મહાભારત · અધ્યાય 8.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.63.1
निवृत्ते भीमसेने च पाण्डवे च युधिष्ठिरे ।
वध्यमाने बले चापि मामके पाण्डुसृञ्जयैः ॥ ८.६३.१ ॥
ભીમસેન અને પાંડુપુત્ર યુધિષ્ઠિર પાછા વળ્યા ત્યારે, અને મારી સેના પાંડવો તથા સૃંજયો વડે હણાતી હતી ત્યારે.
8.63.2
द्रवमाणे बलौघे च निराक्रन्दे मुहुर्मुहुः ।
अवशेषं न पश्यामि मम सैन्येषु सञ्जय ॥ ८.६३.२ ॥
સેનાસમૂહ ભાગી રહ્યો છે અને વારંવાર વ્યર્થ આક્રંદ કરી રહ્યો છે, હે સંજય, મારી સેનાઓમાં કંઈ બચેલું હું જોતો નથી.
8.63.3
अहो बत दशां प्राप्तो न हि शक्ष्यामि जीवितुम् ।
जयकाङ्क्षी कथं सूत पुत्राणामनिवर्तिनाम् ॥ ८.६३.३ ॥
અરે! આવી દશાએ પહોંચેલો હું ચોક્કસ જીવી શકીશ નહીં. હે સૂત, વિજયની ઇચ્છા રાખનારા, પાછા ન ફરનારા પુત્રો વિના હું કેવી રીતે જીવું?
8.63.4
कथं जीवामि निहताञ्श्रुत्वा च मम सैनिकान् ।
बहुनाऽद्य किमुक्तेन दैवं तेषां परायणम् ॥ ८.६३.४ ॥
મારા સૈનિકો હણાયા છે એ સાંભળીને હું કેવી રીતે જીવું? આજે ઘણું કહેવાથી શું, દૈવ જ તેમનો આશરો છે.
8.63.5
मामकाः किमकुर्वन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६३.५ ॥
મારા લોકોએ શું કર્યું? હે સંજય, તે મને કહે.
8.63.6
दृष्ट्वा भीमं महाबाहुं तव पुत्रः प्रतापवान् ।
क्रोधरक्तेक्षणो राजन्भीमसेनमभिद्रवत् ॥ ८.६३.६ ॥
મહાબાહુ ભીમને જોઈને, હે રાજન, આપનો પ્રતાપી પુત્ર ક્રોધથી લાલ નેત્રો સાથે ભીમસેન તરફ દોડ્યો.
8.63.7
तिष्ठतिष्ठ पृथापुत्र पश्य मेऽद्य पराक्रमम् ।
अद्य त्वां प्रेषायष्यामि यमस्य सदनं प्राते।
इत्युक्त्वा प्रययौ कर्णो यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ८.६३.७ ॥
"ઊભો રહે, ઊભો રહે, પૃથાના પુત્ર! આજે મારો પરાક્રમ જો. આજે તને યમના ધામમાં મોકલી દઈશ." એમ કહીને કર્ણ જ્યાં ભીમ ઊભો હતો ત્યાં ગયો.
8.63.8
तावकं तु बलं दृष्ट्वा भीमसेनात्पराङ्मुखम् ।
यत्नेन महता कर्णः पर्यवस्थापयद्बली ॥ ८.६३.८ ॥
પણ તમારી સેનાને ભીમસેનથી મોં ફેરવીને ભાગતી જોઈ બળવાન કર્ણે મોટા પ્રયત્નથી તેને ફરી સ્થિર કરી.
8.63.9
व्यवस्थाप्य महाबाहुस्तव पुत्रस्य वाहिनीम् ।
प्रत्युद्ययौ तदा कर्णः पाण्डवान्युद्धदुर्मदान् ॥ ८.६३.९ ॥
તમારા પુત્રની સેનાને ફરી ગોઠવીને મહાબાહુ કર્ણ ત્યારે યુદ્ધમદથી મત્ત પાંડવો તરફ આગળ વધ્યો.
