महाभारत · अध्याय 8.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.62.1
आतुरो मे मतो राजा अविपह्यश्च भारत ।
यथैनमनुवर्तन्ते पञ्चालाः सह पाण्डवैः ॥ ८.६२.१ ॥
हे भारता, राजा (कर्ण) व्याकुळ आणि अजेय आहे असे मला वाटते; पांडवांसह पांचाल त्याचा पाठलाग करत आहेत.
8.62.2
त्वरमाणास्त्वराकाले सर्वशस्त्रभृतां वराः ।
मज्जन्तमिव पाताले बलिनो ह्युज्जिहीर्षवः ॥ ८.६२.२ ॥
शस्त्रधारकांत श्रेष्ठ वीर, संकटकाळी घाईने, पाताळात बुडणाऱ्याला वर काढू इच्छिणाऱ्यांसारखे बलवान पुढे धावत आहेत.
8.62.3
न केतुर्दृश्यते राज्ञः कर्णस्य पिहितः शरैः ।
पश्यतोर्यमयोः पार्थ सात्यकेश्च शिखण्डिनः ॥ ८.६२.३ ॥
हे पार्था, बाणांनी झाकलेला राजा कर्णाचा ध्वज दिसत नाही; यमळ (नकुल-सहदेव), सात्यकी आणि शिखंडी पाहत असताना हे घडत आहे.
8.62.4
धृष्टद्युम्नस्य भीमस्य शतानीकस्य वा विभो ।
पाञ्चालानां च सर्वेषां चेदीनां चैव भारत ॥ ८.६२.४ ॥
हे विभो, धृष्टद्युम्न, भीम किंवा शतानीक यांचा (ध्वज दिसत नाही), सर्व पांचालांचा आणि चेदींचाही, हे भारता.
8.62.5
एष कर्णो रणे पार्थ पाण्डवानामनीकिनीम् ।
शरैर्विध्वंसयामास नलिनीमिव कुञ्जरः ॥ ८.६२.५ ॥
हे पार्था, हा कर्ण रणांगणात पांडवांची सेना बाणांनी हत्ती कमळांच्या तळ्याला उद्ध्वस्त करतो तसा नष्ट करत आहे.
8.62.6
एते द्रवन्ति रथिनस्त्वदीयाः पाण्डुनन्दन ।
पश्य पश्य यथा पार्थ गच्छन्त्येते महारथाः ॥ ८.६२.६ ॥
हे पांडुनंदन, तुझे रथी पळत आहेत; पाहा, पाहा, हे पार्था, हे महारथी कसे जात आहेत.
8.62.7
एते भारत मातङ्गाः कर्णेनाभिहताः शरैः ।
आर्तनादान्विकुर्वाणा विद्रवन्ति दिशो दश ॥ ८.६२.७ ॥
हे भारता, कर्णाच्या बाणांनी घायाळ झालेले हे हत्ती आक्रोश करीत दहा दिशांना पळत आहेत.
8.62.8
रथानां द्रवते वृन्दमेतच्चैव समन्ततः ।
द्राव्यमाणं रणे पार्थ कर्णेनामिततेजसा ॥ ८.६२.८ ॥
हे पार्था, अमित तेजस्वी कर्णाकडून युद्धात पळवले जाणारे हे रथींचे समूह सर्वत्र पळत आहे.
8.62.9
हस्तिकक्ष्यां रणे पश्य चरन्तीं तत्रतत्र ह ।
रथस्थं सूतपुत्रस्य केतुं केतुमतां वर ॥ ८.६२.९ ॥
हे श्रेष्ठा, युद्धात हत्तीच्या कक्षेसारखी रचना इकडे-तिकडे फिरताना पाहा; सूतपुत्राच्या रथावरील ध्वज पाहा, जो ध्वजधारकांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
8.62.10
असौ धावति राधेयो भीमसेनरथं प्रति ।
किरञ्शरशतान्येव विनिघ्नंस्तव वाहिनीम् ॥ ८.६२.१० ॥
तो राधेचा पुत्र कर्ण भीमसेनाच्या रथाकडे धावत आहे; शेकडो बाण सोडत तुझ्या सेनेचा संहार करत.
