మహాభారతం · అధ్యాయం 8.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.62.1
आतुरो मे मतो राजा अविपह्यश्च भारत ।
यथैनमनुवर्तन्ते पञ्चालाः सह पाण्डवैः ॥ ८.६२.१ ॥
భారతా, రాజు (కర్ణుడు) బాధితుడిగా, జయింపరానివాడిగా ఉన్నాడని నేను భావిస్తున్నాను; పాండవులతో కలిసి పాంచాలురు అతన్ని అనుసరిస్తున్నారు.
8.62.2
त्वरमाणास्त्वराकाले सर्वशस्त्रभृतां वराः ।
मज्जन्तमिव पाताले बलिनो ह्युज्जिहीर्षवः ॥ ८.६२.२ ॥
ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠులైన వీరులు, ఆపద సమయంలో త్వరపడి, పాతాళంలో మునుగుతున్నవాడిని పైకి లాగాలనుకునేవారిలా బలవంతులు ముందుకు సాగుతున్నారు.
8.62.3
न केतुर्दृश्यते राज्ञः कर्णस्य पिहितः शरैः ।
पश्यतोर्यमयोः पार्थ सात्यकेश्च शिखण्डिनः ॥ ८.६२.३ ॥
పార్థా, బాణాలతో కప్పబడిన రాజు కర్ణుని ధ్వజం కనిపించడం లేదు; యమలులు (నకుల-సహదేవులు), సాత్యకి, శిఖండి చూస్తుండగానే ఇది జరుగుతోంది.
8.62.4
धृष्टद्युम्नस्य भीमस्य शतानीकस्य वा विभो ।
पाञ्चालानां च सर्वेषां चेदीनां चैव भारत ॥ ८.६२.४ ॥
విభూ, ధృష్టద్యుమ్నుడు, భీముడు లేదా శతానీకుడు (ధ్వజం కనబడటం లేదు), పాంచాలులందరికీ, చేదులకూ కూడా, భారతా.
8.62.5
एष कर्णो रणे पार्थ पाण्डवानामनीकिनीम् ।
शरैर्विध्वंसयामास नलिनीमिव कुञ्जरः ॥ ८.६२.५ ॥
పార్థా, ఇదిగో కర్ణుడు యుద్ధంలో పాండవుల సేనను బాణాలతో ఏనుగు తామరకొలను నాశనం చేసినట్లు నాశనం చేస్తున్నాడు.
8.62.6
एते द्रवन्ति रथिनस्त्वदीयाः पाण्डुनन्दन ।
पश्य पश्य यथा पार्थ गच्छन्त्येते महारथाः ॥ ८.६२.६ ॥
పాండునందనా, నీ రథికులు పారిపోతున్నారు; చూడు, చూడు, పార్థా, ఈ మహారథులు ఎలా వెళ్తున్నారో.
8.62.7
एते भारत मातङ्गाः कर्णेनाभिहताः शरैः ।
आर्तनादान्विकुर्वाणा विद्रवन्ति दिशो दश ॥ ८.६२.७ ॥
ఓ భారతా, కర్ణుని బాణాలతో గాయపడిన ఈ ఏనుగులు ఆర్తనాదాలు చేస్తూ పది దిక్కులకు పారిపోతున్నాయి.
8.62.8
रथानां द्रवते वृन्दमेतच्चैव समन्ततः ।
द्राव्यमाणं रणे पार्थ कर्णेनामिततेजसा ॥ ८.६२.८ ॥
ఓ పార్థా, అపరిమిత తేజస్సు గల కర్ణునిచే యుద్ధంలో తరిమివేయబడుతున్న ఈ రథికుల సమూహం అన్ని వైపులా పారిపోతోంది.
8.62.9
हस्तिकक्ष्यां रणे पश्य चरन्तीं तत्रतत्र ह ।
रथस्थं सूतपुत्रस्य केतुं केतुमतां वर ॥ ८.६२.९ ॥
ఓ శ్రేష్ఠా, యుద్ధంలో ఏనుగు పార్శ్వంలా ఇక్కడా అక్కడా తిరుగుతున్న సైన్యాన్ని చూడు; సూతపుత్రుని రథంపై ఉన్న ధ్వజాన్ని చూడు, అది ధ్వజధారులలో శ్రేష్ఠమైనది.