8.63.10
प्रत्युद्ययुश्च राधेयं पाण्डवानां महारथाः ।
धुन्वानाः कार्मुकाण्याजौ विक्षिपन्तश्च सायकान् ॥ ८.६३.१० ॥
પાંડવોના મહારથીઓ રાધેય કર્ણનો સામનો કરવા આગળ વધ્યા; યુદ્ધમાં ધનુષ્યો હલાવતા અને બાણ ફેંકતા.
8.63.11
भीमसेनः शिनेर्नप्ता शिखण्डी जनमेजयः ।
धृष्टद्युम्नश्च बलवान्सर्वे चापि प्रभद्रकाः ॥ ८.६३.११ ॥
ભીમસેન, શિનિના પૌત્ર (સાત્યકિ), શિખંડી, જનમેજય, બળવાન ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને બધા પ્રભદ્રકો પણ.
8.63.12
पाञ्चालानां नरव्याघ्राः समन्तात्त्व वाहिनीम् ।
अभ्यद्रवन्त सङ्क्रुद्धाः समरे जितकाशिनः ॥ ८.६३.१२ ॥
પાંચાલોના નરશ્રેષ્ઠ વીરો, ક્રોધથી ભરેલા અને યુદ્ધમાં વિજયની ઇચ્છા રાખતા, ચારે બાજુથી તમારી સેના પર તૂટી પડ્યા.
8.63.13
तथैव तावका राजन्पाण्डवानामनीकिनीम् ।
अभ्यद्रवन्त त्वरिता जिघांसन्तो महारथान् ॥ ८.६३.१३ ॥
હે રાજા, એ જ રીતે તમારા યોદ્ધાઓ ઉતાવળે પાંડવોની સેના પર તૂટી પડ્યા, મહારથીઓને મારવાની ઇચ્છાથી.
8.63.14
रथनागाश्वकलिलं पत्तिध्वजसमाकुलम् ।
बभूव पुरुषव्याघ्र सैन्यमद्भुतदर्शनम् ॥ ८.६३.१४ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, રથ, હાથી અને ઘોડાઓથી ભરેલું, પાયદળ અને ધ્વજાઓથી વ્યાપ્ત એ સેના અદ્ભુત દૃશ્ય બની ગઈ.
8.63.15
शिखण्डी तु ययौ कर्णं धृष्टद्युम्नः सुतं तव ।
दुःशासनं महाराज महासेनः समभ्ययात् ॥ ८.६३.१५ ॥
શિખંડી કર્ણ તરફ ગયો; ધૃષ્ટદ્યુમ્ન તમારા પુત્ર દુઃશાસન તરફ ગયો. હે મહારાજ, મહાસેને પણ આક્રમણ કર્યું.
8.63.16
नकुलो वृषसेनं तु चित्रसेनं युधिष्ठिरः ।
उलूकं समरे राजन्सहदेवः समभ्ययात् ॥ ८.६३.१६ ॥
નકુલ વૃષસેન તરફ, અને યુધિષ્ઠિર ચિત્રસેન તરફ ગયા. હે રાજા, સહદેવ યુદ્ધમાં ઉલૂક તરફ ગયો.
8.63.17
सात्यकिः शकुनिं चापि द्रौपदेयाश्च कौरवान् ।
अर्जुनं च रणे यत्तो द्रोणपुत्रो महारथः ॥ ८.६३.१७ ॥
સાત્યકિ શકુનિ તરફ, દ્રૌપદીના પુત્રો કૌરવો તરફ ગયા; યુદ્ધ માટે તત્પર મહારથી દ્રોણપુત્ર અર્જુન તરફ ગયો.
8.63.18
युधामन्युं महेष्वासं गौतमोऽभ्यपतद्रणे ।
कृतवर्मा च बलवानुत्तमौजसमाद्रवत् ॥ ८.६३.१८ ॥
ગૌતમ (કૃપ) યુદ્ધમાં મહાધનુર્ધર યુધામન્યુ પર ધસી પડ્યો; બળવાન કૃતવર્મા ઉત્તમૌજસ તરફ દોડ્યો.