8.62.11
एते नश्यन्ति पाञ्चाला द्राव्यमाणा महात्मना ।
शक्रेणेव यथा दैत्या द्राव्यमाणा महात्मना ॥ ८.६२.११ ॥
महात्म्याकडून पळवले जाणारे हे पांचाल नष्ट होत आहेत, जसे इंद्राने पळवलेले दैत्य नष्ट झाले.
8.62.12
एष कर्णो रणे जित्वा पाञ्चालान्पाण्डुसृञ्जयान् ।
दिशो विप्रेक्षते सर्वास्त्वदर्थमिति मे मतिः ॥ ८.६२.१२ ॥
हा कर्ण युद्धात पांचाल आणि पांडव-सृंजयांना जिंकून सर्व दिशा पाहत आहे; माझ्या मते हे तुझ्यासाठीच आहे.
8.62.13
एष कर्णो धनुःश्रेष्ठं विधून्वन्बहुशोभते ।
शत्रुं जित्वा यथा शक्रो देवसङ्खैः समावृतः ॥ ८.६२.१३ ॥
श्रेष्ठ धनुष्य वारंवार हलवत हा कर्ण शोभतो आहे, जसा शत्रूला जिंकून देवसमूहांनी वेढलेला इंद्र शोभतो.
8.62.14
एते नर्दन्ति कौरव्या दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ।
त्रासयन्तो रणे पाण्डून्सृंजयांश्च समन्ततः ॥ ८.६२.१४ ॥
कर्णाचा पराक्रम पाहून हे कौरव गर्जना करत आहेत; युद्धात पांडव आणि सृंजयांना चहूकडून भयभीत करीत.
8.62.15
एष सर्वात्मना पाण्डूंस्त्रासयित्वा महारणे ।
अभिभाषति राधेयः सर्वसैन्यानि मानद ॥ ८.६२.१५ ॥
हा राधेय कर्ण सर्व शक्तीनिशी महायुद्धात पांडवांना भयभीत करून सर्व सैन्यांशी बोलत आहे, हे मानदा!
8.62.16
अभिद्रवत भद्रं वो द्रुतं द्रवत कौरवाः ।
यथा न जीववान्कश्चिन्मुच्येत युधि सृञ्जयः ॥ ८.६२.१६ ॥
तुमचे कल्याण होवो, पुढे धावा; हे कौरवांनो, वेगाने धावा, जेणेकरून युद्धात एकही सृंजय जिवंत सुटू नये.
8.62.17
तथा कुरुत संयत्ता वयं यास्याम पृष्ठतः ।
एवमुक्त्वा गतो ह्येष पृष्ठतो विकिरञ्छरान् ॥ ८.६२.१७ ॥
तुम्हीही तसेच सज्ज होऊन करा; आम्ही मागून जाऊ. असे बोलून बाण विखरत हा मागे गेला.
8.62.18
पश्य कर्णं रणे पार्थ श्वेतच्छत्रविराजितम् ।
उदयं पर्वतं यद्वच्छशाङ्केनाभिशोभितम् ॥ ८.६२.१८ ॥
हे पार्था, युद्धात पांढऱ्या छत्राने शोभणाऱ्या कर्णाकडे पाहा; उदयपर्वत चंद्रामुळे शोभतो तसा.
8.62.19
पूर्णचन्द्रनिकाशेन मूर्ध्नि च्छत्रेण भारत ।
ध्रियमाणेन समरे श्रीमच्छतशलाकिना ॥ ८.६२.१९ ॥
हे भारता, युद्धात पूर्ण चंद्राप्रमाणे, शंभर सळ्यांचे शोभिवंत छत्र मस्तकावर धरलेले आहे.