8.62.10
असौ धावति राधेयो भीमसेनरथं प्रति ।
किरञ्शरशतान्येव विनिघ्नंस्तव वाहिनीम् ॥ ८.६२.१० ॥
అదిగో రాధాపుత్రుడు కర్ణుడు భీమసేనుని రథం వైపు పరుగెత్తుతున్నాడు; వందల బాణాలు కురిపిస్తూ నీ సైన్యాన్ని నాశనం చేస్తూ.
8.62.11
एते नश्यन्ति पाञ्चाला द्राव्यमाणा महात्मना ।
शक्रेणेव यथा दैत्या द्राव्यमाणा महात्मना ॥ ८.६२.११ ॥
మహాత్ముడిచే తరమబడుతున్న ఈ పాంచాలులు నశిస్తున్నారు; ఇంద్రునిచే తరమబడిన దైత్యులు నశించినట్లు.
8.62.12
एष कर्णो रणे जित्वा पाञ्चालान्पाण्डुसृञ्जयान् ।
दिशो विप्रेक्षते सर्वास्त्वदर्थमिति मे मतिः ॥ ८.६२.१२ ॥
ఈ కర్ణుడు యుద్ధంలో పాంచాలులను, పాండవ-సృంజయులను జయించి అన్ని దిక్కులను చూస్తున్నాడు; ఇది నీ కొరకే అని నా అభిప్రాయం.
8.62.13
एष कर्णो धनुःश्रेष्ठं विधून्वन्बहुशोभते ।
शत्रुं जित्वा यथा शक्रो देवसङ्खैः समावृतः ॥ ८.६२.१३ ॥
ఉత్తమ ధనుస్సును పదే పదే ఊపుతూ ఈ కర్ణుడు ప్రకాశిస్తున్నాడు; శత్రువును జయించి దేవగణాలతో చుట్టబడిన ఇంద్రుడిలా.
8.62.14
एते नर्दन्ति कौरव्या दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ।
त्रासयन्तो रणे पाण्डून्सृंजयांश्च समन्ततः ॥ ८.६२.१४ ॥
కర్ణుని పరాక్రమాన్ని చూసి ఈ కౌరవులు గర్జిస్తున్నారు; యుద్ధంలో పాండవులను, సృంజయులను అన్ని వైపులా భయపెడుతూ.
8.62.15
एष सर्वात्मना पाण्डूंस्त्रासयित्वा महारणे ।
अभिभाषति राधेयः सर्वसैन्यानि मानद ॥ ८.६२.१५ ॥
ఈ రాధేయుడు కర్ణుడు పూర్ణ బలంతో మహాయుద్ధంలో పాండవులను భయపెట్టి, సర్వ సైన్యాలను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతున్నాడు, ఓ మానదా!
8.62.16
अभिद्रवत भद्रं वो द्रुतं द्रवत कौरवाः ।
यथा न जीववान्कश्चिन्मुच्येत युधि सृञ्जयः ॥ ८.६२.१६ ॥
మీకు శుభం కలుగుగాక, ముందుకు దూసుకుపోండి; ఓ కౌరవులారా, వేగంగా పరుగెత్తండి, యుద్ధంలో ఒక్క సృంజయుడు కూడా బ్రతికి తప్పించుకోకుండా.
8.62.17
तथा कुरुत संयत्ता वयं यास्याम पृष्ठतः ।
एवमुक्त्वा गतो ह्येष पृष्ठतो विकिरञ्छरान् ॥ ८.६२.१७ ॥
మీరూ అలాగే సిద్ధంగా ఉండి చేయండి; మేము వెనుకనుండి వెళ్తాము. ఇలా చెప్పి, బాణాలను చల్లుతూ ఇతడు వెనుకకు వెళ్లాడు.
8.62.18
पश्य कर्णं रणे पार्थ श्वेतच्छत्रविराजितम् ।
उदयं पर्वतं यद्वच्छशाङ्केनाभिशोभितम् ॥ ८.६२.१८ ॥
ఓ పార్థా, యుద్ధంలో తెల్లని గొడుగుతో విరాజిల్లుతున్న కర్ణుని చూడు; ఉదయగిరి చంద్రునితో ప్రకాశించినట్లు.
