Mahābhārata · Adhyāya 8.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.63.1
निवृत्ते भीमसेने च पाण्डवे च युधिष्ठिरे ।
वध्यमाने बले चापि मामके पाण्डुसृञ्जयैः ॥ ८.६३.१ ॥
When Bhīmasena and Yudhiṣṭhira, the Pāṇḍava, had withdrawn, and while my army was being slain by the Pāṇḍavas and Sṛñjayas,
8.63.2
द्रवमाणे बलौघे च निराक्रन्दे मुहुर्मुहुः ।
अवशेषं न पश्यामि मम सैन्येषु सञ्जय ॥ ८.६३.२ ॥
As the mass of my army flees and cries out again and again in vain, O Sañjaya, I see no remnant among my troops.
8.63.3
अहो बत दशां प्राप्तो न हि शक्ष्यामि जीवितुम् ।
जयकाङ्क्षी कथं सूत पुत्राणामनिवर्तिनाम् ॥ ८.६३.३ ॥
Alas! Having come to such a state, I certainly shall not be able to live. O charioteer, how shall I live without my sons, who desired victory and never turned back?
8.63.4
कथं जीवामि निहताञ्श्रुत्वा च मम सैनिकान् ।
बहुनाऽद्य किमुक्तेन दैवं तेषां परायणम् ॥ ८.६३.४ ॥
How shall I live, having heard that my soldiers are slain? Why say much today? Fate is their final refuge.
8.63.5
मामकाः किमकुर्वन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६३.५ ॥
What did my people do? Tell me that, O Sañjaya.
8.63.6
दृष्ट्वा भीमं महाबाहुं तव पुत्रः प्रतापवान् ।
क्रोधरक्तेक्षणो राजन्भीमसेनमभिद्रवत् ॥ ८.६३.६ ॥
Seeing Bhīma of the mighty arms, your valiant son, O king, with eyes reddened by anger, rushed toward Bhīmasena.
8.63.7
तिष्ठतिष्ठ पृथापुत्र पश्य मेऽद्य पराक्रमम् ।
अद्य त्वां प्रेषायष्यामि यमस्य सदनं प्राते।
इत्युक्त्वा प्रययौ कर्णो यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ८.६३.७ ॥
"Stop, stop, son of Pṛthā! Today see my valor. Today I will send you to the abode of Yama." Having said this, Karṇa went to where Bhīma stood.
8.63.8
तावकं तु बलं दृष्ट्वा भीमसेनात्पराङ्मुखम् ।
यत्नेन महता कर्णः पर्यवस्थापयद्बली ॥ ८.६३.८ ॥
But seeing your army turned away from Bhīmasena, the mighty Karṇa with great effort rallied it again.
8.63.9
व्यवस्थाप्य महाबाहुस्तव पुत्रस्य वाहिनीम् ।
प्रत्युद्ययौ तदा कर्णः पाण्डवान्युद्धदुर्मदान् ॥ ८.६३.९ ॥
Having re-established your son's army, the mighty-armed Karṇa then advanced against the Pāṇḍavas, who were intoxicated with the pride of battle.
8.63.10
प्रत्युद्ययुश्च राधेयं पाण्डवानां महारथाः ।
धुन्वानाः कार्मुकाण्याजौ विक्षिपन्तश्च सायकान् ॥ ८.६३.१० ॥
The great chariot-warriors of the Pāṇḍavas advanced to meet Karṇa, son of Rādhā, shaking their bows and hurling arrows in battle.
8.63.11
भीमसेनः शिनेर्नप्ता शिखण्डी जनमेजयः ।
धृष्टद्युम्नश्च बलवान्सर्वे चापि प्रभद्रकाः ॥ ८.६३.११ ॥
Bhīmasena, the grandson of Śini (Sātyaki), Śikhaṇḍin, Janamejaya, the mighty Dhṛṣṭadyumna, and all the Prabhadrakas as well.
8.63.12
पाञ्चालानां नरव्याघ्राः समन्तात्त्व वाहिनीम् ।
अभ्यद्रवन्त सङ्क्रुद्धाः समरे जितकाशिनः ॥ ८.६३.१२ ॥
The tigers among men of the Pāñcālas, enraged and desiring victory in battle, rushed upon your army from all sides.