8.62.20
एष त्वां प्रेक्षते कर्णः सकटाक्षं धनञ्जय ।
उत्तमं यत्नमास्थाय ध्रुवमेष्यति संयुगे ॥ ८.६२.२० ॥
हे धनंजया, हा कर्ण तुझ्याकडे कटाक्षाने पाहत आहे; उत्तम प्रयत्न करून तो निश्चितच युद्धात येईल.
8.62.21
पश्य ह्येनं महाबाहो विधुन्वानं महद्धनुः ।
शरांश्चाशीविषाकारान्विसृजन्तं महारणे ॥ ८.६२.२१ ॥
हे महाबाहो, याला पाहा; मोठे धनुष्य हलवत, महायुद्धात विषारी सापांसारखे बाण सोडत आहे.
8.62.22
असौ निवृत्तो राधेयो दृष्ट्वा ते वानरध्वजम् ।
प्रार्थयन्समरं पार्थ त्वया सह परन्तप।
वधाय ह्यात्मनोऽभ्येति पावकं शलभो यथा ॥ ८.६२.२२ ॥
हे पार्था, हे शत्रुतापना, तुझा वानरध्वज पाहून मागे फिरलेला हा राधेय कर्ण, तुझ्याशी युद्धाची इच्छा करत, स्वतःच्या नाशासाठी पतंग अग्नीकडे जातो तसा येत आहे.
8.62.23
कर्णमेकाकिनं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रो रणाजिरे ।
त्वां च पार्थाभिसंरब्धं कर्णं प्रति महारथम् ॥ ८.६२.२३ ॥
रणांगणात कर्णाला एकटा पाहून धृतराष्ट्रपुत्र (दुर्योधन), आणि पार्था, कर्णावर क्रुद्ध झालेला महारथी तुला पाहून.
8.62.24
कृतागसं च राधेयं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ।
अत्मानं च कृतार्थं च समीक्ष्य भरतर्षभ ॥ ८.६२.२४ ॥
हे भरतर्षभा, धर्मात्मा युधिष्ठिराचा अपराध करणाऱ्या राधेय कर्णाला, आणि स्वतःला कृतार्थ मानून विचार कर.
8.62.25
असौ दुर्योधनः क्रुद्धो रथानीकेन भारत ।
रिरक्षिषुः सुसंवृत्तो धार्तराष्ट्रो निवर्तते ॥ ८.६२.२५ ॥
हे भरतवंशजा! क्रुद्ध झालेला तो दुर्योधन रथसमूहाने चांगला वेढलेला, त्याचे रक्षण करू इच्छिणारा, धृतराष्ट्राचा पुत्र परत फिरत आहे.
8.62.26
सर्वैः सहैभिर्दुष्टात्मा बध्यतां च प्रयत्नतः ।
त्वया यशश्च राज्यं च सुखं चोत्तममिच्छता ॥ ८.६२.२६ ॥
या सर्वांबरोबर त्या दुष्टात्म्यालाही प्रयत्नपूर्वक बांधावे — जर तुला यश, राज्य आणि उत्तम सुख हवे असेल तर.
8.62.27
अदीनयोर्विश्रुतयोर्युवयोर्योत्स्यमानयोः ।
देवासुरे पार्थ मृधे देवदानवयोरिव।
पश्यन्तु कौरवाः सर्वे तव पार्थ पराक्रमम् ॥ ८.६२.२७ ॥
देवासुर युद्धात देवदानवांप्रमाणे, निर्भय आणि प्रसिद्ध असे तुम्ही दोघे युद्ध कराल. हे पार्था! सर्व कौरवांनी तुझा पराक्रम पाहावा.
8.62.28
त्वां च दृष्ट्वातिसंरब्धं कर्णं च भरतर्षम् ।
असौ दुर्योधनः क्रुद्धो नोत्तरं प्रतिपद्यते ॥ ८.६२.२८ ॥
हे भरतश्रेष्ठा! तुला आणि कर्णाला अत्यंत संतप्त पाहून, तो क्रुद्ध दुर्योधन उत्तर देऊ शकत नाही.
