มหาภารตะ · อัธยายะ 8.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.62.1
आतुरो मे मतो राजा अविपह्यश्च भारत ।
यथैनमनुवर्तन्ते पञ्चालाः सह पाण्डवैः ॥ ८.६२.१ ॥
ภารตะ ข้าพเจ้าเห็นว่าพระราชาผู้นั้นอยู่ในความทุกข์ แต่ยากที่ใครจะเอาชนะได้ ปัญจาลทั้งหลายพร้อมด้วยปาณฑพก็ติดตามท่านอยู่
8.62.2
त्वरमाणास्त्वराकाले सर्वशस्त्रभृतां वराः ।
मज्जन्तमिव पाताले बलिनो ह्युज्जिहीर्षवः ॥ ८.६२.२ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ถืออาวุธทั้งปวง รีบเร่งในยามคับขัน ผู้มีกำลังเหล่านั้นรุกเข้าไป ราวกับจะฉุดผู้ที่กำลังจมลงสู่บาดาลให้ขึ้นมา
8.62.3
न केतुर्दृश्यते राज्ञः कर्णस्य पिहितः शरैः ।
पश्यतोर्यमयोः पार्थ सात्यकेश्च शिखण्डिनः ॥ ८.६२.३ ॥
โอ้บุตรของปฤถา ธงของพระราชากรรณะถูกลูกศรปกคลุมจนไม่เห็น ขณะที่ฝาแฝดนกุลและสหเทพ สาตยกิ และศิขัณฑินกำลังมองดูอยู่
8.62.4
धृष्टद्युम्नस्य भीमस्य शतानीकस्य वा विभो ।
पाञ्चालानां च सर्वेषां चेदीनां चैव भारत ॥ ८.६२.४ ॥
โอ้ผู้ยิ่งใหญ่ ธงของธฤษฏทยุมนะ ภีมะ หรือศตานีกะ ก็ไม่เห็น ทั้งธงของปัญจาลทั้งหมดและของเจทิทั้งหลาย โอ้ภารตะ
8.62.5
एष कर्णो रणे पार्थ पाण्डवानामनीकिनीम् ।
शरैर्विध्वंसयामास नलिनीमिव कुञ्जरः ॥ ८.६२.५ ॥
โอ้บุตรของปฤถา กรรณะผู้นี้ในการรบได้ทำลายกองทัพของปาณฑพด้วยลูกศร ดุจช้างย่ำทำลายสระบัว
8.62.6
एते द्रवन्ति रथिनस्त्वदीयाः पाण्डुनन्दन ।
पश्य पश्य यथा पार्थ गच्छन्त्येते महारथाः ॥ ८.६२.६ ॥
โอ้ความปลื้มใจของปาณฑุ พลรถของท่านกำลังหนีไป ดูเถิด ดูเถิด โอ้บุตรของปฤถา ดูนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่เหล่านี้กำลังไปกันอย่างไร
8.62.7
एते भारत मातङ्गाः कर्णेनाभिहताः शरैः ।
आर्तनादान्विकुर्वाणा विद्रवन्ति दिशो दश ॥ ८.६२.७ ॥
โอ้ภารตะ ช้างเหล่านี้ถูกลูกศรของกรรณะยิงเข้า กำลังหนีไปทั้งสิบทิศ ส่งเสียงร้องด้วยความทุกข์ทรมาน
8.62.8
रथानां द्रवते वृन्दमेतच्चैव समन्ततः ।
द्राव्यमाणं रणे पार्थ कर्णेनामिततेजसा ॥ ८.६२.८ ॥
โอ้บุตรของปฤถา กองรถศึกนี้กำลังหนีไปรอบด้าน ถูกกรรณะผู้มีรัศมีหาประมาณมิได้ไล่ตีแตกพ่ายในการรบ
8.62.9
हस्तिकक्ष्यां रणे पश्य चरन्तीं तत्रतत्र ह ।
रथस्थं सूतपुत्रस्य केतुं केतुमतां वर ॥ ८.६२.९ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้มีธง ดูเถิดกองทัพช้างรูปปีกกาที่เคลื่อนไปมาในการรบตรงนั้นตรงนี้ ดูธงที่ตั้งอยู่บนรถของบุตรแห่งสูตะ ธงที่ประเสริฐที่สุด
8.62.10
असौ धावति राधेयो भीमसेनरथं प्रति ।