8.62.19
पूर्णचन्द्रनिकाशेन मूर्ध्नि च्छत्रेण भारत ।
ध्रियमाणेन समरे श्रीमच्छतशलाकिना ॥ ८.६२.१९ ॥
ఓ భారతా, యుద్ధంలో పూర్ణచంద్రునిలా ప్రకాశించే, వంద కమ్మీలు గల శోభాయమానమైన గొడుగు తలపై పట్టబడి ఉంది.
8.62.20
एष त्वां प्रेक्षते कर्णः सकटाक्षं धनञ्जय ।
उत्तमं यत्नमास्थाय ध्रुवमेष्यति संयुगे ॥ ८.६२.२० ॥
ఓ ధనంజయా, ఈ కర్ణుడు నిన్ను ఓరచూపుతో చూస్తున్నాడు; ఉత్తమ ప్రయత్నం చేసి అతడు తప్పక యుద్ధానికి వస్తాడు.
8.62.21
पश्य ह्येनं महाबाहो विधुन्वानं महद्धनुः ।
शरांश्चाशीविषाकारान्विसृजन्तं महारणे ॥ ८.६२.२१ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఇతడిని చూడు; పెద్ద విల్లును ఊపుతూ, మహాయుద్ధంలో విషసర్పాల్లాంటి బాణాలను వదులుతూ ఉన్నాడు.
8.62.22
असौ निवृत्तो राधेयो दृष्ट्वा ते वानरध्वजम् ।
प्रार्थयन्समरं पार्थ त्वया सह परन्तप।
वधाय ह्यात्मनोऽभ्येति पावकं शलभो यथा ॥ ८.६२.२२ ॥
ఓ పార్థా, ఓ శత్రుతాపనా, నీ వానరధ్వజాన్ని చూసి వెనుదిరిగిన ఈ రాధేయుడు కర్ణుడు, నీతో యుద్ధాన్ని కోరుతూ, తన వినాశం కోసం మిడత అగ్నివైపు వెళ్లినట్లు వస్తున్నాడు.
8.62.23
कर्णमेकाकिनं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रो रणाजिरे ।
त्वां च पार्थाभिसंरब्धं कर्णं प्रति महारथम् ॥ ८.६२.२३ ॥
యుద్ధభూమిలో కర్ణుడు ఒంటరిగా ఉండటం చూసి ధృతరాష్ట్ర కుమారుడు (దుర్యోధనుడు), పార్థా, నీవు కర్ణునిపై కోపంతో ఉన్న మహారథునిగా ఉండటం చూసి.
8.62.24
कृतागसं च राधेयं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ।
अत्मानं च कृतार्थं च समीक्ष्य भरतर्षभ ॥ ८.६२.२४ ॥
ఓ భరతర్షభా, ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరునికి అపరాధం చేసిన రాధేయుడైన కర్ణుణ్ణి, తనను కృతార్థునిగా భావించుకొని ఆలోచించు.
8.62.25
असौ दुर्योधनः क्रुद्धो रथानीकेन भारत ।
रिरक्षिषुः सुसंवृत्तो धार्तराष्ट्रो निवर्तते ॥ ८.६२.२५ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా! కోపోద్రిక్తుడైన ఆ దుర్యోధనుడు రథసమూహంతో చుట్టుముట్టబడి, దానిని రక్షించాలనే కోరికతో, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు వెనుదిరుగుతున్నాడు.
8.62.26
सर्वैः सहैभिर्दुष्टात्मा बध्यतां च प्रयत्नतः ।
त्वया यशश्च राज्यं च सुखं चोत्तममिच्छता ॥ ८.६२.२६ ॥
వీరందరితో కలిపి ఆ దుష్టాత్ముడిని కూడా ప్రయత్నంతో బంధించాలి — నీవు కీర్తిని, రాజ్యాన్ని, ఉత్తమ సుఖాన్ని కోరుకుంటే.
8.62.27
अदीनयोर्विश्रुतयोर्युवयोर्योत्स्यमानयोः ।
देवासुरे पार्थ मृधे देवदानवयोरिव।
पश्यन्तु कौरवाः सर्वे तव पार्थ पराक्रमम् ॥ ८.६२.२७ ॥
దేవాసురయుద్ధంలో దేవదానవులు పోరాడినట్లు, భయంలేని ప్రసిద్ధులైన మీ ఇద్దరూ పోరాడబోతున్నారు. ఓ పార్థా! కౌరవులందరూ నీ పరాక్రమాన్ని చూడనివ్వు.