8.62.29
आत्मानं च कृतात्मानं समीक्ष्य भरतर्षभ ।
कृतागसं च राधेयं धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ॥ ८.६२.२९ ॥
हे भरतश्रेष्ठा! स्वतःला संयमी मानून, आणि धर्मात्मा युधिष्ठिरावर राधेयाने (कर्णाने) अपराध केला आहे हे लक्षात घेऊन.
8.62.30
प्रतिपद्यस्व कौन्तेय प्राप्तकालमनन्तरम् ।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा प्रत्येहि रथयूथपम् ॥ ८.६२.३० ॥
हे कौन्तेया! वेळ आली आहे — तत्काळ कार्य सुरू कर. युद्धात श्रेष्ठ निश्चय करून, रथसमूहाच्या नायकाला सामोरे जाण्यासाठी परत जा.
8.62.31
पञ्च ह्येतानि मुख्यानि रथानां रथसत्तम ।
शतान्य…जलिनां तिन्मतेजसाम् ॥ ८.६२.३१ ॥
हे रथश्रेष्ठा, हे रथांचे पाच प्रमुख व्यूह आहेत; शेकडो…पाण्यासारखे पसरलेल्या त्या महातेजस्वींचे.
8.62.32
पञ्च नाघ… द्विगुणा वाजिनस्तथा ।
अभिसंहत्य कौन्तेय पदाताः प्रयुतानि च ॥ ८.६२.३२ ॥
पाच…घोडे दुप्पट, तसेच. हे कौन्तेया, पायदळ एकत्र होऊन हजारो.
8.62.33
… वीर बलं तामभिवर्तते ।
द्रोमपुत्रं पुरस्कृत्य तच्छीघ्रं सन्निषूदय ॥ ८.६२.३३ ॥
…हे वीरा, ते सैन्य पुढे सरत आहे. द्रोणपुत्राला पुढे करून, ते लवकर पूर्णपणे नष्ट कर.
8.62.34
निकृत्त्यैतद्रथानीकं बलिनं लोकविश्रुतम् ।
सूतपुत्रे महेष्वासे दर्शयात्मानमात्मना ॥ ८.६२.३४ ॥
हा रथव्यूह भेदून, बलवान आणि जगप्रसिद्ध महाधनुर्धर सूतपुत्रावर स्वतःला दाखव.
8.62.35
…भरतर्षभ ।
… पाञ्चालानभिघावति। ॥ ८.६२.३५ ॥
…हे भरतश्रेष्ठा…पांचालांवर चाल करून येत आहे.
8.62.36
… हि पश्यामि धृष्टद्युम्नरर्थ प्रति ।
… पाञ्चालानिति मन्ये परन्तप ॥ ८.६२.३६ ॥
…मी निश्चितपणे धृष्टद्युम्नाला रथाकडे पाहतो…पांचाल असे मला वाटते, हे परंतपा.
8.62.37
आचचक्षे प्रियं पार्थ तवेदं भरतर्षभ ।
राजासौ कुशली श्रीमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ८.६२.३७ ॥
हे पार्था, हे भरतश्रेष्ठा, तुला त्याने हे प्रिय वृत्त सांगितले: धर्मपुत्र श्रीमान राजा युधिष्ठिर कुशल आहेत.
8.62.38
असौ भीमो महाबाहुः सन्निवृत्तश्चमूयुखे ।
वृतः सृञ्जय सैन्येन शैनेयेन च भप्तत ॥ ८.६२.३८ ॥
ते महाबाहू भीम सैन्याच्या अग्रभागी परत आले आहेत; सृंजयांच्या सैन्याने आणि शैनेय सात्यकीने वेढलेले.