किरञ्शरशतान्येव विनिघ्नंस्तव वाहिनीम् ॥ ८.६२.१० ॥
โน่นกรรณะ บุตรของราธา วิ่งเข้าหารถของภีมเสนะ ซัดลูกศรนับร้อยออกไป และฟาดฟันกองทัพของท่าน
8.62.11
एते नश्यन्ति पाञ्चाला द्राव्यमाणा महात्मना ।
शक्रेणेव यथा दैत्या द्राव्यमाणा महात्मना ॥ ८.६२.११ ॥
ปัญจาลเหล่านี้ถูกผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ไล่ตีแตกพ่าย กำลังจะพินาศ ดุจอสูรทั้งหลายที่พินาศเมื่อถูกพระอินทร์ไล่ตีแตกพ่าย
8.62.12
एष कर्णो रणे जित्वा पाञ्चालान्पाण्डुसृञ्जयान् ।
दिशो विप्रेक्षते सर्वास्त्वदर्थमिति मे मतिः ॥ ८.६२.१२ ॥
กรรณะผู้นี้เมื่อชนะปัญจาลและปาณฑพสฤญชัยในการรบแล้ว กำลังมองดูทุกทิศ ตามความเห็นของข้าพเจ้า เขาทำเช่นนั้นเพื่อท่าน
8.62.13
एष कर्णो धनुःश्रेष्ठं विधून्वन्बहुशोभते ।
शत्रुं जित्वा यथा शक्रो देवसङ्खैः समावृतः ॥ ८.६२.१३ ॥
กรรณะผู้นี้เมื่อเหวี่ยงคันธนูอันวิเศษสุดไปมาซ้ำแล้วซ้ำเล่า ย่อมงดงามยิ่ง ดุจพระอินทร์ที่ชนะศัตรูแล้ว ล้อมรอบด้วยหมู่เทพ
8.62.14
एते नर्दन्ति कौरव्या दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ।
त्रासयन्तो रणे पाण्डून्सृंजयांश्च समन्ततः ॥ ८.६२.१४ ॥
เหล่ากุรุวงศ์เหล่านี้เห็นความกล้าหาญของกรรณะแล้วก็คำรามลั่น ทำให้ปาณฑพและสฤญชัยหวาดกลัวไปทุกด้านในการรบ
8.62.15
एष सर्वात्मना पाण्डूंस्त्रासयित्वा महारणे ।
अभिभाषति राधेयः सर्वसैन्यानि मानद ॥ ८.६२.१५ ॥
กรรณะผู้เป็นบุตรของราธา ทำให้ปาณฑพหวาดกลัวด้วยกำลังทั้งหมดของตนในมหาสงคราม บัดนี้กำลังกล่าวกับกองทัพทั้งปวง โอ้ผู้ให้เกียรติ
8.62.16
अभिद्रवत भद्रं वो द्रुतं द्रवत कौरवाः ।
यथा न जीववान्कश्चिन्मुच्येत युधि सृञ्जयः ॥ ८.६२.१६ ॥
ขอโชคดีจงมีแก่พวกท่าน จงรุกเข้าไปและวิ่งอย่างรวดเร็วเถิด โอ้เหล่ากุรุ เพื่อไม่ให้ผู้ใดในสฤญชัยรอดชีวิตจากการรบ
8.62.17
तथा कुरुत संयत्ता वयं यास्याम पृष्ठतः ।
एवमुक्त्वा गतो ह्येष पृष्ठतो विकिरञ्छरान् ॥ ८.६२.१७ ॥
จงทำเช่นนั้นเถิด จงเตรียมพร้อม พวกเราจะไปจากทางด้านหลัง เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว เขาก็ถอยกลับไปพลางซัดลูกศรออกไป
8.62.18
पश्य कर्णं रणे पार्थ श्वेतच्छत्रविराजितम् ।
उदयं पर्वतं यद्वच्छशाङ्केनाभिशोभितम् ॥ ८.६२.१८ ॥
โอ้ปารถ จงดูกรรณะในการรบ ที่งดงามด้วยฉัตรสีขาวของเขา ดุจภูเขาที่กำลังขึ้นสูงซึ่งพระจันทร์ประดับให้งดงามเจิดจ้า
8.62.19
पूर्णचन्द्रनिकाशेन मूर्ध्नि च्छत्रेण भारत ।
ध्रियमाणेन समरे श्रीमच्छतशलाकिना ॥ ८.६२.१९ ॥
โอ้ภารตะ ในการรบ ฉัตรอันรุ่งโรจน์ที่มีซี่หนึ่งร้อย ส่องประกายดุจพระจันทร์เพ็ญ กำลังถูกกางอยู่เหนือศีรษะ