8.63.13
तथैव तावका राजन्पाण्डवानामनीकिनीम् ।
अभ्यद्रवन्त त्वरिता जिघांसन्तो महारथान् ॥ ८.६३.१३ ॥
O king, in the same way your men hastened to attack the Pāṇḍava host, eager to slay the great charioteers.
8.63.14
रथनागाश्वकलिलं पत्तिध्वजसमाकुलम् ।
बभूव पुरुषव्याघ्र सैन्यमद्भुतदर्शनम् ॥ ८.६३.१४ ॥
O tiger among men, that army, crowded with chariots, elephants and horses and thronged with foot soldiers and banners, became a wondrous sight.
8.63.15
शिखण्डी तु ययौ कर्णं धृष्टद्युम्नः सुतं तव ।
दुःशासनं महाराज महासेनः समभ्ययात् ॥ ८.६३.१५ ॥
Śikhaṇḍin went against Karṇa, and Dhṛṣṭadyumna against your son Duḥśāsana. O great king, Mahāsena also advanced to attack.
8.63.16
नकुलो वृषसेनं तु चित्रसेनं युधिष्ठिरः ।
उलूकं समरे राजन्सहदेवः समभ्ययात् ॥ ८.६३.१६ ॥
Nakula went against Vṛṣasena, and Yudhiṣṭhira against Citrasena. O king, Sahadeva advanced in battle against Ulūka.
8.63.17
सात्यकिः शकुनिं चापि द्रौपदेयाश्च कौरवान् ।
अर्जुनं च रणे यत्तो द्रोणपुत्रो महारथः ॥ ८.६३.१७ ॥
Sātyaki went against Śakuni, the sons of Draupadī against the Kauravas, and the great charioteer, Droṇa's son, eager in battle, against Arjuna.
8.63.18
युधामन्युं महेष्वासं गौतमोऽभ्यपतद्रणे ।
कृतवर्मा च बलवानुत्तमौजसमाद्रवत् ॥ ८.६३.१८ ॥
Gautama rushed upon the great archer Yudhāmanyu in battle, and the mighty Kṛtavarman charged at Uttamaujas.
8.63.19
भीमसेनः कुरून्सर्वान्पुत्रांश्च तव मारिष ।
सहानीकान्महाबाहुरेक एव न्यवारयत् ॥ ८.६३.१९ ॥
O sire, the mighty-armed Bhīmasena alone held back all the Kurus and your sons together with their armies.
8.63.20
शिखण्डी तु ततः कर्णं विचरन्तमभीतवत् ।
भीष्महन्ता महाराज वारयामास पत्रिभिः ॥ ८.६३.२० ॥
Then Śikhaṇḍin, the slayer of Bhīṣma, held back Karṇa, who was roaming about fearlessly, with arrows, O great king.
8.63.21
प्रतिरुद्धस्ततः कर्णो रोपात्प्रस्फुरिताधरः ।
शिखण्डिनं त्रिभिर्बाणैर्भ्रुवोर्मध्येऽभ्यताडयत् ॥ ८.६३.२१ ॥
Then Karṇa, checked in his advance, his lips quivering in anger, struck Śikhaṇḍin with three arrows right between the eyebrows.
8.63.22
धारयंस्तु स तान्वाणाञ्शिखण्डी बह्वशोभत ।
राजतः पर्वतो यद्वत्त्रिभिः शृङ्गैः समन्वितः ॥ ८.६३.२२ ॥
Bearing those arrows, Śikhaṇḍin shone brilliantly, like a silver mountain endowed with three peaks.
8.63.23
सोऽतिविद्धो महेष्वासः सूतपुत्रेण संयुगे ।
कर्णं विव्याध समरे नवत्या निशितैः शरैः ॥ ८.६३.२३ ॥
That great archer, sorely wounded in battle by the son of the charioteer, pierced Karṇa in the fight with ninety sharp arrows.
8.63.24
तस्य कर्णो हयान्हत्वा सारथिं च शरैः ।
उन्ममाथ ध्वजं चास्य क्षुरप्रेण महारथः ॥ ८.६३.२४ ॥
Having slain his horses and felled his charioteer with arrows, the great charioteer Karṇa also cut down his banner with a razor-headed arrow.