8.62.39
वध्यन्त एते समरे कौरवा निशितैः शरैः ।
भीमसेनेन कौन्तेय पाञ्चालैश्च महात्मभिः ॥ ८.६२.३९ ॥
हे कौन्तेया, युद्धात हे कौरव तीक्ष्ण बाणांनी मारले जात आहेत — भीमसेनाकडून आणि महात्म्या पांचालांकडून.
8.62.40
सेना हि धार्तराष्ट्रस्य विमुखा व्यद्रवद्रणात् ।
वेगेन भीमसेनस्य विहता विविधैः शरैः ॥ ८.६२.४० ॥
धृतराष्ट्र-पुत्राचे सैन्य रणातून तोंड फिरवून पळाले; भीमसेनाच्या वेगाने, विविध बाणांनी घायाळ होऊन.
8.62.41
विपन्नसस्येव मही रुधिरेण समुक्षिता ।
भारती भरतश्रेष्ठ सेना कृपणदर्शना ॥ ८.६२.४१ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, पीक नष्ट झालेली भूमी जशी रक्ताने शिंपडलेली असते, तसे भारतीय सैन्य दीनवाणे दिसत आहे.
8.62.42
निवृत्तं पश्य कौन्तेय भीमसेनं युधाम्पतिम् ।
आशीविषमिव क्रुद्धं तस्माद्द्रवति भारति ॥ ८.६२.४२ ॥
हे कौन्तेया, पाहा, युद्धाधिपती भीमसेन परत आला आहे — कोपलेल्या विषारी सर्पासारखा; म्हणूनच तो धावत येत आहे, हे भारता.
8.62.43
पीतरक्तासितसितास्ताराचन्द्रार्कमण्डिताः ।
पताका विप्रकीर्यन्ते छत्राण्येतानि चार्जुन ॥ ८.६२.४३ ॥
हे अर्जुना, पिवळ्या, लाल, काळ्या व पांढऱ्या रंगांच्या, तारे, चंद्र व सूर्याने शोभिवंत अशा पताका आणि छत्र विखुरलेली आहेत.
8.62.44
सौवर्णा राजताश्चैव तैजसाश्च पृथग्विधाः ।
केतवोऽभिनिपात्यन्ते हस्त्यश्वं च प्रकीर्यते ॥ ८.६२.४४ ॥
सोन्याच्या, चांदीच्या व धातूच्या विविध प्रकारच्या ध्वज पाडले जात आहेत; हत्ती व घोडे विखुरले जात आहेत.
8.62.45
रथेभ्यः प्रपतन्त्येते रथिनो विगतासवः ।
नानावर्णैर्हता बाणैः पाञ्चालैरपलायिभिः ॥ ८.६२.४५ ॥
रथांवरून हे रथी प्राणहीन होऊन पडत आहेत; न पळणाऱ्या पांचालांच्या विविधरंगी बाणांनी ते मारले गेले आहेत.
8.62.46
निर्मनुष्यान्गजानश्वान्रथांश्चैव धनञ्जय ।
समाद्रवन्ति पाञ्चाला धार्तराष्ट्रांस्तरस्विनः ॥ ८.६२.४६ ॥
हे धनंजया, माणसांविना हत्ती, घोडे व रथांकडे पांचाल धावत आहेत; वेगवान धृतराष्ट्रपुत्रांवर.
8.62.47
विमृद्रन्ति नरव्याघ्रा भीमसेनबलाश्रयात् ।
बलं परेषां दुर्धर्षं त्यक्त्वा प्राणानरिन्दम् ॥ ८.६२.४७ ॥
हे अरिंदमा, भीमसेनाच्या बलाचा आश्रय घेऊन नरव्याघ्र प्राणांची पर्वा न करता शत्रूचे दुर्धर्ष सैन्य चिरडत आहेत.
8.62.48
एते नर्दिन्ति पाञ्चाला ध्मापयन्ति च वारिजान् ।
अभिद्रवन्ति च रणे मृद्रन्तः सायकैः परान् ॥ ८.६२.४८ ॥
हे पांचाल गर्जना करत आहेत आणि शंख फुंकत आहेत; युद्धात बाणांनी शत्रूंना चिरडत ते आक्रमण करत आहेत.