8.62.20
एष त्वां प्रेक्षते कर्णः सकटाक्षं धनञ्जय ।
उत्तमं यत्नमास्थाय ध्रुवमेष्यति संयुगे ॥ ८.६२.२० ॥
โอ้ธนัญชัย กรรณะผู้นี้กำลังมองท่านด้วยสายตาเหลือบข้าง หลังจากพยายามอย่างยิ่งยวดแล้ว เขาแน่นอนจะมาสู่การรบ
8.62.21
पश्य ह्येनं महाबाहो विधुन्वानं महद्धनुः ।
शरांश्चाशीविषाकारान्विसृजन्तं महारणे ॥ ८.६२.२१ ॥
ดูเขาสิ โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง เขากำลังสั่นคันธนูอันยิ่งใหญ่ และยิงลูกศรดุจงูพิษในสงครามใหญ่
8.62.22
असौ निवृत्तो राधेयो दृष्ट्वा ते वानरध्वजम् ।
प्रार्थयन्समरं पार्थ त्वया सह परन्तप।
वधाय ह्यात्मनोऽभ्येति पावकं शलभो यथा ॥ ८.६२.२२ ॥
โอ้ปารถะ โอ้ผู้เผาผลาญศัตรู กรรณะบุตรของราธา เมื่อเห็นธงลิงของเจ้าก็หันกลับ บัดนี้กลับมาอีก ปรารถนาจะรบกับเจ้า ดุจแมลงเม่าที่บินเข้าหาไฟเพื่อความพินาศของตน
8.62.23
कर्णमेकाकिनं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रो रणाजिरे ।
त्वां च पार्थाभिसंरब्धं कर्णं प्रति महारथम् ॥ ८.६२.२३ ॥
เมื่อทุรโยธน์บุตรของธฤตราษฎร์เห็นกรรณะผู้เดียวอยู่ในลานรบ และเห็นเจ้า โอ้ปารถะ ผู้กำลังโกรธจัดต่อกรรณะ มหารถผู้ยิ่งใหญ่
8.62.24
कृतागसं च राधेयं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ।
अत्मानं च कृतार्थं च समीक्ष्य भरतर्षभ ॥ ८.६२.२४ ॥
โอ้ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ จงพิจารณากรรณะบุตรของราธา ผู้ได้ทำผิดต่อยุธิษฐิระผู้มีจิตใจอันชอบธรรม และจงพิจารณาตัวเจ้าเองซึ่งบรรลุจุดหมายแล้ว
8.62.25
असौ दुर्योधनः क्रुद्धो रथानीकेन भारत ।
रिरक्षिषुः सुसंवृत्तो धार्तराष्ट्रो निवर्तते ॥ ८.६२.२५ ॥
โอ้ลูกหลานของภรตะ ทุรโยธน์ผู้โกรธเกรี้ยวนั้น ถูกล้อมไว้อย่างแน่นหนาด้วยกองรถศึก ปรารถนาจะคุ้มครองกองทัพนั้น บุตรของธฤตราษฎร์จึงหันกลับ
8.62.26
सर्वैः सहैभिर्दुष्टात्मा बध्यतां च प्रयत्नतः ।
त्वया यशश्च राज्यं च सुखं चोत्तममिच्छता ॥ ८.६२.२६ ॥
ขอให้ผู้มีจิตชั่วร้ายนั้นพร้อมด้วยคนเหล่านี้ทั้งหมด ถูกจับมัดด้วยความพยายาม หากเจ้าปรารถนาชื่อเสียง ราชอาณาจักร และความสุขอันสูงสุด
8.62.27
अदीनयोर्विश्रुतयोर्युवयोर्योत्स्यमानयोः ।
देवासुरे पार्थ मृधे देवदानवयोरिव।
पश्यन्तु कौरवाः सर्वे तव पार्थ पराक्रमम् ॥ ८.६२.२७ ॥
โอ้ปารถะ ดุจเทพกับอสุรในการรบของเทพกับอสุร สองท่านผู้ไม่หวั่นไหวและมีชื่อเสียงกำลังจะต่อสู้กันในสนามรบ โอ้บุตรของปฤถา ขอให้เการพทั้งปวงได้เห็นความกล้าหาญของเจ้า
8.62.28
