ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.62.1
आतुरो मे मतो राजा अविपह्यश्च भारत ।
यथैनमनुवर्तन्ते पञ्चालाः सह पाण्डवैः ॥ ८.६२.१ ॥
ହେ ଭାରତ, ରାଜା (କର୍ଣ୍ଣ) ମୋ ମତରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଅଜେୟ; ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।
8.62.2
त्वरमाणास्त्वराकाले सर्वशस्त्रभृतां वराः ।
मज्जन्तमिव पाताले बलिनो ह्युज्जिहीर्षवः ॥ ८.६२.२ ॥
ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନେ, ସଙ୍କଟକାଳରେ ତ୍ୱରା କରି, ପାତାଳରେ ବୁଡ଼ୁଥିବା ଲୋକକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବଳବାନ ପରି ଅଗ୍ରସର ହେଉଛନ୍ତି।
8.62.3
न केतुर्दृश्यते राज्ञः कर्णस्य पिहितः शरैः ।
पश्यतोर्यमयोः पार्थ सात्यकेश्च शिखण्डिनः ॥ ८.६२.३ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ରାଜା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଧ୍ୱଜା ଦେଖାଯାଉନାହିଁ; ଯମଳ (ନକୁଳ-ସହଦେବ), ସାତ୍ୟକି ଓ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ଏହା ଘଟୁଛି।
8.62.4
धृष्टद्युम्नस्य भीमस्य शतानीकस्य वा विभो ।
पाञ्चालानां च सर्वेषां चेदीनां चैव भारत ॥ ८.६२.४ ॥
ହେ ବିଭୋ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଭୀମ କିମ୍ବା ଶତାନୀକଙ୍କ (ଧ୍ୱଜା ଦେଖାଯାଉନାହିଁ), ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ଚେଦିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାରତ।
8.62.5
एष कर्णो रणे पार्थ पाण्डवानामनीकिनीम् ।
शरैर्विध्वंसयामास नलिनीमिव कुञ्जरः ॥ ८.६२.५ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି କର୍ଣ୍ଣ ରଣରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନାକୁ ବାଣରେ ହାତୀ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପରି ଧ୍ୱଂସ କରୁଛି।
8.62.6
एते द्रवन्ति रथिनस्त्वदीयाः पाण्डुनन्दन ।
पश्य पश्य यथा पार्थ गच्छन्त्येते महारथाः ॥ ८.६२.६ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ତୁମ ରଥୀମାନେ ପଳାଉଛନ୍ତି; ଦେଖ, ଦେଖ, ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ମହାରଥୀମାନେ କିପରି ଯାଉଛନ୍ତି।
8.62.7
एते भारत मातङ्गाः कर्णेनाभिहताः शरैः ।
आर्तनादान्विकुर्वाणा विद्रवन्ति दिशो दश ॥ ८.६२.७ ॥
ହେ ଭାରତ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ଏହି ହାତୀମାନେ ଆର୍ତ୍ତନାଦ କରି ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଉଛନ୍ତି।
8.62.8
रथानां द्रवते वृन्दमेतच्चैव समन्ततः ।
द्राव्यमाणं रणे पार्थ कर्णेनामिततेजसा ॥ ८.६२.८ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ତଡ଼ାଯାଉଥିବା ଏହି ରଥୀମାନଙ୍କ ଦଳ ଚାରିଆଡ଼େ ପଳାଉଛି।
8.62.9
हस्तिकक्ष्यां रणे पश्य चरन्तीं तत्रतत्र ह ।
रथस्थं सूतपुत्रस्य केतुं केतुमतां वर ॥ ८.६२.९ ॥
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀ-କକ୍ଷା ପରି ବ୍ୟୂହ ଏଠି ସେଠି ଘୂରୁଥିବା ଦେଖ; ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଥିବା ଧ୍ୱଜ ଦେଖ, ଯାହା ଧ୍ୱଜଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
8.62.10
असौ धावति राधेयो भीमसेनरथं प्रति ।
किरञ्शरशतान्येव विनिघ्नंस्तव वाहिनीम् ॥ ८.६२.१० ॥
ଏହି ଯେ ରାଧାପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଭୀମସେନଙ୍କ ରଥ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଛନ୍ତି; ଶହ ଶହ ବାଣ ବର୍ଷାଇ ତୁମ ସେନାକୁ ସଂହାର କରୁଥିବା।
