મહાભારત · અધ્યાય 8.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.62.1
आतुरो मे मतो राजा अविपह्यश्च भारत ।
यथैनमनुवर्तन्ते पञ्चालाः सह पाण्डवैः ॥ ८.६२.१ ॥
હે ભારત, રાજા (કર્ણ) મને પીડિત અને અજેય લાગે છે; પાંડવો સાથે પાંચાલો તેમનો પીછો કરી રહ્યા છે.
8.62.2
त्वरमाणास्त्वराकाले सर्वशस्त्रभृतां वराः ।
मज्जन्तमिव पाताले बलिनो ह्युज्जिहीर्षवः ॥ ८.६२.२ ॥
શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ વીરો, સંકટકાળમાં ઉતાવળથી, પાતાળમાં ડૂબતા માણસને ઉપર ખેંચવા ઇચ્છતા હોય તેમ બળવાન બનીને ધસી રહ્યા છે.
8.62.3
न केतुर्दृश्यते राज्ञः कर्णस्य पिहितः शरैः ।
पश्यतोर्यमयोः पार्थ सात्यकेश्च शिखण्डिनः ॥ ८.६२.३ ॥
હે પાર્થ, બાણોથી ઢંકાયેલો રાજા કર્ણનો ધ્વજ દેખાતો નથી; યમળ (નકુલ-સહદેવ), સાત્યકિ અને શિખંડી જોઈ રહ્યા છે.
8.62.4
धृष्टद्युम्नस्य भीमस्य शतानीकस्य वा विभो ।
पाञ्चालानां च सर्वेषां चेदीनां चैव भारत ॥ ८.६२.४ ॥
હે વિભુ, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, ભીમ કે શતાનીકનો (ધ્વજ દેખાતો નથી), સર્વ પાંચાલોનો અને ચેદિઓનો પણ, હે ભારત.
8.62.5
एष कर्णो रणे पार्थ पाण्डवानामनीकिनीम् ।
शरैर्विध्वंसयामास नलिनीमिव कुञ्जरः ॥ ८.६२.५ ॥
હે પાર્થ, આ કર્ણ રણમાં પાંડવોની સેનાને બાણોથી હાથી કમળના સરોવરને વિનાશ કરે તેમ નષ્ટ કરી રહ્યો છે.
8.62.6
एते द्रवन्ति रथिनस्त्वदीयाः पाण्डुनन्दन ।
पश्य पश्य यथा पार्थ गच्छन्त्येते महारथाः ॥ ८.६२.६ ॥
હે પાંડુનંદન, તારા રથીઓ ભાગી રહ્યા છે; જો, જો, હે પાર્થ, આ મહારથીઓ કેવી રીતે જાય છે.
8.62.7
एते भारत मातङ्गाः कर्णेनाभिहताः शरैः ।
आर्तनादान्विकुर्वाणा विद्रवन्ति दिशो दश ॥ ८.६२.७ ॥
હે ભારત, કર્ણના બાણોથી ઘાયલ આ હાથીઓ આર્તનાદ કરતા દસ દિશાઓમાં ભાગી રહ્યા છે.
8.62.8
रथानां द्रवते वृन्दमेतच्चैव समन्ततः ।
द्राव्यमाणं रणे पार्थ कर्णेनामिततेजसा ॥ ८.६२.८ ॥
હે પાર્થ, અમિત તેજસ્વી કર્ણ દ્વારા યુદ્ધમાં ભગાડાતો આ રથીઓનો સમૂહ ચારે તરફ ભાગી રહ્યો છે.
8.62.9
हस्तिकक्ष्यां रणे पश्य चरन्तीं तत्रतत्र ह ।
रथस्थं सूतपुत्रस्य केतुं केतुमतां वर ॥ ८.६२.९ ॥
હે શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં હાથીના કક્ષ જેવી વ્યૂહરચના અહીં-ત્યાં ફરતી જુઓ; સૂતપુત્રના રથ પરની ધ્વજા જુઓ, જે ધ્વજધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે.
