ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.60.1
हस्तिभिस्तु महामात्रास्तव पुत्रेण चोदिताः ।
धृष्टद्युम्नं घ्नतेत्याशु क्रुद्धाः पार्षतमभ्ययुः ॥ ८.६०.१ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਹਾਵਤ, 'ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਮਾਰੋ' ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਪਾਰਸ਼ਤ ਵੱਲ ਵਧੇ।
8.60.2
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च प्रवरा गजयोधिनः ।
अङ्गा वङ्गाश्च पुण्ड्राश्च मागधास्ताम्रलिप्तकाः ॥ ८.६०.२ ॥
ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ-ਯੋਧੇ, ਅੰਗ, ਵੰਗ, ਪੁੰਡ੍ਰ, ਮਾਗਧ ਅਤੇ ਤਾਮ੍ਰਲਿਪ੍ਤਕ।
8.60.3
मेकलाः कोशला मद्रा दशार्णा निषधास्तथा ।
गजयुद्धेषु कुशलाः कलिङ्गैः सह भारत ॥ ८.६०.३ ॥
ਮੇਕਲ, ਕੋਸ਼ਲ, ਮਦ੍ਰ, ਦਸ਼ਾਰਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ, ਹਾਥੀ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕਲਿੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
8.60.4
शरतोमरनाराचैर्वृष्टिमन्त इवाम्बुदाः ।
सिषिचुस्ते ततः सर्वे पाञ्चालबलमाहवे ॥ ८.६०.४ ॥
ਤੀਰਾਂ, ਤੋਮਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਚਾਲ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
8.60.5
तानभिद्रवतो नागान्मदवेगसमुद्धतान् ।
विपाठक्षुरनाराचैर्धृष्टद्युम्नो ह्यवीवृषत् ॥ ८.६०.५ ॥
ਮਦ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਛਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਕ੍ਸ਼ੁਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਚ ਵਰਸਾਏ।
8.60.6
एकैकं दशभिः ष़ड्भिरष्टाभिरपि पार्षतः ।
द्विरदानभिविव्याध क्षिप्रं गिरिनिभाञ्शरैः ॥ ८.६०.६ ॥
ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਦਸ, ਛੇ ਅਤੇ ਅੱਠ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
8.60.7
प्रच्छाद्यमानं द्विरदैर्मेघैरिव दिवाकरम् ।
पर्ययुः पाण्डुपाञ्चाला नदन्तो ह्यात्तकार्मुकाः ॥ ८.६०.७ ॥
ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੀ ਗਰਜਦੇ ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।
8.60.8
तान्नागानभिवर्षन्तो ज्यातलत्रविनादिनः ।
वीरनृत्यं प्रनृत्यन्तः शूरतालप्रचोदितैः।
नकुलः सहदेवश्च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ॥ ८.६०.८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ, ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀ ਤਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀਰ-ਨਾਚ ਕਰਦੇ ਨਕੁਲ, ਸਹਦੇਵ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ।
8.60.9
सात्यकिश्च शिखण्डी च चेकितानश्च वीर्यवान् ।
समन्तात्सिषिचुर्वीरा मेघास्तोयैरिवाचलान् ॥ ८.६०.९ ॥
ਸਾਤਿਅਕੀ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਚੇਕਿਤਾਨ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਿਉਂ ਦਿੱਤਾ।
8.60.10
ते म्लेच्छैः प्रेषिता नागा नरानश्वान्रथानपि ।
हस्तैराक्षिप्य ममृदुः पद्भिश्चाप्यतिमन्यवः ॥ ८.६०.१० ॥
ਮਲੇਚ੍ਛਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਉਹ ਹਾਥੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਮਸਲ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
8.60.11
बिभिदुश्च विषाणाग्रैः समाक्षिप्य च चिक्षिपुः ।
विषाणलग्नाश्चाप्यन्ये परिपेतुर्विभीषणाः ॥ ८.६०.११ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜ ਕੇ ਸੁੱਟਿਆ; ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ।
8.60.12
प्रमुखे वर्तमानं तु द्विपमङ्गस्य सात्यकिः ।
नाराचेनोग्रवेगेन भित्त्वा मर्माण्यताडयत् ॥ ८.६०.१२ ॥
ਅੰਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਚ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਮਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮਾਰਿਆ।
8.60.13
तस्यावर्जितकायस्य द्विरदादुत्पतिष्यतः ।
नाराचेनाहनद्वक्षः सात्यकिः सोऽपतद्भुवि ॥ ८.६०.१३ ॥
ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸਰੀਰ ਝੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਨਾਰਾਚ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.60.14
पुण्ड्रस्यापततो नागं चलन्तमिव पर्वतम् ।
सहदेवः प्रसन्नाग्रैर्नाराचैरहनत्त्रिभिः ॥ ८.६०.१४ ॥
ਪੁੰਡ੍ਰ ਦਾ ਹਾਥੀ ਚਲਦੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਤਾਂ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਨੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
8.60.15
विपताकं वियन्तारं विवर्मध्वजजीवितम् ।
तं कृत्वा द्विरदं भूयः सहदेवोऽङ्गमभ्ययात् ॥ ८.६०.१५ ॥
ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਝੰਡੇ, ਮਹਾਵਤ ਅਤੇ ਕਵਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਹਦੇਵ ਫਿਰ ਅੰਗ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
8.60.16
सहदेवं तु नकुलो वारयित्वाङ्गमार्दयत् ।
