महाभारत · अध्याय 8.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.60.1
हस्तिभिस्तु महामात्रास्तव पुत्रेण चोदिताः ।
धृष्टद्युम्नं घ्नतेत्याशु क्रुद्धाः पार्षतमभ्ययुः ॥ ८.६०.१ ॥
तुमच्या पुत्राने प्रेरित केलेले क्रुद्ध माहूत, 'धृष्टद्युम्नाला मारा' असे म्हणत हत्तींसह वेगाने पार्षताकडे धावले.
8.60.2
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च प्रवरा गजयोधिनः ।
अङ्गा वङ्गाश्च पुण्ड्राश्च मागधास्ताम्रलिप्तकाः ॥ ८.६०.२ ॥
पूर्व आणि दक्षिणेकडील श्रेष्ठ गजयोद्धे—अंग, वंग, पुंड्र, मागध आणि ताम्रलिप्तक.
8.60.3
मेकलाः कोशला मद्रा दशार्णा निषधास्तथा ।
गजयुद्धेषु कुशलाः कलिङ्गैः सह भारत ॥ ८.६०.३ ॥
मेकल, कोशल, मद्र, दशार्ण आणि निषध, गजयुद्धात निपुण असे ते कलिंगांसह, हे भारता.
8.60.4
शरतोमरनाराचैर्वृष्टिमन्त इवाम्बुदाः ।
सिषिचुस्ते ततः सर्वे पाञ्चालबलमाहवे ॥ ८.६०.४ ॥
बाण, तोमर आणि नाराचांचा वर्षाव करणाऱ्या ढगांसारखे ते सर्व युद्धात पांचाल सैन्यावर वर्षले.
8.60.5
तानभिद्रवतो नागान्मदवेगसमुद्धतान् ।
विपाठक्षुरनाराचैर्धृष्टद्युम्नो ह्यवीवृषत् ॥ ८.६०.५ ॥
मदवेगाने उसळून आपल्यावर धावत येणाऱ्या त्या हत्तींवर धृष्टद्युम्नाने धारदार क्षुर आणि नाराचांचा वर्षाव केला.
8.60.6
एकैकं दशभिः ष़ड्भिरष्टाभिरपि पार्षतः ।
द्विरदानभिविव्याध क्षिप्रं गिरिनिभाञ्शरैः ॥ ८.६०.६ ॥
पार्षताने त्या पर्वतासारख्या हत्तींपैकी प्रत्येकाला दहा, सहा आणि आठ बाणांनी त्वरेने भेदले.
8.60.7
प्रच्छाद्यमानं द्विरदैर्मेघैरिव दिवाकरम् ।
पर्ययुः पाण्डुपाञ्चाला नदन्तो ह्यात्तकार्मुकाः ॥ ८.६०.७ ॥
ढगांनी सूर्य झाकावा तसा हत्तींनी झाकलेल्या त्याला, धनुष्य हाती घेतलेल्या पांडव आणि पांचाल गर्जना करत वेढून टाकले.
8.60.8
तान्नागानभिवर्षन्तो ज्यातलत्रविनादिनः ।
वीरनृत्यं प्रनृत्यन्तः शूरतालप्रचोदितैः।
नकुलः सहदेवश्च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ॥ ८.६०.८ ॥
त्या हत्तींवर बाणांचा वर्षाव करत, धनुष्याची दोरी व तळहाताचा आवाज करत, शूरांच्या तालाने प्रेरित होऊन वीरनृत्य करणारे नकुल, सहदेव, द्रौपदीचे पुत्र आणि प्रभद्रक.
8.60.9
सात्यकिश्च शिखण्डी च चेकितानश्च वीर्यवान् ।
समन्तात्सिषिचुर्वीरा मेघास्तोयैरिवाचलान् ॥ ८.६०.९ ॥
सात्यकी, शिखंडी आणि पराक्रमी चेकितान या वीरांनी ढग पर्वतांना पाण्याने भिजवतात तसे चहूकडून त्यांना भिजवले.
8.60.10
ते म्लेच्छैः प्रेषिता नागा नरानश्वान्रथानपि ।
हस्तैराक्षिप्य ममृदुः पद्भिश्चाप्यतिमन्यवः ॥ ८.६०.१० ॥
म्लेंच्छांनी पाठवलेले ते हत्ती अतिशय संतापून सोंडेने पकडून माणसे, घोडे व रथ पायांनी चिरडू लागले.