8.62.10
असौ धावति राधेयो भीमसेनरथं प्रति ।
किरञ्शरशतान्येव विनिघ्नंस्तव वाहिनीम् ॥ ८.६२.१० ॥
જુઓ, રાધાપુત્ર કર્ણ ભીમસેનના રથ તરફ દોડી રહ્યો છે; સેંકડો બાણ વરસાવતો, તમારી સેનાનો સંહાર કરતો.
8.62.11
एते नश्यन्ति पाञ्चाला द्राव्यमाणा महात्मना ।
शक्रेणेव यथा दैत्या द्राव्यमाणा महात्मना ॥ ८.६२.११ ॥
મહાત્મા દ્વારા ભગાડાતા આ પાંચાલો નાશ પામી રહ્યા છે, જેમ ઇન્દ્ર દ્વારા ભગાડાયેલા દૈત્યો નાશ પામ્યા હતા.
8.62.12
एष कर्णो रणे जित्वा पाञ्चालान्पाण्डुसृञ्जयान् ।
दिशो विप्रेक्षते सर्वास्त्वदर्थमिति मे मतिः ॥ ८.६२.१२ ॥
આ કર્ણ યુદ્ધમાં પાંચાલો અને પાંડવ-સૃંજયોને જીતીને બધી દિશાઓ જુએ છે; મારા મતે આ તમારા માટે જ છે.
8.62.13
एष कर्णो धनुःश्रेष्ठं विधून्वन्बहुशोभते ।
शत्रुं जित्वा यथा शक्रो देवसङ्खैः समावृतः ॥ ८.६२.१३ ॥
શ્રેષ્ઠ ધનુષ્યને વારંવાર હલાવતો આ કર્ણ શોભે છે, જેમ શત્રુને જીતીને દેવગણોથી ઘેરાયેલો ઇન્દ્ર શોભે.
8.62.14
एते नर्दन्ति कौरव्या दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ।
त्रासयन्तो रणे पाण्डून्सृंजयांश्च समन्ततः ॥ ८.६२.१४ ॥
કર્ણનો પરાક્રમ જોઈને આ કૌરવો ગર્જના કરે છે; યુદ્ધમાં પાંડવો અને સૃંજયોને ચારે બાજુથી ત્રાસ આપતા.
8.62.15
एष सर्वात्मना पाण्डूंस्त्रासयित्वा महारणे ।
अभिभाषति राधेयः सर्वसैन्यानि मानद ॥ ८.६२.१५ ॥
આ રાધેય કર્ણ સંપૂર્ણ શક્તિથી મહાયુદ્ધમાં પાંડવોને ત્રાસ આપીને સર્વ સૈન્યોને સંબોધે છે, હે માનદ!
8.62.16
अभिद्रवत भद्रं वो द्रुतं द्रवत कौरवाः ।
यथा न जीववान्कश्चिन्मुच्येत युधि सृञ्जयः ॥ ८.६२.१६ ॥
તમારું કલ્યાણ થાય, આગળ ધસો; હે કૌરવો, ઝડપથી દોડો, જેથી યુદ્ધમાં કોઈ સૃંજય જીવતો બચી ન જાય.
8.62.17
तथा कुरुत संयत्ता वयं यास्याम पृष्ठतः ।
एवमुक्त्वा गतो ह्येष पृष्ठतो विकिरञ्छरान् ॥ ८.६२.१७ ॥
તમે પણ એ જ રીતે તૈયાર થઈને કરો; અમે પાછળથી જઈશું. આમ કહીને બાણો વરસાવતો આ પાછળ ચાલ્યો ગયો.
8.62.18
पश्य कर्णं रणे पार्थ श्वेतच्छत्रविराजितम् ।
उदयं पर्वतं यद्वच्छशाङ्केनाभिशोभितम् ॥ ८.६२.१८ ॥
હે પાર્થ, યુદ્ધમાં શ્વેત છત્રથી શોભતા કર્ણને જુઓ; ઉદયાચલ ચંદ્રથી શોભે તેમ.
8.62.19
पूर्णचन्द्रनिकाशेन मूर्ध्नि च्छत्रेण भारत ।
ध्रियमाणेन समरे श्रीमच्छतशलाकिना ॥ ८.६२.१९ ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં પૂર્ણ ચંદ્ર સમાન, સો સળિયાવાળું શોભાયમાન છત્ર માથા પર ધરાયેલું છે.