त्वां च दृष्ट्वातिसंरब्धं कर्णं च भरतर्षम् ।
असौ दुर्योधनः क्रुद्धो नोत्तरं प्रतिपद्यते ॥ ८.६२.२८ ॥
โอ้ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ เมื่อทุรโยธน์ผู้โกรธเกรี้ยวเห็นเจ้าและกรรณะโกรธจัดยิ่งนัก จึงไม่ตอบโต้เลย
8.62.29
आत्मानं च कृतात्मानं समीक्ष्य भरतर्षभ ।
कृतागसं च राधेयं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ॥ ८.६२.२९ ॥
โอ้ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ เมื่อพิจารณาตนเองว่าเป็นผู้มีตนควบคุมได้แล้ว และราเธยะ (กรรณะ) ได้ทำผิดต่อยุธิษฐิระผู้มีจิตใจอันชอบธรรม
8.62.30
प्रतिपद्यस्व कौन्तेय प्राप्तकालमनन्तरम् ।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा प्रत्येहि रथयूथपम् ॥ ८.६२.३० ॥
โอ้บุตรของกุนตี ถึงเวลาอันควรแล้ว จงลงมือทำโดยไม่รอช้า ตั้งใจในการรบอย่างสูงส่ง แล้วหันกลับไปเผชิญหน้าผู้นำกองรถศึก
8.62.31
पञ्च ह्येतानि मुख्यानि रथानां रथसत्तम ।
शतान्य…जलिनां तिन्मतेजसाम् ॥ ८.६२.३१ ॥
โอ้ผู้เป็นยอดแห่งนักรบรถศึก นี่คือกระบวนรถศึกหลักทั้งห้า และร้อยแห่ง...ของผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่เหล่านั้น จัดเรียงดุจกระแสน้ำ
8.62.32
पञ्च नाघ… द्विगुणा वाजिनस्तथा ।
अभिसंहत्य कौन्तेय पदाताः प्रयुतानि च ॥ ८.६२.३२ ॥
ห้า...ม้าทวีคูณเช่นกัน โอ้บุตรของกุนตี ทหารราบรวมตัวกันเป็นหมื่นๆ
8.62.33
… वीर बलं तामभिवर्तते ।
द्रोमपुत्रं पुरस्कृत्य तच्छीघ्रं सन्निषूदय ॥ ८.६२.३३ ॥
...โอ้วีรบุรุษ กองทัพนั้นกำลังรุกเข้ามา จงให้บุตรของโทรณะเป็นหัวหน้า แล้วโจมตีให้พ่ายแพ้โดยเร็วที่สุด
8.62.34
निकृत्त्यैतद्रथानीकं बलिनं लोकविश्रुतम् ।
सूतपुत्रे महेष्वासे दर्शयात्मानमात्मना ॥ ८.६२.३४ ॥
จงตัดฝ่ากองรถศึกนี้ที่ทรงพลังและมีชื่อเสียงไปทั่วโลก แสดงความกล้าของตนด้วยพลังของตนต่อสูตบุตร นักธนูผู้ยิ่งใหญ่
8.62.35
…भरतर्षभ ।
… पाञ्चालानभिघावति। ॥ ८.६२.३५ ॥
...โอ้ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ...โจมตีเข้าใส่พวกปาญจาละ
8.62.36
… हि पश्यामि धृष्टद्युम्नरर्थ प्रति ।
… पाञ्चालानिति मन्ये परन्तप ॥ ८.६२.३६ ॥
...แท้จริงข้าเห็นธฤษฏทยุมนะมุ่งหน้าสู่รถศึก...พวกปาญจาละ ข้าคิดเช่นนั้น โอ้ผู้เผาผลาญศัตรู
8.62.37
आचचक्षे प्रियं पार्थ तवेदं भरतर्षभ ।
राजासौ कुशली श्रीमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ८.६२.३७ ॥
โอ้ปารถะ โอ้ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ เขาได้บอกข่าวดีนี้แก่เจ้า คือพระราชายุธิษฐิระผู้รุ่งโรจน์ บุตรของธรรมะ ทรงสุขสบายดี
