మహాభారతం · అధ్యాయం 8.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.58.1
एवमुक्तः प्रत्युवाच धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ।
आशिषं तां प्रवक्तव्यां मामको दास्यते तव ॥ ८.५८.१ ॥
ఇలా అనగా ప్రతాపవంతుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు ఇలా బదులిచ్చాడు: చెప్పదగిన ఆ ఆశీర్వాదాన్ని నా (ఆయుధం) నీకు ఇస్తుంది.
8.58.2
येनैव ते पितुर्दत्ता यतमानस्य संयुगे ।
एष ते प्रतिवाक्यं वै असिर्दास्यति मामकः।
येन कृत्तं तव पितुर्यतमानस्य तच्छिरः ॥ ८.५८.२ ॥
యుద్ధంలో పోరాడుతున్న నీ తండ్రికి దేనితో ఇవ్వబడిందో, అదే ఖడ్గం ఇదిగో నీకు ప్రతిఫలంగా నా (ఖడ్గం) ఇస్తుంది; దానితోనే పోరాడుతున్న నీ తండ్రి ఆ తల నరకబడింది.
8.58.3
यदि तावन्मया द्रोणो निहतो ब्राह्मणब्रुवः ।
त्वामिदानीं कथं युद्धे न हनिष्यामि किल्बिषम् ॥ ८.५८.३ ॥
బ్రాహ్మణుడినని చెప్పుకున్న ద్రోణుడిని నేను చంపినప్పుడు, ఇప్పుడు యుద్ధంలో నిన్ను, పాపీ, నేను ఎలా చంపకుండా ఉంటాను?
8.58.4
एवमुक्त्वा महातेजाः सेनापतिररिन्दमः ।
सुतीक्ष्णेनाथ भल्लेन द्रौणिं विव्याध पार्षतः ॥ ८.५८.४ ॥
ఇలా చెప్పి, మహాతేజస్సు గల, శత్రువులను అణచే సేనాపతి పార్షతుడు అతి తీక్ష్ణమైన భల్లంతో ద్రౌణిని (అశ్వత్థామను) కొట్టాడు.
8.58.5
ततो द्रौणिः सुसङ्क्रुद्धः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
आच्छादयद्दिशो राजन्धृष्टद्युम्नस्य संयुगे ॥ ८.५८.५ ॥
అప్పుడు, రాజా, అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన ద్రౌణి, యుద్ధంలో ధృష్టద్యుమ్నుని దిక్కులన్నిటినీ వంగిన పర్వాలు గల బాణాలతో కప్పివేశాడు.
8.58.6
नैवान्तरिक्षं न दिशो नापि योधाः सहस्रशः ।
दृश्यन्ते वै महाराज शरैश्छन्नाः समन्ततः।
एकः सन्वारयामास प्रेक्षणीयः समन्ततः ॥ ८.५८.६ ॥
ఆకాశం కనిపించలేదు, దిక్కులు కనిపించలేదు, వేలకొద్దీ యోధులు కూడా కనిపించలేదు; మహారాజా, అన్ని వైపులా బాణాలతో కప్పబడి. ఒంటరిగా నిలిచి, అన్ని వైపులా కనిపించే (వీరుడు) ఎదురునిలిచాడు.
8.58.7
तथैव पार्षतो राजन्द्रौणिमाहवशोभिनम् ।
शरैः सञ्छादयामास सूतपुत्रस्य पश्यतः ॥ ८.५८.७ ॥
రాజా, అలాగే పార్షతుడు యుద్ధంలో ప్రకాశించే ద్రౌణిని సూతపుత్రుడు చూస్తుండగా బాణాలతో కప్పివేశాడు.
8.58.8
राधेयोऽपि महाराज पाञ्चालान्सह पाण्डवैः ।
द्रौपदेया युधामन्युमुत्तमौजसमेव च ॥ ८.५८.८ ॥
మహారాజా, రాధేయుడు కూడా పాంచాలులను పాండవులతో కలిసి, ద్రౌపదీ పుత్రులను, యుధామన్యుడిని, ఉత్తమౌజుడిని కూడా ఎదిరించాడు.
8.58.9
सात्यकिश्च महाराज योधांश्चान्यान्सहस्रशः ।
एकस्तान्वारयामास प्रेक्षणीयः समन्ततः ॥ ८.५८.९ ॥
మహారాజా, సాత్యకి ఒక్కడే వేలాది ఇతర యోధులను అన్నివైపులనుండి అడ్డుకున్నాడు, అతడు చూడదగినవాడు.