8.62.20
एष त्वां प्रेक्षते कर्णः सकटाक्षं धनञ्जय ।
उत्तमं यत्नमास्थाय ध्रुवमेष्यति संयुगे ॥ ८.६२.२० ॥
હે ધનંજય, આ કર્ણ તને કટાક્ષ નજરે જોઈ રહ્યો છે; ઉત્તમ પ્રયત્ન કરીને તે ચોક્કસ યુદ્ધમાં આવશે.
8.62.21
पश्य ह्येनं महाबाहो विधुन्वानं महद्धनुः ।
शरांश्चाशीविषाकारान्विसृजन्तं महारणे ॥ ८.६२.२१ ॥
હે મહાબાહુ, આને જુઓ; મોટું ધનુષ્ય હલાવતો, મહાયુદ્ધમાં ઝેરી સર્પ જેવાં બાણ છોડતો.
8.62.22
असौ निवृत्तो राधेयो दृष्ट्वा ते वानरध्वजम् ।
प्रार्थयन्समरं पार्थ त्वया सह परन्तप।
वधाय ह्यात्मनोऽभ्येति पावकं शलभो यथा ॥ ८.६२.२२ ॥
હે પાર્થ, હે શત્રુતાપન, તારી વાનરધ્વજા જોઈને પાછો ફરેલો આ રાધેય કર્ણ, તારી સાથે યુદ્ધની ઇચ્છા કરતો, પોતાના વિનાશ માટે પતંગિયું અગ્નિ તરફ જાય તેમ આવે છે.
8.62.23
कर्णमेकाकिनं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रो रणाजिरे ।
त्वां च पार्थाभिसंरब्धं कर्णं प्रति महारथम् ॥ ८.६२.२३ ॥
રણભૂમિમાં કર્ણને એકલો જોઈને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર (દુર્યોધન), અને પાર્થ, કર્ણ સામે ક્રોધિત મહારથી તને જોઈને.
8.62.24
कृतागसं च राधेयं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ।
अत्मानं च कृतार्थं च समीक्ष्य भरतर्षभ ॥ ८.६२.२४ ॥
હે ભરતર્ષભ, ધર્માત્મા યુધિષ્ઠિર સામે અપરાધ કરનાર રાધેય કર્ણને, અને પોતાને કૃતાર્થ માનીને વિચાર કર.
8.62.25
असौ दुर्योधनः क्रुद्धो रथानीकेन भारत ।
रिरक्षिषुः सुसंवृत्तो धार्तराष्ट्रो निवर्तते ॥ ८.६२.२५ ॥
હે ભરતવંશજ! ક્રોધિત એવો તે દુર્યોધન રથસમૂહથી સારી રીતે ઘેરાયેલો, તેની રક્ષા કરવાની ઇચ્છાથી, ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર પાછો ફરે છે.
8.62.26
सर्वैः सहैभिर्दुष्टात्मा बध्यतां च प्रयत्नतः ।
त्वया यशश्च राज्यं च सुखं चोत्तममिच्छता ॥ ८.६२.२६ ॥
આ બધાની સાથે તે દુષ્ટાત્માને પણ પ્રયત્નપૂર્વક બાંધી લેવો — જો તું યશ, રાજ્ય અને ઉત્તમ સુખ ઇચ્છે છે.
8.62.27
अदीनयोर्विश्रुतयोर्युवयोर्योत्स्यमानयोः ।
देवासुरे पार्थ मृधे देवदानवयोरिव।
पश्यन्तु कौरवाः सर्वे तव पार्थ पराक्रमम् ॥ ८.६२.२७ ॥
દેવાસુર યુદ્ધમાં દેવદાનવોની જેમ, નિર્ભય અને પ્રસિદ્ધ એવા તમે બંને યુદ્ધ કરશો. હે પાર્થ! બધા કૌરવો તારો પરાક્રમ જુઓ.