8.62.28
त्वां च दृष्ट्वातिसंरब्धं कर्णं च भरतर्षम् ।
असौ दुर्योधनः क्रुद्धो नोत्तरं प्रतिपद्यते ॥ ८.६२.२८ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! నిన్ను, కర్ణుని ఎంతో కోపోద్రిక్తులుగా చూసి, ఆ కోపించిన దుర్యోధనుడు సమాధానం ఇవ్వలేకపోతున్నాడు.
8.62.29
आत्मानं च कृतात्मानं समीक्ष्य भरतर्षभ ।
कृतागसं च राधेयं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ॥ ८.६२.२९ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! తనను సంయమశీలిగా భావించి, ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరునికి రాధేయుడు (కర్ణుడు) అపరాధం చేశాడని తలచి.
8.62.30
प्रतिपद्यस्व कौन्तेय प्राप्तकालमनन्तरम् ।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा प्रत्येहि रथयूथपम् ॥ ८.६२.३० ॥
ఓ కౌంతేయా! కాలం వచ్చింది — వెంటనే పనిని ప్రారంభించు. యుద్ధంలో ఉత్తమ నిశ్చయంతో, రథసమూహ నాయకుని ఎదుర్కోవడానికి తిరిగి వెళ్ళు.
8.62.31
पञ्च ह्येतानि मुख्यानि रथानां रथसत्तम ।
शतान्य…जलिनां तिन्मतेजसाम् ॥ ८.६२.३१ ॥
రథశ్రేష్ఠుడా, ఇవి రథాల యొక్క ఐదు ముఖ్యమైన వ్యూహాలు; వందల…నీటివలె వ్యాపించిన ఆ మహాతేజస్వుల వి.
8.62.32
पञ्च नाघ… द्विगुणा वाजिनस्तथा ।
अभिसंहत्य कौन्तेय पदाताः प्रयुतानि च ॥ ८.६२.३२ ॥
ఐదు…గుర్రాలు రెట్టింపు, అలాగే. కౌంతేయా, కాల్బలం కలిసి లక్షలు.
8.62.33
… वीर बलं तामभिवर्तते ।
द्रोमपुत्रं पुरस्कृत्य तच्छीघ्रं सन्निषूदय ॥ ८.६२.३३ ॥
…వీరుడా, ఆ సైన్యం ముందుకు వస్తోంది. ద్రోణపుత్రుని ముందుంచి, దానిని త్వరగా పూర్తిగా నాశనం చేయి.
8.62.34
निकृत्त्यैतद्रथानीकं बलिनं लोकविश्रुतम् ।
सूतपुत्रे महेष्वासे दर्शयात्मानमात्मना ॥ ८.६२.३४ ॥
ఈ రథవ్యూహాన్ని ఛేదించి, బలవంతుడూ లోకప్రసిద్ధుడూ అయిన మహాధనుర్ధారి సూతపుత్రునిపై నిన్ను నీవే చూపు.
8.62.35
…भरतर्षभ ।
… पाञ्चालानभिघावति। ॥ ८.६२.३५ ॥
…భరతర్షభా…పాంచాలురపై దాడి చేస్తున్నాడు.
8.62.36
… हि पश्यामि धृष्टद्युम्नरर्थ प्रति ।
… पाञ्चालानिति मन्ये परन्तप ॥ ८.६२.३६ ॥
…నిజంగా ధృష్టద్యుమ్నుడిని రథం వైపు చూస్తున్నాను…పాంచాలురు అని నేను భావిస్తున్నాను, పరంతపా.
8.62.37
आचचक्षे प्रियं पार्थ तवेदं भरतर्षभ ।
राजासौ कुशली श्रीमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ८.६२.३७ ॥
ఓ పార్థా, భరతశ్రేష్ఠా, నీకు ఈ శుభవార్తను ఆయన చెప్పాడు: ధర్మపుత్రుడైన శ్రీమంతుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు క్షేమంగా ఉన్నాడు.