8.62.11
एते नश्यन्ति पाञ्चाला द्राव्यमाणा महात्मना ।
शक्रेणेव यथा दैत्या द्राव्यमाणा महात्मना ॥ ८.६२.११ ॥
ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଡ଼ାଯାଉଥିବା ଏହି ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଡ଼ାଯାଇଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯେପରି ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ।
8.62.12
एष कर्णो रणे जित्वा पाञ्चालान्पाण्डुसृञ्जयान् ।
दिशो विप्रेक्षते सर्वास्त्वदर्थमिति मे मतिः ॥ ८.६२.१२ ॥
ଏହି କର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ପାଣ୍ଡବ-ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କୁ ଜିଣି ସବୁ ଦିଗ ଦେଖୁଛନ୍ତି; ମୋ ମତରେ ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ହିଁ।
8.62.13
एष कर्णो धनुःश्रेष्ठं विधून्वन्बहुशोभते ।
शत्रुं जित्वा यथा शक्रो देवसङ्खैः समावृतः ॥ ८.६२.१३ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁକୁ ବାରମ୍ବାର ହଲାଇ ଏହି କର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭା ପାଉଛି, ଶତ୍ରୁ ଜିତି ଦେବଗଣ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ପରି।
8.62.14
एते नर्दन्ति कौरव्या दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ।
त्रासयन्तो रणे पाण्डून्सृंजयांश्च समन्ततः ॥ ८.६२.१४ ॥
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ଏହି କୌରବମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୟଭୀତ କରି।
8.62.15
एष सर्वात्मना पाण्डूंस्त्रासयित्वा महारणे ।
अभिभाषति राधेयः सर्वसैन्यानि मानद ॥ ८.६२.१५ ॥
ଏହି ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ମାନଦ!
8.62.16
अभिद्रवत भद्रं वो द्रुतं द्रवत कौरवाः ।
यथा न जीववान्कश्चिन्मुच्येत युधि सृञ्जयः ॥ ८.६२.१६ ॥
ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଆଗକୁ ଧାଇଁ ଚାଲ; ହେ କୌରବଗଣ, ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼, ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି ସୃଞ୍ଜୟ ଜୀବିତ ରକ୍ଷା ନ ପାଏ।
8.62.17
तथा कुरुत संयत्ता वयं यास्याम पृष्ठतः ।
एवमुक्त्वा गतो ह्येष पृष्ठतो विकिरञ्छरान् ॥ ८.६२.१७ ॥
ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ କର; ଆମେ ପଛରୁ ଯିବା। ଏହା କହି ବାଣ ବିକ୍ଷେପ କରି ଏ ପଛକୁ ଚାଲିଗଲା।
8.62.18
पश्य कर्णं रणे पार्थ श्वेतच्छत्रविराजितम् ।
उदयं पर्वतं यद्वच्छशाङ्केनाभिशोभितम् ॥ ८.६२.१८ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ରରେ ଶୋଭିତ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖ; ଉଦୟାଚଳ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ପରି।
8.62.19
पूर्णचन्द्रनिकाशेन मूर्ध्नि च्छत्रेण भारत ।
ध्रियमाणेन समरे श्रीमच्छतशलाकिना ॥ ८.६२.१९ ॥
ହେ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶହେ ଶଳାକାଯୁକ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଛତ୍ର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରାଯାଇଛି।
8.62.20
एष त्वां प्रेक्षते कर्णः सकटाक्षं धनञ्जय ।
उत्तमं यत्नमास्थाय ध्रुवमेष्यति संयुगे ॥ ८.६२.२० ॥