8.62.28
त्वां च दृष्ट्वातिसंरब्धं कर्णं च भरतर्षम् ।
असौ दुर्योधनः क्रुद्धो नोत्तरं प्रतिपद्यते ॥ ८.६२.२८ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! તને અને કર્ણને અત્યંત ક્રોધિત જોઈને, તે ક્રોધિત દુર્યોધન કોઈ જવાબ આપી શકતો નથી.
8.62.29
आत्मानं च कृतात्मानं समीक्ष्य भरतर्षभ ।
कृतागसं च राधेयं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ॥ ८.६२.२९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! પોતાને સંયમી માનીને, અને ધર્માત્મા યુધિષ્ઠિર પ્રત્યે રાધેય (કર્ણ) એ અપરાધ કર્યો છે એમ વિચારીને.
8.62.30
प्रतिपद्यस्व कौन्तेय प्राप्तकालमनन्तरम् ।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा प्रत्येहि रथयूथपम् ॥ ८.६२.३० ॥
હે કૌન્તેય! સમય આવી ગયો છે — તરત જ કાર્ય શરૂ કર. યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ નિશ્ચય કરીને, રથસમૂહના નાયકનો સામનો કરવા પાછો ફર.
8.62.31
पञ्च ह्येतानि मुख्यानि रथानां रथसत्तम ।
शतान्य…जलिनां तिन्मतेजसाम् ॥ ८.६२.३१ ॥
હે રથશ્રેષ્ઠ, આ રથોના પાંચ મુખ્ય વ્યૂહ છે; સેંકડો…પાણીની જેમ ફેલાયેલા એ મહાતેજસ્વીઓના.
8.62.32
पञ्च नाघ… द्विगुणा वाजिनस्तथा ।
अभिसंहत्य कौन्तेय पदाताः प्रयुतानि च ॥ ८.६२.३२ ॥
પાંચ…ઘોડા બમણા, તેમ જ. હે કૌન્તેય, પાયદળ એકત્ર થઈને હજારો.
8.62.33
… वीर बलं तामभिवर्तते ।
द्रोमपुत्रं पुरस्कृत्य तच्छीघ्रं सन्निषूदय ॥ ८.६२.३३ ॥
…હે વીર, તે સેના આગળ વધી રહી છે. દ્રોણપુત્રને આગળ રાખીને, તેને જલદી પૂરેપૂરું નષ્ટ કર.
8.62.34
निकृत्त्यैतद्रथानीकं बलिनं लोकविश्रुतम् ।
सूतपुत्रे महेष्वासे दर्शयात्मानमात्मना ॥ ८.६२.३४ ॥
આ રથવ્યૂહને ભેદીને, બળવાન અને વિશ્વવિખ્યાત મહાધનુર્ધર સૂતપુત્ર પર તું પોતે જ પોતાને બતાવ.
8.62.35
…भरतर्षभ ।
… पाञ्चालानभिघावति। ॥ ८.६२.३५ ॥
…હે ભરતશ્રેષ્ઠ…પાંચાલો પર હુમલો કરે છે.
8.62.36
… हि पश्यामि धृष्टद्युम्नरर्थ प्रति ।
… पाञ्चालानिति मन्ये परन्तप ॥ ८.६२.३६ ॥
…હું નિશ્ચયથી ધૃષ્ટદ્યુમ્નને રથ તરફ જોઉં છું…પાંચાલો એવું હું માનું છું, હે પરંતપ.
8.62.37
आचचक्षे प्रियं पार्थ तवेदं भरतर्षभ ।
राजासौ कुशली श्रीमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ८.६२.३७ ॥
હે પાર્થ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તને તેમણે આ પ્રિય સમાચાર કહ્યા: ધર્મપુત્ર શ્રીમાન રાજા યુધિષ્ઠિર કુશળ છે.
8.62.38
असौ भीमो महाबाहुः सन्निवृत्तश्चमूयुखे ।
वृतः सृञ्जय सैन्येन शैनेयेन च भप्तत ॥ ८.६२.३८ ॥
તે મહાબાહુ ભીમ સેનાના મોખરે પાછા ફર્યા છે; સૃંજયોની સેના અને શૈનેય સાત્યકિથી ઘેરાયેલા.