8.58.10
धृष्टद्युम्नस्तु समरे द्रौणेश्चिच्छेद कार्मुकम् ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन पश्यतां सर्वयोधिनाम् ॥ ८.५८.१० ॥
కానీ ధృష్టద్యుమ్నుడు యుద్ధంలో ద్రౌణి విల్లును అత్యంత పదునైన క్షురప్ర బాణంతో తెగగొట్టాడు, యోధులందరూ చూస్తుండగా.
8.58.11
तदपास्य धनुश्छिन्नमन्यदादत्त कार्मुकम् ।
वेगवत्समरे घोरं शरांश्चाशीविषोपमान् ॥ ८.५८.११ ॥
అప్పుడు విరిగిన విల్లును పక్కకు విసిరి అతడు మరొక విల్లును తీసుకున్నాడు; యుద్ధంలో వేగమైన, భయంకరమైన, విషసర్పాల వంటి బాణాలను కూడా తీసుకున్నాడు.
8.58.12
स पार्षतस्य राजेन्द्र धनुः शक्तिं गदां ध्वजम् ।
हयान्सूतं रथं चैव निमेषाद्व्यधमच्छरैः ॥ ८.५८.१२ ॥
రాజేంద్రా, అతడు పార్షతుని విల్లు, శక్తి, గద, ధ్వజం, గుర్రాలు, సారథి, రథం అన్నింటినీ క్షణంలో బాణాలతో ధ్వంసం చేశాడు.
8.58.13
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
खङ्गमादत्त विपुलं शतचन्द्रं च भानुमत् ॥ ८.५८.१३ ॥
అతని విల్లు తెగిపోయి, రథం లేకుండా, గుర్రాలు చచ్చి, సారథి మరణించగా, నూరు చంద్రచిహ్నాలతో మెరిసే పెద్ద ఖడ్గాన్ని అతడు చేపట్టాడు.
8.58.14
द्रौणिस्तदपि राजेन्द्र भल्लैः क्षिप्रं महारथः ।
चिच्छेद समरे वीरः क्षिप्रहस्तो दृढायुधः ॥ ८.५८.१४ ॥
ఓ రాజేంద్రా! ద్రోణుని కుమారుడైన ఆ మహారథుడు కూడా భల్ల బాణాలతో వేగంగా యుద్ధంలో, చురుకైన చేతులు, దృఢ ఆయుధం కల ఆ వీరుడు దాన్ని ఖండించాడు.
8.58.15
रथादनवरूढस्य धन्विनो बाहुशालिनः ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.५८.१५ ॥
రథం దిగకుండానే ఆ ధనుర్ధారి, బాహుబలుడైన అతడిని చూస్తున్న సమస్త సేనలకు అది అద్భుతంగా తోచింది.
8.58.16
धृष्टद्युम्नं तु विरथं हताश्वरथसारथिम् ।
शस्त्रैश्च बहुधा विद्धमस्त्रैश्च शकलीकृतम्।
नातरद्भरतश्रेष्ठ यदमानो महारथः ॥ ८.५८.१६ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! రథరహితుడైన, గుర్రాలు రథం సారథి నశించిన, ఆయుధాలతో అనేక విధాలుగా గుచ్చబడిన, అస్త్రాలతో ముక్కలైన ధృష్టద్యుమ్నుడిని ప్రయత్నించినా ఆ మహారథుడు అధిగమించలేకపోయాడు.
8.58.17
तस्यान्तमिषुभी राजन्यदा द्रौणिर्न गच्छति ।
अथ त्यक्त्वा रथं वीरः पार्षतं त्वरितोऽन्वगात्।
प्रगृह्य विपुलं खह्गं जातरूपपरिष्कृतम् ॥ ८.५८.१७ ॥
ఓ రాజా! ద్రోణుని కుమారుడు బాణాలతో అతని అంతాన్ని చేరలేనప్పుడు, ఆ వీరుడు రథాన్ని విడిచి వేగంగా పార్షతుని వెంబడించాడు, బంగారంతో అలంకరించిన పెద్ద ఖడ్గాన్ని పట్టుకుని.
8.58.18
तस्य सम्पततो राजन्वपुरासीन्महात्मनः ।
गरुडस्येव ततो जिघृक्षोः पन्नगोत्तमम् ॥ ८.५८.१८ ॥
ఓ రాజా! ఉత్తమ సర్పాన్ని పట్టుకోవాలని దూకిన గరుత్మంతుడిలా ఆ మహాత్ముని శరీరం అప్పుడు వేగంగా పైకి ఉరికినట్లు అయింది.
8.58.19
एतस्मिन्नेव काले तु केशवः परवीरहा ।
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठमर्जुनं जयतां वरम् ॥ ८.५८.१९ ॥
అదే సమయంలో శత్రువీరులను సంహరించే కేశవుడు, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడైన భరతశ్రేష్ఠుడు అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు.