8.62.38
असौ भीमो महाबाहुः सन्निवृत्तश्चमूयुखे ।
वृतः सृञ्जय सैन्येन शैनेयेन च भप्तत ॥ ८.६२.३८ ॥
ภีมะผู้มีแขนทรงพลังนั้นได้หันกลับมาแล้ว ณ แนวหน้าของกองทัพ ถูกล้อมด้วยกองทัพสฤญชยะ และด้วยสาตยกีบุตรของศินิ
8.62.39
वध्यन्त एते समरे कौरवा निशितैः शरैः ।
भीमसेनेन कौन्तेय पाञ्चालैश्च महात्मभिः ॥ ८.६२.३९ ॥
โอ้บุตรของกุนตี เหล่าเการพกำลังถูกสังหารในสงครามด้วยลูกศรคมกล้า โดยภีมเสนะ และโดยปาญจาละผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
8.62.40
सेना हि धार्तराष्ट्रस्य विमुखा व्यद्रवद्रणात् ।
वेगेन भीमसेनस्य विहता विविधैः शरैः ॥ ८.६२.४० ॥
แท้จริงกองทัพของบุตรของธฤตราษฎร์ หันหลังให้การรบและแตกพ่ายไป ถูกพลังของภีมเสนะและลูกศรนานาชนิดทำลายจนย่อยยับ
8.62.41
विपन्नसस्येव मही रुधिरेण समुक्षिता ।
भारती भरतश्रेष्ठ सेना कृपणदर्शना ॥ ८.६२.४१ ॥
ผืนดินเหมือนนาที่พินาศ ชโลมด้วยเลือด กองทัพภารตะนั้นมีท่าทางน่าสังเวช โอ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ
8.62.42
निवृत्तं पश्य कौन्तेय भीमसेनं युधाम्पतिम् ।
आशीविषमिव क्रुद्धं तस्माद्द्रवति भारति ॥ ८.६२.४२ ॥
โอ บุตรแห่งกุนตี จงดูเถิด ภีมเสนผู้เป็นจอมนักรบได้หันหลังกลับแล้ว ดุจงูพิษที่โกรธจัด เพราะเหตุนั้นเขาจึงพุ่งเข้ามาหาท่าน โอ ภารตะ
8.62.43
पीतरक्तासितसितास्ताराचन्द्रार्कमण्डिताः ।
पताका विप्रकीर्यन्ते छत्राण्येतानि चार्जुन ॥ ८.६२.४३ ॥
โอ อรชุน ธงและฉัตรเหล่านี้ สีเหลือง แดง ดำ และขาว ประดับด้วยดาว พระจันทร์ และพระอาทิตย์ กำลังกระจัดกระจายไปทั่ว
8.62.44
सौवर्णा राजताश्चैव तैजसाश्च पृथग्विधाः ।
केतवोऽभिनिपात्यन्ते हस्त्यश्वं च प्रकीर्यते ॥ ८.६२.४४ ॥
ธงทองคำ ธงเงิน และธงโลหะหลากชนิด กำลังถูกโค่นลง ช้างและม้าก็ถูกกระจัดกระจาย
8.62.45
रथेभ्यः प्रपतन्त्येते रथिनो विगतासवः ।
नानावर्णैर्हता बाणैः पाञ्चालैरपलायिभिः ॥ ८.६२.४५ ॥
นักรบบนรถศึกเหล่านี้ร่วงหล่นจากรถศึก ไร้ลมหายใจ ถูกลูกศรหลากสีของชาวปัญจาละที่ไม่หนีไปยิงสังหาร
8.62.46
निर्मनुष्यान्गजानश्वान्रथांश्चैव धनञ्जय ।
समाद्रवन्ति पाञ्चाला धार्तराष्ट्रांस्तरस्विनः ॥ ८.६२.४६ ॥
โอ ธนัญชัย ชาวปัญจาละพุ่งเข้าใส่บุตรของธฤตราษฎร์ผู้คล่องแคล่วว่องไว พร้อมกับช้าง ม้า และรถศึกที่ปราศจากคนขับ
8.62.47
विमृद्रन्ति नरव्याघ्रा भीमसेनबलाश्रयात् ।
बलं परेषां दुर्धर्षं त्यक्त्वा प्राणानरिन्दम् ॥ ८.६२.४७ ॥
โอ ผู้ปราบศัตรู เหล่าบุรุษเสือร้ายย่ำยีกองทัพของศัตรูที่ยากจะต้านทาน โดยอาศัยกำลังของภีมเสนเป็นที่พึ่ง และทิ้งชีวิตของตนเสียแล้ว