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଏହି କର୍ଣ୍ଣ ତୁମକୁ କଟାକ୍ଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଛି; ଉତ୍ତମ ଯତ୍ନ କରି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିବ।
8.62.21
पश्य ह्येनं महाबाहो विधुन्वानं महद्धनुः ।
शरांश्चाशीविषाकारान्विसृजन्तं महारणे ॥ ८.६२.२१ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଏହାକୁ ଦେଖ; ବଡ଼ ଧନୁ ଝୁଲାଇ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷଧର ସର୍ପ ପରି ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିବା ଏହାକୁ।
8.62.22
असौ निवृत्तो राधेयो दृष्ट्वा ते वानरध्वजम् ।
प्रार्थयन्समरं पार्थ त्वया सह परन्तप।
वधाय ह्यात्मनोऽभ्येति पावकं शलभो यथा ॥ ८.६२.२२ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ତୁମର ବାନରଧ୍ୱଜ ଦେଖି ଫେରିଯାଇଥିବା ଏହି ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ, ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛା କରି, ନିଜ ବିନାଶ ପାଇଁ ପତଙ୍ଗ ଅଗ୍ନି ଆଡ଼କୁ ଯାଏ ତଦ୍ରୂପ ଆସୁଛି।
8.62.23
कर्णमेकाकिनं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रो रणाजिरे ।
त्वां च पार्थाभिसंरब्धं कर्णं प्रति महारथम् ॥ ८.६२.२३ ॥
ରଣାଙ୍ଗଣରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଏକାକୀ ଦେଖି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ର (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ), ଏବଂ ହେ ପାର୍ଥ, କର୍ଣ୍ଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ମହାରଥୀ ତୁମକୁ ଦେଖି।
8.62.24
कृतागसं च राधेयं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ।
अत्मानं च कृतार्थं च समीक्ष्य भरतर्षभ ॥ ८.६२.२४ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧୀ ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ନିଜକୁ କୃତାର୍ଥ ଭାବି ବିଚାର କର।
8.62.25
असौ दुर्योधनः क्रुद्धो रथानीकेन भारत ।
रिरक्षिषुः सुसंवृत्तो धार्तराष्ट्रो निवर्तते ॥ ८.६२.२५ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଧର! କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେହି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ରଥସେନାରେ ଭଲଭାବେ ଘେରିହୋଇ, ତାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଫେରିଯାଉଛି।
8.62.26
सर्वैः सहैभिर्दुष्टात्मा बध्यतां च प्रयत्नतः ।
त्वया यशश्च राज्यं च सुखं चोत्तममिच्छता ॥ ८.६२.२६ ॥
ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ — ଯଦି ତୁମେ ଯଶ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ସୁଖ ଇଚ୍ଛା କର।
8.62.27
अदीनयोर्विश्रुतयोर्युवयोर्योत्स्यमानयोः ।
देवासुरे पार्थ मृधे देवदानवयोरिव।
पश्यन्तु कौरवाः सर्वे तव पार्थ पराक्रमम् ॥ ८.६२.२७ ॥
ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବଦାନବଙ୍କ ପରି, ନିର୍ଭୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ। ହେ ପାର୍ଥ! ସମସ୍ତ କୌରବ ତୁମର ପରାକ୍ରମ ଦେଖନ୍ତୁ।
8.62.28
त्वां च दृष्ट्वातिसंरब्धं कर्णं च भरतर्षम् ।
असौ दुर्योधनः क्रुद्धो नोत्तरं प्रतिपद्यते ॥ ८.६२.२८ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମକୁ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ସେହି କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କୌଣସି ଉତ୍ତର ଦେଇପାରୁନାହିଁ।