8.62.38
असौ भीमो महाबाहुः सन्निवृत्तश्चमूयुखे ।
वृतः सृञ्जय सैन्येन शैनेयेन च भप्तत ॥ ८.६२.३८ ॥
ఆ మహాబాహువు భీముడు సైన్యం ముందు భాగంలో వెనుదిరిగి వచ్చాడు; సృంజయుల సైన్యంతోనూ శైనేయుడైన సాత్యకితోనూ చుట్టుముట్టబడి.
8.62.39
वध्यन्त एते समरे कौरवा निशितैः शरैः ।
भीमसेनेन कौन्तेय पाञ्चालैश्च महात्मभिः ॥ ८.६२.३९ ॥
ఓ కౌంతేయా, యుద్ధంలో ఈ కౌరవులు వాడి బాణాలతో చంపబడుతున్నారు — భీమసేనుడి చేత, మహాత్ముల పాంచాలుల చేత.
8.62.40
सेना हि धार्तराष्ट्रस्य विमुखा व्यद्रवद्रणात् ।
वेगेन भीमसेनस्य विहता विविधैः शरैः ॥ ८.६२.४० ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని సేన యుద్ధం నుండి ముఖం త్రిప్పి పారిపోయింది; భీమసేనుని వేగానికి, వివిధ బాణాలతో హతమై.
8.62.41
विपन्नसस्येव मही रुधिरेण समुक्षिता ।
भारती भरतश्रेष्ठ सेना कृपणदर्शना ॥ ८.६२.४१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, పంట నాశనమైన భూమి రక్తంతో తడిసినట్లు, భారతుల సేన దీనంగా కనిపిస్తోంది.
8.62.42
निवृत्तं पश्य कौन्तेय भीमसेनं युधाम्पतिम् ।
आशीविषमिव क्रुद्धं तस्माद्द्रवति भारति ॥ ८.६२.४२ ॥
ఓ కౌంతేయా, చూడు, యుద్ధాధిపతి భీమసేనుడు తిరిగి వస్తున్నాడు — కోపించిన విషసర్పంలా; అందుకే వేగంగా పరుగెత్తి వస్తున్నాడు, ఓ భారతా.
8.62.43
पीतरक्तासितसितास्ताराचन्द्रार्कमण्डिताः ।
पताका विप्रकीर्यन्ते छत्राण्येतानि चार्जुन ॥ ८.६२.४३ ॥
అర్జునా, పసుపు, ఎరుపు, నలుపు, తెలుపు రంగుల, తారలు, చంద్రుడు, సూర్యుడితో అలంకరించబడిన ఈ పతాకలు, గొడుగులు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నాయి.
8.62.44
सौवर्णा राजताश्चैव तैजसाश्च पृथग्विधाः ।
केतवोऽभिनिपात्यन्ते हस्त्यश्वं च प्रकीर्यते ॥ ८.६२.४४ ॥
బంగారు, వెండి, లోహపు రకరకాల ధ్వజాలు కూలదోయబడుతున్నాయి; ఏనుగులు, గుర్రాలు చెల్లాచెదురవుతున్నాయి.
8.62.45
रथेभ्यः प्रपतन्त्येते रथिनो विगतासवः ।
नानावर्णैर्हता बाणैः पाञ्चालैरपलायिभिः ॥ ८.६२.४५ ॥
రథాల నుండి ఈ రథికులు ప్రాణాలు విడిచి పడుతున్నారు; పారిపోని పాంచాలుల బహువర్ణ బాణాలతో వారు హతమయ్యారు.
8.62.46
निर्मनुष्यान्गजानश्वान्रथांश्चैव धनञ्जय ।
समाद्रवन्ति पाञ्चाला धार्तराष्ट्रांस्तरस्विनः ॥ ८.६२.४६ ॥
ధనంజయా, మనుషులు లేని ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాల వైపు పాంచాలులు పరుగెత్తుతున్నారు; వేగవంతులైన ధృతరాష్ట్ర పుత్రుల మీదికి.
8.62.47
विमृद्रन्ति नरव्याघ्रा भीमसेनबलाश्रयात् ।
बलं परेषां दुर्धर्षं त्यक्त्वा प्राणानरिन्दम् ॥ ८.६२.४७ ॥
శత్రుదమనా, భీమసేనుని బలాన్ని ఆశ్రయించి, నరశ్రేష్ఠులు ప్రాణాలను విడిచి శత్రువుల దుర్ధర్షమైన సేనను నలుపుతున్నారు.