8.60.11
बिभिदुश्च विषाणाग्रैः समाक्षिप्य च चिक्षिपुः ।
विषाणलग्नाश्चाप्यन्ये परिपेतुर्विभीषणाः ॥ ८.६०.११ ॥
त्यांनी सुळ्यांच्या टोकांनी भोसकले, पूर्ण पकडून फेकले; सुळ्यांना अडकलेले इतर भयंकरपणे कोसळले.
8.60.12
प्रमुखे वर्तमानं तु द्विपमङ्गस्य सात्यकिः ।
नाराचेनोग्रवेगेन भित्त्वा मर्माण्यताडयत् ॥ ८.६०.१२ ॥
अंगाच्या पुढे असलेल्या हत्तीला सात्यकीने भयंकर वेगाच्या नाराचाने त्याची मर्मस्थाने भेदून प्रहार केला.
8.60.13
तस्यावर्जितकायस्य द्विरदादुत्पतिष्यतः ।
नाराचेनाहनद्वक्षः सात्यकिः सोऽपतद्भुवि ॥ ८.६०.१३ ॥
हत्तीवरून उडी घेण्यासाठी शरीर वाकवलेल्या त्याच्या छातीवर सात्यकीने नाराचाने प्रहार केला; तो भूमीवर कोसळला.
8.60.14
पुण्ड्रस्यापततो नागं चलन्तमिव पर्वतम् ।
सहदेवः प्रसन्नाग्रैर्नाराचैरहनत्त्रिभिः ॥ ८.६०.१४ ॥
पुंड्राचा हत्ती चालत्या पर्वतासारखा पुढे येत असताना सहदेवाने निर्मळ टोकांच्या तीन नाराचांनी त्याला मारले.
8.60.15
विपताकं वियन्तारं विवर्मध्वजजीवितम् ।
तं कृत्वा द्विरदं भूयः सहदेवोऽङ्गमभ्ययात् ॥ ८.६०.१५ ॥
त्या हत्तीला ध्वज, माहूत आणि कवच नसलेला करून सहदेव पुन्हा अंगाकडे चालून गेला.
8.60.16
सहदेवं तु नकुलो वारयित्वाङ्गमार्दयत् ।
नाराचैर्यमदण्डाभैस्त्रिभिर्नागं शतेन तम् ॥ ८.६०.१६ ॥
सहदेवाला अडवून नकुलाने यमदंडासारख्या नाराचांनी अंगाला पीडा दिली; तीन आणि शंभराने त्या हत्तीलाही मारले.
8.60.17
दिवाकरकप्रख्यानङ्गश्चिक्षेप तोमरान् ।
नकुलाय शतान्यष्टौ त्रिधैकैकं तु सोऽच्छिनत् ॥ ८.६०.१७ ॥
सूर्यासारखे तेजस्वी तोमर अंगाने नकुलावर फेकले; पण त्याने आठशे तोमरांपैकी प्रत्येकाचे तीन तुकडे केले.
8.60.18
तथाऽर्धचन्द्रेण शिरस्तस्य चिच्छेद पाण्डवः ।
स पपात हतो म्लेच्छस्तेनैव सह दन्तिना ॥ ८.६०.१८ ॥
तसेच पांडवाने अर्धचंद्र बाणाने त्याचे मस्तक तोडले; तो म्लेच्छ मारला जाऊन त्याच हत्तीसह पडला.
8.60.19
अथाङ्गपुत्रे निहते हस्तिशिक्षाविशारदे ।
अङ्गाः क्रुद्धा महामात्रा नागैर्नकुलमभ्ययुः ॥ ८.६०.१९ ॥
हत्तींच्या प्रशिक्षणात निपुण असलेला अंगपुत्र मारला गेल्यावर, क्रुद्ध झालेले अंगदेशीय महामात्र हत्तींसह नकुलावर चालून आले.
8.60.20
चलत्पताकैः सुमुखैर्हेमकक्ष्यातनुच्छदैः ।
मिमर्दिषन्तस्त्वरिताः प्रदीप्तैरिव पर्वतैः ॥ ८.६०.२० ॥
फडकणाऱ्या पताका, सुंदर मुखे, सोन्याच्या कक्ष्या व देहावरणांनी युक्त, वेगाने तुडवीत ते जळत्या पर्वतांसारखे दिसत होते.