8.62.29
आत्मानं च कृतात्मानं समीक्ष्य भरतर्षभ ।
कृतागसं च राधेयं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ॥ ८.६२.२९ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ନିଜକୁ ସଂଯମୀ ଜାଣି, ଏବଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରତି ରାଧେୟ (କର୍ଣ୍ଣ) ଅପରାଧ କରିଛି ଏହା ଚିନ୍ତା କରି।
8.62.30
प्रतिपद्यस्व कौन्तेय प्राप्तकालमनन्तरम् ।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा प्रत्येहि रथयूथपम् ॥ ८.६२.३० ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ! ସମୟ ଆସିଛି — ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କର। ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂକଳ୍ପ କରି, ରଥସେନାର ନାୟକକୁ ସାମନା କରିବାକୁ ଫେରିଯାଅ।
8.62.31
पञ्च ह्येतानि मुख्यानि रथानां रथसत्तम ।
शतान्य…जलिनां तिन्मतेजसाम् ॥ ८.६२.३१ ॥
ହେ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଗୁଡ଼ିକ ରଥର ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରଧାନ ବ୍ୟୂହ; ଶହ ଶହ…ଜଳ ପରି ବ୍ୟାପିଥିବା ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀମାନଙ୍କର।
8.62.32
पञ्च नाघ… द्विगुणा वाजिनस्तथा ।
अभिसंहत्य कौन्तेय पदाताः प्रयुतानि च ॥ ८.६२.३२ ॥
ପାଞ୍ଚ…ଅଶ୍ୱ ଦ୍ୱିଗୁଣ, ସେହିପରି। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ପଦାତିକ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଅଯୁତ।
8.62.33
… वीर बलं तामभिवर्तते ।
द्रोमपुत्रं पुरस्कृत्य तच्छीघ्रं सन्निषूदय ॥ ८.६२.३३ ॥
…ହେ ବୀର, ସେ ସେନା ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି। ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଶୀଘ୍ର ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ କର।
8.62.34
निकृत्त्यैतद्रथानीकं बलिनं लोकविश्रुतम् ।
सूतपुत्रे महेष्वासे दर्शयात्मानमात्मना ॥ ८.६२.३४ ॥
ଏହି ରଥବ୍ୟୂହକୁ ଭେଦ କରି, ବଳବାନ ଓ ଜଗତ୍ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାଧନୁର୍ଧର ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ନିଜକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କର।
8.62.35
…भरतर्षभ ।
… पाञ्चालानभिघावति। ॥ ८.६२.३५ ॥
…ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ…ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି।
8.62.36
… हि पश्यामि धृष्टद्युम्नरर्थ प्रति ।
… पाञ्चालानिति मन्ये परन्तप ॥ ८.६२.३६ ॥
…ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ରଥ ଆଡ଼କୁ ଦେଖୁଛି…ପାଞ୍ଚାଳମାନେ, ଏହା ମୁଁ ଭାବୁଛି, ହେ ପରନ୍ତପ।
8.62.37
आचचक्षे प्रियं पार्थ तवेदं भरतर्षभ ।
राजासौ कुशली श्रीमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ८.६२.३७ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ତୁମକୁ ଏହି ପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ କହିଲେ: ଧର୍ମପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି।
8.62.38
असौ भीमो महाबाहुः सन्निवृत्तश्चमूयुखे ।
वृतः सृञ्जय सैन्येन शैनेयेन च भप्तत ॥ ८.६२.३८ ॥
ସେହି ମହାବାହୁ ଭୀମ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଫେରି ଆସିଛନ୍ତି; ସୃଞ୍ଜୟ ସେନା ଓ ଶୈନେୟ ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରିହୋଇ।