8.62.48
एते नर्दिन्ति पाञ्चाला ध्मापयन्ति च वारिजान् ।
अभिद्रवन्ति च रणे मृद्रन्तः सायकैः परान् ॥ ८.६२.४८ ॥
ఇదిగో, పాంచాలులు గర్జిస్తున్నారు, శంఖాలు ఊదుతున్నారు; యుద్ధంలో బాణాలతో శత్రువులను నలుపుతూ దాడి చేస్తున్నారు.
8.62.49
पश्य स्वर्गस्य माहात्म्यं पाञ्चाला हि पराक्रमात् ।
धार्तराष्ट्रान्विनिघ्नन्तो विशन्त्येते रथोत्तमान् ॥ ८.६२.४९ ॥
చూడు, స్వర్గ మహిమను! పాంచాలులు తమ పరాక్రమంతో ధృతరాష్ట్ర కుమారులను సంహరిస్తూ ఈ ఉత్తమ రథాలలోకి ప్రవేశిస్తున్నారు.
8.62.50
शस्त्रमाच्छिद्य शत्रूणां सायुधानां निरायुधाः ।
तेनैवैतानमोघास्त्रा निघ्नन्ति च नदन्ति च ॥ ८.६२.५० ॥
శత్రువుల ఆయుధాలను లాక్కొని, ఆయుధాలు లేనివారై, వాటితోనే వీరు అమోఘ అస్త్రాలతో వారిని చంపుతూ గర్జిస్తున్నారు.
8.62.51
शिरांस्येतानि पात्यन्ते शत्रूणां बाहवोऽपि च ।
रथनागहया वीरा यशस्याः सर्व एव च ॥ ८.६२.५१ ॥
శత్రువుల ఈ తలలు, బాహువులు కూడా నేలకూలుతున్నాయి; రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు కూడా; వీరులందరూ కీర్తికి పాత్రులు.
8.62.52
सर्वतश्चाभिपन्नैषा धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
त्यक्त्वा प्राणान्महेष्वासैः पाञ्चालैः परिपात्यते ॥ ८.६२.५२ ॥
అన్ని వైపుల నుండి చుట్టుముట్టబడిన ఈ ధృతరాష్ట్ర కుమారుల మహాసేన, ప్రాణాలు వదిలి, మహా ధనుర్ధరులైన పాంచాలులచే నేలకూల్చబడుతోంది.
8.62.53
सुहृदश्च पराक्रान्ताः कृपकर्णादयो विभो ।
निवारणे महेष्वासाः पाञ्चालानां परन्तप ॥ ८.६२.५३ ॥
ఓ విభో, కృప, కర్ణుడు మొదలైన మిత్రులు కూడా పరాక్రమవంతులు; ఓ పరంతపా, వారు పాంచాలులను అడ్డుకోవడంలో నిమగ్నమైన మహా ధనుర్ధరులు.
8.62.54
अनिवृत्तांश्च भीतांस्तान्धार्तराष्ट्रान्परन्तप ।
धृष्टद्युम्नमुखा वीरा घ्नन्ति शत्रून्सहस्रशः ॥ ८.६२.५४ ॥
ఓ పరంతపా, వెనుదీయని, భయపడుతున్న ఆ ధృతరాష్ట్ర కుమారులను, ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండగా ఉన్న వీరులు వేలాదిగా చంపుతున్నారు.
8.62.55
रथाश्च विविधाः सर्वे निवृत्ते भरतर्षभे ।
विवर्णमुखभूयिष्ठा धार्तराष्ट्री महाचमूः ॥ ८.६२.५५ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడు వెనుదిరిగినప్పుడు, వివిధ రథాలన్నీ, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల ఆ మహాసేన — ఎక్కువమంది ముఖాలు వివర్ణమై ఉండగా — (వెనక్కి తగ్గింది).
8.62.56
पश्य भीमेन नाराचैर्भिन्ना नागाः पतन्त्यमी ।
वज्रिवज्रहतानीव शिखराणि धराभृताम् ॥ ८.६२.५६ ॥
చూడు, భీముని నారాచాలతో గుచ్చబడిన ఈ ఏనుగులు పడుతున్నాయి — వజ్రధారి వజ్రంతో కొట్టబడిన పర్వత శిఖరాల్లా.