8.62.48
एते नर्दिन्ति पाञ्चाला ध्मापयन्ति च वारिजान् ।
अभिद्रवन्ति च रणे मृद्रन्तः सायकैः परान् ॥ ८.६२.४८ ॥
ชาวปัญจาละเหล่านี้คำรามและเป่าสังข์ พุ่งเข้าสู่สนามรบ ย่ำยีศัตรูด้วยลูกศรของตน
8.62.49
पश्य स्वर्गस्य माहात्म्यं पाञ्चाला हि पराक्रमात् ।
धार्तराष्ट्रान्विनिघ्नन्तो विशन्त्येते रथोत्तमान् ॥ ८.६२.४९ ॥
จงดูความยิ่งใหญ่ของสวรรค์เถิด ชาวปัญจาละด้วยความกล้าหาญ กำลังโค่นบุตรของธฤตราษฎร์ และกำลังเข้าสู่รถศึกอันเลิศเหล่านี้
8.62.50
शस्त्रमाच्छिद्य शत्रूणां सायुधानां निरायुधाः ।
तेनैवैतानमोघास्त्रा निघ्नन्ति च नदन्ति च ॥ ८.६२.५० ॥
พวกเขาแย่งอาวุธของศัตรูมา แม้ตนเองจะไร้อาวุธ แล้วใช้ศาสตราวุธที่ไม่พลาดเป้าหมายนั้นเองสังหารพวกเขา และพวกเขาก็คำราม
8.62.51
शिरांस्येतानि पात्यन्ते शत्रूणां बाहवोऽपि च ।
रथनागहया वीरा यशस्याः सर्व एव च ॥ ८.६२.५१ ॥
ศีรษะและแขนของศัตรูเหล่านี้กำลังถูกตัดขาด ทั้งรถศึก ช้าง และม้า วีรบุรุษทั้งหมดนี้ล้วนมีเกียรติยศ
8.62.52
सर्वतश्चाभिपन्नैषा धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
त्यक्त्वा प्राणान्महेष्वासैः पाञ्चालैः परिपात्यते ॥ ८.६२.५२ ॥
กองทัพใหญ่ของบุตรธฤตราษฎร์นี้ถูกล้อมไว้โดยรอบ กำลังถูกโค่นลงโดยนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ของชาวปัญจาละ ซึ่งยอมทิ้งชีวิตของตน
8.62.53
सुहृदश्च पराक्रान्ताः कृपकर्णादयो विभो ।
निवारणे महेष्वासाः पाञ्चालानां परन्तप ॥ ८.६२.५३ ॥
โอ ผู้ทรงอำนาจ บรรดามิตรพันธมิตร กฤปะ กรรณะ และคนอื่น ๆ ผู้กล้าหาญและเป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ กำลังวุ่นอยู่กับการยันการรุกของชาวปัญจาละ โอ ผู้เผาผลาญศัตรู
8.62.54
अनिवृत्तांश्च भीतांस्तान्धार्तराष्ट्रान्परन्तप ।
धृष्टद्युम्नमुखा वीरा घ्नन्ति शत्रून्सहस्रशः ॥ ८.६२.५४ ॥
โอ ผู้เผาผลาญศัตรู วีรบุรุษที่มีธฤษฏทยุมนาเป็นผู้นำ กำลังสังหารบุตรของธฤตราษฎร์เป็นพัน ๆ ผู้ซึ่งไม่หันกลับมาสู้ แต่กลับหวาดกลัว
8.62.55
रथाश्च विविधाः सर्वे निवृत्ते भरतर्षभे ।
विवर्णमुखभूयिष्ठा धार्तराष्ट्री महाचमूः ॥ ८.६२.५५ ॥
เมื่อยอดแห่งภรตะได้หันหลังกลับแล้ว รถศึกทุกชนิดและกองทัพใหญ่ของบุตรธฤตราษฎร์ ส่วนใหญ่มีใบหน้าซีดเผือด ก็ถอยกลับไป
8.62.56
पश्य भीमेन नाराचैर्भिन्ना नागाः पतन्त्यमी ।
वज्रिवज्रहतानीव शिखराणि धराभृताम् ॥ ८.६२.५६ ॥
จงดูเถิด ช้างเหล่านี้ถูกลูกศรมีเหล็กแหลมของภีมะเจาะทะลุ กำลังล้มลง ดุจยอดเขาที่ถูกสายฟ้าของผู้ทรงสายฟ้าฟาดลง