नाराचैर्यमदण्डाभैस्त्रिभिर्नागं शतेन तम् ॥ ८.६०.१६ ॥
ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਨਕੁਲ ਨੇ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗੇ ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ; ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਸੌ ਨਾਲ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ।
8.60.17
दिवाकरकप्रख्यानङ्गश्चिक्षेप तोमरान् ।
नकुलाय शतान्यष्टौ त्रिधैकैकं तु सोऽच्छिनत् ॥ ८.६०.१७ ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਤੋਮਰ ਅੰਗ ਨੇ ਨਕੁਲ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੇ; ਪਰ ਉਸਨੇ ਅੱਠ ਸੌ ਤੋਮਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
8.60.18
तथाऽर्धचन्द्रेण शिरस्तस्य चिच्छेद पाण्डवः ।
स पपात हतो म्लेच्छस्तेनैव सह दन्तिना ॥ ८.६०.१८ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਅਰਧਚੰਦ੍ਰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਮਲੇਛ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਉਸੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.60.19
अथाङ्गपुत्रे निहते हस्तिशिक्षाविशारदे ।
अङ्गाः क्रुद्धा महामात्रा नागैर्नकुलमभ्ययुः ॥ ८.६०.१९ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅੰਗਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅੰਗ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਵਤ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਨਕੁਲ ਵੱਲ ਵਧੇ।
8.60.20
चलत्पताकैः सुमुखैर्हेमकक्ष्यातनुच्छदैः ।
मिमर्दिषन्तस्त्वरिताः प्रदीप्तैरिव पर्वतैः ॥ ८.६०.२० ॥
ਲਹਿਰਾਉਂਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਮੂੰਹਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬਲਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੇ ਸਨ।
8.60.21
मेकलोत्कलकालिङ्गा निषधास्ताम्रलिप्तकाः ।
शरतोमरवर्षाणि विमुञ्चन्तो जिघांसवः ॥ ८.६०.२१ ॥
ਮੇਕਲ, ਉਤਕਲ, ਕਲਿੰਗ, ਨਿਸ਼ਧ ਅਤੇ ਤਾਮ੍ਰਲਿਪ੍ਤਕ—ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਤੋਮਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
8.60.22
तैश्छाद्यमानं नकुलं निशाकरमिवाम्बुदैः ।
परिपेतुः सुसंरब्धाः पाण्डुपाञ्चालसात्यकाः ॥ ८.६०.२२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨਕੁਲ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਾਂਡਵ, ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।
8.60.23
ततस्तदभवद्युद्धं रथिनां हस्तिभिः सह ।
सृजतां शरवर्षाणि तोमरांश्च सहस्रशः ॥ ८.६०.२३ ॥
ਫਿਰ ਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰ ਅਤੇ ਤੋਮਰ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।
8.60.24
नागानां प्रास्फुटन्कुम्भा मर्माणि च नखानि च ।
दन्ताश्चैवातिविद्धानां नाराचैर्हेमभूषणैः ॥ ८.६०.२४ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਕੁੰਭ, ਮਰਮ ਅਸਥਾਨ, ਨਹੁੰ ਅਤੇ ਦੰਦ ਫੁੱਟ ਗਏ।
8.60.25
तेषामष्टौ महानागांश्चतुःषष्ट्या सुतेजनैः ।
नाराचैः सहदेवस्तान्पातयामास सादिभिः ॥ ८.६०.२५ ॥
ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਮਹਾਗਜਾਂ ਨੂੰ ਚੌਂਸਠ ਤਿੱਖੇ ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
8.60.26
अञ्जोगतिभिरायम्य प्रयत्नाद्धनुरुत्तमम् ।
नाराचैरहनन्नागान्नकुलः कुलनन्दनः ॥ ८.६०.२६ ॥
ਕੁਲਨੰਦਨ ਨਕੁਲ ਨੇ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਜਤਨ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਸਿੱਧੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
8.60.27
ततः पाञ्चालशैनेयौ द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ।
शिखण्डी च महानागान्सिषिचुः शरवृष्टिभिः ॥ ८.६०.२७ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਚਾਲ, ਸ਼ੈਨੇਯ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਮਹਾਗਜਾਂ ਨੂੰ ਭਿਉਂ ਦਿੱਤਾ।
8.60.28
ते पाण्डुयोधाम्बुधरैः शत्रुद्विरदपर्वताः ।
बाणवर्षैर्हताः पेतुर्वज्रवर्षैरिवाचलाः ॥ ८.६०.२८ ॥
ਪਾਂਡਵ ਯੋਧਿਆਂ ਰੂਪੀ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਾਥੀ-ਪਰਬਤ ਵਜਰ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਏ।
8.60.29
एवं हत्वा तव गजांस्ते पाण्डुरथकुञ्जराः ।
द्रुतं सेनां च वर्षन्तो भिन्नकूलामिवापगाम् ॥ ८.६०.२९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਪਾਂਡਵ ਰਥੀ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਕਿਨਾਰੇ ਟੁੱਟੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹ ਪਏ।
8.60.30
तां ते सेनां समालोड्य पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ।
विक्षोभयित्वा च पुनः कर्णं समभिदुद्रुवुः ॥ ८.६०.३० ॥
ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਰਿੜਕ ਕੇ, ਹਲੂਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਕਰਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।