8.62.57
भीमसेनस्य निर्विद्धा बाणैः सन्नतपर्वभिः ।
स्वान्यनीकानि मृद्गन्तो द्रवन्त्येते महागजाः ॥ ८.६२.५७ ॥
భీమసేనుని బాణాలచే గుచ్చబడిన ఈ మహాగజాలు, తమ సేనను, ఇతరుల సేనను తొక్కుతూ పారిపోతున్నాయి.
8.62.58
एते द्रवन्ति कुरवो भीमसेनभयार्दिताः ।
त्यक्त्वा रथान्गजांश्चैव हयांश्चैव सहस्रशः ॥ ८.६२.५८ ॥
భీమసేనుని భయంతో పీడితులైన ఈ కురువులు, రథాలను, ఏనుగులను, గుఱ్ఱాలను వేలకొద్దీ వదిలి పారిపోతున్నారు.
8.62.59
हस्त्यश्वरथपत्तीनां द्रवतां निःस्वनं शृणु ।
भीमसेनस्य निनदं द्रावयानस्य कौरवान् ॥ ८.६२.५९ ॥
పారిపోతున్న ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు, రథాలు, కాల్బలాల ధ్వనిని వినుము — కౌరవులను పారిపోయేలా చేస్తున్న భీమసేనుని గర్జనను వినుము.
8.62.60
अभिजानामि भीमस्य सिंहनादं पुनःपुनः ।
नदतः पाण्डवेयस्य सङ्ग्रामे जितकाशिनः ॥ ८.६२.६० ॥
యుద్ధంలో విజయాన్ని కోరే పాండవుని భీముని సింహనాదాన్ని నేను మళ్ళీ మళ్ళీ గుర్తుపట్టగలను.
8.62.61
विसृजंस्तोमरान्क्रुद्धो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ८.६२.६१ ॥
కోపంతో ఈటెలను విసురుతూ, దండం చేతపట్టిన యముడిలా అతడు నిలిచాడు.
8.62.62
तस्य चैव भुजौ छिन्नौ भीमसेनेन गर्जतः ।
नागश्च क्रकरप्रख्यैर्नाराचैर्दशभिर्हतः ॥ ८.६२.६२ ॥
గర్జించుచున్న అతని రెండు బాహువులను భీమసేనుడు ఖండించాడు; క్రకచాల వంటి పది నారాచాలతో ఏనుగును చంపాడు.
8.62.63
हन्तैते पुनरायान्ति नागा ह्यन्ये प्रहारिणः ।
नीलाञ्जनचयप्रख्या महामात्रैरधिष्ठिताः ॥ ८.६२.६३ ॥
అయ్యో, నీలాంజన రాశుల వంటి, మహామాత్రులు ఎక్కిన, ప్రహరించే ఇతర ఏనుగులు మళ్లీ వస్తున్నాయి.
8.62.64
शक्तितोमरसङ्घतैर्विनिघ्नन्तो वृकोदरम् ।
सप्तसप्त च नागस्था वैजयन्त्यश्च सध्वजाः।
नवत्या निशितैर्बाणैश्छिन्नाः पार्थाग्रजेन ते ॥ ८.६२.६४ ॥
శక్తులు, తోమరాల గుంపులతో వృకోదరుని కొట్టుచున్న, ఏనుగులపై నిలిచిన ఏడేడుగురు, ధ్వజాలతో కూడిన వైజయంతీ పతాకలు — వారినందరినీ పార్థుని అగ్రజుడు తొంభై వాడి బాణాలతో ఛేదించాడు.
8.62.65
दशभिर्दशभिश्चैको नाराचैर्निहतो गजः ॥ ८.६२.६५ ॥
ఒక్కడే పది పది నారాచాలతో ఒక ఏనుగు చంపబడింది.
8.62.66
न चासौ धार्तराष्ट्राणां श्रूयते निनदस्तथा ।
पुरन्दरसमे क्रुद्धे निवृत्ते भरतर्षभे ॥ ८.६२.६६ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడు ఇంద్రునితో సమానమైన కోపంతో వెనుదిరిగిన తర్వాత, ధృతరాష్ట్ర కుమారుల ఆ గర్జన వినిపించడం లేదు.