8.62.49
पश्य स्वर्गस्य माहात्म्यं पाञ्चाला हि पराक्रमात् ।
धार्तराष्ट्रान्विनिघ्नन्तो विशन्त्येते रथोत्तमान् ॥ ८.६२.४९ ॥
पाहा, स्वर्गाचे माहात्म्य! पांचाल पराक्रमाने धृतराष्ट्राच्या पुत्रांना मारत या उत्तम रथांमध्ये प्रवेश करत आहेत.
8.62.50
शस्त्रमाच्छिद्य शत्रूणां सायुधानां निरायुधाः ।
तेनैवैतानमोघास्त्रा निघ्नन्ति च नदन्ति च ॥ ८.६२.५० ॥
शत्रूंची शस्त्रे हिसकावून, निःशस्त्र असूनही, त्यांच्याच साहाय्याने अचूक अस्त्रांनी हे वीर त्यांना मारतात आणि गर्जना करतात.
8.62.51
शिरांस्येतानि पात्यन्ते शत्रूणां बाहवोऽपि च ।
रथनागहया वीरा यशस्याः सर्व एव च ॥ ८.६२.५१ ॥
शत्रूंची ही शिरे व बाहूही पाडली जात आहेत; रथ, हत्ती, घोडेही पडत आहेत; हे सर्व वीर यशस्वी आहेत.
8.62.52
सर्वतश्चाभिपन्नैषा धार्तराष्ट्री महाचमूः ।
त्यक्त्वा प्राणान्महेष्वासैः पाञ्चालैः परिपात्यते ॥ ८.६२.५२ ॥
सर्व बाजूंनी वेढलेले हे धृतराष्ट्र-पुत्रांचे महासैन्य प्राण सोडून महान धनुर्धर पांचालांकडून पाडले जात आहे.
8.62.53
सुहृदश्च पराक्रान्ताः कृपकर्णादयो विभो ।
निवारणे महेष्वासाः पाञ्चालानां परन्तप ॥ ८.६२.५३ ॥
हे विभो, कृप, कर्ण इत्यादी मित्रही पराक्रमी आहेत; हे परन्तपा, ते पांचालांना अडवण्यात गुंतलेले महान धनुर्धर आहेत.
8.62.54
अनिवृत्तांश्च भीतांस्तान्धार्तराष्ट्रान्परन्तप ।
धृष्टद्युम्नमुखा वीरा घ्नन्ति शत्रून्सहस्रशः ॥ ८.६२.५४ ॥
हे परन्तपा, मागे न हटणाऱ्या आणि भयभीत झालेल्या त्या धृतराष्ट्र-पुत्रांना, धृष्टद्युम्नाच्या नेतृत्वाखालील वीर हजारोंनी मारत आहेत.
8.62.55
रथाश्च विविधाः सर्वे निवृत्ते भरतर्षभे ।
विवर्णमुखभूयिष्ठा धार्तराष्ट्री महाचमूः ॥ ८.६२.५५ ॥
भरतश्रेष्ठ मागे वळले असता, विविध प्रकारचे सर्व रथ आणि ज्यांची मुखे बहुतांशी विवर्ण झाली होती ती धृतराष्ट्रपुत्रांची महासेना (मागे हटली).
8.62.56
पश्य भीमेन नाराचैर्भिन्ना नागाः पतन्त्यमी ।
वज्रिवज्रहतानीव शिखराणि धराभृताम् ॥ ८.६२.५६ ॥
पाहा, भीमाच्या नाराचांनी भेदलेले हे हत्ती पडत आहेत — वज्रधार्‍याच्या वज्राने आदळलेल्या पर्वतशिखरांसारखे.