8.60.21
मेकलोत्कलकालिङ्गा निषधास्ताम्रलिप्तकाः ।
शरतोमरवर्षाणि विमुञ्चन्तो जिघांसवः ॥ ८.६०.२१ ॥
मेकल, उत्कल, कलिंग, निषध आणि ताम्रलिप्तक—वध करण्याच्या इच्छेने बाण आणि तोमरांचा वर्षाव करीत.
8.60.22
तैश्छाद्यमानं नकुलं निशाकरमिवाम्बुदैः ।
परिपेतुः सुसंरब्धाः पाण्डुपाञ्चालसात्यकाः ॥ ८.६०.२२ ॥
त्यांच्याकडून झाकला गेलेला नकुल, ढगांनी चंद्र झाकावा तसा, अत्यंत संतप्त पांडव, पांचाल आणि सात्यकी यांनी वेढला.
8.60.23
ततस्तदभवद्युद्धं रथिनां हस्तिभिः सह ।
सृजतां शरवर्षाणि तोमरांश्च सहस्रशः ॥ ८.६०.२३ ॥
तेव्हा रथी आणि हत्ती यांच्यात ते युद्ध झाले; त्यांनी हजारो बाण आणि तोमरांचा वर्षाव केला.
8.60.24
नागानां प्रास्फुटन्कुम्भा मर्माणि च नखानि च ।
दन्ताश्चैवातिविद्धानां नाराचैर्हेमभूषणैः ॥ ८.६०.२४ ॥
सोन्याच्या अलंकारांनी युक्त नाराचांनी अतिशय विंधलेल्या हत्तींचे कुंभ, मर्मस्थाने, नख आणि दात फुटून गेले.
8.60.25
तेषामष्टौ महानागांश्चतुःषष्ट्या सुतेजनैः ।
नाराचैः सहदेवस्तान्पातयामास सादिभिः ॥ ८.६०.२५ ॥
सहदेवाने त्यांचे आठ महाहत्ती चौसष्ट तीक्ष्ण नाराचांनी स्वारांसह पाडले.
8.60.26
अञ्जोगतिभिरायम्य प्रयत्नाद्धनुरुत्तमम् ।
नाराचैरहनन्नागान्नकुलः कुलनन्दनः ॥ ८.६०.२६ ॥
कुलनंदन नकुलाने उत्तम धनुष्य प्रयत्नपूर्वक ओढून सरळ जाणाऱ्या नाराचांनी हत्तींना मारले.
8.60.27
ततः पाञ्चालशैनेयौ द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ।
शिखण्डी च महानागान्सिषिचुः शरवृष्टिभिः ॥ ८.६०.२७ ॥
नंतर पांचाल, शैनेय, द्रौपदीचे पुत्र, प्रभद्रक आणि शिखंडी यांनी बाणांच्या वर्षावाने महाहत्तींना भिजवले.
8.60.28
ते पाण्डुयोधाम्बुधरैः शत्रुद्विरदपर्वताः ।
बाणवर्षैर्हताः पेतुर्वज्रवर्षैरिवाचलाः ॥ ८.६०.२८ ॥
पांडव योद्धे हे मेघ, त्यांच्या बाणवर्षावाने हताहत झालेले शत्रूचे हत्ती हे पर्वत, वज्रवर्षावाने पर्वत कोसळावेत तसे कोसळले.
8.60.29
एवं हत्वा तव गजांस्ते पाण्डुरथकुञ्जराः ।
द्रुतं सेनां च वर्षन्तो भिन्नकूलामिवापगाम् ॥ ८.६०.२९ ॥
अशा प्रकारे तुझे हत्ती मारून ते पांडव रथी व हत्ती काठ फुटलेल्या नदीप्रमाणे वेगाने सेनेवर वर्षाव करू लागले.
8.60.30
तां ते सेनां समालोड्य पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ।
विक्षोभयित्वा च पुनः कर्णं समभिदुद्रुवुः ॥ ८.६०.३० ॥
पांडुपुत्राच्या सैनिकांनी तुझ्या त्या सेनेला ढवळून, क्षोभित करून पुन्हा कर्णावर चाल केली.