8.63.25
हताश्वात्तु ततो यानादवप्लुत्य महारथः ।
शक्तिं चिक्षेप कर्णाय सङ्क्रुद्धः शत्रुतापनः ॥ ८.६३.२५ ॥
With his horses slain, the great charioteer leapt down from his chariot and, enraged, the tormentor of foes hurled a spear at Karṇa.
8.63.26
तां छित्त्वा समरे कर्णस्त्रिभिर्भारत सायकैः ।
शिखण्डिनमथाविध्यन्नवभिर्निशितैः शरैः ॥ ८.६३.२६ ॥
O Bhārata, in battle Karṇa cut it down with three arrows, then pierced Śikhaṇḍin with nine sharp arrows.
8.63.27
कर्णचापच्युतान्बाणान्वर्जयंस्तु नरोत्तमः ।
अपयातस्ततस्तूर्णं शिखण्डी भृशविक्षतः ॥ ८.६३.२७ ॥
Avoiding the arrows shot from Karṇa's bow, the best of men Śikhaṇḍin, sorely wounded, quickly withdrew.
8.63.28
ततः कर्णो महाराज पाण्डुसैन्यान्यशातयत् ।
तूलराशिं समासाद्य यथा वायुर्महाबलः ॥ ८.६३.२८ ॥
Then, O great king, Karṇa struck down the Pāṇḍava armies, as the mighty wind, reaching a heap of cotton, scatters it.
8.63.29
धृष्टद्युम्नो महाराज तव पुत्रेण पीडितः ।
दुःशासनं त्रिभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ८.६३.२९ ॥
O great king, Dhṛṣṭadyumna, afflicted by your son, pierced Duḥśāsana in the chest with three arrows.
8.63.30
तस्य दुःशासनो बाहुं सव्यं विव्याध मारिष ।
स तेन रुक्मपुङ्खेन भल्लेन नतपर्वणा ॥ ८.६३.३० ॥
O noble one, Duḥśāsana pierced his left arm; and he, with that gold-feathered broad-headed arrow with bent joints…
8.63.31
धृष्टद्युम्नस्तु निर्विद्धः शरं घोरममर्षणः ।
दुःशासनाय सङ्क्रुद्धः प्रेषयामास भारत ॥ ८.६३.३१ ॥
But Dhṛṣṭadyumna, pierced, unforgiving and fully enraged, sent a terrible arrow at Duḥśāsana, O Bhārata.
8.63.32
आपतन्तं महावेगं धृष्टद्युम्नसमीरितम् ।
शरैश्चिच्छेद पुत्रस्ते त्रिभिरेव विशाम्पते ॥ ८.६३.३२ ॥
That arrow, shot by Dhṛṣṭadyumna and rushing toward him with great speed, your son cut down with just three arrows, O lord of men.
8.63.33
अथापरैः षोडशभिर्भल्लैः कनकभूषणैः ।
धृष्टद्युम्नं समासाद्य बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.६३.३३ ॥
Then, approaching Dhṛṣṭadyumna with sixteen other gold-adorned bhalla arrows, he struck him on the arms and chest.
8.63.34
ततः स पार्षतः क्रुद्धो धनुश्चिच्छेद मारिष ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ८.६३.३४ ॥
Then the angered son of Pṛṣata, O sire, cut his bow with a very sharp razor-headed arrow, and the people cried out loud.
8.63.35
अथान्यद्धनुरादाय पुत्रस्ते प्रहसन्निव ।
धृष्टद्युम्नं शरव्रातैः समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ८.६३.३५ ॥
Then your son, taking up another bow as if laughing, surrounded Dhṛṣṭadyumna on all sides with volleys of arrows.
8.63.36
तव पुत्रस्य ते दृष्ट्वा विक्रमं सुमहात्मनः ।
व्यस्मयन्त रणे योधाः सिद्धाश्चाप्सरसस्तथा ॥ ८.६३.३६ ॥
Seeing the valor of your great-souled son, the warriors in battle were amazed, and the perfected beings and the apsarases likewise.
8.63.37
धृष्टद्युम्नं तु पश्याम घटमानं महाबलम् ।
दुःशासनेन संरुद्धं सिंहेनेव महागजम् ॥ ८.६३.३७ ॥
We saw the mighty Dhṛṣṭadyumna straining to fight, but Duḥśāsana held him back, as a lion holds back a great elephant.