8.62.57
भीमसेनस्य निर्विद्धा बाणैः सन्नतपर्वभिः ।
स्वान्यनीकानि मृद्गन्तो द्रवन्त्येते महागजाः ॥ ८.६२.५७ ॥
ช้างใหญ่เหล่านี้ถูกลูกศรที่มีปลายงอของภีมเสนเจาะทะลุ กำลังหนีไปและเหยียบย่ำทั้งกองทัพของตนเองและของผู้อื่น
8.62.58
एते द्रवन्ति कुरवो भीमसेनभयार्दिताः ।
त्यक्त्वा रथान्गजांश्चैव हयांश्चैव सहस्रशः ॥ ८.६२.५८ ॥
ชาวกุรุเหล่านี้ถูกความกลัวภีมเสนรุมเร้า กำลังหนีไป ทิ้งรถศึก ช้าง และม้าไว้เป็นพัน ๆ
8.62.59
हस्त्यश्वरथपत्तीनां द्रवतां निःस्वनं शृणु ।
भीमसेनस्य निनदं द्रावयानस्य कौरवान् ॥ ८.६२.५९ ॥
จงฟังเสียงอึกทึกของช้าง ม้า รถศึก และทหารราบที่กำลังหนีไป และฟังเสียงคำรามของภีมเสนผู้กำลังไล่ชาวเการพให้หนี
8.62.60
अभिजानामि भीमस्य सिंहनादं पुनःपुनः ।
नदतः पाण्डवेयस्य सङ्ग्रामे जितकाशिनः ॥ ८.६२.६० ॥
ข้าจำเสียงคำรามเหมือนสิงโตของภีมะ บุตรแห่งปาณฑุ ได้ทุกครั้ง เมื่อเขาคำรามในสงคราม ในฐานะผู้แสวงหาชัยชนะ
8.62.61
विसृजंस्तोमरान्क्रुद्धो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ८.६२.६१ ॥
เขายืนอยู่ด้วยความโกรธ ขว้างหอกทั้งหลาย ดุจยมราชที่ยกคทาขึ้น
8.62.62
तस्य चैव भुजौ छिन्नौ भीमसेनेन गर्जतः ।
नागश्च क्रकरप्रख्यैर्नाराचैर्दशभिर्हतः ॥ ८.६२.६२ ॥
ภีมเสนตัดแขนทั้งสองของนักรบผู้คำรามนั้นขาด และสังหารช้างด้วยลูกศรเหล็กสิบดอกที่รูปร่างเหมือนเลื่อย
8.62.63
हन्तैते पुनरायान्ति नागा ह्यन्ये प्रहारिणः ।
नीलाञ्जनचयप्रख्या महामात्रैरधिष्ठिताः ॥ ८.६२.६३ ॥
ดูเถิด ช้างตัวอื่นๆ ที่กำลังพุ่งเข้าโจมตี ดุจกองสีคราม มีมหาอำมาตย์ขึ้นขี่อยู่ กำลังกลับมาอีก
8.62.64
शक्तितोमरसङ्घतैर्विनिघ्नन्तो वृकोदरम् ।
सप्तसप्त च नागस्था वैजयन्त्यश्च सध्वजाः।
नवत्या निशितैर्बाणैश्छिन्नाः पार्थाग्रजेन ते ॥ ८.६२.६४ ॥
พวกเขาโจมตีวฤโกทรด้วยฝูงทวนและหอกซัด นักรบเจ็ดคูณเจ็ดที่ยืนอยู่บนช้าง พร้อมธงชัยและธงประจำกองทัพ ทั้งหมดนั้นถูกพี่ชายของปารถะตัดลงด้วยลูกศรแหลมเก้าสิบดอก
8.62.65
दशभिर्दशभिश्चैको नाराचैर्निहतो गजः ॥ ८.६२.६५ ॥
ช้างตัวหนึ่งถูกสังหารด้วยลูกศรเหล็กสิบคูณสิบดอก โดยวีรบุรุษเพียงผู้เดียว
8.62.66
न चासौ धार्तराष्ट्राणां श्रूयते निनदस्तथा ।
पुरन्दरसमे क्रुद्धे निवृत्ते भरतर्षभे ॥ ८.६२.६६ ॥
และเสียงคำรามของบุตรแห่งธฤตราษฎร์ก็ไม่ได้ยินอีก เพราะวีรบุรุษผู้เป็นยอดแห่งภรตะผู้โกรธจัดดุจพระอินทร์ได้ถอยกลับไปแล้ว
8.62.67
अक्षौहिण्यस्तथा तिस्रो धार्तराष्ट्रस्य सङ्गताः ।
क्रुद्धेन भीमसेनेन नरसिंहेन वारिताः ॥ ८.६२.६७ ॥