8.63.19
भीमसेनः कुरून्सर्वान्पुत्रांश्च तव मारिष ।
सहानीकान्महाबाहुरेक एव न्यवारयत् ॥ ८.६३.१९ ॥
હે માન્યવર, મહાબાહુ ભીમસેને એકલાએ જ તમારા બધા કુરુઓ અને પુત્રોને તેમની સેના સહિત રોકી દીધા.
8.63.20
शिखण्डी तु ततः कर्णं विचरन्तमभीतवत् ।
भीष्महन्ता महाराज वारयामास पत्रिभिः ॥ ८.६३.२० ॥
પછી ભીષ્મનો વધ કરનાર શિખંડીએ નિર્ભયપણે ફરતા કર્ણને બાણોથી રોક્યો, હે મહારાજ.
8.63.21
प्रतिरुद्धस्ततः कर्णो रोपात्प्रस्फुरिताधरः ।
शिखण्डिनं त्रिभिर्बाणैर्भ्रुवोर्मध्येऽभ्यताडयत् ॥ ८.६३.२१ ॥
પછી રોકાયેલા કર્ણે ક્રોધથી હોઠ ફફડાવતાં શિખંડીને ત્રણ બાણોથી ભ્રમરોની વચ્ચે પ્રહાર કર્યો.
8.63.22
धारयंस्तु स तान्वाणाञ्शिखण्डी बह्वशोभत ।
राजतः पर्वतो यद्वत्त्रिभिः शृङ्गैः समन्वितः ॥ ८.६३.२२ ॥
તે બાણો ધારણ કરેલો શિખંડી અત્યંત શોભ્યો, જેમ ત્રણ શિખરોવાળો રૂપેરી પર્વત.
8.63.23
सोऽतिविद्धो महेष्वासः सूतपुत्रेण संयुगे ।
कर्णं विव्याध समरे नवत्या निशितैः शरैः ॥ ८.६३.२३ ॥
સૂતપુત્ર દ્વારા યુદ્ધમાં અત્યંત ઘાયલ થયેલા તે મહાધનુર્ધરે રણમાં કર્ણને નેવું તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યો.
8.63.24
तस्य कर्णो हयान्हत्वा सारथिं च शरैः ।
उन्ममाथ ध्वजं चास्य क्षुरप्रेण महारथः ॥ ८.६३.२४ ॥
તેના ઘોડા મારીને અને સારથિને બાણોથી પાડીને, મહારથી કર્ણે ક્ષુરપ્ર બાણથી તેની ધ્વજા પણ તોડી પાડી.
8.63.25
हताश्वात्तु ततो यानादवप्लुत्य महारथः ।
शक्तिं चिक्षेप कर्णाय सङ्क्रुद्धः शत्रुतापनः ॥ ८.६३.२५ ॥
ઘોડા હણાયા પછી તે મહારથી રથમાંથી કૂદ્યો અને ક્રોધે ભરાઈને શત્રુતાપને કર્ણ પર શક્તિ ફેંકી.
8.63.26
तां छित्त्वा समरे कर्णस्त्रिभिर्भारत सायकैः ।
शिखण्डिनमथाविध्यन्नवभिर्निशितैः शरैः ॥ ८.६३.२६ ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં કર્ણે ત્રણ બાણોથી તે કાપી, પછી તીક્ષ્ણ નવ બાણોથી શિખંડીને વીંધ્યો.
8.63.27
कर्णचापच्युतान्बाणान्वर्जयंस्तु नरोत्तमः ।
अपयातस्ततस्तूर्णं शिखण्डी भृशविक्षतः ॥ ८.६३.२७ ॥
કર્ણના ધનુષમાંથી છૂટેલા બાણોને ટાળતા, નરોત્તમ શિખંડી અત્યંત ઘાયલ થઈ તરત પાછો ફર્યો.