8.62.39
वध्यन्त एते समरे कौरवा निशितैः शरैः ।
भीमसेनेन कौन्तेय पाञ्चालैश्च महात्मभिः ॥ ८.६२.३९ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି କୌରବମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ବଧ ହେଉଛନ୍ତି — ଭୀମସେନ ଓ ମହାତ୍ମା ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
8.62.40
सेना हि धार्तराष्ट्रस्य विमुखा व्यद्रवद्रणात् ।
वेगेन भीमसेनस्य विहता विविधैः शरैः ॥ ८.६२.४० ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ପଳାଇଲା; ଭୀମସେନଙ୍କ ବେଗରେ, ନାନା ପ୍ରକାର ଶରରେ ଆହତ ହୋଇ।
8.62.41
विपन्नसस्येव मही रुधिरेण समुक्षिता ।
भारती भरतश्रेष्ठ सेना कृपणदर्शना ॥ ८.६२.४१ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଭୂମି ଯେପରି ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ ହୋଇଛି, ସେପରି ଭାରତ ସେନା ଦୀନ ଦେଖାଯାଉଛି।
8.62.42
निवृत्तं पश्य कौन्तेय भीमसेनं युधाम्पतिम् ।
आशीविषमिव क्रुद्धं तस्माद्द्रवति भारति ॥ ८.६२.४२ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଦେଖ, ଯୁଦ୍ଧାଧିପତି ଭୀମସେନ ଫେରି ଆସିଛନ୍ତି — କୁପିତ ବିଷଧର ସର୍ପ ପରି; ସେଥିପାଇଁ ସେ ଧାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି, ହେ ଭାରତ।
8.62.43
पीतरक्तासितसितास्ताराचन्द्रार्कमण्डिताः ।
पताका विप्रकीर्यन्ते छत्राण्येतानि चार्जुन ॥ ८.६२.४३ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ହଳଦିଆ, ଲାଲ, କଳା ଓ ଧଳା, ତାରା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଏହି ପତାକା ଓ ଛତ୍ର ଇତସ୍ତତ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି।
8.62.44
सौवर्णा राजताश्चैव तैजसाश्च पृथग्विधाः ।
केतवोऽभिनिपात्यन्ते हस्त्यश्वं च प्रकीर्यते ॥ ८.६२.४४ ॥
ସୁନା, ରୂପା ଓ ଧାତୁର ବିବିଧ ପ୍ରକାରର ଧ୍ୱଜ ପକାଯାଉଛି; ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି।
8.62.45
रथेभ्यः प्रपतन्त्येते रथिनो विगतासवः ।
नानावर्णैर्हता बाणैः पाञ्चालैरपलायिभिः ॥ ८.६२.४५ ॥
ରଥରୁ ଏହି ରଥୀମାନେ ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି; ପଳାୟନ ନ କରୁଥିବା ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ବିବିଧ ବର୍ଣ୍ଣର ବାଣରେ ସେମାନେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
8.62.46
निर्मनुष्यान्गजानश्वान्रथांश्चैव धनञ्जय ।
समाद्रवन्ति पाञ्चाला धार्तराष्ट्रांस्तरस्विनः ॥ ८.६२.४६ ॥
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ମନୁଷ୍ୟବିହୀନ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଆଡ଼କୁ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଧାଉଁଛନ୍ତି; ବେଗବାନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର-ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ।
8.62.47
विमृद्रन्ति नरव्याघ्रा भीमसेनबलाश्रयात् ।
बलं परेषां दुर्धर्षं त्यक्त्वा प्राणानरिन्दम् ॥ ८.६२.४७ ॥
ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ଭୀମସେନଙ୍କ ବଳର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ନରବ୍ୟାଘ୍ରମାନେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ସେନାକୁ ପିଷୁଛନ୍ତି।
8.62.48
एते नर्दिन्ति पाञ्चाला ध्मापयन्ति च वारिजान् ।
अभिद्रवन्ति च रणे मृद्रन्तः सायकैः परान् ॥ ८.६२.४८ ॥