8.62.57
भीमसेनस्य निर्विद्धा बाणैः सन्नतपर्वभिः ।
स्वान्यनीकानि मृद्गन्तो द्रवन्त्येते महागजाः ॥ ८.६२.५७ ॥
भीमसेनाच्या बाणांनी विद्ध झालेले हे महागज स्वतःच्या आणि इतरांच्या सेनांना तुडवत पळत आहेत.
8.62.58
एते द्रवन्ति कुरवो भीमसेनभयार्दिताः ।
त्यक्त्वा रथान्गजांश्चैव हयांश्चैव सहस्रशः ॥ ८.६२.५८ ॥
भीमसेनाच्या भयाने पीडित हे कौरव रथ, हत्ती आणि घोडे हजारोंनी टाकून पळत आहेत.
8.62.59
हस्त्यश्वरथपत्तीनां द्रवतां निःस्वनं शृणु ।
भीमसेनस्य निनदं द्रावयानस्य कौरवान् ॥ ८.६२.५९ ॥
पळणाऱ्या हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळांचा गोंधळ ऐक — कौरवांना पळवून लावणाऱ्या भीमसेनाचा गर्जनाही ऐक.
8.62.60
अभिजानामि भीमस्य सिंहनादं पुनःपुनः ।
नदतः पाण्डवेयस्य सङ्ग्रामे जितकाशिनः ॥ ८.६२.६० ॥
युद्धात विजयाची आकांक्षा बाळगणाऱ्या पांडुपुत्र भीमाचा सिंहनाद मी पुन्हा पुन्हा ओळखतो.
8.62.61
विसृजंस्तोमरान्क्रुद्धो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ८.६२.६१ ॥
क्रोधाने तोमरे फेकत, दंड हाती घेतलेल्या अंतकाप्रमाणे तो होता.
8.62.62
तस्य चैव भुजौ छिन्नौ भीमसेनेन गर्जतः ।
नागश्च क्रकरप्रख्यैर्नाराचैर्दशभिर्हतः ॥ ८.६२.६२ ॥
गर्जणाऱ्याचे दोन्ही बाहू भीमसेनाने छेदले; करवतीसारख्या दहा नाराचांनी हत्ती मारला.
8.62.63
हन्तैते पुनरायान्ति नागा ह्यन्ये प्रहारिणः ।
नीलाञ्जनचयप्रख्या महामात्रैरधिष्ठिताः ॥ ८.६२.६३ ॥
अरेरे, नीलांजनाच्या राशींसारखे, महामात्रांनी आरूढ केलेले, प्रहार करणारे इतर हत्ती पुन्हा येत आहेत.
8.62.64
शक्तितोमरसङ्घतैर्विनिघ्नन्तो वृकोदरम् ।
सप्तसप्त च नागस्था वैजयन्त्यश्च सध्वजाः।
नवत्या निशितैर्बाणैश्छिन्नाः पार्थाग्रजेन ते ॥ ८.६२.६४ ॥
शक्ती आणि तोमरांच्या समूहांनी वृकोदराला प्रहार करणारे, हत्तींवर उभे असलेले सात-सात वीर आणि ध्वजांसह वैजयंती पताका — त्या सर्वांना पार्थाच्या अग्रजाने नव्वद तीक्ष्ण बाणांनी छेदले.
8.62.65
दशभिर्दशभिश्चैको नाराचैर्निहतो गजः ॥ ८.६२.६५ ॥
एकट्याने दहा-दहा नाराचांनी एक हत्ती मारला गेला.
8.62.66
न चासौ धार्तराष्ट्राणां श्रूयते निनदस्तथा ।
पुरन्दरसमे क्रुद्धे निवृत्ते भरतर्षभे ॥ ८.६२.६६ ॥
इंद्रासमान क्रुद्ध झालेला भरतश्रेष्ठ परतल्यावर धृतराष्ट्रपुत्रांचा तो गर्जनारव आता ऐकू येत नाही.
