતા ગરુડની જેમ એ મહાત્માનું શરીર ઝપટ મારતું હતું.
8.58.19
एतस्मिन्नेव काले तु केशवः परवीरहा ।
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठमर्जुनं जयतां वरम् ॥ ८.५८.१९ ॥
એ જ સમયે શત્રુવીરોનો સંહાર કરનારા કેશવે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ, ભરતશ્રેષ્ઠ અર્જુનને કહ્યું.
8.58.20
पश्य द्रौणिं पार्षतस्य यतमानं वधं प्रति ।
यत्नं करोति विपुलं हन्याच्चैनं न संशयः ॥ ८.५८.२० ॥
જુઓ, દ્રોણપુત્ર પૃષતપુત્રને મારવા માટે મોટો પ્રયત્ન કરી રહ્યો છે; તેમાં શંકા નથી, તે તેને મારી નાખશે.
8.58.21
त्रायस्वैनं महाबाहो पार्षतं युद्धदुर्मदम् ।
द्रौणेरास्यगतं वीर मृत्योरास्यगतं यथा ॥ ८.५८.२१ ॥
હે મહાબાહુ, યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત પૃષતપુત્રનું રક્ષણ કરો; હે વીર, દ્રોણપુત્રના મુખમાં પડેલાને, જેમ મૃત્યુના મુખમાં પડેલાને, તેમ બચાવો.
8.58.22
एवमुक्त्वा महाराज वासुदेवः प्रतापवान् ।
प्रैषयत्तुरगान्यत्र द्रौणिर्वीरो व्यवस्थितः ॥ ८.५८.२२ ॥
હે મહારાજ, એમ કહીને પ્રતાપી વાસુદેવે ઘોડાઓને ત્યાં હાંક્યા જ્યાં વીર દ્રોણપુત્ર ઊભો હતો.
8.58.23
ते हयाश्चन्द्रसङ्काशाः केशवेन प्रचोदिताः ।
पिबन्त इव चाकाशं जग्मुद्रौणेर्महारथम् ॥ ८.५८.२३ ॥
કેશવે પ્રેરેલા, ચંદ્ર સમાન ઉજ્જવળ એ ઘોડાઓ, જાણે આકાશ પીતા હોય તેમ, દ્રોણપુત્રના મહારથ તરફ દોડ્યા.
8.58.24
दृष्ट्वा द्रौणिर्महाराज वासुदेवधनंजयौ ।
धृष्टद्युम्नवधे राजंश्चक्रे यत्नं महाबलः ॥ ८.५८.२४ ॥
હે મહારાજ, વાસુદેવ અને ધનંજયને જોઈને મહાબળવાન દ્રોણપુત્રે ધૃષ્ટદ્યુમ્નના વધ માટે પ્રયત્ન કર્યો.
8.58.25
विकृष्यमाणं दृष्ट्वै धृष्टद्युम्नं जनेश्वर ।
शरांश्चिक्षेप वै पार्थो द्रौणिं प्रति महारथः ॥ ८.५८.२५ ॥
હે જનેશ્વર! ધૃષ્ટદ્યુમ્નને ખેંચાતો જોઈને મહારથી પાર્થે દ્રૌણિ તરફ બાણો છોડ્યા.
8.58.26
ते शरा हेमविकृता गाण्डीवप्रेषिता भृशम् ।
द्रौणिमासाद्य विविशुर्वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ ८.५८.२६ ॥
ગાંડીવમાંથી છોડાયેલા તે સોનાથી શણગારેલા બાણો દ્રૌણિ સુધી પહોંચીને રાફડામાં સાપ પેસે તેમ પેસી ગયા.
8.58.27
विद्धस्तु तैः शरैर्घोरैद्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
उत्सृज्य समरे राजन्पाञ्चालममितौजसम् ॥ ८.५८.२७ ॥
હે રાજન! તે ભયંકર બાણોથી વિંધાયેલા પ્રતાપી દ્રોણપુત્રે યુદ્ધમાં અમિતતેજસ્વી પાંચાલને છોડી દીધો.
8.58.28
आरुरोह रथं वीरो धनञ्जयशरार्दितः ।
प्रगृह्य च धनुः श्रेष्ठं पार्थं विव्याध सायकैः ॥ ८.५८.२८ ॥
ધનંજયના બાણોથી પીડિત થયેલો તે વીર રથ પર ચઢ્યો અને શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય ઉપાડીને પાર્થને બાણોથી વીંધ્યો.
8.58.29
एतस्मिन्नन्तरे शूरः सहदेवो जनाधिप ।
अपोवाह रथेनाजौ पार्षतं शत्रुतापनम् ॥ ८.५८.२९ ॥
આ દરમિયાન, હે જનાધિપ! શૂર સહદેવે યુદ્ધમાં રથ વડે શત્રુઓને તપાવનાર પાર્ષતને દૂર લઈ ગયો.