8.62.39
वध्यन्त एते समरे कौरवा निशितैः शरैः ।
भीमसेनेन कौन्तेय पाञ्चालैश्च महात्मभिः ॥ ८.६२.३९ ॥
હે કૌન્તેય, યુદ્ધમાં આ કૌરવો તીક્ષ્ણ બાણોથી મરાઈ રહ્યા છે — ભીમસેન અને મહાત્મા પાંચાલો વડે.
8.62.40
सेना हि धार्तराष्ट्रस्य विमुखा व्यद्रवद्रणात् ।
वेगेन भीमसेनस्य विहता विविधैः शरैः ॥ ८.६२.४० ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રની સેના યુદ્ધમાંથી મોં ફેરવી ભાગી; ભીમસેનના વેગથી, અનેક બાણોથી ઘાયલ થઈને.
8.62.41
विपन्नसस्येव मही रुधिरेण समुक्षिता ।
भारती भरतश्रेष्ठ सेना कृपणदर्शना ॥ ८.६२.४१ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, પાક નાશ પામેલી ભૂમિ લોહીથી છંટાયેલી હોય તેમ ભારતની સેના દીન દેખાય છે.
8.62.42
निवृत्तं पश्य कौन्तेय भीमसेनं युधाम्पतिम् ।
आशीविषमिव क्रुद्धं तस्माद्द्रवति भारति ॥ ८.६२.४२ ॥
હે કૌન્તેય, જુઓ, યુદ્ધાધિપતિ ભીમસેન પાછા ફર્યા છે — ક્રોધિત ઝેરી સાપ જેવા; તેથી જ તે દોડીને આવે છે, હે ભારત.
8.62.43
पीतरक्तासितसितास्ताराचन्द्रार्कमण्डिताः ।
पताका विप्रकीर्यन्ते छत्राण्येतानि चार्जुन ॥ ८.६२.४३ ॥
હે અર્જુન, પીળા, લાલ, કાળા અને સફેદ, તારા, ચંદ્ર અને સૂર્યથી શોભતી આ પતાકાઓ અને છત્રો વિખેરાઈ પડ્યાં છે.
8.62.44
सौवर्णा राजताश्चैव तैजसाश्च पृथग्विधाः ।
केतवोऽभिनिपात्यन्ते हस्त्यश्वं च प्रकीर्यते ॥ ८.६२.४४ ॥
સોના, ચાંદી અને ધાતુની વિવિધ પ્રકારની ધજાઓ પાડવામાં આવી રહી છે; હાથી અને ઘોડા વિખેરાઈ રહ્યા છે.
8.62.45
रथेभ्यः प्रपतन्त्येते रथिनो विगतासवः ।
नानावर्णैर्हता बाणैः पाञ्चालैरपलायिभिः ॥ ८.६२.४५ ॥
રથોમાંથી આ રથીઓ પ્રાણહીન થઈને પડી રહ્યા છે; ન ભાગનારા પાંચાલોના વિવિધ રંગી બાણોથી તેઓ હણાયા છે.
8.62.46
निर्मनुष्यान्गजानश्वान्रथांश्चैव धनञ्जय ।
समाद्रवन्ति पाञ्चाला धार्तराष्ट्रांस्तरस्विनः ॥ ८.६२.४६ ॥
હે ધનંજય, માણસો વિનાના હાથી, ઘોડા અને રથો તરફ પાંચાલો દોડી રહ્યા છે; વેગવાન ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો પર.
8.62.47
विमृद्रन्ति नरव्याघ्रा भीमसेनबलाश्रयात् ।
बलं परेषां दुर्धर्षं त्यक्त्वा प्राणानरिन्दम् ॥ ८.६२.४७ ॥
હે અરિંદમ, ભીમસેનના બળનો આશ્રય લઈને નરવ્યાઘ્રો પ્રાણની પરવા છોડીને શત્રુઓની દુર્ધર્ષ સેનાને કચડી રહ્યા છે.
8.62.48
एते नर्दिन्ति पाञ्चाला ध्मापयन्ति च वारिजान् ।
अभिद्रवन्ति च रणे मृद्रन्तः सायकैः परान् ॥ ८.६२.४८ ॥
આ પાંચાલો ગર્જના કરી રહ્યા છે અને શંખ ફૂંકી રહ્યા છે; યુદ્ધમાં બાણોથી શત્રુઓને કચડતા તેઓ આક્રમણ કરી રહ્યા છે.