8.63.28
ततः कर्णो महाराज पाण्डुसैन्यान्यशातयत् ।
तूलराशिं समासाद्य यथा वायुर्महाबलः ॥ ८.६३.२८ ॥
હે મહારાજ, પછી કર્ણે પાંડવ સેનાને, મહાબળવાન વાયુ રૂના ઢગલા પર પહોંચીને તેને વિખેરે તેમ, પાડી નાખી.
8.63.29
धृष्टद्युम्नो महाराज तव पुत्रेण पीडितः ।
दुःशासनं त्रिभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ८.६३.२९ ॥
હે મહારાજ, તમારા પુત્રથી પીડિત ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ત્રણ બાણોથી દુઃશાસનની છાતીમાં સામે વીંધ્યો.
8.63.30
तस्य दुःशासनो बाहुं सव्यं विव्याध मारिष ।
स तेन रुक्मपुङ्खेन भल्लेन नतपर्वणा ॥ ८.६३.३० ॥
હે મારિષ, દુઃશાસને તેના ડાબા બાહુને વીંધ્યો. તેણે સોનેરી પીંછાં અને વાંકા સાંધાવાળા ભલ્લથી…
8.63.31
धृष्टद्युम्नस्तु निर्विद्धः शरं घोरममर्षणः ।
दुःशासनाय सङ्क्रुद्धः प्रेषयामास भारत ॥ ८.६३.३१ ॥
પરંતુ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, બાણથી વીંધાઈને, અમર્ષથી સંપૂર્ણ ક્રોધિત થઈને, દુઃશાસન તરફ એક ભયંકર બાણ છોડ્યું, હે ભારત.
8.63.32
आपतन्तं महावेगं धृष्टद्युम्नसमीरितम् ।
शरैश्चिच्छेद पुत्रस्ते त्रिभिरेव विशाम्पते ॥ ८.६३.३२ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ને છોડેલા, અતિ વેગથી ધસી આવતા તે બાણને તમારા પુત્રે માત્ર ત્રણ બાણોથી કાપી નાખ્યું, હે પ્રજાપતિ.
8.63.33
अथापरैः षोडशभिर्भल्लैः कनकभूषणैः ।
धृष्टद्युम्नं समासाद्य बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.६३.३३ ॥
પછી સુવર્ણભૂષિત બીજા સોળ ભલ્લોથી ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પાસે જઈને તેણે તેના ભુજો અને છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
8.63.34
ततः स पार्षतः क्रुद्धो धनुश्चिच्छेद मारिष ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ८.६३.३४ ॥
ત્યારે ક્રોધિત થયેલા તે પાર્ષતે, હે મારિષ, અતિ તીક્ષ્ણ ક્ષુરપ્રથી તેનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું; ત્યારે લોકો મોટેથી પોકારી ઊઠ્યા.
8.63.35
अथान्यद्धनुरादाय पुत्रस्ते प्रहसन्निव ।
धृष्टद्युम्नं शरव्रातैः समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ८.६३.३५ ॥
પછી તમારા પુત્રે બીજું ધનુષ્ય લઈને, જાણે હસતાં હસતાં, ધૃષ્ટદ્યુમ્નને ચારે બાજુથી બાણોની વર્ષાથી ઘેરી લીધો.
8.63.36
तव पुत्रस्य ते दृष्ट्वा विक्रमं सुमहात्मनः ।
व्यस्मयन्त रणे योधाः सिद्धाश्चाप्सरसस्तथा ॥ ८.६३.३६ ॥
તમારા તે મહાત્મા પુત્રનું પરાક્રમ જોઈને યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓ વિસ્મિત થયા; સિદ્ધો અને અપ્સરાઓ પણ તેવા જ વિસ્મિત થયા.
8.63.37
धृष्टद्युम्नं तु पश्याम घटमानं महाबलम् ।
दुःशासनेन संरुद्धं सिंहेनेव महागजम् ॥ ८.६३.३७ ॥
મહાબળવાન ધૃષ્ટદ્યુમ્નને લડવા મથતા અમે જોયા; પરંતુ દુઃશાસને તેમને રોકી રાખ્યા, જેમ સિંહ મહાગજને રોકે.