ଏହି ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି ଓ ଶଙ୍ଖ ବଜାଉଛନ୍ତି; ରଣରେ ବାଣରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପିଷି ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି।
8.62.49
पश्य स्वर्गस्य माहात्म्यं पाञ्चाला हि पराक्रमात् ।
धार्तराष्ट्रान्विनिघ्नन्तो विशन्त्येते रथोत्तमान् ॥ ८.६२.४९ ॥
ଦେଖ, ସ୍ୱର୍ଗର ମହିମା! ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ନିଜ ପରାକ୍ରମରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ଏହି ଉତ୍ତମ ରଥରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି।
8.62.50
शस्त्रमाच्छिद्य शत्रूणां सायुधानां निरायुधाः ।
तेनैवैतानमोघास्त्रा निघ्नन्ति च नदन्ति च ॥ ८.६२.५० ॥
ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଛଡ଼ାଇ, ନିରସ୍ତ୍ର ହୋଇ, ସେହି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅମୋଘ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି।
8.62.51
शिरांस्येतानि पात्यन्ते शत्रूणां बाहवोऽपि च ।
रथनागहया वीरा यशस्याः सर्व एव च ॥ ८.६२.५१ ॥
ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଏହି ମୁଣ୍ଡ ଓ ବାହୁ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ୁଛି; ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ପଡ଼ୁଛି; ଏହି ବୀରମାନେ ସମସ୍ତେ ଯଶସ୍ୱୀ।
8.62.52
सर्वतश्चाभिपन्नैषा धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
त्यक्त्वा प्राणान्महेष्वासैः पाञ्चालैः परिपात्यते ॥ ८.६२.५२ ॥
ଚାରିପଟରୁ ଘେରାଯାଇଥିବା ଏହି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ମହାସେନା, ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ମହାଧନୁର୍ଧର ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଡ଼ାଯାଉଛି।
8.62.53
सुहृदश्च पराक्रान्ताः कृपकर्णादयो विभो ।
निवारणे महेष्वासाः पाञ्चालानां परन्तप ॥ ८.६२.५३ ॥
ହେ ବିଭୋ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ; ହେ ପରନ୍ତପ, ସେମାନେ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କୁ ରୋକିବାରେ ନିୟୋଜିତ ମହାଧନୁର୍ଧର।
8.62.54
अनिवृत्तांश्च भीतांस्तान्धार्तराष्ट्रान्परन्तप ।
धृष्टद्युम्नमुखा वीरा घ्नन्ति शत्रून्सहस्रशः ॥ ८.६२.५४ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ, ଫେରି ନ ଯାଉଥିବା ଏବଂ ଭୀତ ସେହି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ବୀରମାନେ ହଜାରେ ହଜାରେ ବଧ କରୁଛନ୍ତି।
8.62.55
रथाश्च विविधाः सर्वे निवृत्ते भरतर्षभे ।
विवर्णमुखभूयिष्ठा धार्तराष्ट्री महाचमूः ॥ ८.६२.५५ ॥
ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫେରିଯିବା ସମୟରେ, ବିବିଧ ସବୁ ରଥ ଓ ପ୍ରାୟ ବିବର୍ଣ୍ଣ ମୁଖ ଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସେ ମହାସେନା (ପଛକୁ ହଟିଲା)।
8.62.56
पश्य भीमेन नाराचैर्भिन्ना नागाः पतन्त्यमी ।
वज्रिवज्रहतानीव शिखराणि धराभृताम् ॥ ८.६२.५६ ॥
ଦେଖ, ଭୀମଙ୍କ ନାରାଚରେ ବିଦ୍ଧ ଏହି ହାତୀମାନେ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି — ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ବଜ୍ରରେ ଆହତ ପର୍ବତ-ଶିଖର ପରି।
8.62.57
भीमसेनस्य निर्विद्धा बाणैः सन्नतपर्वभिः ।