8.62.49
पश्य स्वर्गस्य माहात्म्यं पाञ्चाला हि पराक्रमात् ।
धार्तराष्ट्रान्विनिघ्नन्तो विशन्त्येते रथोत्तमान् ॥ ८.६२.४९ ॥
જુઓ, સ્વર્ગનું માહાત્મ્ય! પાંચાલો પોતાના પરાક્રમથી ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોનો સંહાર કરતા આ ઉત્તમ રથોમાં પ્રવેશે છે.
8.62.50
शस्त्रमाच्छिद्य शत्रूणां सायुधानां निरायुधाः ।
तेनैवैतानमोघास्त्रा निघ्नन्ति च नदन्ति च ॥ ८.६२.५० ॥
શત્રુઓનાં શસ્ત્રો છીનવીને, નિઃશસ્ત્ર છતાં, તેમનાથી જ અચૂક અસ્ત્રો વડે આ વીરો તેમનો સંહાર કરે છે અને ગર્જે છે.
8.62.51
शिरांस्येतानि पात्यन्ते शत्रूणां बाहवोऽपि च ।
रथनागहया वीरा यशस्याः सर्व एव च ॥ ८.६२.५१ ॥
શત્રુઓનાં આ માથાં અને બાહુઓ પણ પડી રહ્યાં છે; રથ, હાથી, ઘોડા પણ પડે છે; આ બધા વીરો યશસ્વી છે.
8.62.52
सर्वतश्चाभिपन्नैषा धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
त्यक्त्वा प्राणान्महेष्वासैः पाञ्चालैः परिपात्यते ॥ ८.६२.५२ ॥
ચારે બાજુથી ઘેરાયેલું ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોનું આ મહાસૈન્ય પ્રાણ ત્યજીને મહાન ધનુર્ધર પાંચાલો વડે પાડી દેવાઈ રહ્યું છે.
8.62.53
सुहृदश्च पराक्रान्ताः कृपकर्णादयो विभो ।
निवारणे महेष्वासाः पाञ्चालानां परन्तप ॥ ८.६२.५३ ॥
હે વિભો, કૃપ, કર્ણ વગેરે મિત્રો પણ પરાક્રમી છે; હે પરંતપ, તેઓ પાંચાલોને રોકવામાં લાગેલા મહાન ધનુર્ધરો છે.
8.62.54
अनिवृत्तांश्च भीतांस्तान्धार्तराष्ट्रान्परन्तप ।
धृष्टद्युम्नमुखा वीरा घ्नन्ति शत्रून्सहस्रशः ॥ ८.६२.५४ ॥
હે પરંતપ, પાછા ન હટતા અને ભયભીત એવા તે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને, ધૃષ્ટદ્યુમ્નની આગેવાની હેઠળના વીરો હજારોની સંખ્યામાં મારે છે.
8.62.55
रथाश्च विविधाः सर्वे निवृत्ते भरतर्षभे ।
विवर्णमुखभूयिष्ठा धार्तराष्ट्री महाचमूः ॥ ८.६२.५५ ॥
ભરતશ્રેષ્ઠ પાછા વળ્યા ત્યારે, વિવિધ પ્રકારના બધા રથો અને મોટાભાગના વિવર્ણ મુખવાળી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોની એ મહાસેના (પાછી હટી).
8.62.56
पश्य भीमेन नाराचैर्भिन्ना नागाः पतन्त्यमी ।
वज्रिवज्रहतानीव शिखराणि धराभृताम् ॥ ८.६२.५६ ॥
જુઓ, ભીમના નારાચોથી વીંધાયેલા આ હાથીઓ પડી રહ્યા છે — વજ્રધારીના વજ્રથી પ્રહાર પામેલા પર્વતશિખરોની જેમ.