กองทัพอักเษาหิณีสามกองของธารตราษฏร์รวมกันอยู่ แต่ถูกภีมเสนผู้โกรธจัด ผู้เป็นราชสีห์ในหมู่มนุษย์ ตรึงไว้ไม่ให้ไปไหนได้
8.62.68
न शक्नुवन्ति वै पार्थं पार्थिवाः समुदीक्षितुम् ।
मध्यन्दिनगतं सूर्यं यथा दुर्बलचक्षुषः ॥ ८.६२.६८ ॥
บรรดากษัตริย์ไม่อาจมองปารถะได้อย่างเต็มตา ดุจผู้มีดวงตาอ่อนแอไม่อาจมองดวงอาทิตย์ยามเที่ยงวัน
8.62.69
एते भीमस्य सन्त्रस्ताः सिंहस्येवेतरे मृगाः ।
शरैः सन्त्रासिताः सह्ख्ये न लभन्ते सुखं क्वचित् ॥ ८.६२.६९ ॥
เหล่านี้ที่หวาดกลัวภีมะ ดุจกวางอื่นๆ ที่หวาดกลัวราชสีห์ ถูกลูกศรทำให้หวาดผวาในการรบ ย่อมไม่พบความสงบสุขเลยแม้เพียงชั่วครู่
8.62.70
राधेयो बहुभिः सार्धमसौ गच्छति वेगितः ।
वर्धयित्वा तु भीरुं तं पार्श्वतो ह्यानयद्धनुः।
तं पालयन्महाराजं धार्तराष्ट्रं बलान्वितः ॥ ८.६२.७० ॥
ราธาเตยะ บุตรแห่งราธา รีบเร่งไปพร้อมกับผู้คนมากมาย เมื่อให้กำลังใจผู้ขลาดกลัวคนนั้นแล้ว ก็นำธนูมาจากข้างกาย และด้วยกำลังแข็งแรง ปกป้องมหาราชธฤตราษฎร์บุตรนั้นไว้
8.62.71
एतच्छ्रुत्वा महाबाहुर्वासुदेवाद्धनञ्जयः ।
भीमसेनेन तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम्।
अर्जुनो व्यधमच्छिष्टान्संशप्तकगणान्बहून् ॥ ८.६२.७१ ॥
เมื่อได้ฟังดังนี้แล้ว ธนัญชัยผู้มีแขนทรงพลัง จากวาสุเทพ และเห็นการกระทำอันยากยิ่งที่ภีมเสนได้ทำไว้ อรชุนจึงกระจายกลุ่มสังศัปตกะที่เหลืออยู่หลายกลุ่มให้แตกกระจัดกระจาย
8.62.72
ते वध्यमानाः पार्थेन संशप्तकगणाः प्रभो ।
शक्रस्यातिथितां गत्वा विशोका ह्यभवंस्तदा ॥ ८.६२.७२ ॥
ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่ กลุ่มสังศัปตกะเหล่านั้น ถูกปารถะสังหาร ได้ไปเป็นแขกของพระอินทร์ และในครั้งนั้นก็พ้นจากความโศก
8.62.73
नारायणांस्तु गोपालान्व्यधमत्पाण्डुनन्दनः ।
उत्तमं वे…प्तास्थाय चण्डवायुर्धनानिव ॥ ८.६२.७३ ॥
บุตรแห่งปาณฑุได้โค่นล้มพวกนารายณ์และพวกคนเลี้ยงโค ดุจลมพายุแรงที่พัดเมฆให้กระจัดกระจาย
8.62.74
अन्वकीर्यन्त भीतास्ते तत्रतत्रैव भारत ।
लुलितांश्च ततः शूरानहनत्पुरुषोत्तमः ॥ ८.६२.७४ ॥
พวกเขาหวาดกลัวและกระจัดกระจายไปทั่วทุกทิศ ข้าแต่ภารตะ จากนั้นบุรุษสูงสุดก็สังหารวีรบุรุษที่ถูกทำให้ปั่นป่วนวุ่นวาย
8.62.75
पुनश्च पुरुषव्याघ्रः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
जघान धार्तराष्ट्रस्य चतुर्विधबलां चमूम् ॥ ८.६२.७५ ॥
อีกครั้งหนึ่ง บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ได้ใช้ลูกศรที่ข้อต่องอโค้ง สังหารกองทัพสี่เหล่าของบุตรแห่งธฤตราษฎร์