8.58.20
पश्य द्रौणिं पार्षतस्य यतमानं वधं प्रति ।
यत्नं करोति विपुलं हन्याच्चैनं न संशयः ॥ ८.५८.२० ॥
చూడు, ద్రోణుని కుమారుడు పృషతుని కుమారుని వధకై గొప్ప ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు; సందేహం లేదు, అతడు అతన్ని చంపుతాడు.
8.58.21
त्रायस्वैनं महाबाहो पार्षतं युद्धदुर्मदम् ।
द्रौणेरास्यगतं वीर मृत्योरास्यगतं यथा ॥ ८.५८.२१ ॥
మహాబాహో, యుద్ధమదంతో ఉన్న పృషతుని కుమారుని రక్షించు; వీరుడా, ద్రోణుని కుమారుని నోటిలో పడినవానిని, మృత్యువు నోటిలో పడినట్లుగా రక్షించు.
8.58.22
एवमुक्त्वा महाराज वासुदेवः प्रतापवान् ।
प्रैषयत्तुरगान्यत्र द्रौणिर्वीरो व्यवस्थितः ॥ ८.५८.२२ ॥
మహారాజా, ఇలా చెప్పి ప్రతాపవంతుడైన వాసుదేవుడు వీరుడైన ద్రోణుని కుమారుడు నిలిచి ఉన్న చోటికి గుర్రాలను నడిపించాడు.
8.58.23
ते हयाश्चन्द्रसङ्काशाः केशवेन प्रचोदिताः ।
पिबन्त इव चाकाशं जग्मुद्रौणेर्महारथम् ॥ ८.५८.२३ ॥
కేశవునిచే ప్రేరేపించబడిన చంద్రునిలా తెల్లని ఆ గుర్రాలు, ఆకాశాన్ని త్రాగుతున్నట్లు ద్రోణుని కుమారుని మహారథం వైపు పరుగెత్తాయి.
8.58.24
दृष्ट्वा द्रौणिर्महाराज वासुदेवधनंजयौ ।
धृष्टद्युम्नवधे राजंश्चक्रे यत्नं महाबलः ॥ ८.५८.२४ ॥
మహారాజా, వాసుదేవుని మరియు ధనంజయుని చూసి, మహాబలుడైన ద్రోణుని కుమారుడు, రాజా, ధృష్టద్యుమ్నుని వధకై ప్రయత్నం చేశాడు.
8.58.25
विकृष्यमाणं दृष्ट्वै धृष्टद्युम्नं जनेश्वर ।
शरांश्चिक्षेप वै पार्थो द्रौणिं प्रति महारथः ॥ ८.५८.२५ ॥
ఓ జనేశ్వరా! ధృష్టద్యుమ్నుడు ఈడ్చుకుపోబడటం చూసి, మహారథుడైన పార్థుడు ద్రౌణి వైపు బాణాలు ప్రయోగించాడు.
8.58.26
ते शरा हेमविकृता गाण्डीवप्रेषिता भृशम् ।
द्रौणिमासाद्य विविशुर्वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ ८.५८.२६ ॥
గాండీవం నుండి ప్రయోగించబడిన ఆ బంగారు అలంకృత బాణాలు ద్రౌణిని చేరి, పుట్టలో పాములు దూరినట్లు దూరాయి.
8.58.27
विद्धस्तु तैः शरैर्घोरैद्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
उत्सृज्य समरे राजन्पाञ्चालममितौजसम् ॥ ८.५८.२७ ॥
ఓ రాజా! ఆ భయంకర బాణాలతో గాయపడిన ప్రతాపవంతుడైన ద్రోణపుత్రుడు, యుద్ధంలో అమితతేజస్వి అయిన పాంచాలుడిని వదిలిపెట్టాడు.
8.58.28
आरुरोह रथं वीरो धनञ्जयशरार्दितः ।
प्रगृह्य च धनुः श्रेष्ठं पार्थं विव्याध सायकैः ॥ ८.५८.२८ ॥
ధనంజయుని బాణాలతో బాధింపబడిన ఆ వీరుడు రథమెక్కి, శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సును పట్టి బాణాలతో పార్థుని కొట్టాడు.
8.58.29
एतस्मिन्नन्तरे शूरः सहदेवो जनाधिप ।
अपोवाह रथेनाजौ पार्षतं शत्रुतापनम् ॥ ८.५८.२९ ॥
ఈ మధ్యలో, ఓ జనాధిపా! శూరుడైన సహదేవుడు యుద్ధంలో రథంపై శత్రువులను దహించే పార్షతుడిని తీసుకుపోయాడు.