8.62.57
भीमसेनस्य निर्विद्धा बाणैः सन्नतपर्वभिः ।
स्वान्यनीकानि मृद्गन्तो द्रवन्त्येते महागजाः ॥ ८.६२.५७ ॥
ભીમસેનના બાણોથી વીંધાયેલા આ મહાગજો પોતાની અને બીજાઓની સેનાને કચડીને ભાગી રહ્યા છે.
8.62.58
एते द्रवन्ति कुरवो भीमसेनभयार्दिताः ।
त्यक्त्वा रथान्गजांश्चैव हयांश्चैव सहस्रशः ॥ ८.६२.५८ ॥
ભીમસેનના ભયથી પીડિત આ કૌરવો રથો, હાથીઓ અને ઘોડાઓને હજારોની સંખ્યામાં છોડીને ભાગી રહ્યા છે.
8.62.59
हस्त्यश्वरथपत्तीनां द्रवतां निःस्वनं शृणु ।
भीमसेनस्य निनदं द्रावयानस्य कौरवान् ॥ ८.६२.५९ ॥
ભાગતા હાથી, ઘોડા, રથ અને પાયદળનો કોલાહલ સાંભળો — કૌરવોને ભગાડતા ભીમસેનની ગર્જના સાંભળો.
8.62.60
अभिजानामि भीमस्य सिंहनादं पुनःपुनः ।
नदतः पाण्डवेयस्य सङ्ग्रामे जितकाशिनः ॥ ८.६२.६० ॥
યુદ્ધમાં વિજયની ઇચ્છા રાખતા પાંડવપુત્ર ભીમની સિંહગર્જના હું વારંવાર ઓળખું છું.
8.62.61
विसृजंस्तोमरान्क्रुद्धो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ८.६२.६१ ॥
ક્રોધે ભરાઈને તોમર ફેંકતો, દંડ હાથમાં લીધેલા અંતક સમાન તે હતો.
8.62.62
तस्य चैव भुजौ छिन्नौ भीमसेनेन गर्जतः ।
नागश्च क्रकरप्रख्यैर्नाराचैर्दशभिर्हतः ॥ ८.६२.६२ ॥
ગર્જતા તેના બંને બાહુ ભીમસેને છેદ્યા; ક્રકચ જેવા દસ નારાચોથી હાથીને માર્યો.
8.62.63
हन्तैते पुनरायान्ति नागा ह्यन्ये प्रहारिणः ।
नीलाञ्जनचयप्रख्या महामात्रैरधिष्ठिताः ॥ ८.६२.६३ ॥
અરે, નીલાંજનના ઢગલા જેવા, મહામાત્રોએ ચઢેલા, પ્રહાર કરનારા બીજા હાથીઓ ફરી આવે છે.
8.62.64
शक्तितोमरसङ्घतैर्विनिघ्नन्तो वृकोदरम् ।
सप्तसप्त च नागस्था वैजयन्त्यश्च सध्वजाः।
नवत्या निशितैर्बाणैश्छिन्नाः पार्थाग्रजेन ते ॥ ८.६२.६४ ॥
શક્તિ અને તોમરના સમૂહોથી વૃકોદરને પ્રહાર કરતા, હાથીઓ પર ઊભેલા સાત-સાત વીરો અને ધ્વજ સહિત વૈજયંતી પતાકાઓ — તે બધાને પાર્થના અગ્રજે નેવું તીક્ષ્ણ બાણોથી છેદ્યા.
8.62.65
दशभिर्दशभिश्चैको नाराचैर्निहतो गजः ॥ ८.६२.६५ ॥
એકલાએ દસ-દસ નારાચોથી એક હાથી માર્યો ગયો.
8.62.66
न चासौ धार्तराष्ट्राणां श्रूयते निनदस्तथा ।
पुरन्दरसमे क्रुद्धे निवृत्ते भरतर्षभे ॥ ८.६२.६६ ॥
ઇન્દ્ર સમાન ક્રોધિત ભરતશ્રેષ્ઠ પાછા ફર્યા પછી, ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોનો તે ગર્જનાર્ધ્વનિ હવે સંભળાતો નથી.