8.58.30
अर्जुनोऽपि महाराज द्रौणिं विव्याध पत्रिभिः ।
तं द्रोणपुत्रः संरब्धो बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.५८.३० ॥
હે મહારાજ! અર્જુને પણ દ્રૌણિને પાંખવાળા બાણોથી વીંધ્યો. ત્યારે ક્રોધે ભરાયેલા દ્રોણપુત્રે તેના બાહુઓ અને છાતીમાં બાણો ઘુસાડ્યા.
8.58.31
क्रोधितस्तु रणे पार्थो नाराचं कालसन्निभम् ।
द्रोणपुत्राय चिक्षेप यमदण्डमिवापरम् ॥ ८.५८.३१ ॥
રણમાં ક્રોધે ભરાયેલા પાર્થે કાળ સમાન નારાચ દ્રોણપુત્ર પર છોડ્યો; તે જાણે બીજો યમદંડ હતો.
8.58.32
स ब्राह्मणस्यांसदेशे निपपात महाद्युतेः ।
स विह्वलो महाराज शरवेगेन संयुगे।
निषसाद रथोपस्थे वैक्लव्यं परमं ययौ ॥ ८.५८.३२ ॥
તે મહાતેજસ્વી બ્રાહ્મણ (દ્રોણપુત્ર)ના ખભા પર પડ્યો. હે મહારાજ, યુદ્ધમાં બાણના વેગથી તે વિહ્વળ થઈ રથની ભૂમિ પર બેસી ગયો અને અત્યંત વૈક્લવ્ય પામ્યો.
8.58.33
तं तु मत्वा हतं वीरं सारथिः शत्रुकर्शनम् ।
अपोवाह रणेनाजौ त्वरमाणो रणाजिरात् ॥ ८.५८.३३ ॥
તે શત્રુકર્શન વીરને મરેલો જાણીને સારથિએ ઉતાવળે યુદ્ધમાંથી, રણભૂમિમાંથી તેને દૂર હાંકી લીધો.
8.58.34
अथोद्धृष्टं महाराज पाञ्चालैर्जितकाशिभिः ।
मोक्षितं पार्षतं दृष्ट्वा द्रोणपुत्रं च पीडितम् ॥ ८.५८.३४ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, પાંચાલો અને જીતેલા કાશીવાસીઓ પાર્ષત (ધૃષ્ટદ્યુમ્ન) મુક્ત થયેલો અને દ્રોણપુત્ર પીડિત થયેલો જોઈને હર્ષનાદ કરી ઊઠ્યા.
8.58.35
वादित्राणि च दिव्यानि प्रावाद्यन्त सहस्रशः ।
सिंहनादश्च सञ्जज्ञे दृष्ट्वा युद्धं तदद्भुतम् ॥ ८.५८.३५ ॥
હજારો દિવ્ય વાદ્યો વાગવા લાગ્યાં; તે અદ્ભુત યુદ્ધ જોઈને સિંહનાદ ઊઠ્યો.
8.58.36
ततः कर्णो महाराज व्याक्षिपद्विजयं धनुः ।
दृष्ट्वार्जुनं रणे क्रुद्धः प्रेक्षते च मुहुर्मुहुः।
द्वैरथं चापि पार्थेन गन्तुकामो महाद्युतिः ॥ ८.५८.३६ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, કર્ણે પોતાનું વિજય ધનુષ્ય ખેંચ્યું. યુદ્ધમાં અર્જુનને જોઈ ક્રોધિત થઈ તે વારંવાર તેની તરફ જોવા લાગ્યો; તે મહાતેજસ્વી પાર્થ સાથે દ્વંદ્વયુદ્ધ કરવા ઇચ્છતો હતો.
8.58.37
एवं कृत्वाऽब्रवीत्पार्थो वासुदेवं धनञ्जयः ।
याहि संशप्तकान्कृष्ण कार्यमेतत्परं मम ॥ ८.५८.३७ ॥
આમ કરીને પાર્થ ધનંજય વાસુદેવને બોલ્યો: હે કૃષ્ણ, સંશપ્તકો તરફ ચાલ; આ જ મારું પરમ કાર્ય છે.
8.58.38
ततः प्रयातो गोविन्दः श्रुत्वा पाण्डवभाषितम् ।
रथेनातिपताकेन मनोमारुतरंहसा ॥ ८.५८.३८ ॥
ત્યારે પાંડવના વચન સાંભળીને ગોવિંદ, અનેક ધ્વજાઓવાળા, મન અને વાયુના વેગવાળા રથમાં ચાલ્યો.
8.58.39
एवमेष क्षयो वृत्तः पृथिव्यां पृथिवीपते ।
तावकानां परेषां च राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ८.५८.३९ ॥
હે પૃથ્વીપતિ, આ રીતે પૃથ્વી પર આ વિનાશ થયો; હે રાજન, તમારા અને શત્રુઓના લોકોનો, તમારી દુષ્ટ મંત્રણાથી.