स्वान्यनीकानि मृद्गन्तो द्रवन्त्येते महागजाः ॥ ८.६२.५७ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ଏହି ମହାହାତୀମାନେ ନିଜର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଦଳି ପଳାଉଛନ୍ତି।
8.62.58
एते द्रवन्ति कुरवो भीमसेनभयार्दिताः ।
त्यक्त्वा रथान्गजांश्चैव हयांश्चैव सहस्रशः ॥ ८.६२.५८ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ଏହି କୌରବମାନେ ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ହଜାରେ ହଜାରେ ଛାଡ଼ି ପଳାଉଛନ୍ତି।
8.62.59
हस्त्यश्वरथपत्तीनां द्रवतां निःस्वनं शृणु ।
भीमसेनस्य निनदं द्रावयानस्य कौरवान् ॥ ८.६२.५९ ॥
ପଳାଉଥିବା ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତିକମାନଙ୍କର କୋଳାହଳ ଶୁଣ — କୌରବମାନଙ୍କୁ ପଳାଇଉଥିବା ଭୀମସେନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣ।
8.62.60
अभिजानामि भीमस्य सिंहनादं पुनःपुनः ।
नदतः पाण्डवेयस्य सङ्ग्रामे जितकाशिनः ॥ ८.६२.६० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ର ଭୀମଙ୍କର ସିଂହନାଦ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଚିହ୍ନେ।
8.62.61
विसृजंस्तोमरान्क्रुद्धो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ८.६२.६१ ॥
କ୍ରୋଧରେ ତୋମର ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିଲା ବେଳେ, ଦଣ୍ଡ ହାତରେ ଥିବା ଅନ୍ତକ ପରି ସେ ଥିଲା।
8.62.62
तस्य चैव भुजौ छिन्नौ भीमसेनेन गर्जतः ।
नागश्च क्रकरप्रख्यैर्नाराचैर्दशभिर्हतः ॥ ८.६२.६२ ॥
ଗର୍ଜୁଥିବା ତାହାର ଦୁଇ ବାହୁ ଭୀମସେନ ଛେଦନ କଲେ; କ୍ରକଚ ପରି ଦଶ ନାରାଚରେ ହାତୀକୁ ବଧ କଲେ।
8.62.63
हन्तैते पुनरायान्ति नागा ह्यन्ये प्रहारिणः ।
नीलाञ्जनचयप्रख्या महामात्रैरधिष्ठिताः ॥ ८.६२.६३ ॥
ଆହା, ନୀଳାଞ୍ଜନ ରାଶି ପରି, ମହାମାତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରୂଢ଼, ପ୍ରହାରକାରୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀମାନେ ପୁଣି ଆସୁଛନ୍ତି।
8.62.64
शक्तितोमरसङ्घतैर्विनिघ्नन्तो वृकोदरम् ।
सप्तसप्त च नागस्था वैजयन्त्यश्च सध्वजाः।
नवत्या निशितैर्बाणैश्छिन्नाः पार्थाग्रजेन ते ॥ ८.६२.६४ ॥
ଶକ୍ତି ଓ ତୋମର ସମୂହରେ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା, ହାତୀ ଉପରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସାତ-ସାତ ବୀର ଓ ଧ୍ୱଜ ସହିତ ବୈଜୟନ୍ତୀ ପତାକା — ସେସବୁକୁ ପାର୍ଥଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ନବେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଛେଦ କଲେ।
8.62.65
दशभिर्दशभिश्चैको नाराचैर्निहतो गजः ॥ ८.६२.६५ ॥
ଏକାକୀ ଦଶ-ଦଶ ନାରାଚରେ ଗୋଟିଏ ହାତୀ ନିହତ ହେଲା।
8.62.66
न चासौ धार्तराष्ट्राणां श्रूयते निनदस्तथा ।
पुरन्दरसमे क्रुद्धे निवृत्ते भरतर्षभे ॥ ८.६२.६६ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫେରିଗଲା ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ସେହି ଗର୍ଜନ ଆଉ ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ।
8.62.67
अक्षौहिण्यस्तथा तिस्रो धार्तराष्ट्रस्य सङ्गताः ।
क्रुद्धेन भीमसेनेन नरसिंहेन वारिताः ॥ ८.६२.६७ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରର ତିନି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଏକତ୍ର ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଭୀମସେନ, ସେହି ନରସିଂହ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
8.62.68
न शक्नुवन्ति वै पार्थं पार्थिवाः समुदीक्षितुम् ।