8.62.67
अक्षौहिण्यस्तथा तिस्रो धार्तराष्ट्रस्य सङ्गताः ।
क्रुद्धेन भीमसेनेन नरसिंहेन वारिताः ॥ ८.६२.६७ ॥
धृतराष्ट्रपुत्राच्या तीन अक्षौहिणी सेना एकत्र होत्या; पण क्रुद्ध झालेल्या भीमसेनाने, त्या नरसिंहाने, त्यांना अडवले.
8.62.68
न शक्नुवन्ति वै पार्थं पार्थिवाः समुदीक्षितुम् ।
मध्यन्दिनगतं सूर्यं यथा दुर्बलचक्षुषः ॥ ८.६२.६८ ॥
राजांना पार्थाकडे स्थिर दृष्टीने पाहणे शक्य होत नाही, जसे दुर्बल डोळ्यांच्या लोकांना माध्यान्हीच्या सूर्याकडे पाहता येत नाही.
8.62.69
एते भीमस्य सन्त्रस्ताः सिंहस्येवेतरे मृगाः ।
शरैः सन्त्रासिताः सह्ख्ये न लभन्ते सुखं क्वचित् ॥ ८.६२.६९ ॥
सिंहाला घाबरलेल्या इतर हरिणांप्रमाणे, भीमाने भयभीत झालेले हे, बाणांनी त्रासलेले, युद्धात कधीही सुख मिळवत नाहीत.
8.62.70
राधेयो बहुभिः सार्धमसौ गच्छति वेगितः ।
वर्धयित्वा तु भीरुं तं पार्श्वतो ह्यानयद्धनुः।
तं पालयन्महाराजं धार्तराष्ट्रं बलान्वितः ॥ ८.६२.७० ॥
राधेचा पुत्र कर्ण अनेकांसह वेगाने चालला आहे. त्या भित्र्याला प्रोत्साहन देऊन त्याने बाजूने धनुष्य आणले; बलवान होऊन त्या महाराजा, धृतराष्ट्रपुत्राचे रक्षण करत.
8.62.71
एतच्छ्रुत्वा महाबाहुर्वासुदेवाद्धनञ्जयः ।
भीमसेनेन तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम्।
अर्जुनो व्यधमच्छिष्टान्संशप्तकगणान्बहून् ॥ ८.६२.७१ ॥
हे ऐकून महाबाहू धनंजय (अर्जुन) वासुदेवाकडून, भीमसेनाने केलेले ते अति दुष्कर कर्म पाहून, उरलेल्या अनेक संशप्तक गटांना विखुरून टाकले.
8.62.72
ते वध्यमानाः पार्थेन संशप्तकगणाः प्रभो ।
शक्रस्यातिथितां गत्वा विशोका ह्यभवंस्तदा ॥ ८.६२.७२ ॥
हे प्रभो, पार्थाकडून मारले जात असलेले ते संशप्तक गट इंद्राचे अतिथी होऊन तेव्हा शोकरहित झाले.
8.62.73
नारायणांस्तु गोपालान्व्यधमत्पाण्डुनन्दनः ।
उत्तमं वे…प्तास्थाय चण्डवायुर्धनानिव ॥ ८.६२.७३ ॥
पांडुपुत्राने नारायण आणि गोपाल योद्ध्यांना पाडले; प्रचंड वारा ढगांना विखुरतो तसे…
8.62.74
अन्वकीर्यन्त भीतास्ते तत्रतत्रैव भारत ।
लुलितांश्च ततः शूरानहनत्पुरुषोत्तमः ॥ ८.६२.७४ ॥
घाबरलेले ते इकडेतिकडे विखुरले, हे भरता; नंतर पुरुषोत्तमाने गोंधळलेल्या वीरांना ठार केले.
8.62.75
पुनश्च पुरुषव्याघ्रः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
जघान धार्तराष्ट्रस्य चतुर्विधबलां चमूम् ॥ ८.६२.७५ ॥
पुन्हा त्या पुरुषव्याघ्राने वाकलेल्या पेरांच्या बाणांनी धृतराष्ट्रपुत्राच्या चतुरंगिणी सेनेला पाडले.