8.62.67
अक्षौहिण्यस्तथा तिस्रो धार्तराष्ट्रस्य सङ्गताः ।
क्रुद्धेन भीमसेनेन नरसिंहेन वारिताः ॥ ८.६२.६७ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રની ત્રણ અક્ષૌહિણી સેના ભેગી થયેલી હતી; પણ ક્રોધિત ભીમસેને, એ નરસિંહે, તેમને રોકી લીધી.
8.62.68
न शक्नुवन्ति वै पार्थं पार्थिवाः समुदीक्षितुम् ।
मध्यन्दिनगतं सूर्यं यथा दुर्बलचक्षुषः ॥ ८.६२.६८ ॥
રાજાઓ પાર્થ તરફ સ્થિર દૃષ્ટિથી જોઈ શકતા નથી, જેમ નબળી આંખવાળા મધ્યાહ્નના સૂર્યને જોઈ શકતા નથી.
8.62.69
एते भीमस्य सन्त्रस्ताः सिंहस्येवेतरे मृगाः ।
शरैः सन्त्रासिताः सह्ख्ये न लभन्ते सुखं क्वचित् ॥ ८.६२.६९ ॥
સિંહથી ડરેલા બીજા મૃગોની જેમ, ભીમથી ત્રસ્ત થયેલા આ લોકો, બાણોથી પીડાઈને યુદ્ધમાં ક્યારેય સુખ પામતા નથી.
8.62.70
राधेयो बहुभिः सार्धमसौ गच्छति वेगितः ।
वर्धयित्वा तु भीरुं तं पार्श्वतो ह्यानयद्धनुः।
तं पालयन्महाराजं धार्तराष्ट्रं बलान्वितः ॥ ८.६२.७० ॥
રાધાપુત્ર કર્ણ ઘણાની સાથે વેગથી જઈ રહ્યો છે. એ ભીરુને પ્રોત્સાહન આપી તેણે બાજુએથી ધનુષ્ય લાવ્યું; બળવાન થઈ એ મહારાજ, ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રનું રક્ષણ કરતા.
8.62.71
एतच्छ्रुत्वा महाबाहुर्वासुदेवाद्धनञ्जयः ।
भीमसेनेन तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम्।
अर्जुनो व्यधमच्छिष्टान्संशप्तकगणान्बहून् ॥ ८.६२.७१ ॥
આ સાંભળીને મહાબાહુ ધનંજય (અર્જુન) વાસુદેવ પાસેથી, ભીમસેને કરેલું એ અતિ દુષ્કર કર્મ જોઈને, બાકી રહેલા ઘણા સંશપ્તક સમૂહોને વિખેરી નાખ્યા.
8.62.72
ते वध्यमानाः पार्थेन संशप्तकगणाः प्रभो ।
शक्रस्यातिथितां गत्वा विशोका ह्यभवंस्तदा ॥ ८.६२.७२ ॥
હે પ્રભુ, પાર્થ દ્વારા મરાઈ રહેલા એ સંશપ્તક સમૂહો ઇન્દ્રના અતિથિપણાને પામીને ત્યારે શોકરહિત થયા.
8.62.73
नारायणांस्तु गोपालान्व्यधमत्पाण्डुनन्दनः ।
उत्तमं वे…प्तास्थाय चण्डवायुर्धनानिव ॥ ८.६२.७३ ॥
પાંડુપુત્રે નારાયણો અને ગોપાલોને હણી નાખ્યા; પ્રચંડ પવન વાદળોને વિખેરે તેમ…
8.62.74
अन्वकीर्यन्त भीतास्ते तत्रतत्रैव भारत ।
लुलितांश्च ततः शूरानहनत्पुरुषोत्तमः ॥ ८.६२.७४ ॥
ભયભીત થયેલા તેઓ અહીં-ત્યાં વિખેરાઈ ગયા, હે ભારત; પછી પુરુષોત્તમે વ્યાકુળ વીરોને હણ્યા.
8.62.75
पुनश्च पुरुषव्याघ्रः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
जघान धार्तराष्ट्रस्य चतुर्विधबलां चमूम् ॥ ८.६२.७५ ॥
ફરી તે પુરુષવ્યાઘ્રે વળેલી ગાંઠોવાળા બાણોથી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રની ચતુરંગિણી સેનાને હણી.