8.62.67
अक्षौहिण्यस्तथा तिस्रो धार्तराष्ट्रस्य सङ्गताः ।
क्रुद्धेन भीमसेनेन नरसिंहेन वारिताः ॥ ८.६२.६७ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని మూడు అక్షౌహిణీ సేనలు సమకూడి ఉన్నాయి; కానీ కోపించిన భీమసేనుడు, ఆ నరసింహుడు, వాటిని అడ్డుకున్నాడు.
8.62.68
न शक्नुवन्ति वै पार्थं पार्थिवाः समुदीक्षितुम् ।
मध्यन्दिनगतं सूर्यं यथा दुर्बलचक्षुषः ॥ ८.६२.६८ ॥
రాజులు పార్థుని స్థిరంగా చూడలేరు; బలహీన నేత్రులు మధ్యాహ్న సూర్యుని చూడలేనట్లుగా.
8.62.69
एते भीमस्य सन्त्रस्ताः सिंहस्येवेतरे मृगाः ।
शरैः सन्त्रासिताः सह्ख्ये न लभन्ते सुखं क्वचित् ॥ ८.६२.६९ ॥
సింహానికి భయపడిన ఇతర మృగాల్లా, భీముని చేత భయభ్రాంతులైన వీరు, బాణాలతో బాధింపబడి, యుద్ధంలో ఎన్నడూ సుఖం పొందరు.
8.62.70
राधेयो बहुभिः सार्धमसौ गच्छति वेगितः ।
वर्धयित्वा तु भीरुं तं पार्श्वतो ह्यानयद्धनुः।
तं पालयन्महाराजं धार्तराष्ट्रं बलान्वितः ॥ ८.६२.७० ॥
రాధాపుత్రుడైన కర్ణుడు అనేకులతో కలిసి వేగంగా వెళ్తున్నాడు. ఆ భీరువును ప్రోత్సహించి, పక్కనుండి విల్లు తెచ్చాడు; బలవంతుడై ఆ మహారాజు, ధృతరాష్ట్ర పుత్రుని రక్షిస్తూ.
8.62.71
एतच्छ्रुत्वा महाबाहुर्वासुदेवाद्धनञ्जयः ।
भीमसेनेन तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम्।
अर्जुनो व्यधमच्छिष्टान्संशप्तकगणान्बहून् ॥ ८.६२.७१ ॥
ఇది విని, మహాబాహువైన ధనంజయుడు (అర్జునుడు) వాసుదేవుని నుండి, భీమసేనుడు చేసిన అతి దుష్కరమైన ఆ కర్మను చూసి, మిగిలిన అనేక సంశప్తక గణాలను చెదరగొట్టాడు.
8.62.72
ते वध्यमानाः पार्थेन संशप्तकगणाः प्रभो ।
शक्रस्यातिथितां गत्वा विशोका ह्यभवंस्तदा ॥ ८.६२.७२ ॥
ఓ ప్రభూ, పార్థునిచే చంపబడుతున్న ఆ సంశప్తక గణాలు, ఇంద్రుని అతిథిత్వాన్ని పొంది, అప్పుడు శోకరహితులయ్యారు.
8.62.73
नारायणांस्तु गोपालान्व्यधमत्पाण्डुनन्दनः ।
उत्तमं वे…प्तास्थाय चण्डवायुर्धनानिव ॥ ८.६२.७३ ॥
పాండు కుమారుడు నారాయణులను, గోపాలురను కొట్టి పడగొట్టాడు; ప్రచండ వాయువు మేఘాలను చెదరగొట్టినట్లు…
8.62.74
अन्वकीर्यन्त भीतास्ते तत्रतत्रैव भारत ।
लुलितांश्च ततः शूरानहनत्पुरुषोत्तमः ॥ ८.६२.७४ ॥
భయపడిన వారు అక్కడక్కడ చెదిరిపోయారు, భరతవంశీయుడా; తరువాత పురుషోత్తముడు కలతచెందిన వీరులను వధించాడు.
8.62.75
पुनश्च पुरुषव्याघ्रः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
जघान धार्तराष्ट्रस्य चतुर्विधबलां चमूम् ॥ ८.६२.७५ ॥
మళ్ళీ ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, వంగిన కొనలున్న బాణాలతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని నాలుగు విధాల సేనను కొట్టి పడగొట్టాడు.