8.58.30
अर्जुनोऽपि महाराज द्रौणिं विव्याध पत्रिभिः ।
तं द्रोणपुत्रः संरब्धो बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.५८.३० ॥
ఓ మహారాజా! అర్జునుడు కూడా ద్రౌణిని రెక్కలు గల బాణాలతో కొట్టాడు. కోపోద్రిక్తుడైన ద్రోణపుత్రుడు అతని భుజాలలో, రొమ్ములో బాణాలు దించాడు.
8.58.31
क्रोधितस्तु रणे पार्थो नाराचं कालसन्निभम् ।
द्रोणपुत्राय चिक्षेप यमदण्डमिवापरम् ॥ ८.५८.३१ ॥
రణంలో కోపించిన పార్థుడు కాలసమానమైన ఒక నారాచాన్ని ద్రోణపుత్రునిపై ప్రయోగించాడు, అది మరొక యమదండంలా ఉంది.
8.58.32
स ब्राह्मणस्यांसदेशे निपपात महाद्युतेः ।
स विह्वलो महाराज शरवेगेन संयुगे।
निषसाद रथोपस्थे वैक्लव्यं परमं ययौ ॥ ८.५८.३२ ॥
అది ఆ మహాతేజస్వి అయిన బ్రాహ్మణుని (ద్రోణపుత్రుని) భుజప్రదేశంలో పడింది. మహారాజా, యుద్ధంలో బాణ వేగానికి అతడు కలత చెంది రథ భూమిపై కూర్చుని అత్యంత వైక్లవ్యాన్ని పొందాడు.
8.58.33
तं तु मत्वा हतं वीरं सारथिः शत्रुकर्शनम् ।
अपोवाह रणेनाजौ त्वरमाणो रणाजिरात् ॥ ८.५८.३३ ॥
ఆ శత్రుకర్శనుడైన వీరుడు చనిపోయాడని భావించి, సారథి త్వరగా యుద్ధం నుండి అతనిని రణభూమి నుండి తీసుకెళ్లాడు.
8.58.34
अथोद्धृष्टं महाराज पाञ्चालैर्जितकाशिभिः ।
मोक्षितं पार्षतं दृष्ट्वा द्रोणपुत्रं च पीडितम् ॥ ८.५८.३४ ॥
అప్పుడు మహారాజా, పాంచాలులు మరియు జితకాశులు పార్షతుడు (ధృష్టద్యుమ్నుడు) విడుదలవడాన్ని, ద్రోణపుత్రుడు బాధపడటాన్ని చూసి ఉత్సాహంతో గర్జించారు.
8.58.35
वादित्राणि च दिव्यानि प्रावाद्यन्त सहस्रशः ।
सिंहनादश्च सञ्जज्ञे दृष्ट्वा युद्धं तदद्भुतम् ॥ ८.५८.३५ ॥
వేలకొలది దివ్య వాద్యాలు మ్రోగాయి; ఆ అద్భుత యుద్ధాన్ని చూసి సింహనాదం పుట్టింది.
8.58.36
ततः कर्णो महाराज व्याक्षिपद्विजयं धनुः ।
दृष्ट्वार्जुनं रणे क्रुद्धः प्रेक्षते च मुहुर्मुहुः।
द्वैरथं चापि पार्थेन गन्तुकामो महाद्युतिः ॥ ८.५८.३६ ॥
అప్పుడు మహారాజా, కర్ణుడు తన విజయధనుస్సును లాగాడు. యుద్ధంలో అర్జునుని చూసి కోపించి పదే పదే అతడిని చూశాడు; ఆ మహాతేజస్వి పార్థునితో ద్వంద్వయుద్ధం చేయగోరాడు.
8.58.37
एवं कृत्वाऽब्रवीत्पार्थो वासुदेवं धनञ्जयः ।
याहि संशप्तकान्कृष्ण कार्यमेतत्परं मम ॥ ८.५८.३७ ॥
ఇలా చేసి, పార్థుడు ధనంజయుడు వాసుదేవునితో ఇలా అన్నాడు: కృష్ణా, సంశప్తకుల వైపు వెళ్ళు; ఇదే నా పరమ కర్తవ్యం.
8.58.38
ततः प्रयातो गोविन्दः श्रुत्वा पाण्डवभाषितम् ।
रथेनातिपताकेन मनोमारुतरंहसा ॥ ८.५८.३८ ॥
అప్పుడు పాండవుని మాటలు విని గోవిందుడు, మనస్సు మరియు గాలి వేగంతో, అనేక పతాకాలతో కూడిన రథంపై బయలుదేరాడు.
8.58.39
एवमेष क्षयो वृत्तः पृथिव्यां पृथिवीपते ।
तावकानां परेषां च राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ८.५८.३९ ॥
ఓ భూపతీ, ఇలా ఈ భూమిపై వినాశం సంభవించింది; రాజా, నీ వారికీ శత్రువులకూ, నీ దుర్మంత్రణ వల్ల.