मध्यन्दिनगतं सूर्यं यथा दुर्बलचक्षुषः ॥ ८.६२.६८ ॥
ରାଜାମାନେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ସ୍ଥିର ଭାବେ ଚାହିଁ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଦୁର୍ବଳ ଚକ୍ଷୁବିଶିଷ୍ଟ ଲୋକ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
8.62.69
एते भीमस्य सन्त्रस्ताः सिंहस्येवेतरे मृगाः ।
शरैः सन्त्रासिताः सह्ख्ये न लभन्ते सुखं क्वचित् ॥ ८.६२.६९ ॥
ସିଂହଠାରୁ ଭୀତ ଅନ୍ୟ ହରିଣ ପରି, ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଗ୍ରସ୍ତ ଏମାନେ, ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
8.62.70
राधेयो बहुभिः सार्धमसौ गच्छति वेगितः ।
वर्धयित्वा तु भीरुं तं पार्श्वतो ह्यानयद्धनुः।
तं पालयन्महाराजं धार्तराष्ट्रं बलान्वितः ॥ ८.६२.७० ॥
ରାଧାପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଅନେକଙ୍କ ସହିତ ବେଗରେ ଯାଉଛନ୍ତି। ସେହି ଭୀରୁକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି ସେ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଧନୁ ଆଣିଲେ; ବଳବାନ ହୋଇ ସେହି ମହାରାଜ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି।
8.62.71
एतच्छ्रुत्वा महाबाहुर्वासुदेवाद्धनञ्जयः ।
भीमसेनेन तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम्।
अर्जुनो व्यधमच्छिष्टान्संशप्तकगणान्बहून् ॥ ८.६२.७१ ॥
ଏହା ଶୁଣି ମହାବାହୁ ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) ବାସୁଦେବଙ୍କଠାରୁ, ଭୀମସେନଙ୍କ ସେହି ଅତି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ ଦେଖି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନେକ ସଂଶପ୍ତକ ଦଳକୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କଲେ।
8.62.72
ते वध्यमानाः पार्थेन संशप्तकगणाः प्रभो ।
शक्रस्यातिथितां गत्वा विशोका ह्यभवंस्तदा ॥ ८.६२.७२ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଉଥିବା ସେହି ସଂଶପ୍ତକ ଦଳମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅତିଥିତ୍ୱ ପାଇ ସେତେବେଳେ ଶୋକରହିତ ହେଲେ।
8.62.73
नारायणांस्तु गोपालान्व्यधमत्पाण्डुनन्दनः ।
उत्तमं वे…प्तास्थाय चण्डवायुर्धनानिव ॥ ८.६२.७३ ॥
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ନାରାୟଣ ଓ ଗୋପାଳମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାରରେ ପକାଇଲେ; ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପବନ ମେଘକୁ ଯେପରି ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରେ, ସେପରି…
8.62.74
अन्वकीर्यन्त भीतास्ते तत्रतत्रैव भारत ।
लुलितांश्च ततः शूरानहनत्पुरुषोत्तमः ॥ ८.६२.७४ ॥
ଭୟଭୀତ ସେମାନେ ଏଠି-ସେଠି ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେଲେ, ହେ ଭରତ; ତା'ପରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବିଚଳିତ ବୀରମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
8.62.75
पुनश्च पुरुषव्याघ्रः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
जघान धार्तराष्ट्रस्य चतुर्विधबलां चमूम् ॥ ८.६२.७५ ॥
ପୁଣି ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ନତ ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ଶରରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନାକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।